Lựa chọn một số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích trong chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh lớp 11 trường THPT yên thành 2 nghệ an luận văn tốt nghiệp đại học

Qua điều tra thực trạng ở một số trường THPT mặc dù các trường đềuphổ biến nội dung chạy tiếp sức 4x100m nhưng thành tích chạy của các emcũng hạn chế, một mặt do thể lực chung của các em

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi THPT 4

1.1.1 Đặc điểm giải phẩu sinh lý lứa tuổi trung học phổ thông 4

1.1.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi trung học phổ thông 6

1.2 Cơ sở huấn luyện môn chạy tiếp sức 4x100m 7

1.3 Đặc điểm phát triển các tố chất thể lực của học sinh THPT 7

1.4 Đặc điểm môn chạy tiếp sức 4x100m và vai trò của tốc độ trong việc nâng cao thành tích 8

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12

2.1 Đối tượng nghiên cứu 12

2.2 Phương pháp nghiên cứu 12

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 12

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm 12

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm 12

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 13

2.2.5 Phương pháp dùng bài thử (tets) 13

2.3.6 Phương pháp toán học thống kê 13

2.4 Tổ chức nghiên cứu 15

2.4.1 Thời gian nghiên cứu 15

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu 15

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 16

3.1 Thực trạng công tác giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m cho học sinh nam khối 11 trường THPT Yên Thành II- Nghệ An 16

3.1.1 Nghiên cứu thực trạng việc giảng dạy nội dung chạy tiếp sức 4x100m ở trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An 16

giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành II Nghệ An 16

3.2 Lựa chọn 1 số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích trongchạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành II-Nghệ An 17

3.2.1 Cơ sở lựa chọn các bài tập phát triển tốc độ trong giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m 17 3.2.2 Lựa chọn các tets đánh tốc độ của học sinh nhằm nâng cao thành tích trong chạy tiếp sức 4x100m 18 3.2.3 Điều tra xác định các chỉ số ban đầu biểu thị trình độ thể lực chuyên môn( sức tốc độ) của nam học sinh THPT 19 3.2.4 Lựa chọn một số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh THPT 22 3.2.5 Lập kế hoạch giảng dạy 28 3.2.6 Đánh giá hiệu quả việc sử dụng các bài tập phát triển tốc độ trong giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m 28

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 35 TÀI LIỆU THAM KHẢO 37

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới ThS.GV Nguyễn Thị Lài , người hướng dẫn chỉ đạo, nhiệt tình giúp đỡ tôi hoàn thành khóa luận tốt

nghiệp cuối khóa này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa giáo dục thể chất – Trường đại học Vinh, cùng các thầy cô giáo, các em học sinh lớp 11A1 và lớp 11A2 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp

đỡ tôi hoàn thành đề tài này.

Và qua đây cho tôi gửi lời cảm ơn đến tất cả bạn bè, đồng nghiệp đã động viên khích lệ và giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình nghiên cứu, thu thập xử

lý số liệu của đề tài.

Dù đã cố gắng hết sức mình nhưng điều kiện về thời gian cững như trình

độ còn hạn chế, đề tài mới chỉ bước đầu nghiên cứu trong phạm vi hẹp, nên sẽ không tránh khỏi những sai sót nhất định Vậy rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô cùng các bạn

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5 năm 2011

Người thực hiện

Nguyễn Nghĩa

Bảng 1: Kết quả phỏng vấn về độ tin cậy của các test kiểm tra về trình độ thể lưcchuyên môn (tốc độ) n =20

Bảng 2: Chỉ số biểu thị tốc độ của hai nhóm trước thực nghiệm (n=20)

Bảng 3: So sánh trình độ phát triển thể lực chuyên môn (tốc độ) của nam họcsinh khối 11 Trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An (n= 20)

Bảng 4 : Kết quả phỏng vấn xác định yêu cầu lựa chọn các bài tập phát triển tốc

độ cho nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An (n = 20)Bảng 5: Kết quả phỏng vấn về độ tin cậy của các bài tập phát triển tốc độ : n = 20Bảng 6: Kế hoạch và tiến trình tập luyện

Bảng 7: Thành tích của 2 nhóm sau thực nghiệm (n=20)

Bảng 8 : Thành tích trước và sau thực nghiệm Test chạy 30m tốc độ cao củanam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An (n = 20)

Bảng 9: Thành tích trước và sau thực nghiệm test chạy 60m xuất phát thấp củanam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 –Nghệ An (n= 20)

Bảng 10: Thành tích trước và sau thực nghiệm test chạy 4x100m của nam họcsinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 –Nghệ An (n= 20)

Biểu đồ 1: Biễu diễn thành tích chạy 30m tốc độ cao của nam học sinh khối 11trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Biểu đồ 2: Biễu diễn thành tích chạy 60m xuất phát thấp của nam học sinh khối11trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Biểu đồ 3: Biễu diễn thành tích chạy 4x100m của nam học sinh khối 11trườngTHPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Biểu đồ 4: Biểu diễn thành tích chạy 30m tốc độ cao trước và sau thựcnghiệmcủa nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Biểu đồ 5: Biểu diễn thành tích chạy 60m xuất phát thấp trước và sau thựcnghiệm của nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Biểu đồ 6: Biểu diễn thành tích chạy 4x 100m trước và sau thực nghiệm củanam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục thể chất trong nhà trường là một bộ phận quan trọng không thểthiếu của nền giáo dục chung, là phương tiện góp phần giáo dục cho con ngườiphát triển một cách toàn diện, để kế tiếp sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.Trong xã hội hiện đại, TDTT được coi là một trong những hình thức vàbiện pháp quan trọng nhất để phát triển cơ thể của con người một cách toàndiện Một yếu tố cần thiết trong việc đào tạo con người về các mặt đức – trí – thể– mỹ

Trong những năm gần đây cùng với sự đổi mới của đất nước, ngành Thểdục thể thao Việt Nam cũng có những thay đổi theo xu hướng phát triển của thờiđại Chúng ta đang thực hiện công cuộc đổi mới công tác giáo dục và đào tạo đểđáp ứng những yêu cầu cấp bách của xã hội, phấn đấu đưa Thể dục thể thao sớmthoát khỏi tình trạng lạc hậu và yếu kém trong khu vực, tạo nền tảng cho sự pháttriển nhanh trong những thập kỷ tới đây

Điền kinh là môn thể thao có lịch sử lâu đời nhất, được ưa chuộng và phổbiến rộng rãi trên thế giới Với nội dung phong phú và đa dạng, điền kinh chiếmmột vị trí rất quan trọng trong chương trình thi đấu của các đại hội thể thaoOlympic quốc tế và trong đời sống văn hóa thể thao của nhân loại

Nội dung chạy tiếp sức 4 x 100m là một nội dung trong môn điền kinh.Chạy tiếp sức là sự phối hợp của các vận động viên trong cùng một đội Mỗi vậnđộng viên phải chạy một đoạn của cự li theo quy định, để mang tín gậy từ vạchxuất phát về đích Thành tích của đội là thời gian từ khi có lệnh xuất phát chovận động viên chạy đoạn đầu cho đến khi vận động viên cuối về đích

Như chúng ta đã biết, trong học tập và thi đấu điền kinh nói chung và chạytiếp sức 4x100m nói riêng đòi hỏi sự căng thẳng thần kinh, sự nỗ lực cơ bắp và

sự phối hợp giữa 2 người trong trao, nhận tín gậy Thông qua đó tập luyện làmcho con người phát triển toàn diện hơn Tập luyện chạy tiếp sức 4x100m có tácdụng rất lớn đến việc phát triển các tố chất thể lực, đặc biệt là tốc độ Nó là yếu

tố quan trọng quyết định đến thành tích trong môn điền kinh nói chung và chạytiếp sức 4x100m nói riêng Bởi vậy chạy tiếp sức đòi hỏi vận động viên có kỹthuật chạy cự li ngắn, kỹ thuật chạy tiếp sức tốt, và các tố chất thể lực.

Chạy tiếp sức 4 x 100m là môn thể thao không đòi hỏi nhiều về trang thiết

bị, kỹ thuật tương đối đơn giản, dễ phổ cập, phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính,

do đó nó là một nội dung cơ bản trong chương trình giáo dục thể chất Thôngqua giảng dạy và tập luyện môn học này sẽ phát triển sức nhanh và sức mạnhcho các nhóm cơ ở chân chân góp phần nâng cao thể chất cho học sinh, trang bịnhững kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong cuộc sống, không những có lợicho sức khoẻ mà cũng có lợi cho cả học tập, lao động sản xuất và bảo vệ Tổquốc sau này nữa

Việc giảng dạy môn học này trong nhiều năm qua đã được chú trọng và đạtđược kết quả nhất định, song cũng phải phấn đấu nhiều hơn nữa mới đáp ứngđược với phong trào ngày càng mạnh mẽ Để giảng dạy tốt hơn nữa môn chạytiếp sức 4x100m cho học sinh, cần phải nắm vững kỹ thuật, các nguyên tắcphương pháp giảng dạy, nắm bắt được tâm, sinh lý của đối tượng và khôngngừng chọn lựa cải tiến, các biện pháp, nội dung giảng dạy cho phù hợp, vừasức, tạo ảnh hưởng tốt đến sự phát triển toàn diện các bộ phận cơ thể học sinh Qua điều tra thực trạng ở một số trường THPT mặc dù các trường đềuphổ biến nội dung chạy tiếp sức 4x100m nhưng thành tích chạy của các emcũng hạn chế, một mặt do thể lực chung của các em cũng yếu đặc biệt là tốc độ.Mặt khác đó là do phương pháp huấn luyện của các thầy giáo cũng hạn chế,chưa phát huy hết khả năng của các em, các phương pháp huấn luyện cũn ở mức

độ chung chung, tổng quát, chưa đi vào huấn luyện một tốt chất thể lực cụ thể,nhất định đó làm ảnh hưởng đến thành tích của học sinh

Hiện nay đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ quan trọng – là chiếnlược phát triển nền giáo duc XHCN Tuy nhiên việc giảng dạy điền kinh trongcác trường phổ thông trong điều kiện cơ sở vật chất thiếu thốn, phương tiện tậpluyện còn thô sơ, đơn giản, học sinh chưa có tính tự giác cao trong tập luyện đã

làm hạn chế một phần đến sự phát triển thể chất, thành tích học tập của các em.

Vì vậy, việc áp dụng các phương pháp, biện pháp cụ thể để áp dụng các bài tậpphát triển tốc độ cho học sinh là vấn đề cần thiết, cấp bách nhằm nâng cao thànhtích chạy tiếp sức 4x100m cho học sinh THPT

Xuất phát từ thực trạng trên, chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài “Lựa chọn một số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích trong chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Yên Thành 2 - Nghệ An”

MỤC TIÊU

1 Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy chạy tếp sức 4x100m cho nam

học sinh khối 11 trường THPT Yên thành 2 – Nghệ an

2 Lựa chọn một số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích trongchạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh lớp 11 trường THPT Yên Thành 2 - Nghệ An

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi THPT

1.1.1 Đặc điểm giải phẩu sinh lý lứa tuổi trung học phổ thông

Lứa tuổi trung học phổ thông là lứa tuổi đầu thanh niên, là thời kỳ đạt được

sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sựphát triển cơ thể của nguời lớn Có nghĩa là ở lứa tuổi này cơ thể các em đangphát triển mạnh, khả năng hoạt động của cac cơ quan và các bộ phận cơ thểđược nâng cao Cụ thể là :

* Hệ vận động

- Hệ xương: Ở lứa tuổi này phát triển một cách mãnh mẽ về chiều dài, độdày, đàn tính xương giản, hàm lượng các chất hữu cơ trong xương giảm do hàmlượng magie, photpho, canxi trong xương tăng Quá trình cốt hóa xương ở các

bộ phận chưa hoàn tất Chỉ xuất hiện ở một số bộ phận cơ (cột xương sống) Các

tổ chức sụn được thay thế bằng mô xương nên cùng với sự phát triển chiều dàicủa xương cột sống thì khoảng cách biến đổi của cột sống không giảm mà tráilại tăng lên có xu hướng cong vẹo Vì vậy trong quá trình giảng dạy cần tránhcho học sinh tập luyện với dụng cụ có trọng tải quá nặng và các hoạt động gâychấn động quá mạnh

- Hệ cơ: Ở lứa tuổi này cơ của các em phát triển với tốc độ nhanh để đi đếnhoàn thiện, nhưng phát triển không đều và chậm hơn so với hệ xương Cơ tophát triển nhanh hơn so với cơ nhỏ, cơ chi trên phát triển nhanh hơn so với cơchi dưới Khối lượng cơ tăng lên rất nhanh, đàn tính cơ tăng lên không đều, chủyếu nhỏ và dài Do vậy khi cơ hoạt động dẫn đến chóng mệt mỏi Vì vậy khi tậpluyện giáo viên giảng dạy cần chú ý phát triển cơ bắp cho các em

* Hệ thần kinh

Ở lứa tuổi này hệ thống thần kinh trung ương đã khá hoàn thiện, hoạtđộng phân tích trên võ não về tri giác có định hướng sâu sắc hơn Khả năngnhận hiểu cấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt động vận động được nâng

cao Ngay từ tuổi thiếu niên đó diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quan phân tích vànhững chức năng vận động quan trọng nhất, nhất là các cảm giác bản thể trongđiều kiện động tác Ở lứa tuổ này học sinh không chỉ học các học phần động tácđơn lẻ như trước (chạy, nhảy, bật, bay và chạm đất khi nhảy, ném tại chỗ và cóđà….) mà chủ yếu là từng bước hoàn thiện những phần đó học trước thành cácliên hợp động tác tương đối hoàn chỉnh, ở các điều kiện khác nhau, phù hợp vớitừng đặc điểm của học sinh Vì vậy khi giảng dạy cần thay đổi nhiều hình thứctập luyện, vận dụng các hình thức trò chơi, thi đấu để hoàn thành tốt những bàitập đã đề ra.

* Hệ hô hấp

Ở lứa tuổi này phổi các em phát triển mạnh nhưng chưa đều, khung ngựccũng nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và nông, không có sự ổn định của dungtích sống, không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho tần số hô hấp của các emtăng cao khi hoạt động và gây nên hiện tượng thiếu ôxy, dẫn đến mệt mỏi

* Hệ tuần hoàn

Ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển mạnh để kịp thời pháttriển toàn thân, tim lớn hơn, khả năng co bóp của cơ tim phát triển, do đó nângcao khá rõ lưu lượng máu/phút Mạch lúc bình thường chậm hơn (tiết kiệmhơn), nhưng khi vận động căng thì tần số nhanh hơn Phản ứng của tim đối vớicác lượng vận động thể lực đó khá chính xác, tim trở nên dẻo dai hơn

Từ những đặc điểm tâm lý để lựa chọn một số bài tập bổ trợ trên căn bảnkhối lượng, cường độ phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học phổ thông, đặcbiệt khi áp dụng các bài tập bổ trợ cần căn cứ vào đặc điểm thể lực phù hợp vớikhối lượng vận động Đồng thời điều chỉnh thời gian tập luyện cho phù hợp tâmsinh lý của học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kết quả cao, giúp cho họcsinh trở thành con người phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần Đồng thờinâng cao kết quả học tập và phần nào lôi cuốn các em hăng say tham gia tậpluyện và thi đấu ở trường phổ thông

1.1.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi trung học phổ thông.

Ở lứa tuổi này quá trình tăng trưởng cơ thể của các em chưa kết thúc Mặc

dù hoạt động thần kinh cao cấp của các em đó đến lúc phát triển cao, nhưng ởmột số em phần nào hưng phấn cũng mạnh hơn ức chế, dễ có những phản ứngthiếu kìm hãm cần thiết, do đó dễ làm rối loạn sự phối hợp vận động Tính tình,trạng thái tâm lý ở lứa tuổi này cũng hay thay đổi có lúc rất tích cực, hăng hái,nhưng có lúc lại buồn chán tiêu cực Ở tuổi này các em cũng hay đánh giá quácao năng lực của mình, mới chạy bao giờ cũng dốc hết sức ngay, mới tập tạ baogiờ cũng muố cử tạ nặng ngay, các em thường ít chú ý khởi động đầy đủ, nhưthế rất dễ tốn sức, hay xẩy ra chấn thương và chính điều đó đôi lúc làm ảnhhưởng không tốt trong tập luyện thể dục thể thao

Nguyên lý phát triển trong triết học Mác – Lênin thừa nhận, sự phát triển làquá trình biến đổi của sự vật từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp Đó làquá trình nảy sinh cái mới trên cơ sở cái cũ do sự đấu tranh giữa các mặt đối lậpnằm ngay trong bản thân sự vật hiện tượng Sự phát triển tâm lý gắn liền với sựxuất hiện những đặc điểm mới về chất những cấu tạo tâm lý mới ở những giaiđoạn lứa tuổi nhất định Như vậy, sự phát triển tâm lý của con người gắn liềnvới sự hoạt động của con người trong đời sống thực tiễn phụ thuộc chủ yếu vàomột dạng hoạt động chủ đạo

Vì vậy, khi tiến hành công tác giáo dục thể chất cho các em ở lứa tuổi nàykhông chỉ yêu cầu học sinh thực hiện đúng, nhanh những bài tập dưới sự chỉ dẫntrực tiếp của giáo viên mà cũng phải chý ý, uốn nắn, luôn nhắc nhở và chỉ đạo,định hướng và động viên các em hoàn thành nhiệm vụ, kèm theo khen thưởng

để có sự khuyến khích động viên, nói cách khác phải dạy các em biết cách học,

tự rèn luyện thân thể

Bên cạnh đó trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải động viên,khuyến khích các em học tâp, tiếp thu, phải khuyến khích hướng dẫn các em tậpluyện tốt, lấy động viên thuyết phục là phương pháp chính, chứ không phải là gũ

ộp, đe dọa Qua đó tạo được hứng thú trong tập luyện để tạo nên sự phát triển

cân đối với từng học sinh và góp phần giáo dục cho các em thành người có tínhkiên cường, biết tự kiềm chế và có ý chí khắc phục những khó khăn trong họctập.

1.2 Cơ sở huấn luyện môn chạy tiêp sức 4x100m

Trong huấn luyện điền kinh nói chung và huấn luyện chạy tiếp sức 4x100mnói riêng Yêu câu các giáo viên các huấn luận viên phải có kinh nghiệm trongquá trình giảng dạy và huấn luyện, phải có các phương pháp giảng dạy và huấnluyện phù hợp với từng đối tượng , từng lứa tuổi học sinh để đưa ra những bàitập thích ứng, những bài tâp mang tính chuyên môn cao và như thế mới đạt đượchiêu quả

Bên cạnh đó, trong huấn luyện điền kinh nói chung và huấn luyên mônchạy tiếp sức nói riêng, yêu cầu các vận động viên phải có kỹ thuật chạy cự lingắn, kỹ thuật chạy tiếp sức tốt và các tố chất thể lực về tốc độ Bên cạnh đó là

sự phối hợp của các vận động viên trong quá trình trao nhận tín gậy Bởi vậytrong quá trình huấn luyện cho các vận đông viên về sức nhanh, sức mạnh, vàđặc biêt là tố chất tốc độ

Ngoài ra, do đặc điểm của môn chạy tiếp sức 4x100m cho nên yếu tố sứcbền tốc độ là một yếu tố hết sức quan trọng trong quá trình tập luyện Đó là khảnăng làm việc tương đối dài mà không bị giảm sút về cường độ vận động và ýchí Hay nói cách khác lòa sự chống lại mệt mỏi của hoạt động Sức bền tốc độtrong chạy 4x100m không dài cho nên để có thành tích cao, thì phải có thể lựctốt và biết cách phối sức cho hợp lí và phải đạt được thể lực tốt nhất

1.3 Đặc điểm phát triển các tố chất thể lực của học sinh THPT

Lứa tuổi trung học phổ thông là lứa tuổi đầu thanh niên là thời kỳ đạt được

sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể còn kém so với sựphát triển cơ thể người lớn Có nghĩa ở lứa tuổi này cơ thể các em đang pháttriển mạnh, khả năng hoạt động của các cơ quan và các bộ phận cơ thể đượcnâng cao

Qua điều tra về đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi học sinh THPT chúng ta

có thể nhận thấy rằng, ở lứa tuổi này cơ thể của các em đang trên đà phát triểnmột cách mạnh mẽ Các hệ cơ quan trong cơ thể như hệ vận động, hệ cơ, hệ thầnkinh, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, đây là điềukiện thuận lợi để phát triển các tố chất thể lực cho học sinh như huấn luyện sứcnhanh, sức mạnh, sức bền, tố chất tốc độ…

Từ những đặc điểm tâm sinh lý mà ta lựa chọn một số bài tập trên căn bảnkhối lượng, cường độ vận động sao cho phù hơp với lứa tuổi THPT, đặc biệt khi

áp dụng các bài tập cần căn cứ vào tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc điểm thểlực phù hợp với tâm sinh lý học sinh để cho quá trình giảng dạy đạt kết quả cao,giúp các em học sinh trở thành những con người phát triển toàn diện về thể chấtlẫn tinh thần Đồng thời nâng cao kết quả học tập, lôi cuốn các em hăng say tậpluyện và thi đấu ở trường phổ thông

1.4 Đặc điểm môn chạy tiếp sức 4x100m và vai trò của tốc độ trong việc nâng cao thành tích

* Đặc điểm sinh lý của môn chạy tiếp sức

Đặc điểm chung về kỹ thuật chạy tiếp sức là tốc độ cao nhất, cường độ lớnnhất, thời gian ngắn nhất, thành tích toàn cự ly phụ thuộc vào các nhân tố, tốc độphản xạ, sự tăng tốc và năng lực duy trì cao nhất và chất lượng kỹ thuật tốt Bêncạnh đó đòi hỏi các vân động viên phải kết hợp nhuần nhuyễn với nhau, sự phốihợp nhịp nhàng là một yếu tố quan trọng góp phần nâng cao thành tích trongchạy tiếp sức Vì thế môn chạy tiếp sức có những đặc điểm sau:

Đặc điểm thần kinh: Quá trinh thần kinh có tính linh hoạt cao hơn do hoạtđộng thay nhau giữa các cơ đối kháng và co cơ rút gần sự thay đổi nhau giữaquá trình hưng phấn và ức chế ở trung khu vận động võ não, nên nâng cao tínhlinh hoạt quá trình thần kinh

Quá trình hưng phấn chiếm ưu thế, bởi vì tốc độ chạy nhanh nhất vớicường độ cao cho nên cơ quan thụ cảm bản thể bị rung động rất lớn và truyền

đến võ não liên tục gây nên sự hưng phấn cao ở trung tâm vận động và tất nhiênquá trình hưng phấn cao hơn quá trình ức chế.

Tế bào thần kinh võ não dễ bị mệt mỏi, quá trình hưng phấn và ức chế thaynhau liên tục Trung tâm võ não có quá trình hưng phấn cao nên tế bào võ não

dễ mệt mỏi và không thể duy trì được tốc độ vận động cao mãi được Nên thờigian trong môn chạy tiếp sức 4x100m được rút ngắn

+ Đặc điểm chức năng cơ quan vận động: Do hưng phấn cơ bắp của ngườitập cao nên đòi hỏi chức năng hoạt động cơ quan vận động cũng cao

+ Sự biến đổi hệ hô hấp: Lượng ôxi/phút lớn, bởi vì cường độ tối đa, nhưng

do thời gian hoạt đông tối đa ngắn nên sự tiêu thụ ôxi không nhiều, chạy ngắn

có cường độ tối đa nên nhu cầu ôxi rất lớn Trong khi vận động không thể nàothỏa mãn được nhu cầu ôxi mà gây nên nợ ôxi Ngoài ra tính ì của cơ quan thựcvật lớn, chức năng hô hấp và tuần hoàn qua 3 – 5 phút mới phát huy hết khảnăng Song vận động viên chạy tiếp sức 4x100m chỉ hoạt đông trong thời gianngắn từ 9 – 11s Do đó vận động công năng của tim từ phổi thay đổi không lớnnhưng phải hoạt động trong trạng thái yếm khí nên nợ oxi đạt 95% trở lên Dothời gian thay đổi ngắn nên trị số nợ oxi không cao Thương số hô hấp rất cao

Do môn chạy tiếp sức nợ oxi cao, oxi hít vào ít, oxi thở ra ngoài nhiều nênthương số hô hấp dao động từ 10 – 20

Chức năng hô hấp thay đổi: Khi chạy chức năng hô hấp thay đổi không lớn,nhưng sau khi kết thúc cự ly chức năng hô hấp lại nâng cao rõ rệt, tần số hô hápđạt 35lít/phút, thông khí phổi đạt 70 – 80lít/phút

+ Sự thay đổi của hệ tuần hoàn: Khi vận động chức năng của hệ tuần hoànthay đổi không nhiều lắm Nhưng sau khi chạy hết cự ly sẽ tăng nhanh, mạchđập 140 – 160 lần/phút tăng đến 200 lần/phút Huyết áp tối đa 150 – 180mmHgtăng đến 200mmHg, huyết áp tối thiểu giảm 10 – 20mmHg Lượng tâm thu/phútđạt 8 – 10lít/phút Axitlactich trong máu tăng 100 – 200mg%

+ Năng lượng yếm khí: Do đặc điểm hoạt động của môn chạy tiếp sức4x100m năng lượng cung cấp dựa vào năng lượng yếm khí, cho nên nâng cao

khả năng trao đổi yếm khí là cơ sở nâng cao tốc độ trong môn chạy tiếp sức4x100m.

* Đặc điểm kĩ thuật Chạy tiếp sức 4x100m

CTS có nhiều cự li nhưng khi phân tích kĩ thuật người ta chỉ đi sâu phântích kĩ thuật của chạy 4x100m vì nắm vững kĩ thuật ở cự li này thì việc thực hiệncác kĩ thuật ở cự li khác sẽ trở nên đơn giản (do cự li dài, tốc độ chạy không caonên việc thực hiện trao hoặc nhận tín gậy diễn ra đơn giản)

+ Xuất phát của người chạy ở các giai đoạn khác nhau.

- Xuất phát của người chạy đầu tiên:

Trong 4 thành viên của đội chạy tiếp sức 4x100m, chỉ có người đầu tiên là

xuất phát thấp với bàn đạp Điều đặc biệt ở đây là xuất phát với tín gậy cầm trêntay phải Ngón cái và ngón trỏ tách và chống trên đường chạy, sau vạch xuấtphát, các ngón còn lại nắm tín gậy việc xuất phát, chạy lao và chạy giữa quãngcủa người này không khác gì chạy 100m Điều khó ở đây là làm sao giữ đượctốc độ chạy cao cho tới khi trao được tín gậy

- Xuất phát của người chạy đoạn 2:

Khu vực tiến hành trao và nhận tín gậy dài 20m (trong đó có 10m thuộc về

cự ly người thứ nhất và 10m thuộc về cự li người thứ 2) Trước đây người nhậnchỉ được xuất phát trong phạm vi 20m đó còn bây giờ để tạo thành tích tốt hơnngười ta cho phép người nhận tín gậy được xuất phát tối đa thêm 1 đoạn nữa là10m như vậy là 20m trong phạm vi người thứ nhất Và sử dụng kĩ thuật xuấtphát với 3 điểm chống ( 2 chân và 1 tay ) mặt quay về phía sau quan sát đồngđội của mình Xuất phát của người thứ 3 và thứ 4 đều giống người thứ 2

+ Cách trao – nhận tín gậy trong phạm vi 20m

Có 2 cách trao gậy – trao từ dưới lên và trao từ trên xuống

- Trao từ dưới lên: Người nhận tín gậy khi đưa tay ra sau, các đầu ngón taychĩa xuống dưới, bàn tay trẽ ra như đo gang Gậy sẽ được đưa từ dưới lên, vàogiữa ngón trỏ và ngón cái

- Trao từ trên xuống: Người nhận phải ngửa lòng bàn tay lên trời, gậy sẽđược đặt từ trên xuống (để đảm bảo tính chính xác người trao sẽ đặt gậy trượt từ

Vai trò của tốc độ trong việc nâng cao thành tích chạy tiếp sức 4x100m

Tốc độ như một tố chất vận động được đặc trưng bởi thời gian tiềm tàngcủa phản ứng, tần số và tốc độ của một động tác riêng lẽ Trong hoạt động thểlực tốc độ thường biểu hiện một cách tổng hợp

Trong môn điền kinh đặc biệt là các môn chạy, yếu tố tốc độ là một yếu tốrất quan trọng góp phần nâng cao thành tích chạy cho các vận động viên Bởi thếhuấn luyện thể lực trong môn điền kinh quan trọng nhất là huấn luyện về tốc độcho các vận động viên Sau khi xuất phát nhiệm vụ của các vận động viên làphải nhanh chóng đạt được tốc độ tối đa và duy trì tốc độ tối đa cho đến hếtquãng đường mà mình phải thực hiện

CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

40 học sinh nam trường THPT Yên Thành 2

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết hai mục tiêu trên, có những phương pháp sau

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp này chúng tôi sử dụng nhằm mục đích thu thập thông tinbằng cách đọc và phân tích tài liệu tham khảo kết hợp ghi chép các vấn đề cóliên quan để có thể đưa ra các kết luận quan trọng và bổ ích phục vụ cho hướngnghiên cứu Phương pháp này giúp cho chúng tôi đưa ra phương hướng nghiêncứu cũng như các cơ sở khoa học về việc giải quyết các vấn đề một cách khoahọc

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm.

Quan sát sư phạm là phương pháp quan sát một hiện tượng giáo dục nào đó,nhằm thu lượm những số liệu, tài liệu, sự kiện cụ thể đặc trưng cho quá trìnhdiễn biến của hiện tượng đó

Vậy cho nên việc sử dụng phương pháp quan sát sư phạm hàng ngày nhằm

thu lượm những chỉ số, những sự kiện diễn ra trên cơ thể người tập dưới tác

động của bài tập

2.2.3 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm

Để có những cơ sở thực tiễn, trong phương pháp này chúng tôi đã sử dụng

để tìm hiểu nghiên cứu thu nhận thêm thông tin qua hỏi, trả lời giữa nhà nghiêncứu với các cá nhân khác nhau về vấn đề quan tâm

Về hình thức phỏng vấn chúng tôi tiến hành 2 phương pháp

- Phỏng vấn trực tiếp

- Phỏng vấn gián tiếp

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Để thực hiện được phương pháp thực nghiệm sư phạm chúng tôi đã phânnhóm đối tượng nghiên cứu một cách ngẫu nhiên thành nhóm đối chứng vànhóm thực nghiệm và sau đó cho tập luyện hai giáo án khác nhau

- Nhóm thực nghiệm được tập luyện theo hệ thống các bài tập đã lựa chọn(do chúng tôi soạn thảo)

- Nhóm đối chứng tập luyện theo hệ thống bài tập thông thường

Đây là phương pháp quan trọng mà kết quả nghiên cứu được biểu hiệnthông qua kết quả của phương pháp này

2.2.5 Phương pháp dùng bài thử (tets)

Đây là phương pháp mà chúng tôi sử dụng một số bài tập thử nhằm mụcđích kiểm tra trình độ thể lực chuyên môn chung của học sinh

Trên cơ sở nghiên cứu chúng tôi đó lựa chọn các bài thử sau

- Chạy 30m tốc độ cao

- Chạy 60m xuất phát thấp

- Chạy tiếp sức 4x100m

2.3.6 Phương pháp toán học thống kê

Các số liệu thu thập được kể cả nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứngcũng như việc kiểm chứng kết quả lựa chọn các nguyên tắc xây dựng bài tập.Chúng tôi đã sử dụng phương pháp sử lý số liệu để đánh giá chính xác số liệuliên quan Phương pháp này gồm phương pháp thống kê và phần mềm, ở đây tôi

đã sử dụng phương pháp thống kê Từ đó kiểm chứng lại và đưa ra kết luận

tránh được tính chủ quan trong quá trình nghiên cứu và làm tăng thêm độ tin cậycho quá trình nghiên cứu

Các công thức được sử dụng để tính bao gồm:

* Tính số trung bình thống kê.

n

xi X

* Tính số phương sai ( với n  30)

1

1

2 2

n

i x

B i A

i

X x X



* Công thức tính hệ số biến sai:

% 100

X

Cv x



(Nếu Cv  10% thì thành tích của các nhóm tương đối đồng đều)

* So sánh hai số liệu trung bình

T =

n n

X X

B

B A A

B A

Nếu |T| tìm ra > TBảng thì sự khác biệt có ý nghĩa ở ngưỡng P ≤ 5%

Nếu |T| tìm ra < TBảng thì sự khác biệt không có ý nghĩa ở ngưỡng xác suấtP>5%

2.4 Tổ chức nghiên cứu

2.4.1 Thời gian nghiên cứu

- Từ tháng 12 năm 2010 đến tháng 01 năm 2011: Viết đề cương

- Từ tháng 01 đến tháng 02 năm 2011: Giải quyết mục tiêu 1

- Từ tháng 03 đến tháng 04 năm 2011: Giải quyết mục tiêu 2

- Từ tháng 05 đến tháng 06 năm 2011: Hoàn thành và nghiệm thu đề tài

2.4.2 Địa điểm nghiên cứu

- Nghiên cứu tại trường Đại học vinh và trường trung học phổ thông YênThành 2 (Nghệ An)

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

3.1 Thực trạng công tác giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m cho học sinh nam khối 11 trường THPT Yên Thành II- Nghệ An

3.1.1 Nghiên cứu thực trạng việc giảng dạy nội dung chạy tiếp sức 4x100m ở trường THPT Yên Thành 2 – Nghệ An

Trường THPT Yên Thành 2 là trường có bề dày lịch sử lâu dài 65 năm xâydựng và phát triển, phong trào tập luyện thể dục thể thao ở đây cũng khá mạnh

Để đáp ứng với phong trào tập luyên thể dục thể thao ngày càng phát triểntrong các trương THPT Thì trường THPT Yên Thành 2 với đội ngũ giáo viêntrẻ năng động và nhiệt tình trong quá trình giảng dạy, đang nỗ lực phấn đấu giáodục thể chất cho học sinh để nâng cao hiêu quả trong quá trình học tập và rènluyện thân thể

Hiện nay trong chương trình giáo dục chung của bộ Giáo Dục và Đào Tạo,hầu như trường THPT nào cũng phổ biến nội dung chạy tiếp sức 4 x 100m ápdụng trong chương trình giảng dạy Đây là nội dung cũng được quan tâm trongchương trình giáo dục thể chất để tìm kiếm những vận động viên mới có thể lựctốt dưa vào huấn luyện và thi đấu

Nội dung chạy tiếp sức 4x100m được phổ biến rộng rãi trong trường, tuynhiên so sánh với thành tích ở một số trường THPT khác thì thành tích của họcsinh ở đây còn thấp Trình độ thể lực chuyên môn (tốc độ) chưa phát huy hếthiệu quả

3.1.2.Thực trạng việc sử dụng các bài tập bổ trợ phát triển tốc độ trong giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành II Nghệ An.

Qua điều tra sơ bộ thực trạng giảng dạy môn chạy tiếp sức 4x100m ởtrường THPT Yên Thành 2 Nghệ An cho thấy rằng Ở đây còn nhiều tồn tại về

cơ sở vật chất cũng như trình độ giảng dạy của các giáo viên Nhìn chung trình

độ thể lực của các em còn yếu đặc biệt là tố chất tốc độ

Sỡ dĩ trình độ thể lực chuyên môn của các em còn thấp, thành tích trongcác môn điền kinh nói chung và chạy tiếp sức 4x100m nói riêng còn hạn chế làbởi vì, ở đây các giáo viên chưa có phương pháp huấn luyện thể lực cho các emmột cách hợp lý, chưa thấy được khả năng của học sinh, chưa nắm bắt được sởtrường của các em, cho nên không thể đưa ra phương pháp huấn luyện phù hợp Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện các bài tập bổ trợ phát triển tốc độcho học sinh chưa nhiều và hiệu quả còn thấp Các bài tập còn ở mức độ chung,tổng quát, chưa di vào huấn luyện một tố chất thể lực nhất định Các bài tập đưa

ra còn ở mức độ thấp , khối lượng tập luyện chưa nhiều Những bài tập đó chỉ lànhững chung, những bài tập phát triển toàn thân chứ chưa đi vào chuyên môn

Và điều đó gây cho học sinh tâm trạng nhàm chán trong quá trình tập luyện, tậpluyện không có hiệu quả và ảnh hưởng đến thành tích trong tập luyện và thi đấu

3.2 Lựa chọn 1 số bài tập phát triển tốc độ nhằm nâng cao thành tích trong chạy tiếp sức 4x100m cho nam học sinh khối 11 trường THPT Yên Thành II- Nghệ An

3.2.1 Cơ sở lựa chọn các bài tâp phát triển tốc độ trong giảng dạy chạy tiếp sức 4x100m

* Yếu tố quyết định đến tốc độ của vân động viên :

+ Độ linh hoạt của quá trình thần kinh : Tần số động tác phụ thuộc vàotính linh hoạt của quá trình thần kinh, tức là phụ thuộc vào tốc độ chuyển trạngthái hưng phấn và ức chế của trung khu vận động, ngoài ra độ linh hoạt của thầnkinh còn bao gồm cả tốc độ dẫn truyền xung động trong các dây thần kinh ngoại

vi Tốc độ hưng phấn của tế bào thần kinh còn ảnh hưởng trực tiếp đến thần kinhtiềm tàng và cung với tốc độ dẫn truyền xung động trong các dây thần kinhngoại vi và chúng quyết định đến thời gian phản ứng vận động

+ Tốc độ co cơ : Phụ thuộc trước tiên vào tỉ lệ sợi cơ nhanh và sợi cơ chậmtrong bó cơ Ngoài ra nó còn chịu ảnh hưởng rất lớn của hàm lượng các chất cao

năng chứa trong cơ như ATP và CP, hoạt động tốc độ với thời gian ngắn chủyếu là sử dung nguồn năng lượng phân giải yếm khí ATP và CP Vì vậy hàmlượng ATP và CP cao thì tốc độ co cơ tăng, trong các động tác rất nhanh vàđược thực hiện với tần số cao, động năng được dẫn truyền cho một bộ phận nào

đó của cơ thể rồi bị triệt tiêu do các sợi cơ đối kháng tham gia hoạt động vàtruyền lại cho bộ phận này với một gia tốc theo chiều hướng ngược lại

Cả 2 nhóm yếu tố ảnh hưởng đó dù có biến đổi dưới tác dụng của tập luyệnnhưng không đáng kể bởi chúng là những yếu tố được quyết định bởi tính ditruyền

* Cơ sở sinh lý để phát triển tốc độ

+ Tăng cường độ linh hoạt và tốc độ dẫn truyền của hưng phấn ở trung

ương thần kinh và bộ máy vận động

+ Tăng cường phối hợp giữa các sợi cơ và các cơ, nâng cao tốc độ thả lỏngBởi vậy để phát triển tốc độ cần phải áp dụng các bài tập có trọng lượngnhỏ, tốc độ tần số cao, thời gian ngắn Ngoài ra còn sử dụng phương pháp lặp lại

và biến đổi thì sẽ cải thiện được tốc độ của người tập

3.2.2 Lựa chọn các tets đánh tốc độ của học sinh nhằm nâng cao thành tích trong chạy tiếp sức 4x100m

Để xác định các chỉ số ban đầu biểu thị trình độ thể lực chuyên môn (tốcđộ) của nam học sinh trường THPT Yên Thành 2 –Nghệ An, chúng tôi tiến hànhđiều tra trên 40 học sinh nam của hai lớp 11A1 và 11A2, số học sinh này chialàm 2 nhóm:

Nhóm A (nhóm thực nghiệm) gồm 20 học sinh lớp 11A1

Nhóm B (nhóm đối chứng) gồm 20 hoc sinh lớp 11A2

Chúng tôi đưa ra 5 test thử và tiến hành phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu với

20 giáo viên thể dục của các trường THPT ở Yên Thành, các huấn luyện viên,

các chuyên gia Kết quả được trình bày ở bảng 1: