Tìm hiểu đặc điểm phong trào giải phóng dân tộc ở angiêri trong sự đối sánh với phong trào giải phóng dân tộc ở việt nam

Qua việc thực hiện đề tài chúng tôi muốn tái hiện lại bức tranh về sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Angiêri, qua đó rút ranhững đặc điểm của phong trào giải phóng dân t

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH Khoa lịch sử

-*** -Hoàng thị thanh thúy

Tìm hiểu đặc điểm phong trào giải phóng dân tộc

ở Angiêri trong sự đối sánh với phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam

Tóm tắt Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyờn ngành: Lịch sử thế giới

Giỏo viờn hướng dẫn: ThS.gvc Phan Hoàng Minh

Vinh – 2010 2010 Lời cảm ơn

Sau một thời gian học tập và nghiên cứu, tôi đã hoàn thành khoá luận tốt nghiệp đại học của mình Để có đợc kết của này, ngoài sự cố gắng nỗ lực học tập của bản thân, tôi đã nhận đợc sự quan tâm,giúp đỡ của quý thầy cô trong

khoa Lịch sử nhất là các thầy cô trong tổ Lịch sử thế giới, bạn bè và gia đình.

Đặc biệt tôi nhận đợc sự giúp đỡ tận tình, chu đáo, đầy trách nhiệm của thầy giáo ThS.GVC Phan Hoàng Minh ngời đã đề xuất ý tởng và hớng dẫn tôi thực hiện khoá luận này.

Qua đây, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, đồng thời xin hứa sẽ tiếp tục

cố gắng hơn trên bớc đờng công tác sau này.

Do năng lực của bản thân còn hạn chế, t liệu và thời gian ít ỏi nên đề tài không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận đợc sự thông cảm, góp ý của quý thầy cô và các bạn sinh viên để đề tài đợc hoàn thiện hơn.

Mục lục

A Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 3

3 Nhiệm vụ, phạm vi nghiên cứu 5

4 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu 6

5 Bố cục của luân văn 6

B Nội dung Chơng 1 Khái quát về phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri (1954-1962) 7

2.1 Quá trình xâm lợc của thực dân Pháp ở Angiêri và cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Angiêri 7

2.2 Những thắng lơi của nhân dân Angiêri trong kháng chiến chống Pháp 10

2.3 Bớc phát triển mới của cuộc kháng chiến của nhân dân Angiêri 17

2.4 Việc kí hiệp định Êviăng 27

Chơng 2 Khái quát về phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam (1919-1954) 29

1.1 Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1919-1930 29

1.2 Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1930-1945 32

1.3 Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945-1954 42

Chơng 3 Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri 59 3.1 Về lực lợng cách mạng 59

3.2 Về tổ chức lãnh đạo cách mạng 73

3.3 Về phơng pháp cách mạng 88

3.4 Về kết quả của cách mạng 89

3.5 Về khuynh hớng phát triển của đất nớc sau khi giành đợc độc lập 91

C Kết luận 95

D Tài liệu tham khảo 99

E phụ lục

A Mở đầu 1.Lý do chọn đề tài

Angiêri là một đất nớc có nền văn hóa lâu đời rực rỡ, là một trong những

đầu mối giao thông giữa ba châu lục nên thờng xuyên bị ngời ngoại tộc dòmngó, xâm nhập và cai trị, nh ngời Phênixi, ngời La Mã, ngời Vanđan, ngờiArập, ngời Thổ Nhĩ kỳ, cuối cùng là thực dân Pháp

Dân tộc Angiêri có một quá trình lịch sử đấu tranh anh hùng chống ngoạixâm nhất là trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp vì sự nghiêp giải phóng

dân tộc Tháng 8-1954 Mặt trận dân tộc giải phóng Angiêri đợc thành lập để

đoàn kết các tầng lớp nhân dân Angiêri đấu tranh giải phóng Mùa thu 1954

ủy ban cách mạng thống nhất và hành động đợc thành lập để lãnh đạo cuộc

đấu tranh vũ trang của nhân dân Angiêri Ngày 1-11-1954, ủy ban Cách

mạng thống nhất và hành động phát động cuộc khởi nghĩa vũ trang trong toàn

quốc Thực dân Pháp đã điều động xe tăng, máy bay, pháo binh đàn áp khởinghĩa Cuối năm 1956 phong trào đấu tranh vũ trang lan rộng trong cả nớc.Năm 1957-1958, cuộc đấu tranh diễn ra ngày càng quyết liệt và thu đợc thắnglợi to lớn Khi Đơgôn lên cầm quyền ở nớc Pháp, quân số của Pháp ở Angiêrităng tới 80 vạn để đẩy mạnh càn quét các căn cứ cách mạng, nhằm tiêu diệtlực lợng vũ trang, nhng lực lợng vũ trang cách mạng Angiêri vẫn tiếp tục pháttriển

Tháng 1-1958 Chính phủ lâm thời nớc Cộng hòa Angiêri đợc thành lập,

đánh dấu bớc phát triển của Cách mạng Angiêri Từ năm 1960, phong tràocách mạng phát triển có sự kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang.Tháng 11-1961 nhân kỉ niệm 7 năm ngày kháng chiến, phong trào đấu tranhcàng phát triển mạnh Trớc sự phát triển mạnh mẽ của cách mạng Angiêri,mặt khác chiến tranh kéo dài đã làm thiệt hại nặng nề cho nớc Pháp về mọimặt, ngày18-3-1962, chính phủ Pháp đã phải ký hiệp định Eviăng, công nhận

độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Angiêri, đồng thời công nhậnChính phủ kháng chiến Angiêri là đại biểu chân chính duy nhất của nhân dânAngiêri

Tháng 9-1962, nớc Cộng hòa dân chủ nhân dân Angiêri tuyên bố thành lập.Ngày 8-10-1962, Angiêri thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam dânchủ cộng hòa

Trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc thực dân, Angiêri cũng cónhững nét tơng đồng với dân tộc Việt Nam Đồng thời giữa Angiêri và Việt

Nam đã có mối quan hệ thân thiết trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung làchủ nghĩa thực dân Pháp Việt Nam và Angiêri tuy cách xa nhau về địa lý nh-

ng đã từng coi nhau là bạn chiến đấu thân thiết cùng một chiến hào chống chủnghĩa đế quốc thực dân Tuy vậy trong phong trào giải phóng dân tộc ởAngiêri có những điểm khác biệt so với phong trào giải phóng dân tộc ở ViệtNam do hoàn cảnh lịch sử của mỗi nớc có khác nhau

Ngày nay Việt Nam và các nớc châu Phi nói chung, Angiêri nói riêng

đang tiếp tục xây dựng mối quan hệ hợp tác hữu nghị trên nhiều lĩnh vực: kinh

tế, khoa học-kỹ thuật, văn hóa giáo dục, nghệ thuật Việt Nam hiện nay đã làthành viên của tổ chức thơng mại thế giới W.T.O, đang hội nhập mạnh mẽ vàonền kinh tế thế giới Châu Phi nói chung và Angiêri nói riêng đang là một thịtrờng rộng mở đối với Việt Nam Kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào thịtrờng châu Phi đang ngày càng tăng, song cha tơng xứng với tiềm năng

Để tăng cờng quan hệ hợp tác toàn diện cùng có lợi giữa Việt Nam và cácnớc châu Phi và Angiêri nói riêng, sự hiểu biết lẫn nhau về mọi phơng diện,trong đó sự hiều biết về lịch sử là vấn đề rất quan trọng và cần thiết Do vậy,nghiên cứu, tìm hiểu các vấn đề về lịch sử các nớc châu Phi nói chung,Angiêri nói riêng đang là vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc

Xuất phát từ ý nghĩa trên, chúng tôi chọn đề tài: Tìm hiểu đặc điểm

phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri trong sự đối sánh với phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam làm khóa luận tốt nghiệp đại học

Qua việc thực hiện đề tài chúng tôi muốn tái hiện lại bức tranh về sựnghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Angiêri, qua đó rút ranhững đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc Angiêri trong sự so sánhvới phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam Đồng thời hy vọng từ việc tiếnhành đề tài này, hiểu của bản thân về Angiêri sẽ đợc nâng lên, và hy vọng gópthêm chút ít tài liệu tham khảo cho những ngời quan tâm đến lịch sử Angiêri

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu:

Các vấn đề về lịch sử châu Phi nói chung và Angiêri nói riêng từ lâu đã

đ-ợc nhiều học giả trên thế giới quan tâm nghiên cứu và cho ra đời nhiều côngtrình, nhiều ấn phẩm có giá trị bao gồm sách giáo trình dùng để giảng dạytrong các trờng đại học cao đẳng, sách chuyên khảo về các vấn đề kinh tế,chính trị, xã hội, văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật , một số luận văn tốtnghiệp đại học của các thế hệ sinh viên lớp trớc về lịch sử Angiêri và các nớcchâu Phi Một số học giả Việt Nam đã quan tâm nghiên cứu và cho ra những

công trình về lịch sử các nớc châu Phi, nhất là những nớc đã từng là thuộc địaPháp, trong đó có Angiêri, một số bài báo đề cập đến các vấn đề có tính thời

sự trong các thời kỳ lịch sử, các vấn đề về quan hệ giữa Việt Nam với các nớcchâu Phi và Angiêri trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập trớc đây và quan

hệ hợp tác trong cuộc đấu tranh vì hòa bình hữu nghị, ổn định và phát triếnhiện nay Trong số những công trình đó, xin đơn cử những ấn phẩm sau:

- Những mẩu chuyện về Angiêri đau thơng và anh dũng của Nguyễn

Xuân Trâm, xuất bản năm 1957, trong đó tác giả mô tả đời sống khổ cực dới

ách thống trị của chủ nghĩa thực dân pháp và những cuộc đấu tranh anh dũngcủa nhân dân Angiêri

- Vấn đề Angiêri của Văn Quân, xuất bản năm 1957, trong đó tác giả đề

cập đến những quan điểm của các nhà lý luận tiến bộ về các vấn đề dân tộcAngiêri và triển vọng thắng lợi của Angiêri trong đấu tranh giành độc lập dântộc

- Các nớc châu Phi của Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội 1957, trong đó giới

thiệu về địa lý, kinh tế, chính trị một số nớc châu Phi nh Angiêri, Marốc,Tuynidi, Cộng hòa Ai Cập

- Bình minh đang xua tan bóng tối ở châu Phi của Phan Hoàng, xuất bản

năm 1962, trong đó tác giả giới thiệu vị trí chiến lợc quan trọng của châu Phi,những âm mu, thủ đoạn của chủ nghĩa đế quốc đối với châu Phi, sự thức tỉnhcủa nhân dân châu Phi và tinh thần đoàn kết giúp đỡ của loài ngời yêu chuộnghòa bình, tiến bộ trên thế giới giành cho nhân dân châu Phi trong đấu tranhgiành độc lập tự do

- Bàn về Thế giới thứ ba“Thế giới thứ ba” ” của tác giả Nguyễn Khắc Viện, xuất bản năm

1985, trong đó tác giả trình bày các con đờng phát triển của các thuộc địa ởchâu á, châu Phi và Mĩ Latinh sau khi giành đợc độc lập

- Đảng Cộng sản Angiêri trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của

Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội 1960, trong đó trình bày vai trò lãnh đạo của

Đảng Cộng sản đối với cuộc đấu trnh giải phóng dân tộc ở Angiêri

- Angiêri kháng chiến của Nguyễn Thục, xuất bản năm 1960, nêu lên

cuộc đấu tranh anh dũng của nhân dân Angiêri chống chủ nghĩa đế quốc thựcdân Pháp dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Angiêri

- Đấu tranh cho độc lập hoàn toàn do NXB Sự thật xuất bản năm 1962,

trong đó công bố hai bài phát biểu của Lacbi Buhati, bí th thứ nhất và củaBaxiahat Ali, bí th Ban chấp hành Trung ơng Đảng Cộng sản Angiêri

- Châu Phi vì độc lập dân tộc và tiến bộ xã hội của tập thể tác giả Ngô

Phơng Bá, Võ Kim Cơng, Lê Trung Dũng, xuất bản năm 1986, và cuốn Lịch

sử châu Phi của Đỗ Đức Thịnh, xuất bản năm 2006 đã đề cập đến những vấn

đề lịch sử đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân để giành độc lập của nhân dâncác nớc châu Phi

- Luận án tiến sĩ của Nguyễn Văn Du: Hòa hợp dân tộc-nhân tố bảo đảm

sự ổn định và phát triển ở châu Phi ngày nay đề cập đến tình hình mất ổn định

ở châu Phi từ sau Chiến tranh Lạnh và những giải pháp đồng bộ để châu Phi

ổn định và phát triển bền vững

- Việt Nam và châu Phi trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của

Võ Kim Cơng, xuất bản năm 2004, trong đó đề cập đến một số vấn đề về cuộc

đấu tranh giành độc lập của các nớc châu Phi và mối quan hệ giữa Việt Namvới các nớc châu Phi qua các thời kỳ đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc thựcdân vì hòa bình, độc lập và dân chủ

- Khóa luận tốt nghiêp Đại học của Phạm Văn Toàn, năm 2008: Tìm hiêu

phong trào giải phóng dân tộc ở châu Phi (1945-1994) và đặc điểm của nó,

tác giả đã tái hiện lại phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri và rút ra những

đặc điểm của nó

- Khoá luận tốt nghiêp Đai học của Phan Thị Cẩm Vân: Tìm hiểu phong

trào giải phóng dân tộc ở Angiêri (1954-1962), năm 2007, tác giả đã tái hiện

lại bức tranh về phong trào giải phóng dân tộc chống thực dân Pháp giành độclập dân tộc của nhân dân Angiêri

Ngoài ra có nhiều bài viết đăng tải trên các báo ra hàng ngày, hàng tuần,hàng tháng, đề cập đến các vấn đề thời sự liên quan đến các nớc châu Phi nóichung và Angiêri nói riêng

Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của những học giả đi trớc, chúngtôi tiếp cận, xử lý những tài liệu có liên quan để thực hiện đề tài khóa luậnnày

3.Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu.

-Nhiệm vụ:

Trên cơ sở nguồn t liệu có đợc, chúng tôi đặt ra nhiệm vụ của khóa luận

là tái hiện lại bức tranh về phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa thực dânPháp giành độc lập của nhân dân Angiêri, qua đó rút ra những đặc điểm trong

sự đối sánh với phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam

-Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi của đề tài là cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhândân Angiêri từ 1954 đến năm 1962 và phong trào giải phóng dân tộc ở ViệtNam từ 1919 đến 1954.

4.Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu.

- Nguồn tài liệu:

Để hoàn thành đề tài này chúng tôi sử dụng những nguồn t liệu chủ yếu sau:Sách giáo trình lịch sử dùng để giảng dạy trong các trờng đại học, cao đẳng.Sách chuyên khảo về lịch sử Angiêri, đặc biệt là về cuộc đấu tranh giảiphóng dân tộc của Angiêri

Các bài phát biểu, bài nói chuyện của các vị nguyên thủ quốc gia Angiêri

và Việt Nam trong các chuyến thăm viếng chính thức lẫn nhau

Các bài viết công bố trên các tạp chí chuyên ngành, nhất là Tạp chí

Nghiên cứu châu Phi và Trung Đông.

Một số luận văn có liên quan của các sinh viên các khóa trớc

Các bài viết đăng trên các trang Website

- Phơng pháp nghiên cứu:

Đây là đề tài lịch sử, nên chúng tôi sử dụng chủ yếu phơng pháp lịch sử,phơng pháp lôgic, phơng pháp phân tích, phơng pháp tổng hợp, phơng pháp sosánh để giải quyết nhiệm vụ đặt ra

5.Bố cục của luận văn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn

đợc kết cấu bằng 3 chơng:

Chơng 1 Khái quát về phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri (1954 - 1962) Chơng 2 Khái quát về phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam (1919 - 1954)Chơng 3 Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc ở Angiêri

B nội dung Chơng 1 khái quát về Phong trào giải phong dân tộc của nhân dân Angiêri (1954-1962)

2.1 Quá trình xâm lợc của thực dân Pháp ở angiêri

và cuộc kháng chiến của nhân dân angiêri

Angiêri là một nớc nằm ở miền Bắc, lớn thứ hai ở châu Phi Phía BắcAngiêri nhìn ra Địa Trung Hải và trông sang Tây Ban Nha, Pháp và Italia,

Đông giáp Tuynidi và Libi, Nam giáp sa mạc Xahara và Tây giáp Marốc.Diện tích Angiêri rộng 220 vạn km2, gấp 7 lần diện tích nớc Việt Nam

liệu năm 2005) [ Algeria-Wikipedia tr 1],trong đó 90% là ngời Arập và ngờiBecbe theo đạo Hồi, còn 10% là ngời Âu Trong số ngời Âu có tới hơn 80 vạnngời gốc Pháp.

Thành phố thủ đô của Angiêri là Angiê Các thành phố lớn chủ yếu tậptrung ở nửa phía Bắc của đất nớc đó là thành phố Oran, Cônxtantin, Bon,Philippơvin, Miliana

Angiêri có nhiều tài nguyên phong phú nh các loại quặng sắt, chì, kẽm,phôt phát, đồng ở miền Nam có loại cây anpha rất quý đợc dùng để lấy bộtchế tạo giấy ảnh và thuốc súng Loại cây này mọc tự nhiên trên những bãi cátrộng, không mất công chăm bón, nhng đem lại hiệu quả kinh tế cao

Angiêri chia làm 3 miền:

Ven bờ Địa Trung Hải là miền đồng bằng Ten phì nhiêu màu mỡ, đó làvựa lúa mì, những vờn cam, quýt và là những cách đồng nho trĩu quả ở miềnTrung là vùng cao nguyên màu mỡ với những đồng cỏ chăn nuôi bạt ngàn,nuôi sống hàng triệu con cừu, lừa, ngựa, và những cánh rừng trồng ôliu để lấydầu ở miền Nam là vùng tiếp giáp samạc Xahara, nơi có nhiều gỗ quý nhsến, thông và là nơi có nhiều hầm mỏ khai thác sắt, chì, phốt phát, than

đá Đặc biệt ở đây dới lòng đất có nguồn trữ lợng dầu mỏ và khí đốt khổng lồ

Bờ biển Angiêri dài gần 150 km, có những hải cảng tốt rất thuận lợi chohoạt động giao thông vận tải và sự phát triển kinh tế hằng hải

Angiêri có nền văn hóa lâu đời rực rỡ, là một trong những đầu mối giaothông giữa ba châu lục nên thờng xuyên bị ngời ngoại tộc dòm ngó, xâm nhập

và cai trị, nh ngời Phênixi, ngời La Mã, ngời Vanđan, ngời Arập, ngời ThổNhĩ kỳ, cuối cùng là thực dân Pháp

Năm 1827 tên lãnh sự Pháp ở Angiêri vì láo xợc nên bị quốc vơngAngiêri đánh cho một cái cán quạt Năm 1830, đế quốc Pháp vịn vào cớ đó đãmang quân sang xâ lợc Angiêri Năm 1834, Pháp tuyên bố Angiêri là “Thế giới thứ ba”đấtthuộc Pháp” và thiết lập chế độ toàn quyền để cai trị Angiêri Từ đó cho đếnngày nhân dân Angiêri đứng dậy kháng chiến cuối năm 1954, họ đã sống mộtcuộc đời nô lệ hết sức tối tăm trong hơn một thế kỉ

Ngày 14.6.1830, quân đội viễn chinh Pháp đông 3 vạn ngời đổ bộ lên đấtAngiêri Hai mơi ngày sau kinh thành Angiê thất thủ, nhng các nơi khác trongnớc vẫn chống cự một cách mãnh liệt Năm 1836 Cônstantin mới bị thất thủ,năm 1840 Mêđêa mới bị chiếm ở nông thôn cuộc kháng chiến dai dẳng hàngchục năm Nhà yêu nớc lãnh đạo phong trào kháng chiến chống Pháp lúc bấy

giờ là ápđen Cađe Phong trào này kéo dài từ năm 1832 đến năm 1847 Cùngvới cuộc kháng chiến vũ thì ở thành phố có phong trào bất hợp tác của giớicông thơng, trí thức, ở nông thôn có phong trào “Thế giới thứ ba”chống cớp ruộng đất” Cuộckháng chiến do ápđen Cađe lãnh đạo đã bắt thực dân Pháp không ngừng tăngviện cho quân đội viễn chinh Dới sự lãnh đạo của ápđen Cađe và nhiều tớnggiỏi nh Ben Alen, Ben Xalem… nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm cho nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm chothực dân Pháp thiệt hại 4 vạn quân.

Tiếp theo phong trào của ápđen Cađe là cuộc nổi dậy liên tiếp của nôngg

dân vùng Ôrét từ năm 1851 đến năm 1857, của các bộ lạc Bắc vùng Alát năm

1859 và của các dân tộc miền núi phía Tây năm 1864

Năm 1870, cuộc chiến tranh Pháp-Phổ nổ ra, sau đó những ngời yêu nớcAngiêri đã lợi dụng tình hình đó, phat động khởi nghĩa năm 1871 ở các vùngMitítgia và Cabili, rồi lan rộng ra nhiều vùng khác khắp cả nớc từ Angiêri đếnCôlô, từ sa mạc Xahara đến bờ biển Địa Trung Hải Lãnh tụ của cuộc khởinghĩa này là Môcơrani Cuộc khởi nghĩa đã bị thực dân dìm trong biển máu.Chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ, rồi Cách mạng tháng Mời Ngathành công đã thúc đẩy phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới lên cao.Trực tiếp ảnh hởng đến cách mạng Angiêri và phong trào giải phóng dân tộc ởTrung Cận Đông Sự nghiệp đấu tranh chống đế quốc Pháp trong công nhân vànông dân Angiêri có bớc phát triển mới Tiếp thu ảnh hởng của những sự kiệnnói trên, phong trào cách mạng ở Angiêri cũng bớc vào một thời kì mới, thờikì hình thành và phát triển cuộc vận động thống nhất mọi lực lợng yêu nớcchống thực dân Pháp

Mở đầu là cuộc vận động của Khalét (cháu ápđen Cađe), nhng ông chahoạt động đợc bao lâu thì bị thực dân Pháp bắt Năm 1926, tổ choc quốc gia

đầu tiên đợc thành lập, lấy tên là Ngôi sao Bắc Phi“Thế giới thứ ba” ” Tiếp đó ra đời nhiều

đảng phái yêu nớc khác nh Đảng nhân dân Angiêri (1937), Liên đoàn nhândân Angiêri (1938),… nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm cho Đảng Cộng sản Angiêri cũng ra đời trong khoảng thờigian nay, năm 1936

Trong những năm khói lửa của chiến tranh thế giới lần thứ hai, sau cuộc

đổ bộ của quân đội đồng minh lên đất Angiêri năm 1942, một luồng gió tíchcực đã thổi vào phong trào cách mạng Angiêri, nhiều tổ chức cách mạng mới

ra đời nh phong trào Những ng“Thế giới thứ ba” ời bạn của tuyên ngôn và của tự do”, thành

lập năm 1944

Ngày 8.5.1945, cùng với nhân dân toàn thế giới nhân dân Angiêri ănmừng chiến thắng phát xít Nhật, đồng thời biểu tình đòi thực dân Pháp thỏamãn những yêu sách về chủ quyền dân tộc mình Chiến tranh thế giới lần thứhai kết thúc, Liên Xô chiến thắng, nhiều nớc trên thế giới trớc kia bi đế quốc

và phát xít dày xéo nay đã giành đợc độc lập, tự do sau nhiều năm đấu tranhgian khổ Việt Nam là nớc đầu tiên đứng lên lặt đổ chủ nghĩa thực dân, giành

độc lập thực sự cho dân tộc Những sự kiện đó đã ảnh hởng rất lớn đến nhândân toàn thể hệ thống thuộc địa khắp thế giới

Lúc này hơn lúc nào hết, nhân dân Angiêri càng nhận thức sâu sắc rằngnền độc lập dân tộc không thể xin xỏ đợc mà phải đấu tranh để giành dật lại

Từ đó phong trào cách mạng dâng lên cuồn cuộn Bên cạch Đảng Cộng sảnAngiêri, nhiều tổ chức và đảng phái quốc gia yêu nớc có đà phát triển mới

hoặc đợc thành lập thêm Đó là phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các quyền tự do dân chủ (1946), Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các Angiêri (1946), Phong trào quốc gia Angiêri ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn… Trong thời kì sau chiến

tranh thế giới thứ hai, nhiều cuộc nổi dậy của nhân dân Angiêri nổ ra trongnhững năm 1946-1951, nhng đều thất bại do thực dân Pháp đàn áp đẫm máu.Nhng thủ đoạn đàn áp dã man của thực dân Pháp không hề làm cho nhân dânAngiêri nao núng, trái lại đã nung nấu thêm căm thù trong lòng họ Không khíbên ngoài tơng đối yên lặng, nhng bên trong, lực lợng đang đợc chuẩn bị để b-

ớc vào một cuộc chiến tranh mới

Và cuối năm 1954, cuộc chiến tranh đó đã nổ ra, đa cách mạng của nhândân Angiêri vào một thời kì mới, thời kì toàn dân Angiêri kháng chiến chốngthực dân Pháp giành thắng lợi

2.2 Những thắng lợi của nhân dân Angiêri trong kháng chiến chống Pháp

Ngày 1-11-1954 là ngày nổ ra cuộc khởi nghĩa vũ trang của nhân dânAngiêri Lúc đó, trong cả nớc có chừng 3.000 chiến sĩ cách mạng có trang bị

vũ khí thô sơ nh súng săn, lựu đạn, nhng lực lợng vũ trang khởi nghĩa tậptrung chủ yếu ở vùng núi Ô-rét với độ 500 ngời Lực lợng này là đơn vị tậptrung lớn nhất đầu tiên của Quân giải phóng quốc gia Angiêri Ngày 1-11-

1954 đợc xem là ngày thành lập Quân giải phóng quốc gia Angiêri và vùng

núi Ô-rét đợc xem là nơi thành lập [7, Tr.38]

Quân giải phóng quốc gia Angiêri do Mặt trận Giải phóng dân tộc tổ chức ra và trực tiếp chỉ đạo Các sĩ quan t lệnh tỉnh đều là uỷ viên "Hội đồng

cách mạng quốc gia" tức là cơ quan lãnh đạo tối cao của cách mạng và kháng

chiến Angiêri Phơng hớng xây dựng và tác chiến của Quân giải phóng trong

những năm kháng chiến chủ yếu là do Hội nghị toàn quốc Mặt trận Giải

phóng dân tộc họp tháng 8-1956 đề ra Angiêri thời kháng chiến chia làm 6

tỉnh, tỉnh chia ra các khu, khu chia ra các huyện, và dới huyện là xã rồi đếnthôn Ngoài 6 tỉnh còn có một khu trực thuộc, gọi là khu căn cứ phía Đông,chạy sát dọc biên giới với Tuynidi ở mỗi cấp từ tỉnh đến xã, có một ban chỉhuy chịu trách nhiệm điều khiển lực lợng quân sự trong phạm vi cấp mình.Ban chỉ huy gồm có một ngời chỉ huy trởng và 3 uỷ viên đặc trách 3 mặt làquân sự, chính trị và tình báo - thông tin Ban chỉ huy cấp tỉnh gọi là Bộ t lệnhgồm một t lệnh trởng và 3 t lệnh viên Đối với toàn quốc thì dới Bộ trởng cáclực lợng vũ trang có Bộ tổng tham mu gồm 6 uỷ viên, chia thành 2 phân bộ,một phụ trách chiến trờng miền Nam và một phụ trách chiến trờng miền Bắc.Trong mỗi phân bộ, có 3 sĩ quan cao cấp phụ trách 3 mặt: quân sự, chính trị vàtình báo - thông tin Từ cấp tỉnh đến huyện, chỉ huy trởng quân sự đồng thời làngời đứng đầu về mặt hành chính Ngời chính trị viên trong ban chỉ huy cáccấp ngoài nhiệm vụ trực tiếp điều khiển về mặt chính trị đối với bộ đội còn cónhiệm vụ tổ chức việc chấp hành các chỉ thị, đờng lối của cấp trên Trong khilàm nhiệm vụ này, ở xã, ngời chính trị viên đợc sự cộng tác của hội đồngnhân dân, của ban thờng trực của hội đồng tức là "uỷ ban 5 ngời" và của cácngành, các giới nh: thanh niên, trí thức, phụ nữ, thơng gia Angiêri, hội "Lỡiliềm đỏ"

Lực lợng vũ trang kháng chiến Angiêri chia thành hai loại: loại thứ nhất

gọi là mugiahít (nghĩa là chiến sĩ) Mugiahít có đồng phục nên cũng thờng đợc

gọi là bộ đội có đồng phục Đây là lực lợng chủ lực, mà cấp hành chính nàocũng có một số đơn vị ở thôn có các tiểu đội cố định và tập trung ở xã cótrung đội ở huyện, đơn vị tập trung thông thờng là đại đội và ở tỉnh thì có cáctiểu đoàn Cho đến 1959, tiểu đoàn là đơn vị tập trung cao nhất của bộ đội chủlực Angiêri Mỗi đơn vị, từ tiểu đội đến tiểu đoàn đều có hai ngời phụ trách,gồm một thủ trởng và một chính trị viên

Loại thứ hai gọi là mútxơben (nghĩa là tự nguyện) hoặc "bộ đội không có

đồng phục" Lực lợng này xuất hiện từ 1956 bao gồm số lớn là thanh niên,ngoài ra có cả phụ nữ, cụ già Thông thờng họ hoạt động ngay ở địa phơngmình, đánh du kích, diệt tề trừ gian, canh gác thôn xóm Họ giúp quân chủ lựctrong việc dẫn đờng, liên lạc, trinh sát, vận chuyển lơng thực, vũ khí, thơngbinh Lực lợng này chính là nguồn bổ sung trực tiếp cho quân chủ lực

Qua những năm chiến đấu, Quân giải phóng quốc gia Angiêri đã trởngthành nhanh chóng.

Về quân số, từ một đội quân vài nghìn ngời lúc đầu, đến năm 1962 hàngngũ Quân giải phóng lên tới khoảng 13 vạn ngời Từ chỗ 1 phải chọi với 20quân địch trở thành 1 chọi 6 Tất nhiên điều có ý nghĩa hơn sự so sánh tỷ lệquân số là yếu tố tinh thần Quân giải phóng gồm những ngời Angiêri có tinhthần yêu nớc cao Mặc dù thực dân Pháp đông quân gấp 6 lần Quân giảiphóng nhng chúng vẫn không thể tiêu diệt đợc Quân giải phóng Bọn sĩ quan

Pháp đã phải than phiền: "Một lính Pháp gánh lấy việc bảo đảm an toàn cho 2

ngời dân nguồn gốc châu Âu, nhng sự thật thì trong cả ba ngời, không ai là an toàn cả".

Về mặt trang bị, từ chỗ chỉ có súng săn và lựu đạn lúc đầu, dần dần Quângiải phóng đã đợc trang bị tốt hơn Những đơn vị đại liên, súng cối, cao xạpháo đợc thành lập Mỗi tiểu đội đã có một trung liên và nhiều tiểu đội đã có

tổ ba-dô-ka hoặc ê-néc-ga để diệt lô cốt và chiến xa của địch Phần lớn vũ khí

do cớp đợc của địch, mà 95% là vũ khí Mỹ Lúc khởi nghĩa mới bùng nổ, têncông sứ ngời Pháp ở vùng Ôrani với âm mu dùng ngời "bản xứ" để chống lạinghĩa quân, đã phát cho nhân dân mỗi ngời một súng trờng, một lỡi lê và 100viên đạn Một số nơi khác, thực dân Pháp cũng đã làm nh vậy Kết quả là phầnlớn vũ khí đó rơi vào tay nhân dân và Quân giải phóng Tổng số thu đợc đếnhàng vạn khẩu súng

Về phạm vi hoạt động, lúc đầu khu căn cứ của Quân giải phóng chỉ đóngkhung trong vài vùng rừng núi nhỏ hẹp ở Cabili và Ôrét Dần dần các căn cứ

đợc mở rộng, nối liền với nhau Đến tháng 1-1956 kết thành 3 chiến trơng

Đông, Bắc và Tây, bao trùm cả những vùng đồng bằng có thị trấn lớn và dân

c đông đúc, về sau, Quân giải phóng có mặt hầu khắp nơi trên toàn quốc Thựcdân Pháp thú nhận: không kể lúc chúng mở những trận càn quét lớn, cònphạm vi tạm gọi là yên ổn của chúng chỉ thu hẹp trong một số đồng bằng vàthành phố, tất cả chiếm không quá 3/10 diện tích toàn Angiêri [27, Tr.41].Quân giải phóng đã có những hình thức tác chiến thích hợp để đánh địch.Các hình thức đó ngày thêm phong phú và quy mô tác chiến cũng ngày thêmrộng lớn Lúc kháng chiến mới bùng nổ, âm mu của thực dân Pháp là tậptrung toàn bộ lực lợng đánh vào những căn cứ nhỏ yếu của Quân giải phóng.Nhng Quân giải phóng, xuất phát từ đặc điểm "lấy yếu đánh mạnh, lấy ít địch

nhiều" đã biết giữ thế phòng ngự, mà họ gọi là "chiến thuật con nhím", lợi

dụng địa hình có lợi của các vùng núi để bảo toàn lực lợng mình và tập kích

địch, đồng thời cơ động và tích cực đánh vào chỗ yếu và sơ hở của địch Lúcnày, hai hình thức tác chiến chủ yếu của Quân giải phóng là phục kích đánh

lẻ Quân giải phóng thờng phục kích đánh vào các toán tuần tiễu, các đoànhành quân và tiếp tế của địch hoặc tìm cách dụ quân địch đến một nơi thuậnlợi cho mình rồi xông ra diệt địch Trong đánh đồn, Quân giải phóng thông th-

ờng bao vây quấy rối, tiêu hao lẻ tẻ cũng có lúc diệt đồn lớn "Chiến tranh

mìn" cũng là một cách đánh rất phát triển Quân giải phóng không chỉ nhằm

những mục tiêu quân sự mà còn rất chú trọng các mục tiêu kinh tế nh các

đoàn tầu chở dầu lửa, đồn điền trồng nho, nhà máy điện Thí dụ, đoàn tàuchở dầu của thực dân Pháp bị đánh đổ ngày 23-1-1959 đã bốc cháy 3 ngày

đêm liền Nhà máy điện Laguát bị phá tháng 7- 1956 làm thực dân Pháp thiệt

450 triệu phờrăng Đánh du kích vẫn là cách đánh chủ yếu của Quân giảiphóng Nh trong việc làm thất bại kế hoạch Sanlơ của quân đội Pháp từ đầunăm 1959, Quân giải phóng, nói chung, tránh chỗ rắn của địch mà đánh nhỏ,

ăn chắc, luồn sâu, bám sát địch, tấn công địch bất ngờ, mãnh liệt, đánh nhanhrút nhanh Đồng thời, theo đà phát triển của kháng chiến, Quân giải phóngdần dần có điều kiện đánh vận động nhiều hơn trớc, có trận tập trung hàngmấy tiểu đoàn, kéo dài mấy ngày đêm liền Trong đánh vận động, Quân giảiphóng thờng kết hợp phục kích với tập kích Bằng vận động chiến, Quân giảiphóng đã chặn đợc nhiều cuộc càn quét của địch, đã luồn sâu đánh vào hậuphơng địch nh vào các thành phố Bon, Oran, Philípvin và hơn thế nữa, đã tổchức đợc những đợt phản công thắng lợi Quân giải phóng đã làm thất bại đợc

kế hoạch Sanlơ về mặt quân sự, là vì, nh một sĩ quan Quân giải phóng đãtuyên bố với các nhà báo: Quân giải phóng đã có chiến thuật thích ứng vớihình thái chiến tranh mới Chiến thuật đó chính là du kích chiến, đồng thờinâng cao dần trình độ và quy mô đánh vận động

Phân tích khả năng chiến đấu và hình thức tác chiến của Quân giải

phóng, tờ báo "Chiến sĩ", cơ quan của Mặt trận Giải phóng dân tộc Angiêri có viết: "Đó là nhờ một mặt hoả lực đợc tăng cờng, nhng mặt chủ yếu là do chủ

trơng phân tán đúng mức bộ máy tác chiến, nó giúp cho việc tổ chức những phân đội mới Mỗi tỉnh và huyện đều có thêm khả năng độc lập về chiến thuật

và có thể tự quyết định lấy những hoạt động quân sự của mình Cộng vào đó, chúng ta có thêm những đội biệt động tình nguyện tiến vào phá hoại và quấy rối địch rất có hiệu quả " Quân Pháp phải công nhận: "Chiến tranh du kích

thật là khó chịu, làm cho sức ngày càng kiệt, tinh thần ngày càng sút".

Lacốtstơ, nguyên toàn quyền Pháp ở Angiêri cũng phải thú nhận rằng: "Kẻ

địch (tức Quân giải phóng Angiêri) rất khéo dùng cách lấy ít ngời đánh nhiều ngời Chiến thuật của họ là tìm mọi cách tránh trận địa chiến giằng co trực diện, nhng khi gặp các phân đội nhỏ lẻ, phân tán thì họ lấy u thế về binh lực

để vây đánh".

Quân giải phóng quốc gia Angiêri gồm những ngời có tinh thần yêu nớccao nên họ chiến đấu dũng cảm Họ sống gian khổ thiếu thốn, chịu đựng hysinh Nhất là trong những năm khó khăn của thời kỳ đầu, họ hoạt động tronghoàn cảnh rất nguy hiểm, thờng phải trốn tránh trong rừng, đêm đêm kéo nhau

đi đánh giặc rồi lại trở về căn cứ cách hàng chục cây số Dù bị địch giết, bị

địch bắt và tra tấn, Quân giải phóng vẫn một lòng chiến đấu đến thắng lợi.Một dẫn chứng về tinh thần chiến đấu dũng cảm của Quân giải phóng Angiêri

là thiếu tá Adiđin, t lệnh quân sự, trong phái đoàn quân sự Angiêri sang thămViệt Nam tháng 4-1959, nguyên là một công nhân nghề đúc, trớc ngày khángchiến bùng nổ, hoạt động bí mật ở thành phố Sau đó bị lộ nên đã cùng mộtnhóm ngời yêu nớc khác lên núi lập chiến khu Sau 4 năm chiến đấu, chiếnkhu đó đợc mở rộng dần và nối liền với các căn cứ khác Adiđin lúc đó 27tuổi, 6 lần bị thơng, mang trên ngời 13 vết thơng Tháng 10-1958, Adiđin bịthơng nặng, chết ngất trên trận địa và bị Pháp bắt Lúc này thực dân Phápchuẩn bị bày trò hề tuyển cử ngày 30-11-1958 Thủ đoạn của Đờ Gôn là mua

chuộc những ngời kháng chiến có uy tín Chúng rêu rao chủ trơng "ngừng

chiến từng vùng" bằng "thơng lợng với những ngời lãnh đạo địa phơng" mà

chúng gọi là "hoà bình của những ngời dũng cảm" Tớng Pháp Mátxuy nhiều

lần đến dụ dỗ Adiđin, tìm cách mua chuộc Adiđin, chia rẽ Adiđin với Chínhphủ lâm thời Angiêri Chúng xúi Adiđin đi kêu gọi lực lợng kháng chiến trongtỉnh ngừng chống Pháp Nhng âm mu của thực dân Pháp đã thất bại Sau khitrốn đợc trở về hàng ngũ kháng chiến, Adiđin đã vạch trần thủ đoạn đê hèncủa bọn thực dân trớc d luận trong và ngoài nớc Mặc dù Adiđin đang trên đ-ờng đi điều trị ở nớc Cộng hoà dân chủ Đức, nhng anh đã tham gia phái đoànquân sự Angiêri sang thăm Việt Nam, khi những vết thơng trên ngời còn chakhỏi hẳn

Nguồn gốc của sức mạnh và sự trởng thành của Quân giải phóng quốc giaAngiêri là ở chỗ Quân giải phóng đợc nhân dân Angiêri một lòng ủng hộ vàgiúp đỡ Khi Quân giải phóng chiến đấu, nhiều phụ nữ, cụ già, trẻ con đi theo

để vận chuyển vũ khí, lơng thực, làm cứu thơng có khi họ xông theo vào giếtgiặc, cớp vũ khí của giặc Phong trào du kích, cớp súng giặc rồi tình nguyệngia nhập Quân giải phóng rất mạnh mẽ trong thanh niên Để triệt nguồn cungcấp lơng thực của nhân dân đối với Quân giải phóng, kẻ địch một mặt tìm mọicách ngăn trở và phá hoại sự sản xuất của nhân dân, mặt khác chúng ngăn cấmnhân dân đi lại với các vùng mà chúng nghi là căn cứ của Quân giải phóng.Với những ngời chúng nghi là tiếp tế cho Quân giải phóng, chúng tàn sátkhủng bố

Trong vùng tạm chiếm, nhân dân luôn luôn có những hình thức đấu tranhchính trị và kinh tế để kết hợp với đấu tranh vũ trang Các công chức làm việctrong các công sở của Pháp đã nhiều lần bỏ việc, đình công, bất hợp tác Côngnhân bãi công liên tiếp, học sinh bãi khoá Ngày khai trờng năm 1956, 95%gia đình Hồi giáo đã không cho con cái mình đến học các trờng do Pháp kiểmsoát Thực dân Pháp hy vọng dựa vào các tổ chức chính quyền bù nhìn để dễ

bề lừa bịp nhân dân, nhng chúng đã thất bại thảm hại Ngày 20-3-1956, tất cả

61 nghị viên Hồi giáo thuộc "nghị viện" bù nhìn Angiêri đã từ chức và tuyên

bố ủng hộ Mặt trận Giải phóng dân tộc Angiêri Những cuộc "bầu cử" và

"tr-ng cầu dân ý" bịp bợm đều bị nhân dân tẩy chay Nhữ"tr-ng cái gọi là "Hội đồ"tr-ng thành phố", "Hội đồng xã" Cũng bị tẩy chay và cuối cùng địch buộc phải

tuyên bố giải tán ở nhiều nơi, các tổ chức chính quyền bù nhìn xã thực sự đãkhông giám làm việc cho địch và đã ủng hộ kháng chiến

Cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân Angiêri đã có ảnh hởngngày một nhiều đến những binh sĩ quân đội Pháp, trớc hết là binh sĩ ngời BắcPhi Nhiều ngời đã làm nội ứng cho Quân giải phóng và nhân dân đánh đồn,thu vũ khí Nhiều vụ binh biến đã xảy ra, hàng trung đội binh lính Bắc Phi kéosang gia nhập Quân giải phóng Có vụ 750 ngời cùng một lúc bỏ hàng ngũ Có

vụ cả một loạt 60 sĩ quan ngời Angiêri và Bắc Phi trong quân đội Pháp chạysang phía kháng chiến Thực dân Pháp đã căn bản bị thất bại trong âm mudùng ngời Angiêri đánh ngời Angiêri, dùng ngời châu Phi đánh ngời châuPhi

Mục tiêu chiến đấu của Quân giải phóng quốc gia Angiêri phù hợp vớinguyện vọng thiết tha và mục tiêu đấu tranh của toàn dân Angiêri, cho nênQuân giải phóng đợc sự tham gia và ủng hộ của nhân dân cả nớc Sự tồn tại vàtrởng thành của Quân giải phóng là một trong những nhân tố quyết định làm

cho cuộc kháng chiến của nhân dân Angiêri ngày càng phát triển và thu nhữngthắng lợi lớn.

2.3 Bớc phát triển mới của cuộc kháng chiến của

nhân dân Angiêri

Cuộc kháng chiến của nhân dân Angiêri chống thực dân Pháp xâm lợcphát triển mạnh từ tháng 11-1954 Âm mu của Pháp đợc đế quốc Mỹ ủng hộ,trớc sau vẫn tìm mọi cách dập tắt ngọn lửa kháng chiến để tiếp tục duy trì chế

độ thực dân ở Angiêri Âm mu đó, chúng gọi là chính sách "bình định", dẹp

"phiến loạn" Để thực hiện âm mu đó, về chính trị, thực dân Pháp liên tiếp có

những thủ đoạn bịp bợm, nh đa ra sắc lệnh "Cải cách nông nghiệp", "Cải

cách tổ chức hành chính" năm 1956, luật 18-9-1947 mà chúng gọi là "Thành tựu vĩ đại nhất của nền văn minh Pháp trong thế kỷ thứ 20" Sau khi Đờ Gôn

lên nắm chính quyền ở Pháp (5-1958), thực dân Pháp tuyên truyền ầm ĩ cho

"Chơng trình mới" của chúng ở Angiêri Thực chất của chơng trình này là

dùng những thủ đoạn xảo trá hơn, tàn khốc hơn để đẩy mạnh chiến tranh xâm

lợc Đi đôi với "chơng trình mới", chúng bày trò "Trng cầu dân ý" để thiết lập

chế độ độc tài Đờ Gôn, tạo thêm điều kiện cho chúng mở rộng chiến tranhAngiêri Các thủ đoạn trên đã bị nhân dân Angiêri vạch mặt và tẩy chay Họ

nói: "Nói đúng hơn đó là trận trng cầu dân ý, là tiếng thét của chiến tranh".

Sự thật đã diễn ra đúng nh vậy Sau khi chúng tuyên bố bừa rằng 95% ngờiAngiêri đi bỏ phiếu, chúng liền quyết định kéo dài thời hạn tại ngũ của binhlính và sỹ quan, đa thêm 10 vạn quân sang Angiêri, tăng cờng thêm một nghìn

sĩ quan Để làm bình phong cho âm mu của chúng, thực dân Pháp lợi dụngbọn phản bội đầu hàng đa ra làm tay sai bù nhìn cho chúng Chúng thành lập

cái gọi là "Quân đội quốc gia", đẩy nguỵ quân đi tàn sát cớp bóc rồi vu cho Quân giải phóng Để mê hoặc thanh niên, chúng tổ chức ra nào là "Uỷ ban

đoàn kết giữa quân đội và thanh niên", nào là "Trung tâm xã hội", nào là

"Thiếu niên Angiêri mới" Nhng tàn sát, khủng bố vẫn là biện pháp sở trờng

nhất của bọn thực dân hòng đè bẹp ý chí chiến đấu của nhân dân Chúng dùngnhững hình thức tra tấn cực kỳ dã man Đi đến đâu, chúng tàn sát nhân dân

đến đấy Chúng công khai quy định: nếu chúng bị giết một, chúng giết lại 10ngời trong nhân dân để trả thù Nhng sự thật rùng rợn và tàn khốc hơn nhiều ởBênimnátxe, địch bị diệt 123 tên, tức thì cả một làng gần 2.000 dân bị triệt hạ

ở Philípvin, 13 xe địch bị đánh, chúng giết và bắt luôn trong những ngày sauhàng nghìn dân ở Xacamôđi, địch bị phục kích, chúng bèn xông vào một nhà

thờ Hồi giáo giết luôn 400 tín đồ đang cầu kinh ở gần Xumma chúng giết mộtloạt 450 ngời rồi vứt xuống vực thẳm Những vụ tàn sát nh trên xẩy ra hàngngày ở bất cứ nơi nào có quân đội thực dân Pháp đặt chân đến Pháp thiết lập

những khu vực "không ngời" ở quanh chỗ chúng đóng quân, ở những vùng

chúng cho là có cơ sở của kháng chiến Vì những âm mu trên, hàng chục vạnnhân dân bị chúng dồn đi nơi khác, thờng phải lánh nạn ra nớc ngoài hoặc vàonhững trại tập trung do chúng lập ra Lúc đó có gần một triệu rởi ngời Angiêri

mà số lớn là trẻ con, ngời già và phụ nữ bị thực dân Pháp bắt trong những trậncàn quét hoặc do chủ trơng dồn dân của chúng, phải ở trong những trại tậptrung chật chội và bẩn thỉu Có trại nhốt 1.200 ngời thì 900 là trẻ con và ngàynào cũng có ngời chết Các trại lớn nhất thờng đặt ở sa mạc Xahara ở đây,nhân dân bị chết dần mòn vì phải làm việc mệt nhọc, ăn uống rất thiếu thốn, ởtrong những chiếc lều mong manh, ban đêm chịu rét hàng chục độ dới độkhông, ban ngày chịu nóng đến 48 độ Nửa triệu ngời Angiêri khác hiện phảilánh nạn sang Tuynidi và Marốc, đời sống rất khó khăn, thiếu thốn trongnhững trại di c chật hẹp

Về mặt kinh tế, thực dân Pháp thi hành âm mu "lấy chiến tranh nuôi

chiến tranh" và nhiều thủ đoạn khác nhằm gây khó khăn cho kháng chiến.

Chúng ngăn trở nhân dân sản xuất bằng cách càn quét, dồn dân, bắn phá súcvật, đốt cháy mùa màng Chúng ra sức triệt đờng tiếp tế của Quân giải phóng.Chúng ngăn cấm nhân dân đi lại giữa thành thị và nông thôn Chúng chỉ chonhân dân mang lơng thực ra khỏi nhà vào một giờ nhất định trong ngày, mỗilần một ngời không đợc mang quá 1 kg Nh đã nói ở trên, chúng thiết lập

những "vùng cấm", "vùng không ngời" Dọc biên giới với Tuynidi, chạy dài

một giải đất "trắng" rộng đến 15.000 cây số vuông Chúng đuổi khỏi nơi này

35 vạn dân Thực dân Pháp tiếp tục khai thác một số mỏ nh mỏ sắt ở Uăngda,

mỏ dầu hoả ở Hátxi Métxaút Năm 1958, chúng đề ra "kế hoạch công nghiệp

hoá Cônstantin", vừa để mị dân, vừa để thực hiện chính sách "lấy chiến tranh nuôi chiến tranh".

Trong 6 năm, bọn đế quốc Pháp đã phải cố gắng nhiều hơn cả trong lĩnhvực quân sự Từ quân số 8 vạn chiếm đóng ở Angiêri năm 1954, quân đội xâmlợc Pháp ở Angiêri đã lên đến trên 60 vạn vào năm 1960, cộng thêm 20 vạncảnh sát Nhiều s đoàn Pháp trong khối Bắc Đại Tây Dơng và mấy vạn quân

mà Pháp phải rút khỏi Tuynidi và Marốc cũng đã đợc đa sang Angiêri Gầnmột triệu quân đó đợc Mỹ và khối Bắc Đại Tây Dơng trang bị tối tân, đợc sự

yểm hộ thờng xuyên của 2/3 lực lợng không quân và 3/4 hạm đội nhẹ của hảiquân Pháp Tổng số lực lợng đó nhiều hơn cả tổng số quân mà Pháp phải huy

động trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ 2 Toàn đội lê dơng, đội quânthiện chiến nhất của Pháp, trừ vài đại đội đóng ở các thuộc địa khác, còn thì

đều đổ cả vào chiến trờng Angiêri Để có đội quân to lớn trên, một mặt thựcdân Pháp gọi thanh niên Pháp đi "quân dịch", mà chúng nói là đi đánh nhau ởAngiêri là để bảo vệ bờ cõi nớc Pháp vì Angiêri là đất đai của Pháp Một mặt,

thêm lính lê dơng, mặt khác, chúng thi hành âm mu "dùng ngời Angiêri đánh

ngời Angiêri", ra sức lùng bắt, lừa phỉnh và mua chuộc thanh niên Angiêri đi

nguỵ binh, tổ chức ra cái gọi là "quân đội quốc gia", đặt ra "chiến khu"

hòng lừa bịp d luận Bọn chỉ huy Pháp khuyến khích binh lính chúng cớp bóc,hãm hiếp, đốt phá Binh sĩ ra trận bằng sức mạnh của thú tính và hơi men.Một ngời lính mỗi ngày lĩnh hai lít rỡi rợu, không kể số rợu bán chịu cuốitháng trừ vào tiền lơng và không kể số rợu bia hộp

Trong thời gian đầu của chiến tranh, chủ trơng của bọn thực dân Pháp làtập trung lực lợng, tiêu diệt nhanh chóng nghĩa quân Nhng chủ trơng đó đãthất bại, vì lực lợng kháng chiến đã mở rộng hoạt động ra hầu khắp nơi trongnớc, quân đội thực dân Pháp buộc phải phân tán binh lực Chúng bèn dùng ph-

ơng pháp chia Angiêri thành ô nhỏ (gọi là chiến thuật ô vuông), đồn bốt chiếnlợc đóng chi chít nh bàn cờ Với âm mu này, địch nhằm hạn chế hoạt độngcủa quân giải phóng, dồn họ vào những mắt lới ngày càng xiết chặt lại để cuốicùng tiêu diệt gọn Đồng thời địch liên tiếp mở những trận càn quét quy môlớn và có trọng điểm Có những trận kéo dài hàng tuần, huy động đến 3, 4 vạnquân, hàng trăm phi cơ phóng pháo, tiêm kích và trực thăng Lấy trận cànCôlô tháng 6-1957 làm ví dụ: quân Pháp vạch ra một khu cấm hình tam giác,rộng khoảng 4.000 Km2 Trong mấy tháng liền, chúng phong toả chặt chẽ, càn

đi càn lại, 100 máy bay thờng xuyên đến bắn phá và dội bom, có tuần, máybay xuất kích đến 2.000 lợt chiếc Trong các trận càn, quân Pháp hay dùngtrực thăng để đổ bộ nhanh chóng những toán biệt kích trên các triền núi để cóthể chớp nhoáng bao vây và tiêu diệt các phân đội nhỏ của Quân giải phóng

Khi càn, chúng thờng mang theo những đội "hành chính đặc biệt", kiểu "quân

thứ hành chính lu động" mà trớc đây chúng từng dùng ở Việt Nam, thực chất

những đội này là những tổ chức do thám và mị dân

Phơng pháp "ô vuông và càn quét có trọng điểm" là "sáng kiến" của tên

bộ trởng Lacốtstơ Một tờ báo Pháp đã đánh giá tác dụng của phơng pháp đó

rằng, lực lợng Pháp bị phân tán và chôn chân Trái lại Quân giải phóng vẫnqua lại dễ dàng các mắt cáo của ô vuông Họ tản trong dân và biến vào cáctriền núi Thiên nhiên và dân chúng hợp thành một tấm màn che phủ, mở ra

đón những phần tử vũ trang rồi khép lại êm ái

Một điểm quan trọng khác của kế hoạch quân sự của Pháp ở Angiêri làxây dựng và củng cố phòng tuyến dọc biên giới phía Đông và phía TâyAngiêri Chúng cho rằng Tuynidi và Marốc là con đờng tiếp tế vũ khí và lơngthực cho lực lợng kháng chiến Angiêri Chặn đợc con đờng đó thì bóp chết đ-

ợc cuộc kháng chiến Để thực hiện âm mu trên, thực dân Pháp thờng dùng căn

cứ của mình trên đất Marốc để đánh Angiêri: 4 tiểu khu quân sự của Pháp ởvùng Oran (thuộc Angiêri) cộng tác chặt chẽ với tiểu khu miền Đông Marốc,

ở đây quân Pháp đóng s đoàn bộ binh thứ 30 Tên lãnh sự Pháp ở Uđơđa(Marốc) đã từng trực tiếp điều khiển 6 hệ thống tình báo nhằm kiểm soát và

do thám mọi hoạt động của Quân giải phóng Angiêri Máy bay Pháp từ căn cứAngát (Marốc) đã từng bay sang bắn phá làng mạc Angiêri Nhng điểm chủchốt trong âm mu trên của thực dân Pháp là xây dựng phòng tuyến Môrít,phòng tuyến mang tên của bộ trởng quốc phòng Pháp trong chính phủ Môniri.Phòng tuyến Môrít đợc bắt đầu xây dựng từ đầu năm 1957 đến cuối năm thìcăn bản hoàn thành, nhng từ đó trở đi vẫn tiếp tục đợc củng cố Sáu tiểu đoàncông binh Pháp phải làm việc liên tục Phòng tuyến này chạy dọc ở hai biêngiới phía Đông và phía Tây Angiêri, nhng kiên cố và quy mô nhất là phòngtuyến phía Đông, giáp Tuynidi Phòng tuyến này dài 350 km, rộng từ 50 đến

500 mét và có quãng rộng hơn Phòng tuyến gồm mỗi bên 3 hay 4 hàng ràodây thép gai rộng mỗi hàng 6 mét, cao trên 1 mét rỡi Tiếp đến là một con đ-ờng cho cơ giới, chiến xa đi lại tuần tiễu Rồi đến một hàng rào dây thép gaikhác mang một dòng điện cao thế Tiếp theo là một bãi mìn Trong cùng làcon đờng sắt, nối liền các trung tâm khai thác sắt và dầu hoả ở Uangda,Têbétxa ra Địa Trung Hải Bên kia đờng sắt, cũng có đầy đủ các loại hàng rào,bãi mìn nh thế Bọn Pháp bố trí một hệ thống hoả lực lớn để canh giữ phòngtuyến Riêng ở phòng tuyến phía Đông, có hai s đoàn dù và lê dơng tinh nhuệ

Cứ cách độ 3 cây số có một đồn gác, mỗi đồn có từ 50 đến 300 quân và cópháo binh để yểm hộ nhau Nhiều đồn có trang bị thêm rađa Cứ cách 10 phútkhông kể ngày đêm, đội tuần tiễu bằng chiến xa, ô tô mang đại liên đi quatrên hai con đờng chạy dọc suốt phòng tuyến Ba trung tâm phát điện ngày

đêm cung cấp điện cao thế vào hàng rào điện của phòng tuyến Một hệ thống

báo động tự động làm việc liên tục có thể xác định chỗ bị phá của phòngtuyến sai không quá 50 mét và hai phút sau, hệ thống phòng thủ đã sẵn sàng

đối phó

Phòng tuyến Mô-rít là một công trình dày công và tốn của của thực dânPháp, nhng nó không ngớt bị Quân giải phóng chọc thủng, có khi quãng bịphá rất rộng, đủ cho hàng bốn, năm đại đội vợt qua nhanh chóng Nhiều đoàntầu chở dầu và quặng sắt của thực dân bị đánh đổ, nhiều đồn bốt bị tiêu diệt,nhiều toán tuần tiễu bị chặn đánh Những thiệt hại của quân đội Pháp trênphòng tuyến ngày càng nhiều, đồng thời kẻ sáng lập ra phòng tuyến đó cũngngày càng giàu thêm, đó là con trai của Môrít là một tên đại t bản, có nhiều cổphần trong những công ty sản xuất dây thép ở Pháp

Dọc biên giới, có phòng tuyến Mô-rít, còn trong nội địa là những khuphòng ngự kiên cố bao bọc các thành phố và những trung tâm chiến lợc quantrọng, nh hệ thống phòng ngự cách Angiêri 40 km Hệ thống này bọc lấy 51thôn, dài độ 15 km, bao gồm 52 đồn bốt, các đồn cách nhau từ 1 đến 3 km,chung quanh đồn có nhiều bãi mìn và hàng rào dây thép gai Mỗi đồn có từ 40

đến 400 quân Bốn sân bay phục vụ cho việc phòng thủ khu vực này Chungquanh khu vực, địch thiết lập một khu đệm không ngời, không làng mạc câycối rộng từ 4 đến 8 cây số, gọi là vành đai trắng

Mặc dù thực dân Pháp hết sức cố gắng về mặt quân sự nhng chúng đãliên tiếp thất bại Sự thiệt hại của chúng về ngời và vũ khí ngày càng nhiều.Quân số tiếp tục thiếu hụt ngày thêm nghiêm trọng Thông báo của Quân giảiphóng Angiêri ngày 26-1-1959 cho biết: số xác chết địch đa về Pháp qua đờngAngiêri mỗi tháng trung bình là 500, không kể phần lớn xác phải chôn tại trận

và số xác phải đa về Pháp qua những thành phố khác nh Oran, Bon,

Bagi Ng-ợc lại lực lợng kháng chiến ngày thêm mạnh, càng ngày càng có khả năng

đánh lớn và tiêu diệt nhiều địch Ví dụ, trận Giơrơphơ xẩy ra ngày 6-1-1956 là

1 trận chống càn, lực lợng địch gấp 15 lần lực lợng của Quân giải phóng Kếtquả địch chết 400, hàng trăm tên khác bị thơng, 8 phi cơ bị hạ Nhân dân vàQuân giải phóng Angiêri gọi trận này là trận Điện Biên Phủ thứ nhất Tronggần 4 tháng cuối năm 1958, quân và dân Angiêri đã tiêu diệt hơn 4.000 địch,làm bị thơng gần 2.000 tên, hạ 51 máy bay Pháp Đặc biệt đợt tổng xuất kíchngày 20-10-1957 của Quân giải phóng Angiêri diễn ra trên hầu khắp các chiếntrờng trong toàn quốc, đã làm cho kẻ địch bị động rõ rệt Nhiều trận lớn đãxẩy ra, diệt hàng ngàn địch, có trận thu đợc 750 súng [7, Tr.31]

D luận ở Angiêri và Pháp cho rằng đợt tổng xuất kích này đánh dấu sựchuyển biến chiến lợc của cuộc kháng chiến Angiêri Hình thái giằng co đãthật sự diễn ra trên chiến trờng Angiêri.

Bị thất bại, thực dân Pháp vẫn huênh hoang: "Angiêri sẽ bị thôn tính từ

Bắc chí Nam và từ Đông sang Tây" và gào thét tăng thêm viện binh và ngân

sách cho chiến tranh Angiêri - Chúng nói: "Số lớn những nhà quân sự cho

rằng những hoạt động của bọn phiến loạn (tức nhân dân Angiêri) là hậu quả của sự thiếu hụt về quân số trong nhiều vùng, do đó mà phải bỏ từng bộ phận

kế hoạch ô vuông của Xútten và Lacốtstơ Nhiều đại đội trớc đó một tháng rỡi

có 160 ngời, nay chỉ còn 60, và 60 ngời này bắt buộc dùng số lớn thời gian để canh gác Những cuộc tuần tiễu trở thành tha thớt, tuần tiễu ban đêm lại càng tha thớt hơn " [Báo "Tiếng vang Angiêri" ngày 29-1-1958] Bớc sang năm

1959, thực dân Pháp định dốc toàn lực để nhanh chóng bình định Angiêri.

Chúng đề ra kế hoạch Sanlơ (mang tên của tớng tổng chỉ huy quân đội viễnchinh Pháp ở Angiêri lúc bấy giờ), thực hiện kể từ tháng 3-1959 Kế hoạchnày gồm những điểm chính sau đây:

- Tập trung cao độ lực lợng mở những cuộc càn quét lớn, tiêu diệt độ

80% Quân giải phóng, với khẩu hiệu "đi tìm đối phơng để diệt tận ổ".

- Tăng cờng chiếm đóng theo kế hoạch ô vuông trớc đây, tăng cờng kiểmsoát biên giới phía Đông và phía Tây, nhằm vây chặt nhân dân, ngăn cản nhândân tiếp tế cho Quân giải phóng và ngăn chặn sự chuyển dịch của Quân giảiphóng

Thực hiện kế hoạch này, quân đội Pháp đã liên tiếp mở nhiều cuộc cànquét quy mô nh, chiến dịch "Vành đai" ở vùng Uácxêních và chiến dịch

"Chớp nhoáng" ở vùng Gien-pha từ tháng 3 đến tháng 5-1959, chiến dịch "Tialửa" ở vùng Hốt trong tháng 7-1959, chiến dịch "ống nhòm" ở vùng Cabili với

10 vạn quân, kéo dài 3 tháng, từ tháng 8-1959, chiến dịch "Ngọc quý" ở vùngBắc Cônstantin đầu năm 1960 Thực ra kế hoạch Sanlơ căn bản không khácnhững kế hoạch trớc, và cũng nh các kế hoạch trớc, kế hoạch Sanlơ đã bị nhândân và Quân giải phóng Angiêri làm thất bại Từ tháng 7-1959, các lực lơng

vũ trang Angiêri đã mở chiến dịch tấn công vành đai của thực dân Pháp ở phía

Đông và phía Tây Angiêri hòng ngăn chặn nguồn tiếp tế lơng thực và vũ khícho lực lợng kháng chiến từ Tuynidi, Marốc, phá tan thế bao vây của quânPháp Theo đà thắng lợi lực lợng kháng chiến đã tiến lên bao vây, cô lập cácthành phố lớn, nơi quân Pháp chiếm đóng nh Conxtantin, Gioclêăng,Tơlemxen Xêlip Lực lợng kháng chiến đã làm cho quân Pháp bị tổn thất

nặng nề Riêng đợt phản công ở khu vực Bon tháng 7 và 8-1959 đã tiêu diệt1.000 địch Đợt phản công tháng 2-1960 chỉ trong 7 ngày đã làm địch thiệt2.000 tên, 8 máy bay bị hạ Trong 4 ngày đầu tháng 3-1960, 22 trận lớn đãdiễn ra, 30 vị trí lớn của Pháp bị đánh Trong 9 ngày đầu tháng 4-1960, Quângiải phóng mở 25 trận tấn công, quân Pháp chết gần 1.000 tên, bị thơng gần

600, 56 xe bị phá, 18 phi cơ bị bắn rơi [Sdd, Tr.32]

Đi đôi với sự thực hiện kế hoạch Sanlơ thì ngày 16-9-1959, tổng thốngPháp Đờ Gôn phải tuyên bố công nhận quyền tự quyết của nhân dân Angiêri.Mặc dù dã tuyên bố nh vậy nhng thực dân vẫn tiếp tục những cuộc hành quân

quy mô lớn, vẫn không chịu thừa nhận Mặt trận Giải phóng dân tộc Angiêri là

đại diện cho toàn dân Angiêri, không thành thật đàm phán với Chính phủ lâmthời Angiêri Để lừa bịp d luận và đối phó ở Đại hội đồng Liên hợp quốc,chính phủ Pháp đang nặn ra một chính quyền bù nhìn Báo chí tiến bộ thế giới

gọi âm mu này là "Giải pháp Bảo Đại" Chúng lại còn định đa ra chủ trơng

phân chia Angiêri thành hai phần mà chúng gọi là phân chia theo chủng tộc,một phần thuộc Pháp hoàn toàn, bao gồm những đất đai màu mỡ, giàu có, cònphần kia chúng khoác cho cái áo "độc lập" thì gồm rừng núi và sa mạc Những

âm mu trên chứng tỏ rằng cái gọi là "Chính sách mới" của Pháp đối với

Angiêri vẫn là chính sách thực dân, vẫn là tiếp tục chiến tranh xâm lợc nhchính Đờ Gôn đã nói toạc ra ngày 3-3-1960 Nh vậy, lời tuyên bố ngày 16-9-

1959 của Đờ Gôn nói rằng cần phải thừa nhận quyền tự quyết của những ng “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các

-ời Angiêri" không có giá trị nào khác là chứng tỏ bọn thực dân hết sức bối rối

trớc tình hình ở Angiêri

Cuộc chiến tranh Angiêri là một tai hoạ lớn đối với nớc Pháp Hàng chục

vạn gia đình bị cảnh chia ly, tang tóc Hàng vạn thanh niên bị chết Mỗi nămPháp tốn 1.500 tỉ phờrăng để tiến hành cuộc chiến tranh đó, tức mỗi ngày tốnkhoảng 4 tỉ phờrăng Khu vực kinh tế của Pháp bị thiếu hụt nhân lực là 1 triệungời Đồng phờrăng sụt giá 20% Sức mua của nhân dân giảm 10% (nhữngcon số năm 1958) Tất nhiên những hậu quả này đổ lên đầu nhân dân lao độngPháp, còn một bộ phận t bản Pháp thì kiếm đợc lãi lớn Ví dụ, năm 1957, bọnnày đợc đặt 600.000 triệu phờ-răng hàng hoá cho chiến tranh Angiêri Nhngkhông phải chiến tranh Angiêri không ảnh hởng đến việc kinh doanh kiếm lợinhuận cao nhất của một bộ phận trong bọn t bản Thực tế là xuất cảng củaPháp sụt xuống và nhập cảng phải tăng lên để đáp ứng các yêu cầu của chiếntranh ở Angiêri bị đình trệ nghiêm trọng Ví dụ, mỏ dầu hoả ở Hát-xi Mét-xa-út hàng năm có thể sản xuất 8 triệu tấn, nhng lúc này Pháp chỉ khai thác

đợc 20 vạn tấn Nguồn lợi về nho, thuốc lá, cây anpha cũng bị mất hầu hết.Riêng về nho ở vùng Côlô, Pháp đã thiệt hại đến 60 tỉ phờrăng.

đô la năm 1958, mà một trong bọn chủ là Niu Sơn; Rốccơphêlơ) chiếm một

nửa các cổ phần khai thác dầu hoả ở Xahara Mỹ "quan tâm" đến Angiêri không riêng gì về mặt kinh tế "Chủ nghĩa A-xen-hao" đã từng tuyên bố "lấp

chỗ trống ở Trung Cận Đông" và theo định nghĩa của đế quốc Mỹ, Trung Cận

Đông bao gồm cả 3 nớc ở Bắc Phi Khối Bắc Đại Tây Dơng do Mỹ cầm đầuxem căn cứ Mécc En Kêbin là quân cảng nguyên tử số một ở Địa Trung Hải,xem Côlông Bêsa (Xahara) là nơi thử vũ khí đạn đạo của khối đó và có dựkiến xây dựng căn cứ này thành một trung tâm độc lập về kỹ nghệ chiến tranh

Việc xây dựng đó sẽ do khối Bắc Đại Tây Dơng và khối "Thị trờng chung

châu Âu" đài thọ về tài chính Đế quốc Pháp cần "viện trợ" của Mỹ để có thể tiến

hành chiến tranh Angiêri nên chúng phải chịu chấp nhận những thua thiệt đối với

Mĩ Thủ tớng Pháp Ghi Mutê trớc đây, tháng 1-1957, đã từng để chính sách

"Châu Âu hoá" đổi mới các nớc thuộc Pháp ở châu Phi Hắn nói: "Châu Âu sẽ đợc kêu gọi để giúp đỡ châu Phi phát triển" (Tức các nớc t bản ở châu Âu) Còn đế

quốc Mỹ thì đang tìm cách thay thế Pháp để bóc lột Angiêri, biến Angiêri thànhthuộc địa và căn cứ quân sự, cho nên bên ngoài có lúc chúng lên giọng mơn trớnnguyện vọng độc lập của nhân dân Angiêri, nhng bên trong chúng hết lòng giúpthực dân Pháp tiến hành xâm lợc Angiêri

Nh vậy, cuộc chiến tranh Angiêri đang làm cho nớc Pháp kiệt quệ, làmcho nhân dân Pháp điêu đứng, đúng nh Trung ơng Đảng cộng sản Pháp đã nêu

rõ trong nghị quyết hội nghị tháng 9-1957: "Cuộc chiến tranh đó là cái ung

nhọt đang đục ruỗng sức sống của nớc nhà"

Trái lại, cuộc kháng chiến của nhân dân Angiêri ngày càng thu nhiều

thắng lợi to lớn "Nhân dân Angiêri có ý thức rằng họ đang tiến hành một

cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc Họ không muốn đánh nhau làm gì, nhng

họ bắt buộc phải đánh nhau vì ngoài ra không có biện pháp nào khác có hiệu lực để bắt ngời ta tôn trọng quyền độc lập của mình" (Tuyên bố tháng 6-1956

của Đảng cộng sản Angiêri) Lịch sử đã chỉ cho nhân dân Angiêri thấy rõ bọn

thực dân đế quốc không bao giờ tự nguyện để họ đợc tự do độc lập Những lờituyên bố của chúng chỉ là bịp bợm

Vào tháng 1-1958 Chính phủ lâm thời Angiêri đợc thành lập Trongphiên họp tháng 4-1960, Chính phủ lâm thời Angiêri đã quyết định nhiều biệnpháp để đẩy mạnh cuộc kháng chiến Còn nhân dân Angiêri, phấn khởi trớcthắng lợi trong những năm kháng chiến và tin tởng vào sức mạnh của mình, họnhìn thẳng vào tơng lai thắng lợi

2.4 Việc kí kết Hiệp định Êviăng

Trong suốt 7 năm rỡi cuộc chiến đấu anh dũng và bền bỉ của Quân độigiải phóng quốc gia và nhân dân Angiêri đã làm cho hàng nửa triệu quân tinhnhuệ của đế quốc Pháp đợc trang bị rất đầy đủ và đợc khối Bắc Đại Tây D-

ơng ra sức giúp đỡ, bị sa lầy Cuộc chiến đấu anh dũng của nhân dânAngiêri đã đợc sự đồng tình và ủng hộ của phe xã hội chủ nghĩa, của nhândân lao động Pháp, của các dân tộc châu Phi, châu á và cả loài ng ời yêuchuộng hòa bình, tiến bộ trên thế giới Cuộc chiến đấu đó đã trực tiếp cổ vũmạnh mẽ nhân dân các dân tộc châu Phi, châu á và châu Mĩ la tinh đứng lên

đấu tranh giành độc lập dân tộc và đã buộc các cờng quốc thực dân, trongnhiều trờng hợp, phải nhợng bộ

Cuộc chiến đấu anh dũng, bền bỉ của nhân dân Angiêri đã làm cho nớcPháp lâm vào khó khăn về mọi mặt Trớc tình hình đó, Chính phủ Pháp buộcphải đàm phán với Chính phủ lâm thời nớc cộng hòa Angiêri từ ngày 5-3-1961,cuối cùng phải kí hiệp định Êviăng vào ngày 18-3-1962 với nội dung cơ bản sau:

- Chính phủ Pháp phải ngừng chiến và công nhận độc lập, chủ quyền vàtoàn vẹn lãnh thổ của Angiêri

- Chính phủ Pháp công nhận Chính phủ kháng chiến Angiêri là chính phủhợp pháp duy nhất của của nhân dân Angiêri

- Chính phủ Angiêri thiết lập quan hệ ngoại giao với Cộng hoà Pháp trêncơ sở một nớc Angiêri độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ

- Angiêri dành cho Pháp quyền thăm dò và khai thác dầu mỏ ở Angiêri và

đồng ý cho Pháp giữ nguyên các căn cứ quân sự trên lãnh thổ Angiêri

Ngày 7-5-1962, Angiêri chính thức tuyên bố độc lập và vào ngày

20-6-1962, nhân dân Angiêri tiến hành bầu cử quốc hội lập hiến

Ngày 25-9-1962, nớc Cộng hoà dân chủ nhân dân chính thức tuyên bốthành lập

ý nghĩa:

- Hiệp nghị Êviăng đợc kí kết là thắng lợi to lớn của nhân dân Angiêri,kết thúc ách thống trị của đế quốc Pháp kéo dài 132 năm, mở ra kỷ nguyên

độc lập cho Angiêri

- Hiệp định Êviăng đợc ký kết còn là thắng lợi của phong trào giải phóngdân tộc và của các lực lợng yêu chuộng hoà bình trên thế giới kể cả nhân dânlao động Pháp Đồng thời đó còn là nguồn cổ vũ, thôi thúc các dân tộc bị ápbức nô dịch vùng lên đấu trang giải phóng

- Tiếp theo chiến thắng Điện Biên Phủ của Việt Nam, thắng lợi đó đãgiáng 1 đòn mạnh vào chủ nghĩa thực dân Pháp nói riêng và toàn bộ hệ thốngchủ nghĩa thực dân thế giới nói chung, góp phần làm thu hẹp và suy yếu trận

địa của chủ nghiã đế quốc và các thế lực phản động trên thế giới

Khi Hiệp định Êviăng đợc kí kết, cuộc chiến tranh ở Angiêri chấm dứt,nhân dân khắp nơi trên thế giới đều vui mừng phấn khởi, coi đó là một thắnglợi to lớn của chính mình Mọi ngời đều mong cho nhân dân Angiêri anh hùngmau chóng hàn gắn đợc những thơng tích của chiến tranh, tiếp tục xây dựng

đất nớc Angiêri phát triển

Chơng 2 Khái quát phoNG trào giải phóng dân

tộc ở Việt Nam (1919-1954)

1.1 Cách mạng việt nam giai đoạn 1919-1930

ảnh hởng của cách mạng thế giới đối với Vịêt Nam:

Tháng Mời 1917, cuộc cách mạng vô sản giành thắng lợi đầu tiên ở nớcNga, đập tan ách thống trị của chế độ chuyên chế Nga hoàng và chặt đứt mộtmắt xích quan trọng trong giây chuyền hệ thống t bản thế giới, giải phóngnhân dân lao động nớc Nga Từ sau cách mạng tháng Mời, làn sóng cáchmạng thế giới trong những năm 1918-1923 lan rộng khắp châu Âu, châu á,châu Mỹ, châu Phi, trong đó giai cấp vô sản trẻ tuổi ở các nớc thuộc địa lần lợtbớc lên vũ đài chính trị, các đảng cộng sản ở các nớc t bản và các nớc thuộc

địa, lần lợt ra đời

Tháng 3- 1919, Quốc tế cộng sản đợc thành lập để giúp đỡ các đảng cộngsản trẻ tuổi và lãnh đạo phong trào cách mạng thế giới

Tháng 12-1920, Đảng cộng sản Pháp đợc thành lập và tháng 7-1921,

Đảng cộng sản Trung Quốc ra đời

Những sự kiện trên đây đều có tác động mạnh đến cách mạng Việt Nam

Tình hình ở Việt Nam:

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp tiến hành chơng trìnhkhai thác thuộc địa lần thứ hai với quy mô và số vốn đầu t lớn gấp nhiều lần sovới chơng trình khai thác lần thứ nhất, đồng thời tăng cờng chính sách cai trịtrên mọi lĩnh vực, làm cho mọi mặt trong đời sống xã hội Việt Nam đều trảiqua chuyển biến sâu sắc, đời sống của nhân dân lao động càng trở nên cơ cực,bần cùng Vì thế, mọi tầng lớp nhân dân lao đông Việt Nam đều nổi dậy đấutranh chống áp bức cờng quyền của thực dân, phong kiến

T sản dân tộc đã phát động và lãnh đạo một số phong trào đấu tranhchống Pháp, đòi quyền lợi kinh tế: phong trào “Thế giới thứ ba” Chấn hng nội hoá, bài trừngoại hoá”, phong trào chống hàng rào thuế quan của Pháp, chống thực dânPháp độc quyền thơng cảng Hải Phòng, Sài Gòn, chống thực dân Pháp độcquyền xuất gạo ở Nam kỳ… nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm cho thành lập ra Đảng Lập hiến ở Nam kỳ (năm

1923), Việt Nam quốc dân Đảng (12-1927) để lãnh đạo phong trào đấu tranh.Sau khi đợc thành lập, Việt Nam Quốc Dân đảng đã phát động và lãnh

đạo phong trào đấu tranh chống Pháp nhằm mục đích giải phóng dân tộc nên

gọi là phong trào cách mạng quốc gia, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Yên Bái,

song bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu

Các tầng lớp trí thức tiểu t sản Việt Nam cũng hăng hái đấu tranh Họ

đ-ợc tập hợp lại trong các Tổ chức chính trị nh Việt Nam nghĩa đoàn, Hội phục

Việt, Hội hng Nam và phát động nhiều phong trào đấu tranh dới hình thức mít

tinh, biểu tình, bãi khoá, đòi quyền tự do dân chủ

Tiểu t sản yêu nớc Việt Nam còn tổ chức ra đảng chính trị để lãnh đạophong trào đấu tranh Lúc đầu một nhóm sinh viên yêu nớc của trờng Cao

đẳng Hà Nội thành lập ra tổ chức chính trị lấy tên là Việt Nam nghĩa đoàn, tháng 7-1925 đổi tên thành Hội phục Việt, tháng 11-1925 đổi tên thành Hội

Hng Nam, tháng 7-1926 đổi thành Việt Nam cách mạng Đảng Tháng 7-1927

đổi thành Việt Nam cách mạng đồng chí hội và 14-7-1928, đổi tên thành Tân

Việt cách mạng Đảng, gọi tắt là Đảng Tân Việt.

Nhờ tiếp thu lý luận Mác-Lênin do Hội Việt Nam cách mạng thanh niêntruyền bá, nội bộ đảng Tân Việt diễn ra sự phân hoá: một số đảng viên tiêntiến đã gia nhập vào Hội Việt Nam cách mạng thanh niên để hoạt động, một

số Đảng viên tiên tiến khác tách ra hoạt động xúc tiến thành lập Đảng vô sảnkiểu mới theo chủ nghĩa Mác- Lênin

Cùng với phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân, giai cấp côngnhân cũng nổi dậy đấu tranh trải qua quá trình phát triển từ tự phát lên tự giác

Từ 1919-1925 là thời kỳ đấu tranh tự phát của giai cấp công nhân ViệtNam vì cha có tổ chức cách mạng tiên tiến lãnh đạo, cha có lý luận cách mạngdẫn đờng và cha có mục đích cao cả trong đấu tranh Tiêu biểu là phong tràobãi công của công nhân Sài Gòn-Chợ lớn (1920), phong trào đấu tranh củacông nhân nhà máy đóng tàu Ba Son-Sài Gòn (8-1925)… nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm cho

Từ 1925-1929 là thời kỳ đấu tranh tự giác của giai cấp công nhân ViệtNam Phong trào công nhân Việt Nam thời kì này đã có tổ chức cách mạngtiên tiến lãnh đạo đó là Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, có lý luận Mác-Lênin dẫn đờng, với mục đích cao cả là giải phóng dân tộc và giải phóng giaicấp, ủng hộ cách mạng thế giới Nhờ hoạt động của Hội Việt Nam cách mạngthanh niên mà phong trào công nhân ngày càng diễn ra theo con đờng cáchmạng vô sản

Đợc vũ trang lý luận Mác- Lênin, phong trào công nhân ngày càng pháttriển theo khuynh hớng cách mạng vô sản Giai cấp công nhân phát triểnmạnh lên trình độ tự giác, cách mạng Việt Nam chuyển mạnh theo khuynh h-ớng cách mạng vô sản, dẫn đến sự ra đời của ba tổ chức cộng sản ở nớc ta

trong năm 1929 là Đông Dơng Cộng sản đảng, An Nam Cộng sản đảng và

Đông Dơng Cộng sản liên đoàn

Sự xuất hiện ba tổ chức cộng sản trong năm 1929 là điều kiện trực tiếpdẫn đến sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam

Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản diễn ra từ ngày 6-1 đến ngày

7-2-1930 tại Cửu Long (Hơng Cảng -Trung Quốc) do Nguyễn ái Quốc chủ trì đãquyết định hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam thành lập ra Đảng Cộngsản Việt Nam, thông qua các văn kiện do Nguyễn ái Quốc khởi thảo và trởthành Cơng lĩnh cách mạng đầu tiên của Đảng, trong đó vạch ra những nộidung cơ bản về chiến lợc và sách lợc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam

Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chấm dứt thời kì bế tắc, khủnghoảng về đờng lối và phơng pháp cách mạng, mở ra thời kì cách mạng ViệtNam có một đảng cộng sản lãnh đạo với đờng lối và phơng pháp cách mạng

đúng đắn

Vào tháng 10-1930, tại Hội nghị lần thứ nhất Ban chấp hành Trung ơnglâm thời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã quyết định đổi thành Đảng thành ĐảngCộng sản Đông Dơng

1.2 cách mạng ở Việt Nam giai đoạn 1930-1945

400 công nhân nhà máy ca gỗ diêm Bến Thuỷ và hàng loạt cuộc bãi công kháccủa công nhân

Ngày 1-5-1930, dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, công nông ViệtNam tổ chức kỷ niệm ngày quốc tế lao động để biểu dơng sức mạnh đoàn kếtcủa công nông trong nớc và bày tỏ tình đoàn kết với nhân dân lao động thếgiới Phong trào phát triển mạnh từ tháng 5 trở đi Từ tháng 8 trở đi phong tràophát triển mạnh thành cao trào, đặc biệt là ở Nghệ-Tĩnh với việc thành lập rachính quyền xô viết

Xô Viết Nghệ Tĩnh đã trừng trị những tên phản cách mạng ngoan cố, xoá

bỏ các thứ thuế vô lý do đế quốc phong kiến lập ra, tịch thu ruộng đất của đếquốc phong kiến, việt gian chia cho nhân dân, bài trừ các tệ nạn xã hội và các

hủ tục lạc hậu Xô Viết Nghệ Tĩnh còn lãnh đạo nhân dân xây dựng cuộc sốngmới

Tuy mới ra đời và hoạt động trong một thời gian ngắn thì bị thực dânPháp đàn áp tan rã, nhng Xô Viết Nghệ Tĩnh đã thể hiện bản chất của chínhquyền do dân, vì dân, là mô hình nhà nớc công nông đầu tiên ở Việt Nam và

Đông Nam á

Phong trào cách mạng 1930-1931 là phong trào cách mạng dân tộc dânchủ nhân dân đầu tiên do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo và đã giành đợcthành quả bớc đầu là lập nên chính quyền xô viết công nông, hình thành raliên minh công-nông Phong trào cách mạng 1930-1931 còn cung cấp cho

Đảng và cách mạng Việt Nam nhiều bài học kinh nghiệm về giành và giữchính quyền, bài học về thành lập mặt trận dân tộc thống nhất để tập hợp mọilực lợng yêu nớc vào cuộc đấu tranh chung

Từ năm 1932-1935 là thời kỳ đấu tranh phục hồi lc lợng cách mạng

1.2.2 Những năm 1936-1939

Hậu quả nặng nề của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 đãlàm cho những mâu thuẫn vốn có trên thế giới càng trở nên căng thẳng gaygắt Một số nớc t bản muốn duy trì nguyên trạng hệ thống Vecxai-Oasinhtơn,còn một số nớc nh Đức, ý, Nhật, Ba Lan, Bungari, Hungari, Tây Ban Nha thì tìm lối thoát khỏi khủng hoảng bằng việc thiết lập chủ nghĩa phát xít vàphát xit hoá bộ máy thống trị, trong đó nguy hiểm nhất là chủ nghĩa phát xít

Đức, ý, Nhật Chúng ráo riết chuẩn bị chiến tranh thế giới để chia lại thị trờng

và tấn công tiêu diệt Liên Xô, đe doạ nền hoà bình và an ninh thế giới

Trớc tình hình đó, Quốc tế Cộng sản triệu tập Đại hội lần thứ 7 vào tháng7/1935 ở Matxcơva để kêu gọi loài ngời tập trung lực lợng đấu tranh chốngphát xít, chống chiến tranh

ở Việt Nam, sau phong trào cách mạng 1930-1931 thực dân Pháp thihành chính sách khủng bố trắng, tăng cờng bóc lột nhân dân, bắt bớ, cầm tùnhững ngời yêu nớc, làm cho đời sống của nhân dân thêm cơ cực, căng thẳng,ngột ngạt

- Từ cuối năm 1934, đầu 1935, tổ chức cơ sở Đảng và đoàn thể quầnchúng cách mạng dần dần đợc phục hồi để lãnh đạo nhân dân đấu tranh

- Từ ngày 27 đến ngày 31-3-1935 Đảng Cộng sản Đông Dơng triệu tập

Đại hội lần thứ nhất để đánh giá tình hình chuẩn bị cho phong trào cách mạngmới Tại Hội nghị BCH T.Ư lần thứ nhất khoá I, họp tại Thợng Hải (TrungQuốc) Đảng Cộng sản Đông Dơng đề ra nhiệm vụ cho cách mạng thời kỳ

1936-1939 là: “Thế giới thứ ba”Chống phát xít, chống chiến tranh, chống bọn phản động

thuộc địa, đòi tự do dân chủ, cơm áo, hoà bình” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn

Để tập hợp mọi lực lợng yêu nớc tham gia đấu tranh, Đảng chủ trơng

thành lập Mặt trận nhân dân phản đế Đông Dơng, đến tháng 3-1938 thì đổi tên thành Mặt trận dân chủ Đông Dơng và các đoàn thể mang tên Dân chủ “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn

Phơng pháp đấu tranh thời kì này là chính trị hoà bình đòi dân chủ dânsinh và tận dụng mọi khả năng đấu tranh hợp pháp, nửa hợp pháp, công khai,nửa công khai trên các lĩnh vực nh kinh tế, chính trị, văn hoá t tởng, nghị tr-ờng

Mở đầu cho phong trào dân chủ 1936-1939 là phong trào Đông Dơng Đạihội Hởng ứng chủ trơng của Đảng, nhân dân khắp nơi tổ chức hội họp, lấy ý

kiến nguyện vọng của quần chúng và thành lập ra các uỷ ban hành động.

Phong trào Đại hội Đông Dơng phát triển mạnh nhng bị bọn phản động thuộc

địa đàn áp nên Đại hội toàn Đông Dơng không triệu tập đợc

Vào đầu năm 1937, nhân dịp đón phái viên của Chính phủ Pháp là ôngGôđa, trởng phái đoàn điều tra tình hình thuộc địa và ông Brêvie sang ĐôngDơng nhận chức toàn quyền mới, nhân dân ta tổ chức mít tinh, biểu tình đa

“Thế giới thứ ba”dân nguyện”, thông qua đó mà tố cáo tội ác của bọn phản động thuộc địa, đòiquyền lợi cuộc sống

Kết quả: Phong trào này đã giành đợc nhiều quyền lợi thiết thực cho mọitầng lớp nhân dân: công nhân đợc tăng lơng, giảm giờ làm, nông dân đợcgiảm su, thuế, tô, tức, sách báo tiến bộ bằng tiếng Việt và tiếng Pháp đợc xuất

bản công khai nh báo “Thế giới thứ ba”Nhành lúa”, “Thế giới thứ ba”Tin tức”, “Thế giới thứ ba”Bạn dân”, đặc biệt tác phẩm

“Thế giới thứ ba”Vấn đề dân cày” trong đó giới thiệu chủ nghĩa Mac-Lênin và đờng lối cáchmạng của Đảng… nghĩa quân và nhân dân Angiêi đã làm cho

ý nghĩa: Phong trào dân chủ 1936-1939 là phong trào đấu tranh chính trị

hoà bình, công khai hợp pháp đòi dân chủ dân sinh với quy mô rộng lớn, thuhút hàng triệu ngời tham gia, qua đó Đảng Cộng sản Đông Dơng đã giáo dụcchủ nghĩa Mác-Lênin và đờng lối cách mạng cho hàng triệu ngời, tập hợp họ

vào Mặt trận dân chủ và các đoàn thể tổ chức quần chúng mang tên dân chủ,

tạo thành lực lợng chính trị đông đảo cho cách mạng

Phong trào dân chủ 1936-1939 là cuộc diễn tập lần thứ hai của cáchmạng Việt Nam, góp phần làm nên thắng lợi cho cách mạng tháng Tám saunày

1.2.3 Những năm 1939-1945

Ngày 1-9-1939 Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ Phát xít Đức tấncông xâm lợc các nớc châu Âu, mở đầu bằng việc tấn công Ba Lan

Ngày 3-9-1939 Anh và Pháp tuyên chiến với Đức

Nhờ có lực lợng quân sự lớn, phát xít Đức đã nhanh chóng thôn tính cácnớc châu Âu và đến tháng 6 thì chiếm đóng nớc Pháp Sau khi thôn tính hầuhết các nớc châu Âu, ngày 22-6-1941, Pháp xúi Đức tấn công xâm lợc LiênXô Từ đó nhân dân Liên Xô tiến hành cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại Cuộcchiến đấu của nhân dân Liên Xô đã cổ vũ phong trào cách mạng thế giới trong

đó có Việt Nam

Lợi dụng thắng thế của phe phát xit, và thất bại của Pháp ở mặt trận châu

Âu, phát xít Nhật đã buộc Pháp phải nhợng bộ cho Nhật nhiều đặc quyền ở

Đông Dơng Từ tháng 6-1940, Nhật buộc Pháp đóng cửa biên giới Việt-Trung

và ngừng tiếp tế cho quân đội Tởng Giới Thạch Ngày 22-9-1940, Nhật buộcPháp mở cửa Đông Dơng cho Nhật vào chiếm đóng, biến Đông Dơng thànhcăn cứ quân sự làm bàn đạp tấn công Trung Quốc và mở rộng chiến tranh ở

Đông Nam á

Dới ách cai trị của Nhật-Pháp, mọi mặt trong đời sống xã hội Đông Dơng

đều phải trải qua những chuyển biến sâu sắc Mâu thuẫn giữa dân tộc ViệtNam với đế quốc phát xít Nhật-Pháp trở nên căng thẳng cực độ

Trong hoàn cảnh nêu trên, trong vòng 3 tháng Ban chấp hành Đảng cộngsản Đông Dơng đã triệu tập 3 hội nghị để kịp thời đề ra và hoàn chỉnh chủ tr-

Hội nghị Trung ơng lần thứ 6 họp vào tháng 11-1939 đã phân tích tình vàquyết định những nội dung cơ bản sau đây:

- Xác định giải phóng dân tộc và nhiệm vụ hàng đầu cấp bách của cáchmạng Đông Dơng Trên cơ sở đó quyết định tạm gác khẩu hiệu về cách mạng

ruộng đất Đánh đổ địa chủ phong kiến, lấy ruộng đất chia cho dân cày “phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các ”,

thay bằng khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”Chống địa tô, chống cho vay nặng lãi, tịch thu ruộng

đất của đế quốc, địa chủ phản động tay sai chia cho dân nghèo” Tạm gác

khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”Thành lập chính quyền Xô viết công- nông-binh”, thay bằng khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”Thành lập chính phủ cộng hoà dân chủ ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn

- Thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dơng và các đoàn thể quần chúng mang tên Phản đế thay cho Mặt trận dân chủ Đông Dơng và các đoàn thể quần chúng mang tên Dân chủ của thời kỳ 1936-1939, để đoàn

kết mọi lực lợng yêu nớc vào cuộc đấu tranh giành độc lập

- Chuyển phơng pháp đấu tranh chính trị hoà bình, công khai hợp pháp

đòi dân chủ, dân sinh của thời kỳ 1936 – 1939 sang phơng pháp đấu tranh bímật, bất hợp pháp để chuẩn bị lực lợng tiến tới khởi nghĩa vũ trang giànhchính quyền

Hội nghị Trung ơng lần thứ 7 họp vào tháng 11/1940 tại Đình Bảng (TừSơn, Bắc Ninh) đã quyết định những nội dung chủ yếu sau đây:

- Tiếp tục thực hiện chủ trơng do Hội nghị Trung ơng lần thứ 6 đề ra và

có bổ sung, đó là xác định kẻ thù của nhân dân Đông Dơng lúc này là bọn đếquốc phát xít Nhật – Pháp ( Vì Nhật đã nhảy vào Đông Dơng) Trên cơ sở

đó, quyết định thay khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”đánh đuổi thực dân Pháp” bằng khẩu hiệu

đánh đuổi phát xít Pháp- Nhật

“phong trào đấu tranh cho sự thắng lợi các ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn

Hội nghị Trung ơng lần thứ 8 họp từ ngày 10 đến 19/5/1941 tại Pắc Bó(Hà Quảng-Cao Bằng) do Hồ Chí Minh chủ trì đã quyết định các nội dung chủyếu sau đây:

- Tiếp tục xác định kẻ thù là đế quốc phát xít Nhật – Pháp và bọn tay saiphản động Tiếp tục giơng cao ngọn cờ giải phóng dân tộc lên hàng đầu Trên

cơ sở đó điều chỉnh khẩu hiệu về ruộng đất là: “Thế giới thứ ba” Tịch thu ruộng đất của đế

quốc, việt gian, phản động, chia lại ruộng đất công, ruộng vắng chủ và giảm

địa tô cho dân nghèo” và tiếp tục thực hiện khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”thành lập chính phủ Cộng hoà dân chủ ” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn

Tại Hội nghị này lãnh tụ Hồ Chí Minh đề ra một số chủ trơng mới mẻ,sáng tạo đợc các đại biểu nhất trí thông qua là:

- Giải quyết vấn đề dân tộc trong phạm vi từng nớc Việt Nam, Lào,Campuchia và thành lập ở mỗi nớc một hình thức mặt trận riêng ở Việt nam

sẽ thành lập Việt Nam độc lập đồng minh và các đoàn thể quần chúng mang tên cứu quốc ( gọi tắt là Việt Minh), giúp đỡ Lào thành lập mặt trận Ai lao độc

lập đồng minh, giúp Campuchia thành lập mặt trận Khơ me độc lập đồng minh.

- Tiến hành khởi nghĩa từng phần, giành chính quyền từng bộ phận, tạo

điều kiện tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nớc

- Phát động phong trào cách mạng: Tích cực chuẩn bị mọi mặt cho Tổng

khởi nghĩa giành chính quyền, coi đó là nhiệm vụ trung tâm của cách mạng

quốc.

Ngày 19-5-1941, Mặt trận Việt minh tuyên bố thành lập và phát triểnnhanh chóng

Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp trên toàn Đông Dơng, Ban Thờng

vụ triệu tập hội nghị mở rộng và ra chỉ thị “Thế giới thứ ba”Nhật Pháp bắn nhau và hành

động của chúng ta” (1946), “ Liên đoàn dân chủ của bản tuyên ngôn, ngày 15-3-1945, Tổng bộ Việt minh ra Lời kêu gọi kháng nhật cứu nớc và phát động phong trào “Thế giới thứ ba”Phá kho thóc của Nhật cứu đói”

Ngày 4-6-1945, khu giải phóng Việt Bắc ra đời và Uỷ ban lâm thời khugiải phóng đợc thành lập do Hồ Chí Minh đứng đầu để lãnh đạo nhân dân Đếntháng 8-1945, phong trào Việt minh phát triển rộng khắp cả nớc thu hút hàngtriệu ngời tham gia không phân biệt trẻ già, trai gái, dân tộc, tôn giáo, đảngphái tạo thành lực lợng chính trị hùng hậu đông đảo, sãn sàng chờ lệnh của

Đảng tiến hành Tổng khởi nghĩa giành chính quyền

- Xây dựng lực lợng vũ trang:

Cuối năm 1941, căn cứ địa Cao Bằng đợc thành lập, Hồ Chí Minh đã lập

ra các đội tự vệ chiến đấu để bảo vệ căn cứ địa cách mạng và đẩy mạnh huấn

luyện quân sự

Ngày 22-12-1944, Hồ Chí Minh ra chỉ thị thành lập đội “Thế giới thứ ba”Việt Nam tuyêntruyền giải phóng quân” Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân vừa mớithành lập đã chiến đấu anh dũng đánh thắng hai trận liền là Phay Khắt, NàNgần (tại Cao bằng vào ngày 25, 26-12-1944)

Ngày 15-5-1945, các đội quân vũ trang đã hợp nhất lại thành Việt Nam

giải phóng quân Việt Nam Giải Phóng Quân đã chiến đấu anh dũng, phối hợp

với quần chúng đẩy mạnh chiến tranh du kích, tiêu diệt nhiều đồn bốt của

địch, giải phóng nhiều vùng rộng lớn, tạo thành khu giải phóng Việt bắc gồmcác tỉnh Cao-Bắc-Lạng-Hà-Tuyên-Thái và các vùng phụ cận thuộc các tỉnhtrung du bắc bộ

Việt Nam giải phóng quân là đội quân vũ trang cách mạng, đã lập công

xuất sắc trong thời kỳ tiền khởi nghĩa và là lực lợng quan trọng cùng toàn dânlàm nên thắng lợi cho cách mạng tháng Tám 1945

- Xây dựng căn cứ địa cách mạng:

Ngày 4-6-1945 khu giải phóng Việt Bắc ra đời gồm 6 tỉnh là Cao- Lạng – Hà-Tuyên-Thái và một số vùng phụ cận của các tỉnh trung du nh PhúThọ, Bắc Giang, Yên Bái, Vĩnh Yên và đã trở thành căn cứ địa của cả nớc(còn gọi là căn cứ địa trung ơng) Ngoài ra các vùng căn cứ địa ở địa phơng

Bắc-nh Ngọc Trạo (ThaBắc-nh Hoá), BaTơ (Quảng Ngãi), Vân Kiều (Quảng BìBắc-nh),

Đồng Tháp (Nam bộ) cũng đợc thành lập

Cao trào kháng Nhật cứu nớc thời kì tiền khởi nghĩa:

Tối 9-3-1945, Nhật nổ súng đảo chính Pháp trên toàn Đông Dơng

Ngay tối 9-3-1945 Đảng Cộng Sản Đông Dơng triệu tâp hội nghị mở rộng BanThờng vụ tại Đình Bảng, Từ Sơn, Bắc Ninh đã đề ra chủ trơng cơ bản sau đây:

- Xác định kẻ thù của nhân dân Việt Nam lúc này là Phát xít Nhật, từ đó quyết

định thay khẩu hiệu Đánh đuổi đế quốc phát xít Pháp-Nhật“Thế giới thứ ba” ” bằng khẩu hiệu

“Thế giới thứ ba”Đánh đuổi phát xít Nhật”, đồng thời đề ra khẩu hiệu “Thế giới thứ ba”Thành lập chính quyền cách

mạng” để chống lại chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim do Nhật lập ra.

- Phát động phong trào cách mạng “Thế giới thứ ba” Toàn dân kháng Nhật cứu nớc”, tiếnhành khởi nghĩa từng phần, giành chính quyền từng bộ phận, tạo tiền đề trựctiếp cho Tổng khởi nghĩa, khi thời cơ đến

Ngày 12-3-1945, T.Ư Đảng ra bản chỉ thị: “Thế giới thứ ba”Nhật, Pháp bắn nhau và

hành động của chúng ta”

Ngày 15-3-1945 Tổng bộ Việt minh ra lời kêu gọi kháng Nhật cứu nớc.Thực hiện chỉ thị của Đảng và lời kêu gọi của Việt minh, từ tháng 3 đếntháng 8-1945, nhân dân khắp cả nớc Việt Nam đã nổi dậy kết hợp đấu tranhchính trị với đấu tranh vũ trang, tiến hành khởi nghĩa từng phần, tạo thành caotrào kháng Nhật cứu nớc

ở Trung kỳ, ngày 11-3-1945 anh em tù chính trị ở nhà giam Ba Tơ( Quảng Ngãi) đã vợt ngục tiến hành khởi nghĩa tiêu diệt đồn bốt của địch,giải phóng một số địa phơng, lập ra chính quyền cách mạng, hình thành ra căn

cứ địa Ba Tơ và lập ra đội du kích BaTơ

ở Nam kỳ, phong trào Việt minh phát triển mạnh, nhất là ở các vùng căn

cứ địa Mỹ Tho, Hậu Giang, nhân dân sôi sục chuẩn bị sẵn sàng khởi nghĩa

Tổng khởi nghĩa tháng Tám thắng lợi:

Từ ngày 6-8-1945 Hồng quân Liên Xô bắt đầu chuyển sang tấn công tiêudiệt chủ nghĩa phát xít Nhật ở mặt trận phía Đông để nhanh chóng kết thúcchiến tranh Ngày 15-8-1945, Chính phủ Nhật hoàng tuyên bố đầu hàngkhông điều kiện trớc đại diện các nớc Đồng minh Trong khi đó quân đội cácnớc Đồng minh lại cha kịp vào Việt Nam để giải giáp quân Nhật, còn quânNhật và chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim đã rệu rã chờ sụp đổ

Nắm bắt đợc thời cơ chiến lợc, Đảng Cộng Sản Đông Dơng triệu tập Hộinghị Trung ơng tại Tân Trào trong hai ngày 14 và 15-8 để quyết định :

- Phát động Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nớc

- Thành lập Uỷ ban Tổng khởi nghĩa do đồng chí Trờng Chinh làm chủ tịch

- Thông qua một số chính sách đối nội và đối ngoại để thực hiện sau khicách mạng thành công

Tiếp đó trong hai ngày 16 và 17 tháng 8, Đại hội Quốc dân đợc triệu tậptại Tân Trào và đã quyết định những vấn đề cơ bản sau đây:

- Thông qua lệnh Tổng khởi nghĩa của Đảng và thông qua 10 chính sáchcủa Việt minh để thực hiện ngay sau chi giành đợc chính quyền

- Thành lập Uỷ ban dân tộc giải phóng do Hồ Chí Minh làm chủ tịch

- Quyết định đặt tên nớc là Việt Nam dân chủ cộng hoà, Quốc kỳ là lá cờ đỏ

sao vàng năm cánh, Quốc ca là bài hát Tiến quân ca của nhạc sỹ Văn Cao.

Chiều ngày 16-8, lực lợng cách mạng từ Tân Trào tiến về giải phóng TháiNguyên, mở đầu cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám

Ngày18-8 các tỉnh Bắc Giang, Hải Dơng, Hà Tĩnh và Quảng Nam giành

đợc chính quyền

Ngày 15-8, lệnh Tổng khởi nghĩa của Đảng về đến Hà Nội

Ngày 19-8 nhân dân Hà Nội giành đợc chính quyền

Ngày 20-8 khởi nghĩa giành thắng lợi ở Ninh Bình, Bắc Ninh, Thanh

Hoá, Thái Nguyên, Sơn Tây.

Ngày 21-8 khởi nghĩa thành công ở Bắc Cạn, Tuyên Quang, Nam Định,Nghệ An, Ninh Thuận

Ngày 22-8 khởi nghĩa thắng lợi tại Hng Yên, Cao Bằng, Kiến An

Ngày 23-8 nhân dân nội, ngoại thành thành phố Huế giành đợc chính

quyền Cùng ngày khởi nghĩa cũng thành công ở Hải Phòng, Hà Đông, Hoà

Bình, Quảng Trị, Bình Định, Gia Lai, Tân An, Bạc Liêu

Sáng 25-8 nhân dân Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định, Sóc Trăng, LongXuyên, Châu Đốc, Trà Vinh, Bến Tre giành đợc chính quyền

Ngày 26-8 nhân dân Hòn Gai, Cần Thơ, Sơn La giành đợc chính quyền.Ngày 27, 28-8 nhân dân Rạch Giá, Hà Tiên, Đồng Nai Thợng, và các địaphơng còn lại giành đợc chính quyền

Sau khi Tổng khởi nghĩa đã giành đợc thắng lợi trên phạm vi cả nớc,ngày 2-9- 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời trịnh

trọng công bố Tuyên ngôn dộc lập taị Ba Đình (Hà Nội), khai sinh ra Nớc Việt

Nam dân chủ cộng hoà

ý nghĩa lịch sử:

- Cách mạng tháng Tám thắng lợi đã đập tan ách thống trị của chủ nghĩa

đế quốc thực dân, phong kiến trên đất nớc Việt Nam, đa Việt Nam từ một nớcthuộc địa nửa phong kiến thành một nớc độc lập tự do có chủ quyền, đa nhândân lao động Việt nam từ thân phận nô lệ thành ngời chủ của đất nớc, cóchính quyền cách mạng để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1.3 Cách mạng Việt Nam giai đoạn 1945-1954

1.3.1 Cuộc đấu tranh bảo vệ, củng cố thành quả cách mạng những năm 1945-1946

Cách mạng tháng Tám đã giành đợc thành quả vĩ đại đó là nền độc lậpdân tộc, lập nên chế độ dân chủ nhân dân, chính quyền dân chủ nhân dân,song những thành quả non trẻ ấy đang gặp phải muôn vàn khó khăn và thửthách hiểm nghèo: Nạn đói liên tiếp hoành hành, tài chính kiệt quệ, 90% dân

số bị mù chữ, tệ nạn xã hội lan tràn khắp mọi nơi Chính quyền cách mạngvừa mới thành lập còn non trẻ

Nguy hiểm nhất là ngay sau khi vừa tuyên bố độc lập, trên đất nớc ViệtNam đã có mặt quân đội Anh, Pháp, Trung Hoa dân quốc, Nhật và đằng sauchúng là đế quốc Mỹ Theo hiệp ớc Pôtxđam, quân đội Anh đợc quyền vàoViệt Nam từ vĩ tuyến 16 trở vào để giải giáp quân Nhật Quân đội Pháp cũngtrà trộn kéo vào để dọn đờng cho chiến tranh xâm lợc, 20 vạn quân của TrungHoa dân quốc đợc quyền kéo vào miền Bắc từ vĩ tuyến 16 trở ra để giải giápquân Nhật và muốn bóp chết nền độc lập non trẻ của Việt Nam Ngoài ra còn

6 vạn lính Nhật đang chờ nộp vũ khí cho quân Đồng minh, cha về nớc cũnggây nên biết bao điều phức tạp cho cách mạng Việt Nam

Những chủ trơng, biện pháp của Đảng Cộng Sản Đông Dơng và Hồ Chủ tịch để bảo vệ, củng cố thành quả cách mạng:

Về kinh tế, tài chính:

Để đẩy lùi nạn đói trớc mắt, chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát động phong

trào Ngày đồng tâm, hũ gạo tiết kiệm và đợc nhân dân hơng ứng nhiệt tình.

Để củng cố tiềm lực vật chất cho chế độ mới, Đảng và Chính phủ Việt

Nam đã phát động các phong trào nh Tăng gia sản xuất thực hành tiêt kiệm,

Tấc đất tấc vàng, Không để một tấc đất bỏ hoang Nhờ vậy vụ mùa năm

1946 Việt Nam đợc mùa lớn Đời sống của nhân dân dần dần ổn định, tiềmlực kinh tế của Nhà nớc đợc nâng lên rõ rệt

Chính phủ còn ra sắc lệnh bãi bỏ thuế thân và các thứ thuế vô lý khác,thực hiện giảm tô 25%, giảm thuế ruộng đất 20%, tịch thu ruộng đất của đếquốc, Việt gian, phản động chia cho nông dân cày cấy

Về tài chính, Đảng và Nhà nớc đã phát động nhiều phong trào nh Tuần

lễ vàng, ủng hộ quỹ Độc lập, ủng hộ quỹ đảm phụ quốc phòng Sau một thời

gian ngắn nhân dân quyên góp đợc 20 triệu đồng và 370 kilôgam vàng choquỹ Độc lập, 40 triệu đồng cho quỹ Quốc phòng Ngày 31-1-1946 Nhà nớc rasắc lệnh phát hành tiền Việt Nam và ngày 23- 11-1946 tiền Việt Nam bắt đầu

đợc lu hành trong cả nớc

Về chính trị-xã hội:

Ngày 8-9-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 14 về việc tiến hànhTổng tuyển cử trong cả nớc.

Ngày 20-9-1945 ký Hồ Chủ tịch kí sắc lệnh thành lập Uỷ ban dự thảoHiến pháp

Ngày 6-1-946 diễn ra cuộc Tổng tuyển cử bấu Quốc hội Hơn 90% cử tritrong cả nớc hăng hái đi bỏ phiếu và bầu đợc 333 đại biểu Quốc hội thay mặtcho khối đại đoàn kết toàn dân cả nớc Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trúng cử với

số phiếu cao nhất tại thủ đô Hà Nội

Ngày 2-3-1946 kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá I đợc triệu tập

Từ ngày 28-10 đến 9-11-1946 kỳ họp thứ II Quốc hội khoá I đợc triệutập Hiến pháp đầu tiên của Việt Nam dân chủ cộng hoà và danh sách Chínhphủ liên hiệp lần thứ hai đợc thông qua

Ngày 27-5-1946 Tổng liên đoàn lao động Việt Nam đợc thành lập

Ngày 27-7-1946 Đảng Xã hôị Việt Nam đợc thành lập

Ngày 20-10-1946 Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam đợc thành lập

Về văn hoá-giáo dục:

Ngày 8-9-1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập Nha bìnhdân học vụ để đẩy mạnh xoá mù chữ và từng bớc nâng cao trình độ văn hoácho nhân dân Kết quả đến tháng 9-1946 cả nớc có 76.000 lớp học với 2,5triệu ngời đợc xoá mù chữ

Nhà nớc còn triển khai xây dựng nền văn hoá dân chủ theo ba nguyên tắc

khoa học, dân tộc, đại chúng.

Báo chí cách mạng và công tác xuất bản trở thành vũ khí sắc bén chốngthù trong, giặc ngoài

- Nhân nhợng quân đội Trung Hoa dân quốc.

Việt Nam chấp nhận cấp cho quân đội Tởng Giới Thạch một phần lơngthực và tiêu thứ tiền mất giá do chúng tung vào Việt Nam

Ngày 11-11-1945 Đảng Cộng sản Đông Dơng tuyên bố tự giải thể (thựcchất là rút vào hoạt đông bí mật để trách sự công kích phá hoại)

Ngày 1-1-1946 Chính phủ Lâm thời quyết định mở rộng cho Việt Quốc,Việt Cách 4 ghế trong Chính phủ Tại kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá I,Nhà nớc Việt Nam quyết định nhờng cho bọn Việt gian tay sai của Tởng 70ghế trong Quốc hội không qua tuyển cử.

Mặt khác Việt Nam nghiêm ngặt yêu cầu quân đội Tởng phải tôn trọngnền độc lập của Việt Nam, tôn trọng Chính phủ Việt Nam và tôn trọng vị tríChủ tịch nớc của Hồ Chí Minh

- Đẩy mạnh kháng chiến ở Nam bộ chống thực dân Pháp xâm lợc.

Mặc dù đã hai lần quỳ gối trao Đông Dơng cho Nhật song khi Nhật đầuhàng Đồng minh, chính phủ Pháp vẫn ngang nhiên coi Đông Dơng là thuộc

địa của Pháp và ráo riết chuẩn bị lc lơng tiến hành chiến tranh xâm lợc ĐôngDơng

Ngày 6-9-1945 quân đội Pháp trà trộn trong quân đội Anh kéo vào miềnNam nớc ta để dọn đờng cho chiến tranh xâm lợc

Vào đêm 22 rạng ngày 23-9-1945 quân Pháp bất ngờ đánh úp trụ sở Uỷban nhân dân Nam bộ tại Sài Gòn, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lợc Việt Nammột lần nữa

Ngày 23-9-1945 Trung ơng Đảng, chính phủ Việt Nam phát động Nam

bộ kháng chiến

Từ tháng 10-1945, quân Pháp tiến đánh các tỉnh Nam bộ, Tây Nguyên vàNam Trung bộ, chuẩn bị mở rộng chiến tranh ra cả miền Nam

Ngày 25-11-1945 Trung ơng Đảng ra bản chỉ thị Kháng chiến, kiến quốc,

để tăng cờng tiềm lực bảo vệ Tổ quốc

- Hoà với Pháp để tạo điều kiện để xây dựng lực lợng cho kháng chiến

lâu dài:

Từ ngày 28-1-1946 quân đội Anh nhờng cho Pháp quyền giải giáp quânNhật ở miền Nam Thực dân Pháp ra sức mở rộng chiến tranh ở miền Nam vàcòn muốn kéo quân ra miền Bắc để mở rộng chiến tranh ra cả nớc nên đã thoảthuận với Tởng Giới Thạch ký hiệp ớc Pháp-Hoa tại Trùng Khánh vào ngày28-2-1946

Hiệp ớc Pháp-Hoa đã đặt Việt Nam trớc nguy cơ mất độc lập hoàn toàncho Pháp một lần nữa Ngày 6-3-1946 Hồ Chủ tịch đã thay mặt Chính phủViệt Nam ký với đại diện chính phủ Pháp bản hiệp định Sơ bộ để tiến tới kýchính thức với nội dung cơ bản sau đây: