(Luận văn thạc sĩ) tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện cao phong, tỉnh hòa bình

Kết quả cho thấy, quản lý nhà nước về du lịch ở huyện Cao Phong chịu sự ảnh hưởng của các các yếu tố như: Cơ chế, chính sách; Các yếu tố thuộc cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch Tổ chứ

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

QUÁCH VĂN NGOAN

TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU

LỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CAO PHONG,

NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực và chưa từng công bố trong bất kì công trình nào, thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc Đồng thời trong quá trình thực hiện đề tài này, tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của địa phương nơi thực hiện

đề tài

Hà Nội, ngày 03 tháng 5 năm 2019

Tác giả luận văn

Quách Văn Ngoan

LỜI CẢM ƠN

Luận văn được hoàn thành tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, theo chương

trình đào tạo Cao học Với tên đề tài nghiên cứu:‘‘Tăng cường quản lý Nhà nước về

Du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình”

Sau thời gian nghiên cứu, học tập theo chương trình Cao học chuyên ngành Quản lý kinh tế tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:PGS,TS, Nguyễn Hữu Ngoan - Người đã hết lòng hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Trong quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi cũng đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện tốt của tập thể cán bộ và thầy cô giáo của Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nhân dịp này, tôi xin chân thành cảm ơn về sự giúp đỡ quý báu của các thầy

cô Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã động viên và giúp đỡ trong quá trình thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 03 tháng 5 năm 2019

Tác giả luận văn

Quách Văn Ngoan

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt vi

Danh mục bảng vii

Danh mục sơ đồ ix

Trích yếu luận văn x

Thesis abstract xii

Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

1.4 Câu hỏi nghiên cứu 3

1.5 Những đóng góp mới của luận văn 4

1.5.1 Về lý luận 4

1.5.2 Về thực tiễn 4

Phần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về du lịch 5

2.1 Cơ sở lý luận 5

2.1.1 Khái niệm, bản chất của quản lý nhà nước về du lịch 5

2.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước trong phát triển du lịch 8

2.1.3 Nội dung nghiên cứu quản lý nhà nước về du lịch 10

2.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch 11

2.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về du lịch ở một số nơi có những điểm tương đồng 12

2.2.1 Những kinh nghiệm của một số nơi trong nước 12

2.2.2 Những kinh nghiệm của một số nơi trong tỉnh 15

2.2.3 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài đã được công bố 18

2.2.4 Bài học kinh nghiệm cho huyện cao phong trong quản lý nhà nước về du

lịch 20

Phần 3 Phương pháp nghiên cứu 22

3.1 Đặc điểm địa bàn huyện Cao Phong 22

3.1.1 Vị trí địa lý và địa hình 22

3.1.2 Điều kiện khí hậu và chế độ thủy văn 24

3.1.3 Tài nguyên du lịch 24

3.1.4 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong những năm gần đây 28

3.2 Phương pháp nghiên cứu 32

3.2.1 Phương pháp tiếp cận 32

3.2.2 Chọn điểm nghiên cứu 32

3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu 32

3.2.4 Phương pháp xử lý và tổng hợp số liệu 34

3.2.5 Phương pháp phân tích số liệu 34

3.2.6 Hệ thống chỉ tiêu phân tích 34

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 36

4.1 Thực trạng quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 36

4.1.1 Việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật liên quan đến hoạt động du lịch và các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách phát triển thuộc thẩm quyền của địa phương 36

4.1.2 Công tác xây dựng và công bố các quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch trên địa bàn huyện 38

4.1.3 Thực hiện hiện các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư phát triển du lịch 40

4.1.4 Công tác đào tạo, bồi dưỡng và hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn lực lao động cho phát triển du lịch 43

4.1.5 Thực hiện kiểm tra, thanh tra hoạt động du lịch và xử lý các vi phạm trong lĩnh vực du lịch 46

4.1.6 Đánh giá chung quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 46

4.2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 50

4.2.1 Cơ chế, chính sách 50

4.2.2 Các yếu tố thuộc cơ quan quản lý nhà nước về du lịch 52

4.2.3 Các yếu tố thuộc các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động du

lịch 57

4.2.4 Ý thức cộng đồng 62

4.3 Các giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 64

4.3.1 Mục tiêu và phương hướng phát triển du lịch của huyện Cao Phong 64

4.3.2 Các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 65

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 96

5.1 Kết luận 96

5.2 Kiến nghị 97

Tài liệu tham khảo 99

Phụ lục 102

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất huyện Cao Phong 23

Bảng 3.2 Hiện trạng phát triển kinh tế huyện Cao Phong, giai đoạn 2016 – 2018 29

Bảng 3.3 Hiện trạng dân số và lao động của huyện Cao Phong 2016 - 2018 30

Bảng 4.1 Các loại văn bản đã ban hành quy định về quản lý du lịch và loại hình du lịch tại huyện Cao Phong 37

Bảng 4.2 Hiện trạng khách du lịch đến Cao Phong và Hòa Bình giai đoạn 2016 – 2018 38

Bảng 4.3 Kết quả công bố quy hoạch các địa điểm và các tuyến du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 39

Bảng 4.4 Kết quả thu hút đầu tư vào phát triển du lịch tại huyện Cao Phong 41

Bảng 4.5 Hiện trạng tổng thu nhập du lịch của huyện Cao Phong và Hòa Bình giai đoạn 2016 - 2018 41

Bảng 4.6 Cơ cấu thu nhập ngành du lịch huyện Cao Phong 41

Bảng 4.7 Hiện trạng cơ sở lưu trú tại huyện Cao Phong năm 2018 43

Bảng 4.8 Tổng hợp số liệu lớp, người tham gia các chương trình tập huấn, đào tạo, bồi dưỡng giai đoạn 2016 - 2018 44

Bảng 4.9 Thực trạng lao động ngành du lịch huyện Cao Phong 45

Bảng 4.10 Ý kiến đánh giá về sự cần thiết tăng cường về cơ chế, chính sách quản lý Du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong 51

Bảng 4.11 Thống kê, đánh giá mức độ của dịch vụ công phục vụ du lịch 53

Bảng 4.12 Thời điểm du khách thường đến du lịch tại Cao Phong 56

Bảng 4.13 Đánh giá của du khách về các mặt dịch vụ của huyện 56

Bảng 4.14 Đánh giá của cán bộ huyện về chất lượng một số mặt hoạt động du lịch trên địa bàn huyện 57

Bảng 4.15 Đánh giá của cán bộ xã về chất lượng quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn 57

Bảng 4.16 Thống kê nguồn thông tin mà du khách biết đến du lịch Cao Phong 58

Bảng 4.17 Đánh giá chất lượng các sản phẩm du lịch du khách đã trải nghiệm 59

Bảng 4.18 Thống kê lượng khách du lịch các doanh nghiệp du lịch Cao Phong đã phục vụ 60

Bảng 4.19 Khảo sát địa điểm du khách đăng ký thực hiện tour du lịch đến Cao

Phong 61 Bảng 4.20 Thống kê các điểm, lê hội thu hút đông khách du lịch của Cao

Phong 61 Bảng 4.21 Nguồn nhân lực của các đơn vị kinh doanh du lịch (nhà nghỉ) được

khảo sát, 2018 62 Bảng 4.22 Trình độ chuyên môn nguồn nhân lực của các đơn vị kinh doanh du

lịch (nhà nghỉ) được khảo sát, 2018 62

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 4.1 Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về du lịch huyện Cao Phong 52

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Quách Văn Ngoan

Tên luận văn: Tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong,

tỉnh Hòa Bình

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Mục tiêu nghiên cứu:

Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, từ đó đề xuất giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện thời gian tới

Phương pháp nghiên cứu:

Nghiên cứu sử dụng thông tin thứ cấp thu thập từ các cơ quan liên quan ở huyện Cao Phong và tỉnh Hòa Bình về thực trạng du lịch và quản lý nhà nước về du lịch ở dịa phương Số liệu sơ cấp thu thập từ kết quả điều tra các đối tượng (100 mẫu) gồm: Cán

bộ quản lý nhà nước các cấp (25 mẫu); Chủ các cơ sở kinh doanh du lịch (15 mẫu); khách du lịch (60 mẫu) Nghiên cứu sử dụng các phương pháp phân tích số liệu truyền thống như phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh nhằm làm rõ thực trạng quẩn lý nhà nước về du lịch ở huyện Cao Phong

Kết luận chính và kết luận:

Nghiên cứu làm rõ khung lý thuyết về quản lý nhà nước về du lịch gồm: khái niệm liên quan đến phát triển du lịch, tăng cường quản lý nhà nước về du lịch; nội dung nghiên cứu và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch Trên cơ sở tổng quan các bài học kinh nghiệm của của một địa phương, một số bài học được rút ra cho huyện Cao Phong trong tăng cường quản lý nhà nước về du lịch

Công tác quản lý nhà nước về du lịch của huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình đã

có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần thúc đẩy mạnh mẽ ngành du lịch phát triển theo cả chiều rộng và chiều sâu Huyện đã có định hướng chiến lược thực hiện quy hoạch phát triển du lịch, quản lý khá hiệu quả các điểm, các tuyến du lịch Công tác quản lý thị trường và khách du lịch tương đối tốt Nguồn nhân lực hoạt động trong lĩnh vực du lịch từng bước được đào tạo Nhìn tổng thể, kinh tế du lịch đang từng bước khẳng định vị thế là một lĩnh vực mũi nhọn trong phát triển kinh tế của huyện

Tuy nhiên, quản lý Nhà nước về du lịch của huyện Cao Phong những năm qua còn khá nhiều bất cập, hạn chế Về cơ bản, hiệu lực và hiệu quả quản lý Nhà nước về du lịch còn chưa cao Công tác quản lý chưa được chặt chẽ, đặc biệt là công tác thanh tra,

kiểm tra các hoạt động du lịch của cơ quan quản lý Nhà nước Chất lượng nguồn lực trong lĩnh vực du lịch còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của các hoạt động du lịch Công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về du lịch và kinh doanh du lịch chưa thỏa đáng, hiệu quả chưa cao Vấn đề an toàn, an ninh môi trường trong phát triển du lịch cũng đã phát sinh nhiều bất cập

Kết quả cho thấy, quản lý nhà nước về du lịch ở huyện Cao Phong chịu sự ảnh hưởng của các các yếu tố như: Cơ chế, chính sách; Các yếu tố thuộc cơ quan quản lý Nhà

nước về du lịch (Tổ chức bộ máy quản lý và năng lực cán bộ quản lý Nhà nước về du lịch;

Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước về du lịch); Các yếu tố thuộc các

doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức tham gia hoạt động du lịch; Ý thức cộng đồng…

Một số giải pháp được đề xuất nhằm tăng cường quản lý Nhà nước về du lịch ở huyện Cao Phong như: Nâng cao chất lượng định hướng phát triển ngành du lịch gắn với phát huy lợi thế, tiềm năng du lịch của huyện; Quản lý quy hoạch không gian hoạt động du lịch phù hợp, hiệu quả; Hoàn thiện cơ chế, khuyến khích, đa dạng hóa các nguồn lực đầu tư phát triển, ưu tiên hoàn thiện các dự án đầu tư trọng điểm để thúc đẩy

du lịch huyện phát triển nhanh, bền vững; Đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến, quảng bá phát triển du lịch, tạo ra chuỗi liên kết nhằm phát triển thị trường và giới thiệu rộng rãi những sản phẩm du lịch của huyện; Phát triển nguồn nhân lực du lịch của địa phương; Hoàn thiện bộ máy quản lý Nhà nước về du lịch; Tăng cường các biện pháp quản lý nhằm bảo vệ tài nguyên và môi trường du lịch, hướng đến xây dựng môi trường sinh thái – nhân văn trong phát triển du lịch; Khuyến khích hỗ trợ cộng đồng tham gia hoạt động du lịch

THESIS ABSTRACT Author: Quach Van Ngoan

Thesis Title: Strengthening the state management on tourism in Cao Phong district,

Hoa Binh province, Vietnam

Major: Economics management Code: 8340410

Educational Organization: Vietnam National University of Agriculture

General Objective: This study aims to assess the state management on tourism in

Cao Phong district, Hoa Binh province and, to propose policy measures to strengthen the state management on tourism in Cao Phong district, Hoa Binh province in future

Research Methods: The study used secondary information collected from

relevant agencies in Cao Phong district and Hoa Binh province on the status of tourism and state management of tourism Primary data collected from the survey with different stakeholders (100 samples) including: State management officials at all levels (25 samples); Owners of tourism business establishments (15 samples); tourists (60 samples) Data analysis methods used in this study are as descriptive statistical methods, comparison method to clarify the state management of tourism in Cao Phong district

Main findings and Conclusions:

The study has clarified the theoretical framework of the state management on tourism, including: concepts related to tourism development, strengthening state management on tourism; Research content and factors affecting state management on tourism Based on an overview of experiences of other similar locations, some lessons were drawn for Cao Phong district in strengthening state management on tourism

The state management on tourism in Cao Phong district, Hoa Binh province has made many positive changes, contribution to boosting the tourism industry to develop in both widely and deeply The district has a strategic direction to implement tourism development planning, effectively manage tourist spots and routes Market management and tourists are relatively good Human resources operating in the tourism sector are gradually trained Overall, the tourism economy is gradually asserting its position as a key area in the district's economic development

However, the state management on tourism in Cao Phong district is still quite a lot of shortcomings and limitations Basically, the effectiveness and efficiency of State management on tourism are not high The management is not strict, especially the inspection and examination of tourism activities of the state management agencies The quality of human resources/abours in the tourism sector is still low, failing to meet the

increasing demands of tourism activities The propaganda to raise people's awareness about tourism and tourism business is not satisfactory and the effectiveness is not high Safety issues and environmental security in tourism development have also incurred many shortcomings

The results show that state management on tourism in Cao Phong district is influenced by such factors as: Mechanism and policies; Factors belonging to the State management agencies (Organization of management apparatus and capacity of State management officials in tourism; Qualifications and capacities of State management staff on tourism); Factors belonging to businesses, individuals and organizations participating in tourism activities; Community awareness on ourism

Some solutions are proposed to strengthen the state management oon tourism in Cao Phong district such as: Improving the quality of tourism development orientation associated with promoting advantages and tourism potential of the district; Managing planning of tourism activities space appropriately and effectively; Completing mechanisms, encouraging and diversifying development investment resources, giving priority to completing key investment projects to promote district tourism to develop quickly and sustainably; Enhancing promotion activities, promote tourism development, creating link chains to develop markets and widely introducing tourism products of the district; Developing local tourism human resources; Completing the State management apparatus on tourism; Strengthening management measures to protect natural resources and tourism environment, aiming at building an ecological - human environment in tourism development; Encouraging support for communities to participate in tourism activities

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong tổng thể nền kinh tế của một số quốc gia trên thế giới, du lịch đã trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực thúc đẩy sự phát triển chung của

cả nền kinh tế, Việt Nam là một trong những quốc gia có tiềm năng lớn đề phát triển ngành “công nghiệp không khói” này Chính vì thế, Đảng và Nhà nước ta hiện nay đặc biệt quan tâm đến phát triển du lịch Việt Nam, Chiến lược và quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm

2030 đã xác định những lợi thế cạnh tranh về các sản phẩm du lịch và sản phẩm

du lịch đặc thù của Việt Nam trong khu vực và thế giới theo xu thế cạnh tranh ngày càng gay gắt và hội nhập ngày càng sâu rộng Theo đó, các sản phẩm du lịch văn hóa – lịch sử, du lịch sinh thái – môi trường, du lịch nghỉ dưỡng – giải trí

và chữa bệnh; du lịch văn hóa cộng đồng, du lịch tâm linh – tín ngưỡng, du lịch thám hiểm sông hồ, hang động,… là những sản phẩm du lịch đặc thù, có khả năng tạo nên thương hiệu, khả năng cạnh tranh và phát triển cho du lịch Việt Nam theo xu thế hội nhập khu vực và thế giới

Với những đặc trưng của một huyện nằm trong tỉnh Hòa Bình có đậm nét văn hóa nhiều bản sắc riêng với những giá trị văn hóa đa dạng, phong phú, du lịch huyện Cao Phong đã từng bước tạo ra sức hút lớn đối với du khách trong nước và quốc tế

Với những cảnh quan, tài nguyên du lịch quý giá (Đền Bà Chúa Thác Bờ; bản Mường Giang Mỗ (xã Bình Thanh); quần thể hang động núi Đầu Rồng…), du lịch sinh thái vườn cam với vị trí đặc biệt trong Vùng Thủ đô

Hà Nội và Hồ Hòa Bình…, huyện Cao Phong thực sự là điểm đến lý tưởng cho phát triển du lịch nghiên cứu văn hóa bản địa, du lịch cộng đồng, nghỉ dưỡng cuối tuần, du lịch sinh thái, du lịch trang trại nông nghiệp nông thôn,

du lịch nghiên cứu khám phá… Xuất phát từ thực tế đó, huyện Cao Phong đã xác định phát triển du lịch là một trong hướng mũi nhọn trong phát triển kinh

tế - xã hội Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, cần phải đầu tư mang tính trọng tâm, trọng điểm, hình thành hệ thống giải pháp đồng bộ để đưa du lịch huyện phát triển tương xứng với tiềm năng, lợi thế…

Tuy nhiên, sự phát triển du lịch và dịch vụ trong thời gian qua còn chưa

tương xứng với tiềm năng và lợi thế của huyện Cao Phong; trong quá trình phát triển du lịch ở khu vực này cũng còn nhiều vấn đề bất cập, yếu kém về hạ tầng cơ

sở (đặc biệt là giao thông đến các điểm du lịch vùng sâu, vùng xa) và cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ du lịch; các sản phẩm du lịch và quà lưu niệm chưa phong phú, chất lượng chưa cao; nguồn nhân lực du lịch trong hoạt động du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng còn thiếu và yếu Đặc biệt là sự bất cập trong quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện như: tổ chức quản lý và khai thác tài nguyên phục vụ phát triển; quản lý hoạt động du lịch, dịch vụ và vốn đầu tư hiệu quả chưa cao; việc hoạch định chiến lược phát triển còn nhiều điểm cần điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn, kiến thức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ trong kinh doanh du lịch và sự liên kết hợp tác phát triển du lịch còn hạn chế… Những bất cập, hạn chế đó, để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đòi hỏi cấp thiết phải có những giải pháp đồng bộ nhằm tăng cường hơn nữa vai trò của quản lý Nhà nước trong phát triển du lịch của địa phương Xuất phát từ thực tế đó, trên cương vị là một cán bộ lãnh đạo của huyện, trực tiếp phụ trách lĩnh vực du lịch, với mong muốn góp phần đưa du lịch thành một mũi nhọn phát triển của huyện, sau quá trình nghiên cứu, học tập chương trình cao học Quản lý kinh tế tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tôi mạnh dạn lựa

chọn chủ đề “Tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình” làm đề tài Luận văn Thạc sĩ của mình

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong trong những năm gần đây, đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện trong những năm tiếp theo

- Đề xuất những giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện

1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu

Lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao phong

Đối tượng khảo sát:

1.4 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU

1 Những tiềm năng du lịch của huyện Cao Phong là gì?

2 Vấn đề quản lý nhà nước về du lịch (chủ trương, chính sách; quy hoạch; nguồn nhân lực; côn tác kiểm tra, thanh tra…) của huyện Cao Phong trong những năm qua: Điểm mạnh là gì? Những còn tồn tại, hạn chế là gì?

3 Những thuận lợi và khó khăn trong quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong?

4 Những giải pháp căn bản nào nhằm tăng cường quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong đem lại hiệu quả nhất?

1.5 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN

1.5.1 Về lý luận

Nghiên cứu làm rõ khung lý thuyết về quản lý nhà nước về du lịch gồm: khái niệm liên quan đến phát triển du lịch, tăng cường quản lý nhà nước về du lịch; nội dung nghiên cứu và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch Trên cơ sở tổng quan các bài học kinh nghiệm của của một địa phương, một

số bài học được rút ra cho huyện Cao Phong trong tăng cường quản lý nhà nước

về du lịch Những kết luận được rút ra qua nghiên cứu sẽ là cơ sở tham khảo hữu ích cho công tác quản lý Nhà nước về du lịch của huyện Cao Phong Luận văn có thể là tài liệu tham khảo về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch cho các địa phương có những đặc điểm tương đồng

1.5.2 Về thực tiễn

Đánh giá một cách tương đối toàn diện hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về du lịch của địa phương những năm qua, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp tăng cường quản lý Nhà nước về du lịch góp phần thúc đẩy sự phát triển du lịch của huyện Qua thực hiện luận văn bản thân học viên sẽ được nâng cao kỹ năng nghiên cứu các vấn đề thực tiễn; hình thành những phương pháp khoa học trong phân tích và xử lý các vấn đề trong lĩnh vực quản lý kinh tế…

PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1.1 Khái niệm, bản chất của quản lý nhà nước về du lịch

- Khái niệm quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã

hội đặc biệt, xuất hiện và tồn tại cùng với sự xuất hiện và tồn tại của nhà nước

Đó chính là hoạt động quản lý gắn liền với hệ thống cơ quan thực thi quyền lực nhà nước (lập pháp, hành pháp, tư pháp) Quản lý nhà nước được hiểu trước hết

là hoạt động của các cơ quan nhà nước thực thi quyền lực nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước (Nguyễn Văn Đính và Trần Thị Minh Hòa, 2009)

Mục tiêu: có thể tùy theo những điều kiện cụ thể các thành viên trong tổ chức thỏa thuận, thống nhất, hoặc được cố định ngay khi tổ chức được thành lập; Chủ thể: đảng phái chính trị, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội nghề nghiệp… Trong đó, nhà nước giữ vài trò trung tâm trong quản lý xã hội… Đối tượng: quản lý giới vô sinh, quản lý giới hữu sinh và quản lý xã hội,

- Du lịch và các khái niệm liên quan: có nhiều quan niệm khác nhau về du

lịch, trong khuôn khổ của luận văn, tác giả sử dụng khái niệm du lịch và các khái niệm liên quan đến du lịch trong Luật Du lịch, Tại Điều 3 của Luật Du lịch 2017

có nêu rõ:

+ Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người

ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên

du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác

+ Các khái niệm liên quan gồm: Khách du lịch, hoạt động du lịch, tài nguyên du lịch, tuyến du lịch, dịch vụ du lịch, chương trình du lịch…

Khách du lịch là người đi du lịch hoặc kết hợp đi du lịch, trừ trường hợp

đi học, làm việc để nhận thu nhập ở nơi đến

Hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh

doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến

du lịch

Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị

văn hóa làm cơ sở để hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa

Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ trên cơ sở khai thác giá trị tài

nguyên du lịch để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch

Khu du lịch là khu vực có ưu thế về tài nguyên du lịch, được quy hoạch,

đầu tư phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách du lịch Khu du lịch bao gồm khu du lịch cấp tỉnh và khu du lịch quốc gia

Điểm du lịch là nơi có tài nguyên du lịch được đầu tư, khai thác phục vụ

khách du lịch

Chương trình du lịch là văn bản thể hiện lịch trình, dịch vụ và giá bán

được định trước cho chuyến đi của khách du lịch từ điểm xuất phát đến điểm kết thúc chuyến đi

Kinh doanh dịch vụ lữ hành là việc xây dựng, bán và tổ chức thực hiện

một phần hoặc toàn bộ chương trình du lịch cho khách du lịch

Hướng dẫn du lịch là hoạt động cung cấp thông tin, kết nối dịch vụ, dẫn

Xúc tiến du lịch là hoạt động nghiên cứu thị trường, tổ chức tuyên truyền,

quảng bá, vận động nhằm tìm kiếm, thúc đẩy cơ hội phát triển và thu hút khách

du lịch

Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các

yêu cầu về kinh tế - xã hội và môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu

về du lịch trong tương lai

Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch được phát triển trên cơ sở các giá

trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cư quản lý, tổ chức khai thác và hưởng lợi

Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc

văn hoá địa phương, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trường

Du lịch văn hóa là loại hình du lịch được phát triển trên cơ sở khai thác

giá trị văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tôn vinh giá trị văn hóa mới của nhân loại

Môi trường du lịch là môi trường tự nhiên và môi trường xã hội nơi diễn

ra các hoạt động du lịch

- Khái niệm quản lý nhà nước về du lịch: Từ khái niệm quản lý nhà nước

và khái niệm du lịch và các khái niệm liên quan nêu trên, một số tác giả đi đến

khái quát khái niệm “quản lý nhà nước về du lịch” như sau: Quản lý nhà nước về

du lịch là hoạt động của các cơ quan nhà nước, cán bộ nhà nước được giao sử dụng quyền lực nhà nước xây dựng các chiến lược, chính sách, quy hoạch, kế hoạch; tác động vào các hoạt động khai thác tài nguyên du lịch, tổ chức các hoạt động du lịch, đào tạo bồi dưỡng nguồn lực lao động trong lĩnh vực du lịch, thu hút đầu tư, xây dựng hạ tầng du lịch với mục tiêu đảm bảo tính hiệu quả, tính hợp pháp của các hoạt động đó

Dưới góc độ hành chính – kinh tế, quản lý nhà nước về du lịch được hiểu

là hoạt động, quá trình chỉ đạo, điều hành, điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong lĩnh vực kinh doanh du lịch Các chủ thể quản lý nhà nước (các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền) thông qua hệ thống các công cụ (luật pháp, cơ chế, chủ trương, chính sách…) tác động đến các đối tượng quản lý (tổ chức, tập thể, doanh nghiệp, cá nhân…) trong hoạt động kinh doanh du lịch nhằm định hướng cho hoạt động du lịch vận động, phát triển theo những mục tiêu kinh tế - xã hội

do nhà nước đặt ra

Như vậy, quản lý nhà nước về du lịch bao gồm các thành tố cơ bản sau:

Một là, chủ thể quản lý: Là các cơ quan, cá nhân đại diện của Nhà nước

hoặc được Nhà nước trao quyền, ủy quyền

Hai là, đối tượng (khách thể): Bao gồm các đối tượng, hoạt động, quan hệ

xã hội phát sinh trong lĩnh vực du lịch

Ba là, mục đích quản lý: Đảm bảo sự phát triển của du lịch theo trật tự

chung, nhằm bảo đảm sự hài hòa về mặt lợi ích của các cá nhân, tập thể cũng như lợi ích chung của toàn xã hội

Bốn là, công cụ quản lý: Các quy định của pháp luật và các công cụ khác

như: chính sách, chiến lược, kế hoạch, quy định…

- Khái niệm tăng cường: trong tiếng Việt được hiểu là “Làm cho mạnh

thêm, nhiều thêm” (Hoàng Phê, 1998); là hoạt động làm cho cái gì đó được mạnh hơn, nhiều lên và củng cố vững chắc hơn

“Tăng cường quản lý nhà nước về du lịch” là những hình thức, biện pháp,

hành động làm cho hoạt động của các cơ quan nhà nước, cán bộ nhà nước trong xây dựng các chiến lược, chính sách, quy hoạch, kế hoạch; sử dụng quyền lực nhà nước tác động vào các hoạt động khai thác tài nguyên du lịch, tổ chức các hoạt động du lịch, đào tạo bồi dưỡng nguồn lực lao động trong lĩnh vực du lịch, thu hút đầu tư, xây dựng hạ tầng du lịch với mục tiêu đảm bảo tính hiệu quả, tính hợp pháp của các hoạt động đó một cách hiệu quả hơn, vững chắc hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của quá trình phát triển du lịch trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

2.1.2 Vai trò của quản lý nhà nước trong phát triển du lịch

Xuất phát từ thực tế, nếu phát triển du lịch không đúng cách có thể gây ra những tác động tiêu cực không mong muốn, thậm chí là mang lại những hậu quả khôn lường trong đời sống kinh tế xã hội Chính điều đó đòi hỏi, sự phát triển du lịch trong nền kinh tế thị trường cần phải có sự kiểm soát, định hướng, quản lý của Nhà nước Khi tăng cường quản lý nhà nước trong lĩnh vực du lịch sẽ hạn chế được việc phát triển du lịch một cách tự phát không theo quy hoạch; giảm bất bình đẳng xã hội do sự phát triển du lịch không phù hợp và không cân đối gây ra; giảm thiểu sự tác động trái chiều của cơ chế thị trường làm lu mờ các giá trị bản sắc dân tộc, gây ra sự lai căng về văn hóa; cùng với đó, quản lý nhà nước sẽ đảm bảo cho

du lịch phát triển một cách bền vững, giảm thiểu tác hại đến môi trường văn hóa và môi trường tự nhiên… (Nguyễn Văn Đính và Trần Thị Minh Hòa, 2009)

Như vậy, quản lý nhà nước là một hoạt động đặc biệt quan trọng thúc đẩy

sự phát triển du lịch của các quốc gia, các địa phương theo hướng hiệu quả, bền vững Vai trò của quản lý nhà nước trong lĩnh vực du lịch được thể hiện cụ thể trên các khía cạnh sau:

- Hoạch định chương trình, chính sách định hướng, kế hoạch thúc đẩy sự phát triển của du lịch Với chức năng của mình, nhà nước thực hiện vai trò định hướng sự phát triển du lịch với các nhiệm vụ cụ thể là: hoạch định chiến lược, kế hoạch phát triển du lịch; phân tích, đánh giá nhằm xây dựng, hoàn thiện các chính sách du lịch Đặc biệt, nhà nước sử dụng các công cụ quản lý của mình để định hướng chiến lược phát triển, hướng đến mục tiêu mở rộng thị trường du lịch trong và ngoài nước

Việc hoạch định, định hướng phát triển của nhà nước sẽ giúp cho các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức hoạt động du lịch có cơ sở hình thành các phương án chiến lược, kế hoạch tổ chức kinh doanh Như vậy, với chức năng định hướng, nhà nước không chỉ tạo ra môi trường kinh doanh thuận lợi mà còn cho phép nhà nước kiểm soát hoạt động của các chủ thể kinh doanh, hoạt động

- Tạo lập các cơ quan và hệ thống quản lý về du lịch, sử dụng bộ máy này

để hoạch định các chiến lược, quy hoạch, các chính sách, các văn bản quy phạm pháp luật… đồng thời thực hiện các vấn đề thuộc quản lý Nhà nước (Nguyễn Thị Thanh Hà, 2012)

- Hình thành cơ chế phối hợp tạo thuận lợi cho các chủ thể tham gia hoạt động du lịch một cách hiệu quả

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực du lịch, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch, môi trường, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, thuần phong mỹ tục của dân tộc trong hoạt động du lịch (Nguyễn Thị Doan, 2015)

- Sử dụng các công cụ, biện pháp để điều tiết, can thiệp, quản lý thị trường

du lịch Chẳng hạn, các cơ quan quản lý nhà nước thông qua định hướng, điều tiết cung cầu du lịch nhằm sử dụng hợp lý tài nguyên du lịch, thiết lập môi trường pháp lý thuận lợi, nhưng chặt chẽ nhằm bảo đảm cho các hoạt động du lịch đạt hiệu quả kinh tế - xã hội cao, bảo vệ môi trường thiên nhiên, cảnh quan

du lịch (Nguyễn Thị Thanh Hà, 2012)

- Hỗ trợ cho các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp về thông tin, tài chính, kết cấu hạ tầng phát triển du lịch

- Phát hiện những nguy cơ, điều chỉnh những lệch lạc, chệch hướng hoặc

vi phạm phát luật về du lịch

2.1.3 Nội dung nghiên cứu quản lý nhà nước về du lịch

- Đánh giá khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Cao Phong có tác động đến sự phát triển du lịch nói chung và công tác quản lý Nhà nước về du lịch nói riêng

- Đánh giá tài nguyên, lợi thế du lịch của huyện: các di tích văn hóa, lịch

sử, cách mạng, các giá trị văn hóa dân tộc, các lễ hội tiêu biểu, những lợi thế về

vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên…

- Phân tích thực trạng khách du lịch đến địa phương nhằm xác định nhu cầu, định hướng phát triển các loại hình du lịch

- Tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật liên quan đến

hoạt động du lịch và các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách phát triển du lịch của địa phương Đánh giá vai trò của các cơ quan Nhà nước trong triển khai thực hiện Đánh giá sự tuân thủ các quy định các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động du lịch trong việc chấp hành các chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật về du lịch…

- Xây dựng, công bố các quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch trên địa

bàn huyện Cao Phong Phân tích cơ sở để xây dựng quy hoạch, tính khoa học và tính hợp lý của các quy hoạch Đặc biệt là tính khả thi khi thực hiện quy hoạch Bên cạnh đó, công tác quy hoạch còn được đánh giá ở khía cạnh đáp ứng nhu cầu chung của sự phát triển kinh tế - xã hội và nguyện vọng của người dân…

- Thực hiện các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư phát triển du lịch trên địa

bàn huyện Phân tích các thuận lợi, khó khăn trong thực hiện các dự án đầu tư Tác động của chính sách đầu tư đến sự phát triển của du lịch nói chung và quản

lý Nhà nước về du lịch nói riêng…

- Công tác đào tạo, bồi dưỡng và hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn lực lao

động cho phát triển du lịch của các cấp chính quyền huyện Thực trạng trình độ,

kỹ năng của đội ngũ lao động trong lĩnh vực du lịch và quản lý Nhà nước về du lịch Phân tích số lượng lớp, nội dung, đối tượng tham gia các lớp đào tạo, bồi

dưỡng về nghiệp vụ du lịch

- Thực hiện kiểm tra, thanh tra hoạt động du lịch và xử lý các vi phạm trong lĩnh vực du lịch

2.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về du lịch

- Một là, cơ chế, chính sách Cơ chế, chính sách (hành lang pháp lý),

những định hướng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Những yếu tố này sẽ là cơ sở tạo dựng môi trường thuận lợi để du lịch có thể phát triển nhanh và hiệu quả hơn

Các văn bản pháp luật chính là cơ sở pháp lý tạo hành lang an toàn, quy chuẩn cho các hoạt động và kinh doanh du lịch Chính quyền các cấp cần phải chú trọng, chủ động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa, triển khai thực hiện các chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho phù hợp với điều kiện và đặc điểm đặc thù của từng địa phương Thông qua đó, đảm bảo quá trình gắn kết, hài hòa lợi ích của các chủ thể trong phát triển kinh tế - xã hội nói chung, phát triển du lịch nói riêng

Thông qua việc xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các định hướng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội sẽ huy động các nguồn lực hiện có của địa phương và sự hỗ trợ từ trung ương vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội nói chung, ngành du lịch nói riêng

- Hai là, các yếu tố liên quan đến cơ quan quản lý Nhà nước về du lịch

của địa phương, gồm:

+ Tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về du lịch Đặc biệt là những vấn đề liên quan đến khả năng tổ chức xây dựng, triển khai các chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển; khả năng cung cấp dịch vụ công (cả dịch vụ hành chính và dịch vụ công cộng) nhằm khai thác hiệu quả các tài nguyên du lịch; tính chủ động trong việc hỗ trợ xúc tiến đầu tư phát triển thị trường du lịch

+ Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ trực tiếp quản lý lĩnh vực du lịch Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý nhà nước về du lịch Để có nguồn nhân lực chất lượng cao đòi hỏi các cấp chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước phải làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng…

+ Cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ quản lý Nhà nước về du lịch Việc đầu

tư xây dựng, phát triển hệ thống hạ tầng, kết cấu vật chất – kỹ thuật có vai trò đặc

biệt quan trọng, là nhân tố tạo đà cho sự phát triển của du lịch, tác động rất lớn đến năng lực, hiệu quả, hiệu lực của quản lý nhà nước về du lịch, nhất là trong thời đại cách mạng công nghệ thông tin hiện nay

- Chất lượng, hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp, cá nhân, tổ chức tham gia các hoạt động du lịch…

- Ý thức của người dân, của các cộng đồng trong tham gia phát triển du lịch của địa phương có ảnh hưởng lớn đến chất lượng các dịch vụ du lịch cộng đồng, bảo vệ và phát triển các tài nguyên du lịch Có thể thấy, sự phát triển của

du lịch phụ thuộc rất nhiều vào nhận thức, văn hóa, lối sống, trình độ, kỹ năng của đội ngũ lao động, những người dân, các hộ gia đình trực tiếp tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ du lịch

2.2 KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH Ở MỘT SỐ NƠI CÓ NHỮNG ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG

2.2.1 Những kinh nghiệm của một số nơi trong nước

Dựa vào quá trình hình thành và phát triển du lịch của một số điểm tương đồng trong phát triển du lịch, về quản lý hiệu quả quá trình phát triển du lịch, trong luận văn tác giả lựa chọn 02 huyện của hai tỉnh thuộc khu vực miền núi phía Bắc để phân tích rút ra những bài học, những gợi ý chính sách

- Huyện Sa Pa: Nằm ở phía tây bắc của Tổ quốc, Sa Pa là một huyện

vùng cao của tỉnh Lào Cai, một vùng đất khiêm nhường, lặng lẽ nhưng ẩn chứa bao điều kỳ diệu của cảnh sắc thiên nhiên Phong cảnh thiên nhiên của Sa Pa được kết hợp với sức sáng tạo của con người cùng với địa hình của núi đồi, màu xanh của rừng, như bức tranh có sự sắp xếp theo một bố cục hài hoà tạo nên một vùng có nhiều cảnh sắc thơ mộng hấp dẫn

Chìm trong làn mây bồng bềnh thị trấn Sa Pa như một thành phố trong sương huyền ảo, vẽ lên một bức tranh sơn thủy hữu tình Nơi đây, có thứ tài nguyên vô giá đó là khí hậu trong lành mát mẻ, mang nhiều sắc thái đa dạng Nằm ở độ cao trung bình 1500m – 1800m, nên khí hậu Sa Pa ít nhiều lại mang sắc thái của xứ ôn đới, với nhiệt độ trung bình 15-18°C, Từ tháng 5 đến tháng 8

thể lên đó để ngắm toàn cảnh thị trấn, thung lũng Mường Hoa, Sa Pả, Tả Phìn ẩn hiện trong sương khói Hiện nay, với bàn tay tôn tạo của con người, Hàm Rồng thực sự là một thắng cảnh đầy hoa trái của Sa Pa Và, nếu ai đã đến Thạch Lâm (Vân Nam, Trung Quốc) thì Hàm Rồng cũng có thể giúp các bạn tưởng tượng là Thạch Lâm được Lên Hàm Rồng, du khách như lạc vào vườn tiên, mây ùa kín thân người, hoa rực rỡ mặt đất,

Du lịch Sa Pa còn có nhà thờ cổ ở ngay thị trấn và từ thị trấn đi ngược về hướng đông bắc trên đường đi tới động Tả Phìn có một tu viện được xây gần toàn như bằng đá tại một sườn đồi quang đãng, thoáng mát Qua tu viện đi bộ ba cây số theo hướng bắc ta đến hang động Tả Phìn với độ rộng có thể đủ chứa một

số lượng người cỡ trung đoàn của quân đội Trong hang nhiều nhũ đá tạo nên những hình thù kỳ thú như hình tiên múa, đoàn tiên ngồi, cánh đồng xa, rừng cây lấp lánh

Đặc biệt tại thung lũng Mường Hoa có 196 hòn chạm khắc nhiều hình kỳ lạ của những cư dân cổ xưa cách đây hàng ngàn vạn năm mà nhiều nhà khảo cổ học vẫn chưa giải mã được Khu chạm khắc cổ đã được xếp hạng di tích quốc gia

Sa Pa là “vương quốc” của hoa trái, như đào hoa, đào vàng to, đào vàng nhỏ, mận hậu, mận tím, mận tam hoa, hoa lay dơn, hoa mận, hoa lê, hoa đào, hoa cúc, hoa hồng…đặc biệt là hoa bất tử sống mãi với thời gian

Sa Pa với 6 tộc người cũng cư trú, mỗi tộc người có một vốn văn hoá riêng với các lễ hội như lễ hội “Roóng pọc” của người Giáy Tả Van, lễ hội “Sải Sán” (đạp núi) của người Mông, lễ “Tết nhảy” của người Dao Đỏ, tất cả đều diễn

ra vào tháng tết hàng năm

Những biện pháp của Sa Pa nhằm phát triển du lịch bền vững, dựa trên việc phát huy lợi thế, tiềm năng du lịch:

Một là, để phát triển du lịch cần phải thực hiện tốt công tác quy hoạch,

đầu tư hạ tầng du lịch; chỉnh trang đô thị, chú trọng thu hút đầu tư các dự án từ nhiều thành phần kinh tế để phát triển cơ sở vật chất phục vụ du lịch, dịch vụ, nâng cấp và phát triển các điểm du lịch, dịch vụ, vui chơi giải trí nhằm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch theo chiều hướng chất lượng cao

Hai là, cần chú trọng phát triển nguồn lực phục vụ phát triển du lịch để

bảo tồn sinh thái gắn với công tác nghiên cứu Nguồn nhân lực phục vụ phát triển

du lịch cần phải được trang bị đầy đủ kiến thức về hướng dẫn viên du lịch, bởi vì,

thông qua đội ngũ này sẽ góp phần rất lớn trong việc quảng bá, giới thiệu những giá trị văn hoá truyền thống địa phương và góp phần đưa hoạt động hướng dẫn

du lịch trở nên chuyên nghiệp hơn

Ba là, nghiên cứu để có phương pháp quản lý hiệu quả, tạo điều kiện tốt

nhất đối với khách đi du lịch tại bản, làng dân tộc, phù hợp với qui định và xu thế phát triển chung của ngành du lịch Dân tộc thiểu số cùng lối sống và văn hoá của họ cũng là một trong những yếu tố quan trọng nhất thu hút khách du lịch

Bốn là, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng Bên cạnh các cửa hàng bán

đồ lưu niệm, những sản vật của địa phương; cần bố trí ở những điểm tham quan các quầy lưu niệm một cách hợp lý, khoa học, nhằm đưa hoạt động này trở nên chuyên nghiệp; đồng thời cần có cơ chế kiểm soát chặt về giá và chất lượng hàng hóa, tránh tình trạng chèn ép, chèo kéo khách du lịch

Năm là, tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến quảng bá thương hiệu du lịch Công

tác tuyên truyền quảng bá phải đạt được mục đích đưa hình ảnh về cảnh quan thiên nhiên, khí hậu và con người đến du khách trong và ngoài nước Phải luôn đổi mới các loại hình sản phẩm du lịch để thu hút khách du lịch, trong đó, đặc biệt chú trọng du lịch sinh thái, du lịch văn hoá, du lịch trải nghiệm

- Huyện Mộc Châu cũng là một điểm du lịch thu hút nhiều khách du lịch

do có cách làm du lịch mang tính chuyên nghiệp và tổ chức quản lý tốt Bên cạnh

đó, Mộc Châu trong phát triển du lịch cũng có nhiều điểm tương đồng và đem lại nhiều gợi ý về chính sách trong phát triển cho Cao Phong

Mộc Châu - Sơn La có một nền văn hóa đặc sắc, đa dạng của nhiều dân tộc với khả năng thu hút khách rất cao Mặt khác, do cấu tạo địa chất và địa hình

đã tạo cho Sơn La có hệ sinh thái phong phú với tiểu vùng khí hậu đặc thù mát

mẻ của thảo nguyên

Với những điều kiện thuận lợi về du lịch sinh thái và nhân văn, Mộc Châu

có rất nhiều tiềm năng để phát triển du lịch Tuy nhiên, những năm qua, vùng đất này vẫn còn nhiều hạn chế Cụ thể: Sản phẩm du lịch còn nghèo, đơn điệu, khả năng cạnh tranh không cao; hạ tầng cơ sở còn nhiều bất cập, thiếu thốn so với yêu cầu phát triển Sở dĩ có tình trạng này là do nguồn lực tài chính đầu tư còn ít, môi trường kinh doanh, đầu tư chưa thật sự hấp dẫn…

Ðể du lịch Mộc Châu phát triển mạnh mẽ, tương xứng tiềm năng, sớm trở thành một khu du lịch quốc gia, điểm nhấn của vùng du lịch Tây Bắc, góp phần

quan trọng vào sự phát triển của kinh tế Sơn La, ngành du lịch Sơn La và Mộc Châu đang tập trung giải quyết một loạt vấn đề trước mắt và lâu dài Trong đó tập trung ưu tiên xây dựng và triển khai chiến lược sản phẩm, đặc biệt là các sản phẩm thế mạnh, có khả năng cạnh tranh cao về du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch thể thao mạo hiểm

Giải pháp trong phát triển du lịch của Mộc Châu trong những năm tới:

Một là, xây dựng, hình thành các điểm du lịch, khu du lịch, tuyến du lịch

trọng điểm Mộc Châu sẽ hình thành 3 trung tâm du lịch trọng điểm gồm: Trung tâm nghỉ dưỡng Mộc Châu, trung tâm du lịch sinh thái Mộc Châu và trung tâm vui chơi giải trí Mộc Châu; hình thành các bản du lịch cộng đồng bao gồm: Bản Áng (xã Đông Sang, huyện Mộc Châu), bản Vặt (xã Mường Sang, huyện Mộc Châu), bản Tà Phình (xã Tân Lập, huyện Mộc Châu), bản Mường Khoa (xã Chiềng Khoa, huyện Vân Hồ)…

Cùng với đó là thu hút đầu tư phát triển các khu, điểm du lịch quan trọng như: khu du lịch rừng thông Bản Áng; khu du lịch thác Dải Yếm; trung tâm thương mại cửa khẩu Lóng Sập; khu du lịch Ngũ động Bản Ôn; khu du lịch sinh thái rừng Pó Cốp; khu du lịch sinh thái rừng đặc dụng Xuân Nha…

Hình thành tuyến du lịch liên quốc gia Mộc Châu - Lào qua cửa khẩu Lóng Sập và kết nối mở rộng sang các nước ASEAN như: Thái Lan, Myanma…; Phát triển các tuyến du lịch nội vùng từ Thị trấn Mộc Châu tới các điểm tham quan, điểm di tích văn hóa - lịch sử trong Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu

Hai là, ưu tiên phát triển thị trường khách và các sản phẩm du lịch Về định

hướng, Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu sẽ ưu tiên phát triển thị trường khách du lịch mục tiêu từ các tỉnh vùng đồng bằng Sông Hồng và vùng Trung du miền núi Bắc Bộ; tập trung phát triển và củng cố thị phần khách từ các thị trường mục tiêu truyền thống: Tây Âu, Bắc Mỹ, Đông Bắc Á, Đông Nam Á Đồng thời, phát triển các sản phẩm du lịch hấp dẫn, có sức cạnh tranh cao; chú trọng nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ lữ hành, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí; tập trung phát triển các sản phẩm chính: Du lịch nghỉ dưỡng và điều dưỡng chữa bệnh; du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp; du lịch tham quan di tích lịch sử văn hóa, danh thắng; đặc biệt chú trọng hình thức du lịch nghỉ tại nhà dân (homestay)

2.2.2 Những kinh nghiệm của một số nơi trong tỉnh

- Huyện Kim Bôi: là huyện miền núi nằm phía Đông tỉnh Hòa Bình, cách

thành phố Hòa Bình khoảng 36 km, cách trung tâm Hà Nội khoảng 80 km đây là huyện tiếp giáp với huyện Cao Phong Đã từ lâu, Kim Bôi được du khách biết đến bởi nguồn nước khoáng nóng, có công dụng vượt trội, rất có lợi cho sức khỏe con người, được đánh giá là một trong những nguồn nước khoáng thiên nhiên tốt nhất Đông Nam Á Ngoài ra, Kim Bôi cũng là vùng đất có nhiều nguồn tài nguyên du lịch, đặc biệt là tài nguyên văn hóa dân gian, lễ hội truyền thống; Chiêng Mường mang đậm nét bản sắc văn hóa dân tộc Việt Mường; hệ thống các hang động, những ngọn núi, cánh rừng đẹp… Với những tiềm năng trên, Kim Bôi

có những điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và tìm hiểu bản sắc văn hóa dân tộc Mường Hiện nay, trên địa bàn huyện đã có những điểm du lịch sinh thái như: điểm du lịch nghỉ dưỡng cao cấp Serena Resort tại xóm Khai Đồi,

xã Sào Báy; điểm du lịch sinh thái Cửu Thác ở xã Tú Sơn, Thác Mặt Trời ở xã Kim Tiến, khu rừng đặc dụng Thượng Tiến, mỏ nước nóng xã Vĩnh Đồng, khu V’Resort

xã Vĩnh Tiến,… Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động du lịch chưa phát triển mạnh để xứng tầm với yêu cầu, tiềm năng và lợi thế của huyện Mặc dù có nhiều lợi thế, tài nguyên du lịch nhưng nếu thiếu định hướng tổng thể thì du lịch cũng chỉ có thể phát triển ở quy mô nhỏ lẻ, mang tính tự phát, hiệu quả kinh tế - xã hội của du lịch đối với cộng đồng dân cư còn thấp… Chính vì vậy, đối với du lịch Kim Bôi, trong định hướng của huyện đến năm 2030, đặc biệt chú trọng đến các các định hướng tổng thể về: thị trường khách du lịch, phát triển các sản phẩm du lịch (nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, chữa bệnh, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng) phù hợp với tiềm năng của địa phương, định hướng tổ chức về không gian phát triển du lịch, hình thành các tuyến du lịch trọng điểm liên tỉnh, liên vùng Bên cạnh đó, phát triển du lịch cần phải có sự đồng bộ về cơ

sở vật chất kỹ thuật (cơ sở lưu trú, vui chơi giải trí…) kết cấu hạ tầng phục vụ du lịch (giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước, vệ sinh môi trường; quan tâm xây dựng định hướng phát triển nguồn nhân lực và giáo dục cộng đồng…

- Huyện Mai Châu: Mai Châu là huyện vùng cao của tỉnh Hòa Bình cách

tỉnh lỵ 65 km về phía Tây, cách Hà Nội khoảng 130 km, diện tích tự nhiên 56,982,81 ha, phía Tây giáp huyện Vân Hồ (tỉnh Sơn La), phía Nam giáp huyện Quan Hóa (tỉnh Thanh Hóa), phía Bắc giáp huyện Đà Bắc, phía Đông giáp huyện Tân Lạc tỉnh Hòa Bình Toàn huyện có 22 xã, 01 thị trấn với 138 xóm, tiểu khu, dân

số khoảng 55 nghìn người có nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó có 07 dân tộc chính, dân tộc Thái chiếm gần 60%, còn lại là dân tộc Kinh, Mường, Mông, Dao, Tày, Hoa Mai Châu là huyện có sông, suối, hang động, hồ chứa nước tự nhiên, núi

non hùng vĩ, khí hậu trong lành mát mẻ, là vùng đất nổi tiếng về văn hóa dân gian, lễ hội đặc sắc, ngành nghề thủ công truyền thống mang đậm nét văn hóa các dân tộc Đây là tiềm năng, lợi thế để phát triển du lịch, thu hút du khách đến tham quan, nghỉ dưỡng

Mai Châu đóng vai trò quan trọng trong du lịch tỉnh Hòa Bình, một trong những khu vực phát triển du lịch trọng điểm của tỉnh, năm 2015 lượng khách đến Mai Châu chiếm khoảng 14% lượng khách đến Hòa Bình và chiếm khoảng 11% tổng thu từ du lịch toàn tỉnh Là điểm du lịch cộng đồng chính của tỉnh Hòa Bình, với loại hình du lịch liên bản, xây dựng sản phẩm du lịch tham quan, nghiên cứu tìm hiểu văn hóa các bản: Bản Lác - bản Văn - bản Poom Coọng - bản Bước; các bản có điểm dừng chân của tuyến du lịch đi bộ thuộc các xã: Phúc Sạn, Đồng Bảng, Bao La, Pà Cò, Cun Pheo, Piềng Vế, Nà Mèo, Nà Phòn, Xăm Khòe, Mai Hịch, Mai Hạ, Chiềng Châu… Huyện Mai Châu nằm trong cụm du lịch liên tỉnh Hòa Bình - Thanh Hóa - Sơn La và cụm du lịch nội tỉnh Mai Châu - Tân Lạc - Lạc Sơn - Cao Phong: Với hướng phát triển sản phẩm du lịch: Du lịch văn hóa - lịch sử; Du lịch sinh thái; Du lịch cộng đồng; Du lịch thể thao

Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động du lịch chưa phát triển mạnh để xứng với yêu cầu, tiềm năng và lợi thế của huyện: Sản phẩm du lịch còn đơn điệu, thiếu sự hấp dẫn, giá trị gia tăng thấp, thiếu sản phẩm độc đáo, hấp dẫn khách du lịch, chủ yếu là du lịch văn hóa nhà sàn, các làng nghề truyền thống và du lịch sinh thái nhưng phát triển vẫn còn rất hạn chế, chỉ tập trung ở một số khu vực trung tâm Chưa khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch, đặc biệt là tiềm năng về tự nhiên; Thiếu các sản phẩm du lịch, các hoạt động về đêm phục vụ khách du lịch; Thời gian lưu trú của khách du lịch còn ngắn (từ 1 đến 2 ngày) do chưa có sản phẩm du lịch hấp dẫn để kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch; Hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ

du lịch chưa được đầu tư đồng bộ, đặc biệt là hệ thống giao thông kết nối các khu, điểm du lịch; Hệ thống cơ sở vật chất du lịch (cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí, …) chưa được đầu tư để đáp ứng nhu cầu khách du lịch

Với mục tiêu phát triển du lịch huyện Mai Châu trở thành một điểm du lịch hấp dẫn của tỉnh và các vùng lân cận với các sản phẩm đặc trưng là du lịch văn hóa - lịch sử, sinh thái, nghỉ dưỡng gắn với tìm hiểu bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số Đồng thời, tăng cường liên kết huyện Mai Châu với khu du lịch quốc gia Hồ Hòa Bình và khu du lịch quốc gia Mộc Châu - Sơn La, các khu, điểm du lịch khác trên địa bàn tỉnh và các vùng lân cận

2.2.3 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài đã được công bố

Một là, nhóm các tài liệu làm cơ sở lý luận cho đề tài trong nghiên cứu

định hướng tăng cường vai trò của quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch, bao

gồm: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ IX, X, XI, XII, Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/01/2017 về phát triển du lịch trở thành ngành kinh

tế mũi nhọn Trong các văn kiện, đặc biệt là trong Nghị quyết số 08-NQ/TW đã

định hướng cho đề tài trong đánh giá thực trạng phát triển du lịch trên các mặt, vai trò của du lịch trong phát triển kinh tế và đặc biệt là những định hướng nhằm tăng cường quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch Nghị quyết nhấn mạnh đến những nhiệm vụ và giải pháp phát triển du lịch, như: đổi mới nhận thức, tư duy

về phát triển du lịch; Cơ cấu lại ngành Du lịch bảo đảm tính chuyên nghiệp, hiện đại và phát triển bền vững theo quy luật của kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; Hoàn thiện thể chế, chính sách; Đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật ngành Du lịch; Tăng cường xúc tiến quảng bá du lịch; tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp và cộng đồng phát triển du lịch; Phát triển nguồn nhân lực du lịch… Trong các nhóm giải pháp, Nghị quyết đã nêu rõ những biện pháp quan trọng nhằm tăng cường quản lý Nhà nước về du lịch, cụ thể là: Hoàn thiện hệ thống pháp luật về du lịch và các lĩnh vực liên quan để tạo điều kiện cho phát triển du lịch; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia trong lĩnh vực du lịch theo hướng hội nhập khu vực và quốc tế; nâng cao chất lượng công tác quy hoạch phát triển du lịch Kiện toàn bộ máy quản lý nhà nước

về du lịch theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp, hiệu lực và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu quản lý liên ngành, liên vùng của hoạt động du lịch; phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo nhà nước về du lịch Nâng cao năng lực, trách nhiệm và quyền hạn của Tổng cục Du lịch Thành lập sở du lịch tại các địa phương có điều kiện phát triển

du lịch theo nguyên tắc không tăng thêm biên chế Nghiên cứu xác định mô hình,

hệ thống tổ chức, quản lý ngành Du lịch đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch trong tình hình mới Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành và liên ngành, kiểm soát chất lượng dịch vụ hệ thống khách sạn, các doanh nghiệp lữ hành, đội ngũ hướng dẫn viên và các cơ sở dịch vụ du lịch; khẩn trương triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong các hoạt động quản lý thuế, phí để chống thất thu trong hoạt động du lịch Đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy và chính quyền địa phương các cấp trong tổ chức triển khai, quản lý hoạt động du lịch; xử lý dứt điểm các tệ nạn đeo bám, ép khách, cướp giật; bảo đảm

vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm, xây dựng môi trường du lịch văn minh,

an toàn, thân thiện Đẩy mạnh hoạt động hợp tác quốc tế, phát huy tiềm năng, thế mạnh và khai thác các cơ hội, nguồn lực để phát triển, gắn kết du lịch Việt Nam với du lịch của các nước trong khu vực và thế giới, đồng thời khắc phục những hạn chế của du lịch Việt Nam Đây là những định hướng đặc biệt quan trọng để

đề tài xác định những giải pháp nhằm tăng cường quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình

Hai là, nhóm các tài liệu làm cơ sở xác định nội dung quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch: Luật Du lịch (2017), Quyết định số 91/2008/QĐ-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2008), “Chiến lược phát triển sản phẩm du lịch Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 của Bộ Văn hóa, Thể thao

và Du lịch (2016), “Toàn cầu hóa du lịch và địa phương hóa du lịch” của Cao Đẳng

Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch Sài Gòn, Đại học Charles De Gaulle - Lile 3 (2015),

Quy hoạch du lịch của Bùi Hải Yến (2006), Tài nguyên du lịch của Bùi Hải Yến

(2008) Trong những tài liệu trên, đề tài đã kế thừa các thức xác định những nội dung quản lý Nhà nước trong lĩnh vực du lịch bao gồm:

- Điều tra, đánh giá tài nguyên du lịch, xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch Quản lý tài nguyên du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, hoạt động kinh doanh du lịch và hướng dẫn du lịch;

- Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật,

tiêu chuẩn định mức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động du lịch; UBND các cấp ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành các chính sách ưu đãi, thu hút đầu tư để khai thác tiềm năng, thế mạnh về du lịch của địa phương;

hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng;

- Tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển du lịch;

- Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về du lịch Tổ chức tiếp nhận và giải quyết kiến nghị của khách du lịch

Ba là, nhóm các tài liệu có tác dụng tham khảo về phương pháp phân tích

các vấn đề thực trạng phát triển du lịch trên một phạm vi cụ thể, bao gồm các

luận văn, luận án, như: Giải pháp phát triển du lịch cộng đồng theo hướng bền vững tại xã Thung Nai, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình của Nguyễn Thị Thanh

Hà (2012), Quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh Hà Giang của Phạm Ngọc Hiếu (2014), Quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn Hà Nội của Nguyễn

Thị Doan (2015), Quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam của Trần Như Đào (2017), Phát triển du lịch bền vững ở tỉnh Phú Thọ của Dương

Hoàng Hương (2017)

Như vậy, có thể thấy, đã có nhiều đề tài nghiên cứu về quản lý Nhà nước

về du lịch trên địa bàn cả nước, cũng như một số tài liệu nghiên cứu về du lịch của huyện Cao Phong Nhưng hiện tại chưa có một đề tài nào nghiên cứu cụ thể

về quản lý Nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện Cao Phong Chính vì vậy, đề tài này thực hiện trên cơ sở kế thừa những kết quả các tài liệu khác đã nghiên cứu

và lấp thêm vào khoảng trống trong lĩnh vực quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn huyện

2.2.4 Bài học kinh nghiệm cho huyện Cao Phong trong quản lý Nhà nước về

du lịch

Bài học qua nghiên cứu sự phát triển du lịch của Sa Pa cho phép rút ra được một số bài học về phát triển du lịch bền vững, dựa trên việc phát huy lợi thế, tiềm năng du lịch của huyện Cao Phong:

Một là, để phát triển du lịch cần phải thực hiện tốt công tác quy hoạch,

đầu tư hạ tầng du lịch; chỉnh trang đô thị, chú trọng thu hút đầu tư các dự án từ nhiều thành phần kinh tế để phát triển cơ sở vật chất phục vụ du lịch, dịch vụ, nâng cấp và phát triển các điểm du lịch, dịch vụ, vui chơi giải trí nhằm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch theo chiều hướng chất lượng cao

Hai là, cần chú trọng phát triển nguồn lực phục vụ phát triển du lịch để

bảo tồn sinh thái gắn với công tác nghiên cứu

Ba là, có phương pháp quản lý hiệu quả, tạo điều kiện tốt nhất đối với

khách đi du lịch tại bản, làng dân tộc, phù hợp với qui định và xu thế phát triển chung của ngành du lịch

Bốn là, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương

Năm là, tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến quảng bá thương hiệu du lịch

Những bài học trong phát triển du lịch qua thực tế nghiên cứu kinh nghiệm của Mộc Châu trong phát huy lợi thế du lịch:

Một là, cần phải xây dựng, hình thành các điểm du lịch, khu du lịch, tuyến

du lịch trọng điểm Cùng với đó là thu hút đầu tư phát triển các khu, điểm du lịch quan trọng…

Hai là, ưu tiên phát triển thị trường khách và các sản phẩm du lịch Đồng

thời, phát triển các sản phẩm du lịch hấp dẫn, có sức cạnh tranh cao; chú trọng nâng cao chất lượng các sản phẩm dịch vụ lữ hành, lưu trú, ăn uống, vui chơi giải trí; tập trung phát triển các sản phẩm chính: Du lịch nghỉ dưỡng và điều dưỡng chữa bệnh;

du lịch sinh thái gắn với nông nghiệp; du lịch tham quan di tích lịch sử văn hóa, danh thắng; đặc biệt chú trọng hình thức du lịch nghỉ tại nhà dân (homestay)

Bài học qua thực tế huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình trong phát triển du lịch: dù có nhiều lợi thế, tài nguyên du lịch nhưng nếu thiếu định hướng tổng thể thì du lịch cũng chỉ có thể phát triển ở quy mô nhỏ lẻ, mang tính tự phát, hiệu quả kinh tế - xã hội của du lịch đối với cộng đồng dân cư còn thấp…

Trong phát triển du lịch của huyện Mai Châu đã đưa ra một gợi ý về mặt giải pháp liên quan đến quản lý Nhà nước về du lịch mà huyện Cao Phong có thể tham khảo, đó là, giải pháp về cơ chế, chính sách phải được quan tâm hàng đầu

Để thực hiện được điều này, cần phải nâng cao năng lực quản lý Nhà nước của các cấp chính quyền và công tác tuyên truyền, vận động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, thực hiện có hiệu quả công tác cải cách hành chính, tạo điều kiện quan trọng cho phát triển du lịch Xây dựng theo thẩm quyền hoặc đề xuất với các cơ quan có thầm quyền ban hành cơ chế, chính sách tạo môi trường thông thoáng, hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các dự án du lịch trên địa bàn huyện Tập trung giải quyết những vướng mắc, khó khăn của các doanh nghiệp đầu tư các dự án trong lĩnh vực dịch vụ, du lịch, đặc biệt là công tác giải phóng mặt bằng, thẩm định dự án, cấp phép đầu tư Xây dựng cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nhân tài trong lĩnh vực du lịch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế Xây dựng chính sách ưu đãi đầu tư phát triển du lịch; ưu đãi đầu tư vào khai thác văn hóa bản địa cho phát triển du lịch cộng đồng Khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư vào du lịch và tổ chức các loại hình dịch vụ du lịch Có chính sách ưu đãi về đất đai, giải phóng mặt bằng cho các dự án du lịch có quy mô lớn, trọng điểm Triển khai, hướng dẫn các quy chế về quản lý du lịch tại các địa bàn

có hoạt động du lịch

PHẦN 3 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN HUYỆN CAO PHONG

3.1.1 Vị trí địa lý và địa hình

Huyện Cao Phong có vị trí địa lý, kinh tế tương đối thuận lợi, nằm ở trung tâm tỉnh Hòa Bình, có quốc lộ 6, tỉnh lộ 12B, và tỉnh lộ 435 chạy qua, là cửa ngõ phía Tây Bắc của thành phố Hòa Bình giao lưu với các tỉnh Tây Bắc, và xa hơn

là với Lào và Trung Quốc Huyện Cao Phong nằm tiếp giáp với hồ Hòa Bình, có

hệ thống cảng thủy nội địa trên sông Đà tương đối tốt…, đây là điều kiện thuận lợi để phát triển cả thủy sản và đẩy mạnh các hoạt động khai thác cảnh quan lòng

hồ phục vụ phát triển du lịch Ngoài ra, với hệ thống cảng thủy nội địa, Cao Phong có điều kiện để lưu thông hàng hóa, phát triển du lịch đường thủy và tăng cường liên kết với các địa phương khác trong và ngoài tỉnh

Huyện Cao Phong chỉ cách trung tâm thành phố Hòa Bình gần 20km, và cách thủ đô Hà Nội chừng 90km; với khoảng cách này, Cao Phong là điểm đến

có thể thu hút thị trường khách du lịch đến từ Hà Nội và thành phố Hòa Bình với mục đích du lịch dã ngoài cuối tuần…, và đồng thời cũng là những thị trường tiêu thụ nông, thủy sản lớn của Cao Phong

Cao Phong có địa hình tương đối phức tạp, độ cao tuyệt đối trên 300m, song huyện lại có ít núi cao Địa hình có cấu trúc thoai thoải, độ dốc của đồi núi khoảng 10 - 150, hình thành nhiều đồi dạng bát úp, thấp dần từ đông nam xuống tây bắc về phía hạ lưu sông Đà

Về mặt địa hình, huyện Cao Phong chia làm 3 vùng chính: vùng núi cao phía Tây Nam huyện (hai xã Yên Thượng, Yên Lập), vùng giữa (8 xã và thị trấn Cao Phong) và vùng ven sông Đà và hồ Hòa Bình (hai xã Bình Thanh và Thung Nai)

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất huyện Cao Phong

TỔNG DIỆN TÍCH TỰ NHIÊN (= 1 + 2 + 3) 25600.25 100

Đất chuyên trồng lúa nước 387,16 1,51

2.1 Đất xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp

Đất xây dựng khu công nghiệp Đất xây dựng cụm công nghiệp -

2.6 Đất sản xuất vật liệu xây dựng, gốm, sứ 61,29 0,24

2.9 Đất xử lý, chôn lấp chất thải nguy hại 10,34 0,04

2.12 Đất sông, suối và mặt nước chuyên dùng 192,24 0,75 2.13 Đất phát triển hạ tầng, trong đó: 221,65 0,86

Nguồn: Chi cục Thống kê Huyện Cao Phong (2018)

3.1.2 Điều kiện khí hậu và chế độ thủy văn

Khí hậu của huyện Cao Phong thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm: mùa hè nóng và mưa nhiều, mùa đông lạnh và khô Nhiệt độ trung bình hàng năm cao, khoảng 22 - 24 độ C Lượng mưa trung bình hàng năm cũng khá cao, khoảng 1,800 - 2,200mm

Nhìn chung, khí hậu của Cao Phong mát mẻ hơn, lượng mưa cao và điều hòa hơn một số huyện khác trong tỉnh Điều kiện khí hậu trên tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi với nhiều mô hình canh tác, chăn nuôi khác nhau

Cao Phong có vùng lòng hồ sông Đà và nhiều suối lớn nhỏ chảy qua, có điều kiện thuận lợi cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân Tuy nhiên, vào mùa mưa, nước sông lên cao gây lụt vùng bãi thuộc địa phận các xã Thung Nai, Bình Thanh

3.1.3 Tài nguyên du lịch

Các di tích văn hóa lịch sử, cách mạng:

+ Khu di tích danh thắng cấp quốc gia Núi Đầu Rồng: Quần thể di tích

danh lam thắng cảnh Núi Đầu Rồng được tọa lạc tại khu 3, phía Tây Nam thị trấn Cao Phong, cách quốc lộ 6 khoảng 500 m Nhìn từ xa, dãy núi dài hơn 1 km, cao xấp xỉ 200 m so với chân núi, có hình đầu rồng với hai mắt là 2 hồ nước Trong dãy núi có nhiều hang động đẹp liên kết với nhau tạo thành quần thể Mỗi hang động là một kỳ quan tuyệt vời của tạo hóa ban tặng cho mảnh đất Cao Phong với thế giới nhũ đá, hồ nước lung linh, huyền ảo Trong đó có 6 hang động chính gồm: 4 hang khô (Phong Sơn động, Nhãn Long Sơn động, động Không Đáy, Hoa Sơn Thạch động) và 2 hang ướt (động Thanh Thủy, hang Nước) Năm 2012, quần thể di tích được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cấp bằng xếp hạng cấp quốc gia

+ Tượng đài anh hùng Cù Chính Lan: Tượng đài đã được xây dựng từ

năm 1994, tại dốc Giang Mỗ - xã Bình Thanh, nơi anh hùng Cù Chính Lan đã tiêu diệt chiếc xe tăng của địch Di tích này đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay

là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia Nhưng vì lý do di tích được xây dựng trong không gian, địa thế hẹp, trải qua thời gian công trình đã xuống cấp Năm 2008, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hòa Bình và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thống nhất đi đến quyết định di rời

Đài tưởng niệm về cơ sở mới khang trang hơn tại xóm Mỗ I, xã Bình Thanh Công trình được xây dựng trên tổng diện tích 3.638m2 Tượng và bệ tượng được chế tác từ nguồn nguyên liệu đá xanh Thanh Hóa có chiều cao 8,5m, tổng thể tích 160,4m3 Tượng đài mới được dựng lên đã khẳng định thêm niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc trong tỉnh Hòa Bình Từ khi công trình được khánh thành và đưa vào sử dụng, Đoàn Thanh niên xã Bình Thanh đã lấy khoảng không gian ấy là nơi giáo dục truyền thống cách mạng và phát động các phong trào của thanh niên

+ Khu di tích danh thắng Chùa Khánh: Chùa Khánh, xã Yên Thượng nằm

trong khu di tích lịch sử cấp Quốc gia Chiến khu Cao Phong - Thạch Yên đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng năm 1996 Trong thời thời kỳ kháng chiến, đồi Chùa Khánh đã được chọn làm nơi tập luyện của đơn vị vũ trang - đội ngũ cán bộ đầu tiên của khu căn cứ cách mạng Cao Phong - Thạch Yên, sau khi được huấn luyện đơn vị đã được cử đi các xóm để xây dựng các đội tự vệ, góp phần vào chiến thắng chung của cả nước Năm 2007, được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, Chính quyền, huyện Cao Phong đã đầu tư tôn tạo khu di tích lịch

sử này, đồng thời phục dựng Lễ hội Chùa Khánh theo nguyện vọng của nhân dân trên địa bàn

+ Chùa Quoèn Ang: Khu di tích chùa Quoèn Ang, xã Tân Phong từ lâu là

điểm sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân quanh vùng Nói đến Khu di tích chùa Quoèn Ang phải nhắc đến sự tích “Vườn hoa núi Cối” Đây là một thiên tình sử đẫm lệ của người Mường, truyện thơ kể về hai đôi trai, gái yêu nhau đó là

2 anh em Khói và Va yêu 2 chị em Thơm và Tiên Do trắc trở về tình duyên, họ không lấy được nhau và đành chấp nhập cái chết bi thảm, Vườn hoa núi Cối đã làm sinh động thêm bản trường ca dân tộc Mường (Đẻ Đất, Đẻ Nước) Theo thời gian, chùa đã bị hỏng, trên nền chỉ còn lại cây đại cổ thụ với khoảng 300 năm tuổi và 1 cái chuông chùa bằng đồng cao khoảng 0,8m, nặng khoảng 85kg Chùa Quoèn Ang mới được xây dựng lại, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh của bà con trong và ngoài xã Đây cũng là địa bàn để huyện phục dựng lễ hội khai hạ đầu năm của người Mường

+ Đền Chúa Thác Bờ: Trước đây, đền Thác Bờ thuộc xã Hào Tráng, sau

nhiều lần thay đổi về địa giới hành chính, hiện Đền tọa lạc tại xã Thung Nai, huyện Cao Phong (phía hữu ngạn), và xã Vầy Nưa, huyện Đà Bắc (phía tả ngạn), tỉnh Hòa Bình, Đền Thác Bờ (xã Thung Nai, huyện Cao Phong) phía hữu ngạn