CÔNG NGHỆ TRẢI PHỔ vào VIỆC TRUYỀN TIN TRÊN ĐƯỜNG dây tải điện

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TRẢI PHỔ VÀO VIỆC TRUYỀN TIN TRÊN ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN APPLICATION OF SPREAD SPECTRUM TECHNOLOGY TO SIGNAL TRANSMISSION ON POWER LINES TÓM TẮT Bài báo giới thiệu công

Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội

Viện Điện Tử Viễn Thông

====o0o====

BÀI TẬP LỚN MÔN KỸ THUẬT TRẢI PHỔ

Đề tài:

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TRẢI PHỔ VÀO VIỆC TRUYỀN TIN TRÊN ĐƯỜNG DÂY TẢI ĐIỆN

Giáo viên hướng dẫn : PGS.TS Nguyễn Hữu Trung Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thành Trung

Lớp : Kỹ thuật truyền thông 1 Khóa : 2011B

Hà Nội, 2/2012

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ TRẢI PHỔ VÀO VIỆC TRUYỀN TIN TRÊN ĐƯỜNG

DÂY TẢI ĐIỆN

APPLICATION OF SPREAD SPECTRUM TECHNOLOGY TO SIGNAL

TRANSMISSION ON POWER LINES

TÓM TẮT

Bài báo giới thiệu công nghệ trải phổ và ứng dụng công nghệ này trong hệ thống

đo lường, giám sát, điều khiển phụ tải khi truyền tín hiệu trên đường dây điện lực Cụ thể

là xây dựng sơ đồ hệ thống điều khiển từ xa sử dụng công nghệ trải phổ, phân tích quá trình điều biến trong việc truyền tín hiệu Ngoài ra, công nghệ trải phổ được nghiên cứu

và ứng dụng trong việc trải phổ các từ (word) trên khổ truyền sóng Lợi ích của việc khai thác và đưa vào ứng dụng công nghệ trải phổ trong quá trình truyền tín hiệu trên

đường dây tải điện là khắc phục các dạng nhiễu và bảo mật thông tin trên đường

truyền.Việc khắc phục nhiễu và bảo mật thông tin được thực hiện dựa trên cơ sở tín hiệu trải phổ giống như nhiễu, khó phát hiện và khó để chặn đứng nếu không có các thiết bị thích hợp

ABSTRACT

The article introduces the spread spectrum technology and the application of this technology in the system of measurement, monitoring, controlling secondary load on power lines, especifically, the construction of diagrams of the remote control system using the spread spectrum technology, the analysis of changes in the transmission signals In addition, spread spectrum technology has been studied and applied to the spread spectrum of words in wave transmission Benefits of exploitation and application

of the spread spectrum technology to the media signals on the lines are overcoming interference and securing information on the lines

The interference overcoming and information security are based on the spread spectrum signals looking like interference which is difficult to be detected and stopped without appropriate equipment

1 Đặt vấn đề

Trong xu thế hiện nay, việc truyền tin trên hệ thống đường dây tải điện sẽ đưa đến khả năng triển khai nhiều ứng dụng phục vụ công tác kinh doanh điện năng và dịch vụ khách hàng, đem lại nhiều hiệu quả thiết thực cho ngành điện cũng như khách hàng mua

điện Tuy nhiên, việc truyền tin trên đường dây tải điện hạ thế là vấn đề khó khăn từ

trước đến nay bởi tính chất đặc thù của lưới điện hạ thế là có kết cấu phức tạp, nhiều phụ tải gây nhiễu ảnh hưởng đến chất lượng truyền dẫn thông tin trên đường dây

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, nhiều giải pháp đảm bảo độ tin cậy khi truyền tin trên đường dây tải điện đã được nghiên cứu[1] Một trong những giải pháp đang được chú ý là công nghệ trải phổ [5], nó có khả năng khắc phục được nhiễu một cách mạnh mẽ, phù hợp với đặc điểm của lưới điện hạ thế

2 Công nghệ trải phổ

Công nghệ trải phổ đã được sử dụng trong kỹ thuật quân sự nhờ tính năng chống nhiễu và bảo mật Các tính năng này có được nhờ giãn rộng phổ tín hiệu để không phân biệt được tạp âm nền Hiện nay, kỹ thuật này được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực bưu chính viễn thông với hình thức phát triển là công nghệ CDMA (Code Detect Multiple Access)

Có các phương pháp tr ải phổ khác nhau, nhưng với sự phát triển mạnh mẽ của kỹ thuật số hóa và đi ều khiển như hiện nay, kỹ thuật trải phổ trực tiếp (DSSS_Direct Sequence Spread Spectrum) đang được ứng dụng phổ biến

Với kỹ thuật DSSS, phổ của sóng mang được điều khiển bởi một mã giả ngẫu nhiên (PN_Pseudo Noise) tuần tự, mã này là một chuỗi tuần tự một cách ngẫu nhiên của các số nhị phân thu được qua bộ sinh mã (Generator) Mã PN được nhân với tín hiệu cơ bản (có tần số thấp), tín hiệu thu được sẽ được chuyển lên đường truyền Tại bộ phận nhận tin, tín hiệu này lại được nhân một lần nữa với mã PN đã quy định để thu được tín hiệu gốc ban đầu [3]

3 Ứng dụng công nghệ trải phổ trong hệ thống đo lường, giám sát, điều khiển khi truyền tin trên đường dây điện lực

3.1 Hệ thống truyền thông tin trên đường dây điện lực

Hệ thống gồm 6 khối chính thể hiện trên hình 1

Hình 1 Sơ đồ hệ thống điều khiển từ xa sử dụng kỹ thuật trải phổ

CB: Máy cắt điện

FCB: Máy cắt tuyến đường dây

(*1): Hệ thống thay đổi tần số (600 b/s); tiêu chuẩn 1300 Hz; Mở rộng: 2100 Hz

(*2): Mức điện áp nạp của trạm: 0,3 đến 0,5% điện áp định mức

(*3): Mức dòng điện nạp của RTU

Chức năng của các khối được thể hiện trên bảng 1

Bảng 1 Chức năng của các khối

truyền tín hiệu

Chấp hành mệnh lệnh nhận tín hiệu từ bàn phím thao tác

và gởi tới phần tử ghép (bộ nối) Nó gửi tất cả số liệu nhận

được từ bàn phím thao tác

áp cao

Nạp tín hiệu có âm thanh nhỏ vào đường dây phân phối nhằm truyền tín hiệu để chỉ đạo sự vận hành của RTU (4) Bộ đầu cuối được Giải (mã) tín hiệu được nạp có âm thanh nhỏ của đường

điều khiển từ xa dây phân phối để điều khiển cầu dao Thiết bị này cũng

biến đổi kết quả điều khiển thành tín hiệu có âm thanh nhỏ

và nạp vào đường dây phân phối

(5) Pano máy bi ến dòng

bổ trợ cho đường dây

phân phối

Thu hút tín hi ệu (tín hiệu có âm thanh nhỏ) nạp vào

đường dây phân phối

được từ đường dây phân phối rồi gửi tới thiết bị phát

3.2 Nguyên lý vận hành hệ thống

Kỹ thuật trải phổ là một phương pháp có năng lượng tín hiệu phát đi trên một diện rộng, dải tần số rộng hơn bề rộng dải tần số gốc của chính bản thân tín hiệu mà nó đã có

Vì lý do này, mà n ăng lư ợng được tính tr ên một đơn vị tần số giảm đi So sánh với hệ thống liên lạc khác, yêu cầu điện năng cung cấp sẽ giảm đi khi tiến hành nạp tín hiệu vào

đường dây Hơn nữa, nó ít bị ảnh hưởng nhiễu trong quá trình liên lạc Khi có một số ít

tín hiệu bị thất lạc do nguyên nhân ồn hoặc do nhân tố khác gây nên, quá trình trải phổ tín hiệu sẽ khôi phục lại dạng tín hiệu gốc ban đầu (hình 2)

Qua hình 2 cho ta thấy kết quả của việc khôi phục lại tín hiệu gốc do nhiễu gây ra trên đường truyền: giả sử tín hiệu thứ 4 và tín hiệu thứ 7 trong số 10 tín hiệu bị mất đi do nhiễu âm thanh gây nên, thì tín hiệu đầu ra vẫn đảm bảo

3.3 Bộ điều biến truyền tín hiệu

Trong điều kiện làm việc với nhiễu, bộ điều biến sóng truyền tín hiệu có âm thanh nhỏ được sử dụng để thu phát tín hiệu Bộ điều biến truyền tín hiệu có chức năng so sánh

và tổng hợp tín hiệu dưới tác động của nhiễu để đảm bảo tín hiệu ban đầu (hình 3)

3.4 Khổ truyền sóng

Khổ truyền sóng là sự sắp xếp có thứ tự những tín hiệu gửi từ trạm phát Việc sắp xếp các tín hiệu theo thứ tự tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý thông tin Cấu trúc của khổ truyền sóng bao gồm 28 từ (word), mỗi từ bao gồm 44 bit với tốc độ truyền là 200bit/s Quá trình truyền sóng được thực hiện theo hai chiều, bao gồm quá trình gửi tín hiệu xuống và quá trình gửi tín hiệu lên

3.4.1 Khổ truyền sóng gửi xuống từ trạm chính đến RTU

11 bit x 12 từ = 132 bit (0,11 giây)

Khổ truyền sóng gửi xuống được thể hiện trong bảng 2

D7 D6 D5 D4 D3 D2 D1 D0 Diễn tả

1 0 0 0 1 0 1 1 Điều khiển trực tiếp DM nguồn cung

cấp phía “C”

1 0 0 0 0 1 1 1 Điều khiển trực tiếp DM nguồn cung

cấp phía “A”

của DM

1 0 1 0 0 1 0 1 Thời gian đặt DM

(điện áp)

điện)

thiết bị giám sát)

1 0 0 1 0 1 1 0 Điều khiển đồng thời

Ví dụ: Thực hiện trải phổ lệnh: "Mở khoá điều khiển từ xa" có mã nhị phân là

10100011 có sơ đồ khối được thể hiện trên hình 4

Xét đa thức dãy ghi dịch: g(x) = x8 + x4 + x3 + x2 + 1 Ta có điều kiện hồi quy dãy ra: ci+8 = ci+4 + ci+3 + ci+2 + ci Vì bậc của g(x) là m = 8 nên có 8 đơn vị nhớ trong mạch

và có chu kỳ N = 28-1 [5]

hồ

Trạng thái

Vậy dãy ra là cột cuối cùng của trạng thái: 10001010…

Thực hiện mô phỏng trải phổ lệnh điều khiển bằng phần mềm Matlab cho kết quả lỗi là 1/101 được thể hiện ở hình 5

Hình 5 Kết quả xác định lỗi bằng mô phỏng Matlab

3.4.2 Khổ truyền sóng gửi lên từ RTU đến trạm chính

11 bit x 13 từ = 143 bit (0,12 giây)

Khổ truyền sóng gửi lên được thể hiện trong bảng 3

STX

Số

trạm

Số nhóm Địa chỉ của

RTU

Cờ hiệu

Số liệu giám sát 1

Số liệu giám sát 2

Số liệu giám sát 3 ETX BCC

101 100 102 101 102

Bảng 3: Khổ truyền sóng gửi lên từ RTU đến trạm chính

3.4.3 Nhận xét

Qua kết quả mô phỏng thực hiện trải phổ lệnh chỉ huy trong quá trình gửi tín hiệu xuống từ trạm chính đến RTU cho ta thấy xác suất lỗi 1/101 là rất thấp Tương tự ta có thể thực hiện trãi phổ cho tất cả các lệnh trong các khổ truyền sóng trong quá trình truyền tín hiệu Như vậy, việc ứng dụng công nghệ trải phổ đã giải quyết được việc khôi phục lại tín hiệu ban đầu dưới tác dụng của các loại nhiễu

4 Kết luận

Bài báo nghiên cứu các khả năng ứng dụng công nghệ trải phổ vào việc truyền thông tin trên đường dây tải điện Các ứng dụng trải phổ được phân thành những phạm vi

ứng dụng khác nhau với nhiều ưu điểm Khả năng chống nhiễu cao với các nhiễu cố ý

hoặc không cố ý, khả năng chống nhiễu của công nghệ này tỷ lệ với hệ số trải phổ Khả năng tín hiệu bị phát hiện bởi máy thu không chủ định thấp, khả năng này giảm khi hệ số trải phổ tăng Ngoài ra công nghệ trải phổ còn có khả năng đa truy nhập với số lượng lớn các đối tượng sử dụng đồng thời, liên quan tới việc dùng chung một băng tần và ở trong cùng một khu vực địa lý

Kết quả nghiên cứu của bài báo mở ra nhiều ứng dụng của công nghệ trải phổ trong vi ệc tru yền tin trên đường dây tải điện cho tương lai Đó là việc khai thác các chức năng thu thập dữ liệu về tình trạng thiết bị, điều khiển các thiết bị đầu cuối, giám sát phụ tải, giám sát tình trạng lưới điện…

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Mohammad Shariwa - A Direct Sequence - Spread Spectrum Modulator/ Demodulator Design - Princess Sumaya University

[2] Nguyễn Phạm Anh Dũng, Lý thuyết trải phổ và đa truy nhập vô tuyến, NXB Bưu

điện, 2006

[3] Nguyễn Phạm Anh Dũng, Lý thuyết trải phổ và ứng dụng, NXB Bưu điện, 2000 [4] Nguyễn Hồng Sơn, Kỹ thuật truyền số liệu, Nhà Xuất bản Lao động, 2006

[5] Đỗ Quốc Trinh, Vũ Thanh Hải, Kỹ thuật trải phổ và ứng dụng, NXB Bưu điện,

2006