phần Dẫn luận 1 . Lý do chọn đề tài . Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ , h- ởng ứng lời kêu gọi của Đảng, hàng chục vạn Thanh niên đã tình nguyện tham gia lực lợng Thanh niên xung phong sát cánh cùng quân đội chiến đấu và phục vụ chiến đấu góp phần to lón vào sự nghiệp giải phóng dân tộc thống nhất đất nớc . Cùng với cả nớc , Thanh niên xung phong Thanh Hoá ngay từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp . Bớc vào cuộc đối đầu lịch sử với đế quốc Mĩ xâm lợc đáp lời kêu gọi của Đảng , của Bác Hồ : Tất cả vì miền Nam ruột thịt , vì độc lập tự do , vì thống nhất Tổ quốc Thanh niên xung phong Thanh Hoá lại có mặt ở hầu hết trên khắp các chiến trờng , trên những con đờng và nhiều nơi trọng điểm địch đánh phá ác liệt nhất .Tổ quốc và quê hơng mãi mãi ghi công những đội viên Thanh niên xung phong đã ngã xuống với ý chí kiên cờng Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh và lòng trung thành vô hạn đối với Tổ quốc Tim có thể ngừng đập nhng đờng không thể tắc , sống anh dũng bám đờng chết kiên cờng dũng cảm . Nhất là nữ Thanh niên xung phong , những cô gái trẻ bình dị trong sáng và dũng cảm những con ngời mà bất cứ ai đã đi qua cuộc chiến tranh đều còn nhớ mãi . Những nụ cời con gái trên những con đờng xe qua , bên những cán thơng , tải đạn thu dọn chiến trờng , bảo đảm vận chuyển lơng thực , vũ khí , mở những con đ- ờng cho bộ đội chủ lực ra tiền tuyến mà quên đi quyền làm mẹ , làm vợ , hàng ngàn anh chị em Thanh niên 1 xung phong đã cống hiến cả tuổi thanh xuân của mình cho mặt trận , cho cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc , nhiều ngời đã ngã xuống trên mảnh đất quê hơng Thanh Hoá giàu truyền thống cách mạng , hình ảnh những giọt nớc mắt của biết bao ngời mẹ , ngời vợ đã tiễn con , tiễn chồng ra đi mà không hẹn ngày gặp lại , họ là những hình ảnh đẹp nhất trong chiến tranh và biết bao ngời lính trên con đờng xông lên phía trớc luôn mang trong tim mình hình ảnh đẹp đẽ ấy của những bông hoa chiến trờng . Đã gần 30 năm trôi qua sau cuộc chiến tranh chống Mĩ khốc liệt nhng những ký ức sâu sắc về những chiến công hào hùng của một thời oanh liệt của Thanh niên xung phong Thanh Hoá vẫn còn sống mãi với quê hơng . Đó là những tấm gơng của những con ngời anh hùng và bình dị mà các thế hệ trẻ hôm nay và mai sau vẫn mãi biết ơn cũng nh ghi nhớ công lao và học tập theo các anh các chị . Bởi vậy , tôi đã chọn đề tài Lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc 1965-1973 làm luận văn tốt nghiệp đại học của mình với mong muốn phản ánh một phần nào trong chặng đờng lịch sử anh hùng của Thanh niên xung phong Thanh Hoá . 2 . Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Những cống hiến của Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong cuộc kháng chiến chống Mĩ (1965-1973) vô cùng to lớn . Cho tới nay đã có rất nhiều tài liệu viết về vấn đề này song mới chỉ nêu khái quát những công lao 2 và ghi nhận thành tích của anh chị em Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong các giai đoạn lịch sử . Trong các cuốn : Bác Hồ với Thanh niên xung phong , Thanh niên xung phong phục vụ giao thông vận tải thời chống Mĩ và Một thời oanh liệt của nữ Thanh niên xung phong của Nguyễn Văn Đệ tác giả chỉ đề cập một số thành tích của Thanh niên xung phong Thanh Hoá trên mặt trận giao thông vận tải và trong cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ . Cuốn : Thnah niên xung phong Thanh Hoá những chặng đờng lịch sử của Ban đại diện Thanh niên xung phong tỉnh Thanh Hoá trong đó các tác giả đã nêu lên đặc điểm , truyền thống , những công lao to lớn của Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong sự nghiệp bảo vệ đất nớc . Cuốn : 50 năm Thanh niên xung phong Thanh Hoá của Đinh Quang An Lê Quỳ , các tác giả đã nêu lên một cách cụ thể về những ngời lính Thanh niên xung phong đồng thời phát huy truyền thống tốt đẹp của Thanh niên xung phong Việt Nam . Các báo Thanh Hoá đổi mới năm 1966, 1967, 1968 . và một số báo cáo , diễn văn kỷ niệm ngày truyền thống Thanh niên xung phong, các bài viết của Ban nghiên cứu lịch sử địa phơng , Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh , Quân khu IV , Mặt trận Tổ quốc tỉnh , Tỉnh Đoàn Thanh Hoá và hồi ký của các cựu Thanh niên xung phong Thanh Hoá . Đó là nguồn tài liệu để chúng tôi nghiên cứu, kế thừa nhằm phục vụ cho việc hoàn thành luận văn . 3 3. Đối tợng , phạm vi nghiên cứu . 3.1-Đối tợng nghiên cứu . Đề tài nhằm làm rõ quá trình thực hiện nhiệm vụ sản xuất chiến đấu , làm nghĩa vụ hậu phơng . Qua đó thể hiện đợc vai trò và công lao to lớn của lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong sự nghiệp chống Mĩ cứu n- ớc của dân tộc (1965-1973). 3.2 - Phạm vi nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu của đề tài là những hoạt động của Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong thời kỳ cả nớc chống Mĩ cứu nớc (1965- 1973) 4. Nguồn t liệu , phơng pháp nghiên cứu . 4.1 . Nguồn t liệu . Trong quá trình nghiên cứu của đề tài : Lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc 1965-1973 .Chúng tôi tập trung đi sâu khai thác các nguồn tài liệu sau đây : -Tài liệu thành văn : Là những bài nói , bức th khen ngợi Thanh niên xung phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh , những tác phẩm của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nớc viết về vai trò và những đóng góp to lớn của lực l- ợng Thanh niên xung phong Việt nam , Thanh niên xung phong Thanh Hoá. 4 +Sách chuyên khảo , các luận văn , các bài báo cáo của các nhà nghiên cứu lịch sử , các nhà chính trị , quân sự . -Tài liệu điều tra điền dã : ở những nhân chứng lịch sử , lời kể của những đồng chí lãnh đạo , những cựu Thanh niên xung phong đã trực tiếp chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mĩ trên quê hơng Thanh Hoá . 4.2 Phơng pháp nghiên cứu . Phơng pháp nghiên cứu cơ bản đợc sử dụng trong luận văn là: Phơng pháp lịch sử và phơng pháp lôgic . Bê cạnh đó còn kết hợp một số phơng pháp khác nh : tổng hợp , so sánh , đối chiếu , mô tả , liên hệ xử lý tài liệu một cách khoa học chính xác nhằm làm rõ vai trò và những cống hiến to lớn của lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong công cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mĩ (1965-1973). 5. Bố cục của đề tài . Ngoài phần mở đầu , kết luận , phụ lục , nội dung chính của luận văn đợc trình bày trong 2 chơng : Chơng 1 : Khái quát đặc điểm tự nhiên , lịch sử xã hội Sự ra đời của lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá Chơng 2: Lực lợng Thanh niên xung phong Thanh Hoá trong kháng chiến chống Mĩ (1965-1973). 5 B - Nội Dung CHƯƠNG I Khái Quát Đặc Điểm Tự Nhiên , Lịch Sử Xã Hội Sự Ra Đời Của Lực Lợng Thanh Niên Xung Phong Thanh Hoá trong kháng chiến chống Mĩ , cứu nớc . 1.1-Đặc điểm tự nhiên . 6 Thanh Hoá là một tỉnh lớn có diện tích tự nhiên là 11.168km2 thềm lục địa .Diện tích phần đất nổi đứng thứ 8 trong tổng số 61 tỉnh .thành của cả nớc . Phía Bắc Thanh Hoá giáp tỉnh Sơn La , Hoà Bình , Ninh Bình với đờng ranh giới dài 175km, phía Nam và Tây Nam giáp Nghệ An , phía Tây giáp tỉnh Hủa Phăn (Lào) dài 192 km , phía Đông là Đại dơng mênh mông mở rộng ra phần giữa của vịnh Bắc Bộ với bờ biển dài 102km và một thềm lục địa rộng lớn . Về mặt khí hậu , Thanh Hoá nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa rõ rệt ở Đông Nam á, nắng lắm ma nhiều . Khí hậu Thanh Hoá mang cả những đặc điểm của Bắc Bộ . một mùa đông ngắn ,khô và lạnh , mùa xuân âm u thiếu nắng do sơng mù và ma phùn . Ngoài ra còn mang tính chất riêng biệt của khí hậu Trung Bộ khô ,nóng do gió Tây Nam . Địa hình Thanh Hoá nghiêng dốc và kéo dài từ Tây Bắc xuống Đông Nam , đặc điểm địa hình tạo cho hầu hết các con sông suối đều chảy theo hớng Tây Bắc - Đông Nam , lắm thác ghềnh, nớc chảy xiết . Đồi núi chiếm tỷ lệ lớn tới 3/ 4 diện tích toàn tỉnh , tạo điều kiện cho Thanh Hoá là tỉnh có tiềm năng lớn về kinh tế lâm nghiệp , dồi dào lâm sản , tài nguyên phong phú . Thanh Hoá có đủ các dạng địa hình núi cao , đồi trung du , đồng bằng cao thấp bậc thang đồng chiêm trũng , bãi bồi , cồn cát , ruộng bùn ven biển . Lại thêm các đảo ven bờ và ngoài khơi.Miền núi Thanh Hoá phần lớn là rừng rậm bao bọc ở ba mặt Bắc - Tây - Nam . Các huyện , thị , đồng bằng cũng không nơi nào thiếu đồi núi . Lòng đất Thanh Hoá có nhiều loại khoáng sản nh : sắt , măng gan , crômít và loại phân bón hoá chất phong phú . Rừng Thanh Hoá có 7 500 loại gỗ quí : lim xanh , chò chỉ , chò nâu . cho giá trị kinh tế cao , rừng không những là tài nguyên thiên nhiên u đãi mà còn gắn liền với cuộc đấu tranh dựng nớc và giữ nớc của dân tộc nh Ngàn Na thời Bà Triệu , Lam Kinh thời Lê Lợi, gần đây là Ngọc Trạo trong cách mạng tháng Tám , khu rừng ven đờng giao thông trong kháng chiến chống Mĩ . Miền núi phía Bắc sông Mã là một dải núi hẹp , cao trên 1.200km là phần xa xôi nhất của Thanh Hoá , c dân tha thớt , miền núi phía Nam là miền đồi thấp tiếp giáp với Nghệ An chủ yếu thuộc huyện Nh Xuân , Nh Thanh . Hai đờng liên tỉnh 15A và 15B từ phía Bắc đi xuyên qua đờng này nối liền với Nghệ An đã góp phần vận chuyển quân đội , lơng thực . vũ khí chi viện cho chiến trờng miền Nam trong kháng chiến chống Mĩ xâm lợc . Vùng đồng bằng Thanh Hoá rộng 2.900km 2 là đồng bằng rộng nhất của các tỉnh Miền Trung và thứ 3 của cả nớc sau đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng Bắc Bộ . Đồng bằng Thanh Hoá có độ dốc khá lớn nhiều vùng trũng thấp có nhiều đồi núi trong đồng bằng . Đất đai của đồng bằng không bằng phẳng do đợc bồi đắp chủ yếu bằng phù sa sông , nông , nhiều đồi núi , trải qua những biến cố nâng lên , hạ xuống . Biển Thanh Hoá dài 102km với nhiều cửa , lạch thuận lợi cho thuyền bè qua lại nh Lạch Sung (Nga Sơn - Hậu Lộc ) , Lạch Trờng (Hậu Lộc Hoằng Hoá) .Thanh Hoá có bãi biển Sầm Sơn đẹp và thu hút khách du lịch . Các đảo Nẹ ở phía Bắc thuộc biển Hậu Lộc , đảo Mê ở phía Nam cùng các bán đảo Hà 8 Sơn , Trờng Lệ , Nghi Sơn ( Tỉnh Gia) là những vị có ý nghĩa về mặt quốc phòng , an ninh . Thanh Hoá có hệ thống sông ngòi , kênh rạch nhiều , hai con sông lớn nhất của Thanh Hóa là sông Mã , sông Chu cùng với các hệ thống sông nhánh nh sông Lèn , sông Tào . tạo thành một tuyến thuận lợi cho hoạt động kinh tế của địa phơng .Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ xâm lợc , các con sông và kênh này đã phát huy tác dụng một cách hữu hiệu , mạch giao thông vận chuyển không bị đứt sau mỗi trận bom của máy bay Mĩ đánh phá quốc lộ 1A và đờng sắt . Thanh Hóa có 93km đờng sắt và 98km đờng quốc lộ15A , 15B , 45,47,217 đi qua rất nhiều cầu có khẩu độ lớn . Đây là huyết mạch giao thông trong thời kỳ chống Mĩ bắn phá ác liệt miền Bắc . 1.2 . Đặc điểm lịch sử xã hội . Trên vùng đất Thanh Hoá ngời dân nơi đây sinh sống chủ yếu bằng nông nghiệp và các nghề thủ công nghiệp , ng nghiệp , lâm nghiệp . với đức tính siêng năng , cần cù nhân dân Thanh Hoá đã tạo dựng nên những công trình nh làng bản , đờng xá , các sản vật , nhà cửa và những di tích lịch sử có giá trị : Núi Đọ , lăng Bà Triệu , thành nhà Hồ , căn cứ Ba Đình ( Nga Sơn) khu Hàm Rồng Nam Ngạn . Nhiều ngành nghề truyền thống nổi tiếng nh nghề đúc đồng ở Đông Sơn , sành Lò Chum ( Thành phố Thanh Hóa ) nghề làm dụng cụ bằng đá ( làng Nhồi -Đông Sơn ) , thợ mộc ở Hoằng Đạt ( Hoằng Hoá ) . nghề chiếu cái ở Nga Sơn . Ngời ta còn biết đến Thanh Hóa là nơi phát tích của nhiều triều đại phong kiến , cũng là nơi sinh ra những tài năng , những 9 danh nhân đợc lu truyền trong sử sách . Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bài nói chuyện với thân sĩ , trí thức tỉnh Thanh ngày 20/ 2 /1947 đã đánh giá : Tỉnh Thanh có tiếng là văn vật , vừa rạng rỡ đất văn , vừa oai phong đất võ .Truyền thống hiếu học của ngời dân Thanh Hóa đã đợc lu truyền và biết đến qua nhiều thế hệ . Ngời đầu tiên đỗ tiến sĩ của Thanh Hoá là Trơng Công Phụ ( Đinh Thành Thiệu Yên ) .Trải qua 188 kỳ thi Đại Khoa dới thời phong kiến , từ thời Lý ( 1075) đến thời Nguyễn (1919 ) Thanh Hóa có trên 200 vị tiến đỗ tiến sĩ trên tổng số 2.989 Tiến sĩ cả nớc trong đó có 20 vị tam khôi , 184 tiến sĩ , huyện Hoằng Hoá và Đông Sơn có số tiến sĩ nhiều nhất . Những danh nhân , danh sĩ Thanh Hóa đã góp một phần công sức và trí tuệ vào quá trình xây dựng và bảo vệ quê hơng đất nớc mà tên tuổi của họ đợc nhắc nhiều đến nh: Triệu Thị Trinh , Lê Hoàn , Lê Lợi , Nguyễn Chích , Lê văn Hu , Đào Duy Từ . nổi lên ở họ là tinh thần yêu nớc ,sự thông minh , mu lợc và ý chí vơn lên học hỏi để cống hiến cho đời . Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc hàng nghìn năm , Thanh Hoá từng là chiến trờng hậu phơng của nhiều cuộc kháng chiến . Truyền thống yêu nớc , yêu chuộng tự do , hoà bình , công lý của nguời Việt Nam nói chung và ngời Thanh Hóa nói riêng là nguồn sức mạnh vĩ đại giúp họ chiến đấu chống kẻ thù , bảo vệ quê hơng làng xóm , bảo vệ lãnh thổ . Thế kỷ X Lê Hoàn với chức danh thập đạo tớng quân đã dẹp yên loạn 12 sứ quân . Trớc hoạ xâm lăng của nhà Tống và sự quấy nhiễu của Chiêm Thành , nhân dân đã suy tôn ông lên làm vua , trực tiếp cầm quân đánh giặc . 10