Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh khối lớp 3 trường tiểu học lê mao thành phố vinh nghệ an

Tuy nhiên, tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở khối lớp 3 các trường Tiểu học – Thành phố Vinh – Nghệ An chưa được một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ v

Trờng đại học vinh Khoa Giáo dục

Một số biện pháp nâng cao chất lợng hoạt

động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh khối lớp 3 trờng tiểu học lê mao – thành phố thành phố

vinh – thành phố nghệ an

ngành: giáo dục tiểu học

Giảng viờn hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Nhõn

Sinh viờn thực hiện: Phựng Thị Hoà

Lớp: 49A1 - Tiểu học

VINH - 2012

Lời cảm ơn

Đề tài này được thực hiện tại khoa Giỏo dục trường Đại học vinh và

trường tiểu học Lờ Mao - thành phố Vinh với sự hướng dẫn khoa học của cụ

giỏo Nguyễn Thị Nhõn Ngoài sự nỗ lực của bản thõn, em đó nhận được sự

giúp đỡ tận tình của các thầy, cô giáo trong khoa Giáo dục và các thầy, cô giáo ở trường tiểu học Lê Mao.

Nhân dịp đề tài được hoàn thành, em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới cô giáo Nguyễn Thị Nhân - người đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình làm khóa luận tốt nghiệp.

Em xin cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục đã đóng góp những ý kiến quý báu và giúp đỡ em rất nhiều để em hoàn thành khóa luận này.

Em cũng xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện thuận lợi của ban lãnh đạo và giáo viên trường tiểu học Lê Mao - thành phố Vinh - Nghệ An đã giúp đỡ em thu thập được nhiều tư liệu quý báu phục vụ cho việc hoàn thành luận văn tốt nghiệp.

Chân thành cảm ơn tất cả bạn bè, người thân đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và làm luận văn tốt nghiệp.

Do hạn chế về trình độ cũng như thời gian nghiên cứu, công trình không thể tránh khỏi những sai sót Tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp phê bình của những người quan tâm, xin trân trọng cảm ơn!

TÁC GIẢ

Phùng Thị Hòa

MỤC LỤC

Trang

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Dàn ý đề tài 3

PHẦN II: NỘI DUNG 5

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 5

1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1 Giáo dục 5

1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 6

2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học 7

2.1 Đặc điểm chung 7

2.2 Đặc điểm nhân cách của học sinh tiểu học 8

3 Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học 10

3.1 Vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học 10

3.1.1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận cấu thành trong hoạt động giáo dục 10

3.1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trường và xã hội 11

3.1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là con đường để giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách 11

3.2 Vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học 11

3.3 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học 12

3.4 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học 12

3.4.1 Nhiệm vụ củng cố, tăng cường nhận thức 13

3.4.2 Nhiệm vụ bồi dưỡng thái độ, tình cảm 14

3.4.3 Nhiệm vụ hình thành hệ thống kỹ năng, hành vi 15

4 Các nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 15

4.1 Nguyên tắc về tính mục đích, tính kế hoạch 15

4.2 Nguyên tắc về tính tự nguyện, tự giác tham gia hoạt động 16

4.3 Nguyên tắc tính đến đặc điểm lứa tuổi và tính cá biệt của học sinh 16

4.4 Nguyên tắc kết hợp sự lãnh đạo sư phạm của thầy và tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh 17

5 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 17

5.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung và hình thức 17

5.1.1.Về nội dung 17

5.1.2.Về hình thức 18

5.2 Những nội dung chủ yếu của HĐGDNGLL ở trường Tiểu học 18

5.2.1.Hoạt động văn hóa – nghệ thuật 18

5.2.2.Hoạt động vui chơi, giải trí, thể dục thể thao 19

5.2.3.Hoạt động xã hội 19

5.2.4.Hoạt động lao động công ích 19

5.2.5 Hoạt động tiếp cận khoa học – kỹ thuật 20

5.3 Một số hình thức tổ chức HĐGDNGLL ở trường Tiểu học 20

6 Quy trình tổ chức HĐGDNGLL 20

Chương II: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở KHỐI LỚP 3 TRƯỜNG TIỂU HỌC LÊ MAO 23

2.1 Đặc điểm nhà trường tiểu học Lê Mao 23

2.1.1 Lịch sử, truyền thống nhà trường 23

2.1.2 Hội đồng sư phạm nhà trường tiểu học Lê Mao 23

2.1.3 Đặc điểm học sinh trường tiểu học Lê Mao 23

2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở khối 3 trường tiểu học Lê Mao 24

2.2.1 Khảo sát thực trạng 24

2.2.2 Kết quả khảo sát 25

Chương III: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 40

3.1 Những căn cứ đề xuất biện pháp 40

3.2 Các biện pháp đề xuất 41

3.2.1 Xây dựng ban chỉ đạo HĐGDNGLL của nhà trường: 41

3.2.2 Xây dựng kế hoạch hoạt động: 42

3.2.3 Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của các HĐGDNGLL cho giáo viên, học sinh và các lực lượng xã hội khác 43

3.2.4 Bồi dưỡng kỹ năng tổ chức HĐGDNGLL cho giáo viên 43

3.2.5 Bồi dưỡng năng lực hoạt động cho học sinh trong quá trình tham gia HĐGDNGLL 46

3.2.6 Thường xuyên cải tiến các hình thức hoạt động 46

3.3 Khảo nghiệm một số biện pháp nâng cao chất lượng HĐGDNGLL cho học sinh trường tiểu học Lê Mao 48

3.3.1 Tính hiệu quả 48

3.3.2 Tính khả thi 51

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ 54

3.1 Kết luận 54

3.2 Kiến nghị 55

3.2.1 Đối với phòng Giáo dục thành phố Vinh, Nghệ An 55

3.2.2 Đối với nhà trường tiểu học Lê Mao 55

3.2.3 Đối với giáo viên giảng dạy khối 3 trường tiêu học Lê Mao 55

3.2.4 Đối với phụ huynh học sinh trường tiểu học Lê Mao 55

TÀI LIỆU THAM KHẢO 56

PHỤ LỤC 57

QUY ƯỚC VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN

GD-ĐT : Giáo dục và Đào tạo

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một hoạt động quan trọng,góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện mục tiêu giáodục của nhà trường Chính từ những hoạt động như: lao động, sinh hoạt tậpthể, hoạt động xã hội đã góp phần rất lớn trong việc hình thành nhân cáchcủa học sinh Giúp các em biết tự giáo dục, tự rèn luyện, tự hoàn thiệnmình Có thể nói việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp là xây dựngcho các em các mối quan hệ phong phú, đa dạng, một cách có mục đích, có

kế hoạch có nội dung và phương pháp nhất định, gắn giáo dục với cộngđồng, tạo sự thân thiện trong mọi tình huống Biến các nhu cầu khách quancủa xã hội thành những nhu cầu của bản thân học sinh

Nhân cách trẻ được hình thành và phát triển thông qua các hoạt động

có ý thức Chính trong quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu, vui chơigiải trí… con người đã tự hình thành và phát triển nhân cách cuả mình Vìthế, hoạt động ngoài giờ lên lớp có liên quan đến việc mở rộng kiến thức, tưtưởng, tình cảm , năng lực nâng cao thể lực, thể chất và tinh thần của họcsinh Do vậy , cần thiết phải kết hợp việc học tập trên lớp với việc rèn luyện

kĩ năng thực hành, giúp học sinh hiểu sâu hơn và nắm bản chất cuả sự vậthiện tượng, tạo niềm tin và óc sáng tạo cho học sinh , giải quyết mối quan hệgiữa học và chơi - chơi và học nhằm đáp ứng nhu cầu tâm lý lứa tuổi họcsinh tiểu học

Hoạt động Ngoài giờ lên lớp được quy định cụ thể tại Điều lệ trườngtiểu học ban hành kèm theo Quyết định 51/2007/QĐ-BGDĐT ngày 31tháng 8 năm 2007của Bộ GD-ĐT, tại Điều 26 đã chỉ rõ : “Hoạt động giáodục bao gồm hoạt động trên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm rènluyện đạo đức, phát triển năng lực, bồi dưỡng năng khiếu, giúp đỡ học sinh

yếu kém phù hợp đặc điểm tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh tiểu học Hoạtđộng giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua việc dạy học các môn họcbắt buộc và tự chọn Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm hoạtđộng ngoại khoá, hoạt động vui chơi, thể dục thể thao, tham quan du lịch,giao lưu văn hoá, hoạt động bảo vệ môi trường, lao động công ích và cáchoạt động xã hội khác”.

Qua phân tích trên cho thấy tầm trọng của HĐGDNGLL – góp phầnrất lớn cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục nói chung và mục đích dạy họccủa nhà trường nói riêng Nhà trường tiểu học ở thành phổ Vinh , Nghệ An

tổ chức thực hiện các hoạt động này đã khá lâu và thu được những kết quảnhất định góp phần giáo dục toàn diện nhân cách học sinh tiểu học Tuy

nhiên, tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh ở khối lớp

3 các trường Tiểu học – Thành phố Vinh – Nghệ An chưa được một công

trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ về mặt lí luận cũng như thực tiễn chấtlượng tổ chức chưa cao Nhà trường tiểu học đã tổ chức và thực hiện cáchoạt động này như thế nào? Kết quả thực hiện ra sao? Và làm thế nào để tổchức các HĐGDNGLL có hiệu quả? Đó là vấn đề đặt ra cho các nhà giáodục hiện nay Chính vì vậy mà tôi quyết đinh chọn nghiên cứu đề tài: “Một

số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở khối lớp 3 trường Tiểu học Lê Mao – Thành phố Vinh – Nghệ An”

2 Mục đích nghiên cứu.

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chohọc sinh lớp 3 nói riêng và góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình giáodục toàn diện cho học sinh ở trường Tiểu học nói chung

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

3.1 Khách thể:

Quá trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinhkhối lớp 3 trường tiểu học Lê Mao

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpcho khối lớp 3 trường tiểu học Lê Mao

4 Giả thuyết khoa học.

Hiện nay, công tác tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp chohọc sinh tiểu học còn nhiều hạn chế và khó khăn Nếu những giải pháp trong

đề tài được thực hiện thì sẽ nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp, góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

5.1Xây dựng cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ởtrường tiểu học

5.2Nghiên cứu thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp ở khối lóp 3 trường tiểu học Lê Mao

5.3Đề xuất 1 số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp cho học sinh tiểu học

6 Phương pháp nghiên cứu.

Để thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng phối hợp nhiều phương phápnghiên cứu

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra

Sử dụng phiếu xin ý kiến đối với giáo viên, giáo viên tổng phụ tráchđội, học sinh ở trường tiểu học Lê Mao – Tp vinh – Nghệ An

6.2.2 Phương pháp quan sát

Thu thập thông tin, phân tích thực trạng của vấn đề nghiên cứu

6.2.3 Phương pháp khảo nghiệm

Kiểm chứng sự đúng đắn và tính khả thi của các biện pháp đã đề xuất

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng công thức thống kê toán học để xử lý số liệu

7 Dàn ý đề tài

Phần I: Những vấn đề chung

Phần II: Nội dung

Chương I: Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp ở trường Tiểu học

Chương II: Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ởkhối lớp 3 trường tiểu học Lê Mao

Chương III: Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp ở trường tiểu học Lê Mao

Phần III: Kết luận và những kiến nghị

PHẦN II: NỘI DUNG

Chương I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

1 Một số khái niệm cơ bản

- Về phạm vi, giáo dục được hiểu theo nhiều cấp độ khác nhau:

Cấp độ rộng nhất: Giáo dục là sự hình thành nhân cách dưới ảnh

hưởng của tất cả các tác động (bao gồm các tác động tự giác, tích cực xenlẫn các tác động tự phát, tiêu cực; các tác động khách quan lẫn tác động chủquan) Đây chính là quá trình xã hội hóa con người

Cấp độ thứ 2: Giáo dục là hoạt động có mục đích của các lực lượng

giáo dục xã hội nhằm hình thành các phẩm chất nhân cách Đây chính là quátrình giáo dục xã hội

Cấp độ thứ 3: Giáo dục là một hoạt động có kế hoạch, có nội dung

và bằng phương pháp khoa học của các nhà sư phạm trong các tổ chức giáodục, trong nhà trường đến học sinh nhằm giúp họ phát triển trí tuệ, đạo đức,thẩm mỹ, thẻ chất, Đây chính là quá trình sư phạm tổng thể

Cấp độ thứ 4: Giáo dục là quá trình hình thành ở học sinh những

phẩm chất đạo đức, những thói quen hành vi Đây chính là quá trình giáodục theo nghĩa hẹp

Xét ở góc độ tổng quát: Giáo dục là một quá trình hoạt động kết hợp

giữa vai trò chủ đạo của giáo viên với sự tự giác, tích cực, độc lập sáng tạo,

tự rèn luyện của học sinh Nhằm hình thành ý thức, tình cảm và chủ yếu làhành vi, thói quen đạo đức phù hợp với các chuẩn mực xã hội đã quy định

Theo UNESCÔ, giáo dục phải hướng vào mục tiêu đào tạo ra nhữngcon người có đủ tri thức, kỹ năng, năng lực và phẩm chất với tinh thần, tráchnhiệm đầy đủ của người công dân tham gia vào cuộ sống lao động.

Nói về giáo dục toàn diện, Rabơle(1494 – 1553) nhà tư tưởng, nhàgiáo dục thời kỳ phục hưng đã từng nhấn mạnh “Việc giáo dục phải baohàm các nội dung trí dục, đạo đức, thể chất, thẩm mỹ ”

1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Có rất nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm HĐGDNGLL Và sauđây là một số ý kiến của các tác giả:

- Theo giáo sư Đặng Vũ Hoạt: HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo

dục theo hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học kỹ thuật, lao độngcông ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, văn hóa nghệ thuật thẩm

mỹ, hoạt động thể dục thể thao, hoạt động vui chơi giải trí Để giúp các emhình thành và phát triển nhân cách

- Theo tác giả Nguyễn Hữu Hợp - Nguyễn Dục Quang:

HĐGDNGLL là một môn học nằm trong hệ thống các môn học về giáo dụctiểu học Nó nghiên cứu quá trình giáo dục trẻ em diễn ra vào thời gianngoài giờ lên lớp do giáo viên tiểu học tổ chức và lãnh đạo, có sự kết hợpvới các lực lượng giáo dục khác trong nhà trường và ngoài nhà trường

- Tác giả Hà Nhật Tăng, đã nhận định: HĐGDNGLL là một

chương trình mới, được thực hiện một cách hệ thống theo một số chủ điểmnhằm giúp học sinh mở rộng sự hiểu biết, hình thành tình cảm, niềm tin vớinhững giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam trong giai đoạn mới

- Theo tác giả Chu Trọng Tuấn: HĐGDNGLL của học sinh là

những hoạt động không nằm trong thời gian dạy học trên lớp, nhưng được tổchức, thực hiện phù hợp với các yêu cầu sư phạm, để góp phần thực hiệnmục tiêu giáo dục và đào tạo của nhà trường tiểu học

- Trong điều lệ trường tiểu học: HĐGDNGLL bao gồm các hoạt

động ngoại khóa về khoa học, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao Nhằmphát triển năng lực toàn diện của học sinh và bồi dưỡng học sinh có năngkhiếu

- Trong chương trình tiểu học, HĐGDNGLL được hiểu là hoạt

động được tổ chức ngoài giờ của các môn học, HĐGDNGLL là sự tiếp nối

thống nhất hữu cơ với hoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lý thuyết vớithực hành, góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển nhân cáchtoàn diện của học sinh.

Như vậy, HĐGDNGLL là những hoạt động không nằm trong thời

gian dạy học trên lớp, nhưng nó là sự tiếp nối thống nhất hữu cơ với cáchoạt động dạy học, tạo điều kiện gắn lý thuyết với thực hành

HĐGDNGLL bao gồm các hoạt động thực tiễn về khoa học kỹ thuật,lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân văn, văn hóa nghệ thuậtthẩm mỹ, hoạt động thể dục thể thao, hoạt động vui chơi giải trí được tổchức, thực hiện phù hợp với các yêu cầu sư phạm, để góp phần thực hiệnmục tiêu giáo dục và đào tạo của nhà trường phổ thông nói chung và nhàtrường tiểu học nói riêng

2 Đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học

2.1 Đặc điểm chung

Lứa tuổi học sinh tiểu học bao gồm trẻ em có độ tuổi từ 6 hoặc 7 tuổiđến 11 hoặc 12 tuổi, đang học tại cac trường tiểu học Đó là giai đoạnchuyển tiếp từ lứa tuổi mẫu giáo sang lứa tuổi thiếu niên Đồng thời là giaiđoạn đầu tiên, là cơ sở quan trọng nhất của cuộc sống nhà trường và toàn bộcuộc sống lao động sau này của trẻ em hiện đại Ở giai đoạn này, trẻ em cónhững biến đổi cực kỳ quan trọng về điều kiện sống và hoạt động Từ lúcnày, hoạt động học tập trở thành một hoạt động chủ đạo đối với đứa trẻ.Thông qua hoạt động học tập mà các quan hệ cơ bản của đứa trẻ với xã hộiđược thiết lập, chính trong hoạt động này mà diễn ra sự hình thành các phẩmchất cơ bản của nhân cách đứa trẻ, cũng như quá trình tâm lý riêng biệt củanó

Hoạt động học tập khác với các hoạt động khác, học tập là hoạt động

có quy định chặt chẽ về nội dung, yêu cầu, kỷ luật, giờ giấc Đó là một hoạtđộng bắt buộ, chịu sự điều chỉnh từ bên ngoài nhằm đạt được một số yêucầu nhất định, tương đối có hệ thống Vì vậy, quá trình chuyển từ chơi sanghọc là một bước chuyển tương đối khó khăn với trẻ nhỏ, các em chưa thểnhanh chóng thích nghi ngay với hoạt động mới, đặc biệt là học sinh đầucấp tiểu học (lớp 1,2) Nhưng từ các lớp 3, 4, 5 trở lên, các em đã quen đầnvới hoạt động học tập nên hoạt động học tập từ hoạt động bắt buộc trở thành

hoạt động tự nguyện và ham thích của trẻ Trẻ đã phần nào nhận thức đượcvai trò của việc học tập đối với cuộc sống của mình sau này.

2.2 Đặc điểm nhân cách của học sinh tiểu học

Ở học sinh lứa tuổi tiểu học, nhân cách của các em đang được hìnhthành và phát triển Tất cả các phẩm chất, thuộc tính nhân cách và các mốiquan hệ giữa chúng đều đang ở giai đoạn hình thành và phát triển mạnh mẽ

Sự phát triển đó diễn ra dưới sự tác động của nhiều yếu tố và điều kiện đadạng của cuộc sống học sinh

Để tác động giáo dục tới học sinh có hiệu quả, người giáo viên tiểuhọc cần chú ý tới đặc điểm của tất cả các phẩm chất, nhân cách trẻ, trong đócần đặc biệt lưu ý tới những mặt phát triển:

a) Tính cách

Một trong những đặc điểm nổi bật của tính cách học sinh tiểu học làcác em rất tin tưởng và phục tùng giáo viên một cách tuyệt đối, mỗi lời nóicủa giáo viên đối với học sinh là chân lý, là mệnh lệnh không có gì thayđổi Bởi vậy, giáo viên cần tận dụng niềm tin này để giáo dục các em nhữnghiểu biết, nhưng phải giữ được tính hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng của cácem

Tổ chức giáo dục cho học sinh tiểu học thông qua các hoạt độngngoài giờ lên lớp là một biện pháp rất phù hợp với tình cách của các em.Vừa phát huy được khả năng sáng tạo của các em, giáo dục nhân cách các

em mà vẫn giữ được sự trong sáng của các em trong mối quan hệ với bạn

bè, thầy cô và những người xung quanh

Làm thế nào để hình thành và phát triển đặc tính này của học sinh tiểuhọc? Thông qua các HĐGDNGLL chúng ta sẽ làm được điều này Băng

việc tổ chức các HĐGDNGLL các em sẽ tự tin hơn khi đánh giá bạn bè vàdũng cảm hơn khi đánh giá bản thân mình.

Các tình cảm cao cấp như: Tình cảm trí tuệ, tình cảm đạo đức, tìnhcảm thẩm mỹ đang dần dần được hình thành, phát triển và càng ngày càngmang tính rõ nét, khách quan hơn

Tổ chức giáo dục cho học sinh bằng các hoạt động ngoài giờ lênlớp như:

Thăm hỏi thầy giáo, cô giáo, bạn bè; giúp đỡ các bạn có hoàn cảnhkhó khăn; đến thăm nhà tình nghĩa; giao lưu với những người có công vớicách mạng Tổ chức cho các em tự hoạt động để tìm tòi tri thức như tổ chứccác cuộc thi vui – học, các cuộc thi rung chuông vàng đã góp phần khơidậy tình cảm trong mỗi các em, hình thành ở các em tình cảm chân chính, cóthể dùng tình cảm để cảm hóa các em

d) nhu cầu

Học sinh tiểu học có rất nhiều nhu cầu (nhu cầu vui chơi, nhu cầu họctập, nhu cầu vận động, nhu cầu ăn mặc ) nhưng chúng ta chỉ xét đến hainhu cầu chính là: Nhu cầu vui chơi và nhu cầu học tập

Thông qua các HĐGDNGLL, chúng ta không chỉ làm cho các emthỏa mãn nhu cầu vui chơi của mình mà chúng ta còn mang các em đi tìm trithức HĐGDNGLL sẽ giúp các em mạnh dạn hơn, tự tin hơn và hiểu biếthơn về các mối quan hệ xung quanh (với thầy giáo, cô giáo, bạn bè )

e) Khí chất

Khí chất ở lứa tuổi học sinh tiểu học thể hiện trực tiếp hơn so với lứatuổi khác Chẳng hạn: Khi làm theo lời giáo viên các em thường hấp tấp, vộivàng; khi chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác các em thường tỏ rachậm chạp

Cơ sở sinh lý của hiện tượng khí chất là hoạt động của hai quá trình:Hưng phấn và ức chế Cho nên nó có tính chất vô cùng mềm dẻo Vì vậy, ởtrường tiểu học giáo viên phải sử dụng nhiều phương pháp và biện pháphiệu quả để giáo dục và khắc phục những thiếu sót về khí chất của trẻ.

Tổ chức HĐGDNGLL là một biện pháp có hiệu quả rất cao, qua cáchoạt động này trẻ em sẽ được phát triển một cách toàn diện về cả trí tuệ vàtinh thần, thể chất

Tóm lại, đặc điểm của lứa tuổi học sinh tiểu học là các em phát triểnnhờ được nuôi dưỡng, ăn uống và hít thở khí trời Trí tuệ của các em pháttriển, tâm hồn các em phong phú, năng lực, tình cảm của các em hình thành

và phát triển nhờ có hoạt động trên lớp và ngoài giờ lên lớp Ở tiểu học, họcsinh không những tiếp thu tốt những môn văn hóa trên lớp mà còn phải thíchthú với các hoạt động vui chơi giải trí, hoạt động văn hóa, thể dục thể thao

để nâng cao nhận thức các kiến thức xã hội

3 Vị trí, vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học

3.1.1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một bộ phận cấu thành trong hoạt động giáo dục

Nhà trường có nhiệm vụ dạy chữ và dạy người Nếu nhà trường chỉthực hiện hoạt động dạy - học các bộ môn văn hóa trên lớp thì nhiệm vụ dạyngười sẽ không hoàn thành, vì học sinh sẽ thiếu môi trường hoạt động vàgiao tiếp, hạn chế về tình huống thực tế, hạn chế về thời gian Các em hầunhư không có điều kiện để trải nghiệm những kiến thức đã học vào hoạtđộng thực tế Vì vậy, việc nhà trường tổ chức các hoạt động, các mối quan

hệ khác nhau vào thời gian ngoài giờ lên lớp là điều kiện quan trọng để hìnhthành thái độ, rèn luyện hành vi, kĩ năng xã hội cho học sinh Nói cách khác,hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có vị trí rất quan trọng trong việc thựchiện nhiệm vụ dạy người ở các nhà trường Phổ thông nói chung và củatrường Tiểu học nói riêng hiện nay

Dưới góc độ chỉ đạo chung, vị trí của hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp được khẳng định tại điều 27 Điều lệ trường tiểu học và điều 24 Điều

lệ trường trung học (ban hành ngày 11 tháng 7 năm 2000), là một trong haihoạt động giáo dục trong nhà trường:

- Hoạt động giáo dục trên lớp được tiến hành thông qua các môn bắtbuộc và tự chọn

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp do nhà trường phối hợp vớicác lực lượng giáo dục ngoài nhà trường tổ chức

Như vậy, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp không phải là hoạtđộng "phụ", hoạt động "bề nổi" mà giữ một vị trí rất quan trọng trong cáchoạt động giáo dục của các nhà trường

3.1.2 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là cầu nối tạo ra mối liên

hệ hai chiều giữa nhà trường và xã hội.

- Thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp nhà trường có điềukiện phát huy vai trò tích cực của mình đối với xã hội , mở ra khả năngthuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với xã hội thông qua việc đưaThầy và Trò tham gia các hoạt động cộng đồng

- Bằng việc đóng góp sức người, sức của của cộng đồng để tổ chứccác hoạt động giáo dục, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là điều kiện vàphương tiện để huy động sức mạnh cộng đồng tham gia vào quá trình đàotạo thế hệ trẻ, vào sự phát triển nhà trường

3.1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là con đường để giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách

Học sinh Tiểu học là lứa tuổi ngây thơ, hồn nhiên, sống bằng tìnhcảm Vì thế, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp lại càng cần thiết và quantrọng nhằm giúp trẻ làm quen với các hoạt động, tích lũy dần những kinhnghiệm thực tiễn của cuộc sống Đồng thời, hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp cũng đáp ứng những nhu cầu, quyền lợi của trẻ

Từ vị trí quan trọng nêu trên, theo tác giả Nguyễn Dục Quang thì hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp có những vai trò thể hiện ở những điểm sau:

- “ Đây là dịp để học sinh củng cố tri thức đã học ở trên lớp, biến trithức thành niềm tin Thông qua các hình thức hoạt động cụ thể, học sinh códịp để đối chiếu, để kiểm nghiệm tri thức đã học, làm cho những tri thức đótrở thành của chính các em

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là sự tiếp nối hoạt động dạyhọc, do đó tạo nên sự hài hòa, cân đối của quá trình sư phạm tổng thể nhằmhiện thực hóa mục tiêu giáo dục của cấp học

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vừa củng cố, vừa phát triểnquan hệ giao tiếp giữa các lớp trong trường và với cộng đồng xã hội

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thu hút và phát huy được tiềmnăng của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để nâng cao hiệuquả giáo dục học sinh

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phát huy cao độ tính chủ thể,tính chủ động, tích cực của học sinh Dưới sụ cố vấn, giúp đỡ của giáo viên,học sinh cùng nhau tổ chức các hoạt động tập thể khác nhau trong đời sốnghàng ngày ở nhà trường, ngoài xã hội Từ đó giúp hình thành những kinhnghiệm giao tiếp, ứng xử có văn hóa, giúp cho việc hình thành và phát triểnnhân cách ở các em ”

Tiểu học

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học nhằm:

- Củng cố và khắc sâu kiến thức của các môn học trên lớp; mở rộnghiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực của đời sống cộng đồng; bước đầuhình thành kinh nghiệm hoạt động tập thể cho học sinh

- Bước đầu rèn luyện và hình thành cho học sinh các kĩ năng cơ bảnphù hợp với lứa tuổi học sinh Tiểu học như: kĩ năng giao tiếp ứng xử có vănhóa; kĩ năng tổ chức và tham gia các hoạt động tập thể với tư cách là chủ thểcủa hoạt động; kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập, rèn luyện; hìnhthành các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động tự phục vụ và hoạtđộng tập thể

- Bồi dưỡng thái độ tự giác tham gia các hoạt động tập thể; hình thànhtình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đấtnước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên vàxã hội

Tiểu học

Mục tiêu của giáo dục tiểu học là: “ Giáo dục tiểu học nhằm giúp họcsinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếptục học trung học cơ sở” (Trích Mục tiêu giáo dục tiểu học – Theo Nghịđịnh số 43/2001/QĐ – BGD – ĐTngày 9 – 11 – 2001 của Bộ Giáo Dục vàĐào tạo)

Xuất phát từ mục tiêu đó, nhiệm vụ giáo dục được quán triệt vào hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường Tiểu học bao gồm:

+ Nhiệm vụ củng cố, tăng cường nhận thức

+ Nhiệm vụ bồi dưỡng hệ thống thái độ

+ Nhiệm vụ hình thành hệ thống kỹ năng, hành vi

Nhiệm vụ củng cố, tăng cường nhận thức góp phần phát triển nănglực trí tuệ, năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học Thái độ,tình cảmđược hình thành dựa trên cơ sở, nền tảng của thế giới quan và niềmtin của con người Nhiệm vụ này thực hiện tốt sẽ có tác dụng tốt, có tínhchất quyết định đối với sự hình thành thái độ, tình cảm đạo đức, tình cảm trítuệ, tình cảm thẩm mỹ và hoạt động xã hội

Nhận thức, ý nghĩ của con người được thể hiện, bộc lộ qua thái độ,tình cảm Thái độ, tình cảm được biểu hiện ở hành vi Thông qua các hoạtđộng sống hằng ngày tạo thành các kỹ năng, thói quen phù hợp với các giátrị của cuộc sống Hệ thống thái độ, hành vi, kỹ năng, thói quen được hìnhthành trở thành phương tiện, công cụ hữu hiệu nhất cho việc bổ sung, tăngcường nhận thức, mở rộng tầm hiểu biết ở mức dộ cao và sâu sắc hơn

Sự kết hợp giữa kiến thức, tình cảm, niềm tin và biểu lộ ở thói quen

và hành vi lối sống của con người trong mọi quan hệ xã hội chính là thước

đo, là hiệu quả của hoạt động giáo dục

Tóm lại, 3 nhiệm vụ này có mối quan hệ hữu cơ, gắn kết, bổ sung lẫnnhau và làm tiền đề cho nhau

3.4.1 Nhiệm vụ củng cố, tăng cường nhận thức

Tri thức là kết quả của nhận thức hiện thực được kiểm tra bằng thựctiễn và được phản ánh ở tư duy con người Tri thức cũng giúp người họchiểu được thế giới xung quanh, biết cách cư xử đúng đắn với mọi người, biếtcách tiến hành công việc trong lao động, trong học tập, trong hoạt động nghệthuật, trong rèn luyện sức khỏe

Vì thế, làm bất cứ một việc gì, dù đơn giản đến đâu chăng nữa thì trithức vẫn là cơ sở đầu tien để xác định mục đích, nắm bắt một cách chínhxác, cụ thể, rõ ràng, trình tự hành động và thao tác của công việc Với ýnghĩa đó, tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trước hết phải nhằmgiúp học sinh tiểu học củng cố các tri thức của các môn đã học ở trên lớp.Đồng thời bổ sung thêm những tri thức về tự nhiên, xã hội, về con người màtrong bài học trên lớp chưa có điều kiện mở rộng Chính từ những hoạt động

đa dạng, phong phú này mà các em có nhiều cơ hội tiếp xúc với khoa học kỹthuật công nghệ mới, văn hóa nghệ thuật, thể thao, lao động, hoạt động xãhội, nền kinh tế tri thức và kinh tế thị trường Từ đó trẻ em có điều kiện tìmhiểu các phát minh mới nhất của khoa học kỹ thuật, công nghệ, các thànhquả lao động sáng tạo, những nét tinh túy văn hóa của các nước trên thế giớicùng với các nét văn hóa độc đáo của các dân tộc trên đất nước Việt Nam

3.4.2 Nhiệm vụ bồi dưỡng thái độ, tình cảm

Tri thức là cơ sở, là nền tảng, là cội nguồn để hình thành niềm tin Trithức, thái độ và niềm tin là những thành phần cơ bản của ý thức con ngườinói chung và trẻ em tiểu học nói riêng Ý thức lại được tôi rèn trong hoạtđộng, chẳng hạn như việc tham gia vào các hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp sẽ làm bộc lộ hứng thú, sở trường, năng lực của các em, đồng thời thểhiện lòng tự tin, tự trọng, tôn trọng bạn bè và mọi người, kể cả các em nhỏtuổi hơn mình Trong lao động, học tập, vui chơi, thể thao, văn nghệ ở bất

kỳ nơi nào các em cũng luôn chấp hành nghiêm chỉnh quy định pháp luật,tôn trọng thuần phong mỹ tục, tôn trọng chuẩn mực xã hội Những hoạtđộng đó giúp trẻ phát triển hài hòa giữa tình cảm thẩm mỹ, tình cảm đạođức, tình cảm trí tuệ và hoạt động xã hội để tạo nên một nhân cách toàndiện

Bồi dưỡng thái độ, tình cảm cho trẻ em là một nhiệm vụ hết sức quantrọng và phải thực hiện ngay từ lứa tuổi tiểu học Sụ tham gia vào các loạihình hoạt động ngoài giờ lên lớp sẽ góp phần tạo nên sự thành công tronggiáo dục mà các nhà giáo đang mong đợi

3.4.3 Nhiệm vụ hình thành hệ thống kỹ năng, hành vi

Hệ thống kỹ năng, hành vi là điều kiện quan trọng để thực hiện hoạtđộng có hiệu quả Nói đến hoạt động là phải nói đến hành vi, kỹ năng thựchiện hoạt động Vậy đối với học sinh tiểu học đó là những kỹ năng, hành vinào?

Đó là những kỹ năng thực hiện các công việc lao động đơn giản, các

kỹ năng sáng tạo nghệ thuật, thực hiện các bài thể dục, các môn thể thao,các trò chơi, các hành vi ứng xử đối với mọi người trong gia đình, trongnhà trường và trong xã hội Những kỹ năng tham gia hoạt động tập thể, kỹnăng tổ chức những hoạt động chung cùng nhau, biết phối hợp với mọingười cùng thực hiện hoạt động chung, nâng cao ý thức tự chủ, tự tin, chủđộng và kỹ năng giao tiếp với mọi người Dựa vào những kỹ năng, hành vinày để rèn luyện những kỹ xảo, thói quen đạo đức bền vững và những kỹnăng tự quản trong sinh hoạt tập thể Làm được như vậy chũng ta đã gópphần tích cực vào công cuộc xây dựng chiến lược con người cho tương laicủa đất nước

4 Các nguyên tắc tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Để đạt được chất lượng và hiệu quả giáo dục mong muốn, nhà trườngcần phải tuân thủ một số nguyên tắc tổ chức HĐGDNGLL sau đây:

4.1 Nguyên tắc về tính mục đích, tính kế hoạch

- Tính mục đích: Bất cứ hoạt động giáo dục nào cũng phải đạt đượcnhững mục đích nhất định, tuy nhiên thực tiễn giáo dục trong nhà trườngcho thấy, mục tiêu giáo dục của các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớpthường bị che lấp bởi những tiêu chí mang tính thi đua, phong trào như nhàtrường sẽ có giải vàng về điền kinh trong Hội khỏe Phù đổng cấp tỉnh, giảithi tìm hiểu Luật giao thông đường bộ Vì vậy, nhà trường phải xác địnhmục đích của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho cả năm học, từnghọc kì, từng hoạt động Trong đó cần định hướng tính đa dạng của mục tiêugiáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện

- Tính kế hoạch: Kế hoạch sẽ định hướng và giúp cho việc tổ chứchoạt động có chất lượng và hiệu quả Tính kế hoạch của hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp sẽ đảm bảo tính ổn định tương đối, tính hệ thống và tínhhướng đích, không gây sự hỗn loạn và tùy tiện trong tổ chức các hoạt động

của nhà trường Trên cơ sở kế hoạch, nhà trường chủ động định hướng cáchthức tổ chức, dự tính các nguồn lực (con người, kinh phí, cơ sở vật chất, thờigian), nội dung, hình thức cũng như qui mô hoạt động; sự chuẩn bị kế hoạchgiáo dục chu đáo sẽ đem lại chất lượng, hiệu quả giáo dục mà nhà trường và

xã hội mong muốn

4.2 Nguyên tắc về tính tự nguyện, tự giác tham gia hoạt động

- Nếu học sinh bắt buộc phải học tập các môn học trên lớp thì các em

có quyền lựa chọn tham gia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp mà các

em ưa thích Nguyên tắc này đảm bảo học sinh có quyền lựa chọn tham giacác hoạt động phù hợp với khả năng, hứng thú, sức khỏe và điều kiện cụ thểcủa bản thân mỗi em; chỉ có như vậy, nhà trường - nhà giáo dục mới tạođược sự hứng thú, tự giác và tích cực tham gia hoạt động, phát huy đượcthiên hướng, khả năng của mỗi học sinh, trên cơ sở đó giúp nhà trường vàgia đình hướng nghiệp học sinh phù hợp nhất

- Nguyên tắc này đòi hỏi nhà trường - các nhà giáo dục phải tổ chứcđược nhiều hoạt động phong phú, đa dạng; tổ chức và duy trì được nhiềunhóm hoạt động với các chủ đề các khác nhau như các câu lạc bộ bộ môn,các đội thể thao; các hoạt động giao lưu kết bạn trong và ngoài nhà, đội vănnghệ trường, hoạt động tham quan du lịch kết hợp học tập, các hoạt độngvăn nghệ, thể thao, lao động công ích, từ thiện xã hội Chỉ khi nhà trường tổchức được nhiều hoạt động phong phú, đa dạng thì học sinh mới có cơ hộiđược lựa chọn tham gia loại hình hoạt động mà mình ưa thích, khi đónguyên tắc đảm bảo tính tự giác, tự nguyện tham gia hoạt động của học sinhmới trở thành hiện thực Thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ góp phần nâng caochất lượng giáo dục trong nhà trường

4.3 Nguyên tắc tính đến đặc điểm lứa tuổi và tính cá biệt của học sinh

Trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách học sinh, mỗi lứatuổi có những đặc điểm tâm sinh lí khác nhau, cá biệt có một số ít học sinh

có những biểu hiện khác biệt trong quá trình phát triển Nhà trường - giáoviên phải hiểu những nét đặc trưng của sự phát triển này để tổ chức hoạtđộng có nội dung và hình thức đáp ứng nhu cầu và phù hợp với khả năngcủa từng lứa tuổi học sinh Vì vậy, giáo viên cần thường xuyên theo dõi họcsinh, phát hiện những nét mới, những khả năng mới được hình thành ở các

em để kịp thời đề xuất và điều chỉnh nội dung và hình thức hoạt động chophù hợp với sự phát triển của các em trong từng giai đoạn của năm học, củacấp học.

4.4 Nguyên tắc kết hợp sự lãnh đạo sư phạm của thầy và tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh

- Tính tích cực, độc lập và sáng tạo được coi là những tiêu chí đánhgiá khả năng tham gia hoạt động của học sinh, trình độ tự quản các hoạtđộng tập thể của các em Nguyên tắc này phải được quán triệt trong quátrình tổ chức hoạt động cho học sinh, phải được thể hiện từ bước chuẩn bịhoạt động, đến bước tiến hành hoạt động cho đến đánh giá kết quả hoạtđộng Trong mỗi bước, học sinh phải thực sự phát huy khả năng của mình,được bày tỏ ý kiến của mình cũng như những sáng kiến nhằm giúp chochính hoạt động của tập thể đạt hiệu quả

- Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, các em chưa có đủ kinh nghiệm sống,kinh nghiệm tổ chức hoạt động Vì vậy, vai trò của thầy cô giáo là ngườiđịnh hướng, gợi ý, dẫn dắt, giúp đỡ các em trong quá trình tổ chức hoạtđộng nhưng không làm thay họ

5 Nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

5.1 Nguyên tắc lựa chọn nội dung và hình thức

Lựa chọn nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp ở bậc tiểu học phảituân theo nguyên tắc chung:

+ Phù hợp với tình hình phát triển của xã hội, đất nước

+ Phù hợp với nhu cầu, hứng thú, xu hướng phát triển của trẻ

+ Đảm bảo tính tích cực, độc lập, sáng tạo của trẻ

Từ những nguyên tắc nêu trên chũng ta cần lưu ý khi xây dựng nộidung và hình thức tổ chức hoạt động cho học sinh tiểu học cần tuân theonhững yêu cầu sau:

5.1.1.Về nội dung

- Nội dung phải gắn liền với nhiệm vụ, yêu cầu giáo dục đã đề ra

- Nội dung phải phù hợp với đặc điểm của học sinh:

+ Lứa tuổi (khối lớp)

+ Trình độ nhận thức

+ Giới tính

+ Sức khỏe.

- Nội dung phải phù hợp với điều kiện thực tế:

+ Thời gian (kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm)

+ Trường, lớp (sân bãi, dụng cụ, phòng ốc )

+ Địa bàn dân cư (miền núi, đồng bằng, thành phố, nông thôn)

+ Kinh phí (từ nguồn quỹ của trường, học sinh đóng góp, phụ huynh

hỗ trợ )

+ Tác động từ phía ngoài (các ban ngành, hội phụ huynh )

5.1.2.Về hình thức

- Hình thức phải thu hút, hấp dẫn học sinh

- Phải phù hợp với nội dung

- Nên thay đổi, sáng tạo các hình thức mới, tránh lặp lại nhiều lần mộthình thức

5.2 Những nội dung chủ yếu của HĐGDNGLL ở trường Tiểu học

Những nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trườngTiểu học bao gồm:

- Phản ánh cuộc sống học tập, sinh hoạt và rèn luyện của học sinh tiểuhọc ở nhà trường, gia đình và xã hội

- Thông tin cập nhật trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hộiphù hợp với nhận thức của học sinh tiểu học

- Tạo cơ hội để học sinh tiểu học phát triển các khả năng của mìnhtrong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Những nội dung của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trongtrường Tiểu học được thể hiện ở các loại hình hoạt động sau đây:

5.2.1.Hoạt động văn hóa – nghệ thuật

Đây là một loại hình hoạt động quan trọng, không thể thiếu đượctrong sinh hoạt tập thể của trẻ em, nhất là học sinh ở bậc tiểu học Hoạt độngnày bao gồm nhiều thể loại khác nhau: Hát, múa, thơ ca, kịch câm, tấu vui,độc tấu, nhạc cụ, thi kể chuyện, vẽ tranh

Ví dụ:

- Tập một bài hát, điệu múa

- Trình diễn một chương trình văn nghệ

- Thi văn nghệ giữa các tổ học sinh

- Tổ chức vẽ tự do hoặc vẽ theo chủ đề.

5.2.2.Hoạt động vui chơi, giải trí, thể dục thể thao

Vui chơi giải trí là nhu cầu thiết yếu của trẻ, đồng thời là quyền lợicủa các em Nó là một hoạt động có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với học sinh

ở trường tiểu học Ngoài ra, hoạt động này còn làm thỏa mãn về tinh thầncho trẻ em sau những giờ học căng thẳng Hơn thế nữa, nó còn góp phần rènluyện một số phẩm chất: Tính tổ chức, kỷ luật, nâng cao tinh thần tráchnhiệm, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái cho các em

Một số trò chơi:

+ Đứng ngồi theo lệch (rèn khả năng tập trung)

+ Nhóm ba, nhóm bảy (rèn phản xạ nhanh, tinh thần tập thể)

+ Tập tầm vông (rèn khả năng phàn đoán)

+ Chi chi chành chành (rèn phản xạ nhanh, khả năng tập trung)

+ Sáng tối (rèn phản xạ nhanh, khả năng quan sát, hài hước và cốđịnh động tác )

+ Chuyền bóng tiếp sức (rèn sự khéo léo, nhanh nhẹn và sự phối hợp)

5.2.3.Hoạt động xã hội

Bước đầu đưa các em vào các hoạt động xã hội để giúp các em nângcao hiểu biết về con người, đất nước, xã hội nhằm giáo dục tình cảm đối vớiquê hương đất nước, con người

Có các hình thức hoạt động như: Tham gia công tác từ thiện, quỹ nhiđồng, đóng góp ủng hộ cho nạn nhân chất độc màu da cam, làm vệ sinh sạchđẹp môi trường

5.2.4.Hoạt động lao động công ích

- Là một loại hình đặc trưng của hoạt động ngoài giờ lên lớp Thôngqua lao động công ích sẽ giúp trẻ gắn với đời sống xã hội

- Lao động công ích góp phần làm cho trẻ hiểu thêm về giá trị của laođộng, từ đó giúp trẻ có ý thức lao động lành mạnh

- Lao động công ích giúp trẻ vận dụng kiến thức vào đời sống như:Trực nhật, vệ sinh lớp học, sân trường, làm đẹp bồn hoa, cây cảnh cho đẹptrường lớp

5.2.5 Hoạt động tiếp cận khoa học – kỹ thuật

- Là hoạt động giúp các em tiếp cận được những thành tựu khoa học –công nghệ tiên tiến Điều đó sẽ tạo cho các em sự say mê, tìm tòi, kích thíchcác em học tập tốt hơn

- Những hoạt động này có thể là sưu tầm những bài toán vui, tham giasinh hoạt câu lạc bộ khoa học, hội vui khoa học, tìm hiểu các danh nhân, cácnhà bác học

Ngoài 5 hoạt động nêu trên, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp còn

có những hoạt động khác đa dạng, phong phú, phù hợp với lứa tuổi, trình độcủa trẻ em tiểu học Chúng ta có thể lựa chọn tùy theo trình độ, điều kiện cơ

sở vật chất, con người cụ thể, thời gian, không gian cho phù hợp

5.3 Một số hình thức tổ chức HĐGDNGLL ở trường Tiểu học

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở Tiểu học rất đa dạng và phongphú Hoạt động này được thực hiện chủ yếu thông qua 4 hình thức tổ chức

cơ bản (đã được qui định và dành thời gian trong kế hoạch dạy học) sau đây:

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua hình thức sinh hoạttheo chủ điểm

- Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp thông qua hình thức giờ sinhhoạt lớp

- Hoạt động ngoài giờ lên lớp qua các tiết chào cờ

- Hoạt động ngoài giờ lên lớp qua các hoạt động tự chọn

6 Quy trình tổ chức HĐGDNGLL

Theo GS Đặng Vũ Hoạt, Quy trình chung tổ chức một hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp cho học sinh (quy mô lớp hoặc quy mô trường) nêntiến hành theo các bước sau:

- Bước 1: Đặt tên chủ đề hoạt động và xác định các yêu cầu giáo dục

cần phải đạt được

+ Trước hết, các nhà giáo dục cần xác định chủ đề của hoạt động, vìchủ đề chứa đựng nội dung hoạt động và định hướng cho việc lựa chọn hìnhthức hoạt động phù hợp với lứa tuổi và điều kiện cụ thể của nhà trường

+ Sau khi lựa chọn chủ đề, cần xác định rõ mục tiêu giáo dục để chỉđạo triển khai hoạt động đúng hướng và có hiệu quả Việc xác định mục tiêu

hoạt động phải căn cứ vào các nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp, chú ý vào 3 yêu cầu giáo dục:

(1) Yêu cầu giáo dục về nhận thức: hoạt động sẽ cung cấp cho họcsinh những hiểu biết, những thông tin gì? củng cố hoặc nâng cao những hiểubiết gì cho học sinh?

(2) Yêu cầu giáo dục về thái độ: qua hoạt động sẽ giáo dục học sinh

về mặt tình cảm, thái độ gì? (yêu ghét, hứng thú, tích cực)

(3) Yêu cầu giáo dục về kĩ năng: qua hoạt động sẽ hình thành ở họcsinh những kĩ năng gì ? (kĩ năng giao tiếp, ứng xử; kĩ năng tự phục vụ; kĩnăng tự quản)

- Bước 2: Chuẩn bị cho hoạt động

Sau khi đã xác định chủ đề và mục tiêu hoạt động, hiệu quả của hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp phụ thuộc phần lớn vào việc chuẩn bị chohoạt động, cụ thể là:

+ Vạch kế hoạch bao gồm: dự kiến thời gian chuẩn bị, thời gian tiếnhành hoạt động; dự kiến nội dung và hình thức hoạt động; dự kiến nhữngđiều kiện về kinh phí, phương tiện hoạt động và cơ sở vât chất cho hoạtđộng

+ Dự kiến những công việc phải chuẩn bị và phân công lực lượngtham gia chuẩn bị Lực lượng tham gia chuẩn bị chủ yếu là học sinh Nhưngtrong nhiều hoạt động cần có sự tham gia chuẩn bị của giáo viên bộ môn,cha mẹ học sinh, đoàn - đội, các lực lượng ngoài xã hội

+ Bồi dưỡng đội ngũ cốt cán học sinh về kĩ năng tự quản, kĩ năngđiều khiển hoạt động

+ Đôn đốc, kiểm tra việc chuẩn bị

Trong quá trình chuẩn bị hoạt động, nhà giáo dục phải khuyến khích

và lôi cuốn học sinh tham gia vào các công việc chuẩn bị để học sinh là chủthể tích cực hoạt động

- Bước 3: Tiến hành hoạt động

Ở bước này, học sinh sẽ điều khiển hoạt động theo chương trình đãđược xây dựng từ trước Nhà giáo dục tham gia như một đại biểu và chỉ xuấthiện khi thật cần thiết để giúp học sinh giải quyết những tình huống bất ngờtrong quá trình hoạt động

- Bước 4: Đánh giá kết quả hoạt động và tổ chức rút kinh nghiệm.

Việc đánh giá kết quả hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có liên quan tớikết quả giáo dục toàn diện của nhà trường, của lớp Vì vậy, cần phải tổ chứcđánh giá kết quả từng hoạt động cũng như đánh giá sau một thời kì (học kì,năm học) để từ đó rút kinh nghiệm cho việc tổ chức các hoạt động tiếp theo

Trường Tiểu học Lê Mao thành lập năm 1989, tách ra từ trường cấp

I, II Lê Mao Trường nằm trên địa bàn phường Lê Mao, thành phố Vinh,Nghệ An

Trải qua nhiều năm xây dựng và trưởng thành, dưới sự nỗ lực của bangiám hiệu nhà trường, các thầy cô giáo và học sinh trong trường cùng vớiphụ huynh học sinh trường đã đạt được nhiều thành tích cao: trường chuẩnmức độ II, huân chương lao động hạng 3, trường tiên tiến xuất sắc cấpTỉnh Trường có bề dày truyền thống dạy và học tốt

2.1.2 Hội đồng sư phạm nhà trường tiểu học Lê Mao

Ban giám hiệu nhà trường:

- Hiệu trưởng: Đặng Quang Canh

- Hiệu phó: + Nguyễn Thị Quyên

+ Trương Kim Lựu

Trường có 5 tổ chuyên môn và 1 tổ hành chính với 74 giáo viên, cán

bộ công nhân viên chức

Được sự quan tâm chu đáo, tận tình của ban giám hiệu nhà trường,cùng với lòng yêu nghề, yêu trẻ của tất cả giáo viên trong trường, trườngtiểu học Lê Mao luôn là địa chỉ tin cậy để gửi gắm con em mình của các bậcphụ huynh

2.1.3 Đặc điểm học sinh trường tiểu học Lê Mao

Trường tiểu học Lê Mao là một trong những trường có số lượng họcsinh đông Với hơn 1250 học sinh, trường có trên 30 lớp Trong đó:

2.1.3.1 Đặc điểm nhận thức

Trường Tiểu học Lê Mao là một trong những trường có số lượng họcsinh giỏi thuộc tốp đầu trong thành phố Mỗi năm, trường đều có học sinhtham gia các cuộc thi olympic và đạt giải Tỷ lệ học sinh của trường đậu vàotrường chuyên Đặng Thai Mai cao

Xét mặt bằng chung thì hầu hết học sinh của trường đều chăm ngoan,học giỏi Khả năng tiếp thu bài nhanh, tư duy sáng tạo So với các trườnglân cận trong thành phố thì học sinh trường tiểu học Lê Mao khá nổi bật vềthành tích học tập

2.1.3.2 Đặc điểm tâm lý

Qua thực tế, tiếp xúc với học sinh của trường, chúng tôi thấy hầu hếtcác em đều rất cởi mở, thân thiện Các em hoạt bát, năng động và có xuhướng bắt chước các thần tượng của mình Rất nhiều em luôn xem giáo viên

là thần tượng Vì vậy, đối với giáo việc, việc thường xuyên trau dồi và tudưỡng đạo đức cũng như chuyên môn nghiệp vụ là một điều hết sức quantrọng

2.1.3.3 Đặc điểm về thể chất

Hầu hết các gia đình có con em học tập tại trường đều có điều kiệnkinh tế khá giả và chăm lo cho các em rất chu đáo Vì vậy, các em đều cósức khỏe tốt Mới chỉ là học sinh cấp I nhưng có nhiều em rất cao lớn

Học sinh trường tiểu học Lê Mao nói riêng và học sinh các trườngtiểu học nằm trên địa bàn thành phố Vinh nói chung đều nổi trội hơn về thểhình so với học sinh các trường tiểu học ở nông thôn hay vùng sâu, vùng xa.Đây cũng là một lợi thế đối với các em trong quá trình học tập

2.2 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở khối 3 trường tiểu học Lê Mao

- Tìm hiểu thực trạng nhận thức của học sinh khối 3 trường tiểu học

Lê Mao về HĐGDNGLL

- Tìm hiểu thực trạng tham gia các HĐGDNGLL của học sinh khối 3trường tiểu học Lê Mao

2.2.1.2 Nội dung và cách thức khảo sát

Để khảo sát được thực trạng , chúng tôi đã tiến hành trưng cầu ý kiếntrên 50 giáo viên phụ trách các lớp và cán bộ lãnh đạo nhà trường; điều tra

120 học sinh khối 3 ở trường tiểu học Lê Mao - thành phố Vinh - Nghệ Anbằng phiếu trưng cầu ý kiến (An két)

Kết quả điều tra như sau:

2.2.2 Kết quả khảo sát

2.2.2.1 Thực trạng nhận thức của giáo viên khối 3 trường tiểu học

Lê Mao về HĐGDNGLL

Để tìm hiểu thực trạng nhận thức của GVTH về HĐGDNGLL, chúngtôi đã tiến hành trưng cầu ý kiến của trên 5 giáo viên phụ trách các lớp vàcán bộ lãnh đạo nhà trường ở trường tiểu học Lê Mao

* Nội dung câu hỏi cụ thể được thể hiện ở phụ lục 1

* Kết quả chúng tôi thu được như sau:

2.2.2.1.1 Nhận thức của giáo viên trường tiểu học Lê Mao về vị trí, vai trò của HĐGDNGLL

Để tìm hiểu nhận thức của giáo viên trường tiểu học Lê Mao, chúngtôi đã đưa ra câu hỏi gợi mở theo hình thức trắc nghiệm Với dạng câu hỏinày, giáo viên có thể lựa chọn các câu trả lời có sẵn mà chúng tôi đưa ra,cũng có thể đưa ra một câu trả lời hoàn toàn khác theo ý kiến của mình

Câu hỏi như sau: Theo thầy cô hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

có vị trí, vai trò quan trọng như thế nào trong quá trình giáo dục học sinh tiểu học?

Kết quả chúng tôi thu được như sau:

Bảng 1: Quan i m c a giáo viên ti u h c v v trí, vai trò c a cácđiểm của giáo viên tiểu học về vị trí, vai trò của các ểm của giáo viên tiểu học về vị trí, vai trò của các ủa giáo viên tiểu học về vị trí, vai trò của các ểm của giáo viên tiểu học về vị trí, vai trò của các ọc về vị trí, vai trò của các ề vị trí, vai trò của các ị trí, vai trò của các ủa giáo viên tiểu học về vị trí, vai trò của các

H GDNGLLĐGDNGLL

1 Góp phần thực hiện mục tiêu giáo dụctoàn diện cho học sinh tiểu học 42 84

Hỗ trợ việc học tập các môn văn hóa

(Toán, Tiếng Việt, Đạo đức, Tự nhiên và

Theo tác giả Chu Trọng Tuấn: " HĐGDNGLL làm cho quá trính giáodục trở nên trọn vẹn và khép kín " Tức là, HĐGDNGLL kết hợp với hoạtđộng dạy học và các hoạt động giáo dục khác nhằm góp phần phát triển trítuệ, đạo đức, thẩm mỹ, thể chất và lao động cho học sinh tiểu học để các em

có những cơ sở ban đầu của một nhân cách phát triển toàn diện

Như vậy, ý kiến trên là một ý kiến xác thực và đầy đủ

- Có 80% số giáo viên được hỏi cho rằng HĐGDNGLL có vị trí, vaitrò là " Con đường giáo dục trực tiếp để học sinh hình thành phẩm chất,nhân cách, các thói quen hành vi "

HĐGDNGLL thực sự là con đường giáo dục trực tiếp giúp học sinhhình thành các phẩm chất, nhân cách, các thói quen hành vi Nhưng ý kiếnnày chưa bao hàm hết vai trò quan trọng của HĐGDNGLL trong quá trìnhgiáo dục

- Tỷ lệ số giáo viên được hỏi cho rằng vị trí, vai trò của HĐGDNGLL

là " Hỗ trợ cho việc học tập các môn văn hóa (Toán, Tiếng Việ, Đạo Đức,

Tự nhiên xã hội " khá cao (74%) Đây là một ý kiến đúng nhưng chưa đủ,chưa phản ánh hết vị trí, vai trò quan trọng của HĐGDNGLL

- Có 44% số giáo viên được hỏi cho răng HĐGDNGLL " tạo cơ hội

để học sinh tự giáo dục và có 56% số giáo viên cho rằng HĐGDNGLL "giáo dục tinh thần đoàn kết, hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau " Đây đều là những

Câu hỏi của chúng tôi là:

Theo thầy, cô việc thực hiện chương trình môn giáo dục ngoài giờ lênlớp cần phải:

- Nhất thiết theo đúng quy định của Bộ GD – ĐT

- Nên vận dụng cho phù hợp hoàn cảnh của trường, của địa phương.Kết quả thu được ở bảng 2:

Bảng 2: Nhận thức của giáo viên khối 3 trường tiểu học Lê Mao

về việc thực hiện chương trình HĐGDNGLL

1 Nhất thiết theo đúng quy định của BộGD - ĐT 13 26

2 Nên vận dụng cho phù hợp hoàn cảnhcủa trường, của địa phương 37 74

Từ kết quả thu được ở bảng 2, ta thấy:

- Có 13 giáo viên được hỏi (26%) cho rằng việc thực hiện chươngtrình HĐGDNGLL nên nhất thiết theo đúng quy định của Bộ GD - ĐT

Theo chúng tôi đây là một quan niệm chưa xác thực Bởi vì nếu mọi nộidung và hình thức tổ chức đều lệ thuộc và rập khuôn theo quy định của Bộ

GD - ĐT thì sẽ dẫn đến nhàm chán đối với học sinh Do đó, hiệu quả củahoạt động sẽ không cao

- Phần lớn các giáo viên được hỏi (74%) đều cho rằng việc thực hiệnchương trình HĐGDNGLL nên vận dụng sao cho phù hợp với hoàn cảnhcủa trường, của địa phương Đây là một quan niệm đúng đắn Việc việcdụng một cách sáng tạo, linh hoạt các nội dung và hình thức mà Bộ GD -

ĐT quy định sao cho phù hợp với hoàn cảnh của trường, của địa phương sẽgiúp cho HĐGDNGLL đạt hiệu quả cao

Như vậy, hầu hết các giáo viên đều nhận thức đúng việc thực hiệnchương trình HĐGDNGLL sao cho đạt hiểu quả cao nhất Tuy nhiên vẫncòn một số ít giáo viên quan niệm chưa thật sự chính xác trong vấn đề này.Đây là nguyên nhân dẫn đến công tác tổ chức HĐGDNGLL cho học sinhkhối 3 trường tiểu học Lê Mao đạt hiệu quả chưa cao

2.2.2.1.3 Những khó khăn của giáo viên tiểu học khi tổ chức các HĐGDNGLL cho học sinh

Những khó khăn mà thầy cô giáo tiểu học thường gặp trong quá trình

tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh chính là những nguyên nhân dẫn đếnviệc tổ chức các HĐGDNGLL đạt hiệu quả chưa cao Vì vậy việc tìm hiểunhững khó khăn của GVTH khi tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh là rấtquan trọng Qua tìm hiểu chúng ta sẽ nắm bắt được những khó khăn GVTHthường gặp Để từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục, nhằm giúp chocông tác tổ chức HĐGDNGLL đạt hiệu quả cao hơn

Để tìm hiểu vấn đề này, chúng tôi đưa ra câu hỏi với hình thức giáoviên có thể trả lời nhiều đáp án Có nghĩa là không giới hạn câu trả lời, miễnsao giáo viên nêu lên được những khó khăn cơ bản nhất mà mình gặp phải

Câu hỏi: Xin thầy cô vui lòng cho chúng tôi biết, những khó khăn màthầy, cô thường gặp khi tổ chức các HĐGDNGLL cho học sinh khối 3?

Kết quả thu được ở bảng 3: