Lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ trong giai đoạn chạy về đích 100 m cho học sinh trường THPT kỳ anh hà tĩnh luận văn tốt nghiệp đại học

Lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ trong giai đoạn chạyvề đích 100m cho học sinh trường THPT Kỳ Anh Hà Tĩnh Mục tiêu nghiên cứu đề tài Với đề tài này cần đạt được hai mục

- -khóa luận tốt nghiệp

Đề tài: lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ trong Giai đoạn chạy về đích 100m cho học sinh tr-

ờng THPT kỳ anh

Chuyên ngành: Điền kinh

Vinh, 2011

LỜI CẢM ƠN!

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo ChâuHồng Thắng - người đã hướng dẫn, chỉ đạo giúp đỡ tôi hoàn thành khoáluận tốt nghiệp cuối khoá

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa GDTCTrường Đại học Vinh cùng các bạn sinh viên K48A - GDTC đã tạo mọiđiều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này và qua đây chotôi gửi lời cảm ơn đến tất cả các bạn bè cùng các thầy cô giáo trong tổGDTC và hai tập thể lớp 11B4 và 11B6 Trường THPT Kỳ Anh đã độngviên, khích lệ và giúp đỡ tận tình cho tôi trong quá trình nghiên cứu thuthập xử lý số liệu của đề tài

Mặc dù tôi đã cố gắng rất nhiều nhưng điều kiện về thời gian cònhạn chế, đề tài mới chỉ bước đầu được nghiên cứu trong phạm vi hẹp nên sẽkhông tránh khỏi những sai sót nhất định Vậy rất mong nhận được sự đónggóp ý kiến của thầy cô giáo cùng tất cả các bạn bè

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT 5

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Những quan điểm và khái niệm về sức bền tốc độ 4

1.2 Những yếu tố chi phối sức bền tốc độ 5

1.3 Cơ sở lý luận và thực tiễn huấn luyện sức bền cho học sinh trung học chạy cư ly 100m 7

1.3.1 Các yếu tố chi phối sức bền tốc độ 7

1.3.2 Đặc điểm kỹ thuật chạy 100m 7

1.4 Cơ sở sinh lý của sức bền tốc độ 9

1.4.1 Cở sở sinh lý của sức bền yếm khí 10

1.4.2 Cơ sở sinh lý của sức mạnh bền 11

1.5 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông 12

1.5.1 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông 12

1.5.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông 14

1.6 Xu hướng huấn luyện sức bền tốc độ 16

1.6.1 Xu hướng huấn luyện sức bền tốc độ trong chạy 100m 16

1.6.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến thành tích chạy 100m 17

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

2.1 Đối tượng nghiên cứu 19

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm 19

2.2.3 Phương pháp điều tra, phỏng vấn 20

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 20

2.2.5 Phương pháp toán học thống kê 21

2.2.6 Phương pháp dùng bài thử 22

2.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 23

2.3.1.Thời gian nghiên cứu 24

2.3.2 Địa điểm nghiên cứu 23

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 24

3.1 Thực trạng tốc độ chạy về đích cự ly 100m và bài tập bổ trợ cho nữ học sinh khối 11 trường Trung học phổ thông Kỳ Anh 24

3.1.1 Thực trạng sức bền tốc độ của nữ học sinh khi chạy 100m trong giai đoạn chạy về đích 24

3.1.2 Lựa chọn bài tập bỗ trợ sức bền tốc độ cho học sinh khối 11 33

3.2 Đánh giá hiệu quả bài tập thực nghiệm 37

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 48

Kết luận 48

Kiến nghị 49

TÀI LIỆU THAM KHẢO 50

Bảng 3.5 Kết quả phỏng vấn về độ tin cậy của các bài tập phát triển sức bền(n=20) 34

Bảng 3.6 Kế hoạch và tiến trình tập luyện 37

Bảng 3.7 Thành tích của 2 nhóm sau thực nghiệm 39Bảng 3.8 Thành tình trước và sau thực nghiệm Test chạy 20m cuối của nữhọc sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh - Kỳ Anh – Hà Tĩnh (n=20) 41

Bảng 3.9 Thành tích trước và sau thực nghiệm Test chạy 100m xuất phátthấp của nữ học sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh – Hà Tĩnh 43

Bảng 3.10 Thành tích trước và sau thực nghiệm, test bật xa tại chỗ của nữhọc sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh – Hà Tĩnh (n =20) 45

Trường Trung học phổ thông Kỳ Anh - Hà Tĩnh 27

Biểu đồ 3.2 Biểu diễn thành tích chạy 100m xuất phát cho nữ học sinh khối

11 trường Trung học phổ thông Kỳ Anh - Hà Tĩnh 28

Biểu đồ 3.3 Biểu diễn thành tích bật xa tại chỗ của nữ học sinh khối 11Trường Trung học phổ thông Kỳ Anh - Hà Tĩnh 29

Biểu đồ 3.4 Biểu đồ thành tích chạy 20m cuối trước và sau thực nghiệm của

nữ học sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh – Hà Tĩnh 42

Biểu đồ 3.5 Biểu diễn thành tích chạy 100m xuất phát thấp trước và sauthực nghiệm của nữ học sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh – Hà Tĩnh 43

Biểu đồ 3.6 Biểu diễn thành tích bật xa tại chỗ trước và sau thực nghiệm của

nữ học sinh khối 11 trường THPT Kỳ Anh – Hà Tĩnh 45

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đã từ lâu TDTT được coi là một bộ phận của nền văn hóa nhân loại.Trong đời sống, TDTT đóng vai trò hết sức to lớn, nó là phương tiện cóhiệu quả để nâng cao sức khỏe và là phương tiện để mở rộng quan hệ giaolưu Quốc tế

Ý thức được vai trò to lớn đó của TDTT, trong những năm qua Đảng

và Nhà nước ta đã chú trọng chăm lo phát triển nền văn hóa Thể chất Đặcbiệt, đưa TDTT vào chương trình Giáo dục Quốc gia và coi đó là nhiệm vụcần thiết không thể thiếu được của nền Giáo dục XHCN Chương trìnhGDTC Phổ thông rất đa dạng và phong phú, bao gồm nhiều môn thể thao,hoạt động vui chơi giải trí, các hoạt động lao động, TD Quốc phòng …Trong đó Điền kinh là một môn chơi cơ bản của TDTT, nó là cơ sở, nềntảng để nâng cao thể lực và cũng là cơ sở để phát triển các môn thể thaokhác

Điền kinh là một môn thể thao có lịch sử hết sức lâu đời, qua nhiềunăm tháng chúng mới bắt đầu được phát triển với tư cách là một phươngtiện GDTC về một môn thể thao độc lập Trên vũ đài quốc tế, Điền kinh

được các nhà chuyên môn, giới báo chí gọi với cái tên trìu mến: “Môn thể

thao nữ hoàng”.

Điền kinh là môn thể thao phong phú, đa dạng bao gồm các động tác

đi, chạy, nhảy, ném và nhiều môn phối hợp Trong đó chạy nói chung vàchạy cự ly ngắn nói riêng là một môn được tập luyện và thi đấu khá phổbiến và rộng rãi ở các trường Phổ thông, các Hội khỏe Phù đổng từ TrungƯơng đến địa phương Tập luyện môn Chạy giúp phát triển về các tố chấtnhư: Sức nhanh, sức mạnh, đặc biệt là sức bền tốc độ

Hiện nay đổi mới phương pháp dạy học là một nhiệm vụ quan trọngtrong chiến lược phát triển nền giáo dục XHCN Đổi mới phương phápGDTC cũng là nhiệm vụ cấp bách nằm trong chiến lược phát triển conngười toàn diện Bởi vậy mà việc giảng dạy môn chạy cự ly ngắn cho họcsinh trong nhiều năm qua được chú trọng song vẫn còn phải khắc phục khánhiều khó khăn Chạy cự ly ngắn là môn thi đấu có đặc điểm kỹ thuật trêntừng cự ly, được chia thành 4 giai đoạn: Giai đoạn xuất phát, Chạy lao sauxuất phát, Giữa quảng và Về đích Trong đó, giai đoạn về đích đòi hỏi yêucầu cao về sức bền tốc độ, nó góp phần quan trọng quyết định đến thànhtích của cự ly đó, nhưng các giáo viên hiện nay chưa chú trọng và cóphương pháp thiết thực để giải quyết những khó khăn của giai đoạn này.

Do đó việc áp dụng những bài tập bổ trợ nhằm phát triển sức bền tốc độcho học sinh là cần thiết và cấp bách Sức bền tốc độ là tiền đề cần thiết đểchuyển các hoạt động vận động, trong đó sức bền tốc độ đơn giản gắn liềnvới chạy ngắn Giai đoạn xuất phát nó là dấu hiệu và là một trong nhữngđặc điểm quyết định đến thành tích chạy 100m

Qua thực tế ở trường THPT Kỳ Anh chúng tôi thấy rằng đây là mộttrường có cơ sở vật chất phục vụ cho việc giảng dạy và học tập còn nhiềuthiếu thốn, đặc biệt là cơ sở vật chất dùng cho việc dạy học môn Thể dục:Sân bãi ghồ ghề, mặt sân trơn, dụng cụ thiếu, không đảm bảo chất lượng, Bên cạnh đó đối với giáo viên vẫn sử dụng các phương pháp dạy học cũkhông còn phù hợp nên chưa phát huy được tính tích cực, sáng tạo của họcsinh

Như vậy, việc áp dụng các biện pháp giảng dạy mới với các bài tậpnhằm phát triển sức bền tốc độ là một nhiệm vụ cần thiết và cấp bách, mộtkhía cạnh chưa tác giả nào đề cập tới, vậy nên tôi mạnh dạn nghiên cứu đềtài:

Lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền tốc độ trong giai đoạn chạy

về đích 100m cho học sinh trường THPT Kỳ Anh Hà Tĩnh

Mục tiêu nghiên cứu đề tài

Với đề tài này cần đạt được hai mục tiêu sau:

- Mục tiêu 1: Lựa chọn các bài tập phát triển sức bền tốc độ trong

giai đoạn chạy về đích 100m cho học sinh trường THPT Kỳ Anh –Hà Tĩnh

- Mục tiêu 2: Đánh giá hiệu quả các bài tập đã được lựa chọn để

phát triển sức bền tốc độ trong giai đoạn chạy về đích 100m cho học sinh trường THPT Kỳ Anh- Hà Tĩnh

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Những quan điểm và khái niệm về sức bền tốc độ

Theo quan điểm của các nhà Khoa học Thể dục thể thao đã phân loạisức bền tốc độ thành hai loại gồm:

Sức bền chuyên môn là năng lực duy trì khả năng vận động caotrong những loại hình bài tập nhất định

+ Sức bền tốc độ: Là khả năng chống lại mệt mỏi trong hoạt động vềtốc độ

- Theo Shabel (Đức) sức bền tốc độ là khả năng chống lại mệt mỏicủa cơ thể con người khi thực hiện một vận động nào đó

- Matreep khái niệm rằng: Sức bền chuyên môn là khả năng đốikháng lại sự mệt mỏi dưới nhiều điều kiện của lượng vận động chuyên mônđặc biệt là lượng vận động phát huy tối ưu khả năng chức phận của cơ thểđối với việc lập thành tích thể thao cao trong môn thể thao lựa chọn

- GS.TS Dietrich Harre (Đức) cho rằng sức bền tốc độ là khả năngđối kháng lại sự mệt mỏi trong lượng vận động với tốc độ cao và tối đatrong điều kiện thiếu dưỡng

- Shehrote: Sức bền tốc độ là khả năng đối kháng của cơ thể đối với

sự giảm tốc độ gây ra đặc biệt được thông qua sự mệt mỏi của hệ thần kinhtrung ương và khả năng phối hợp động tác kém và hạn chế sức chạy nhanhcủa động tác

Theo các tác giả khác sức bền tốc độ là khả năng duy trì được cường

độ hoạt động cao trong suốt quá trình thực hiện bài tập nhờ sự nổ lực củatoàn bộ các cơ quan trong cơ thể

Các nhà sinh lý học như: Samoaky Mashu (Nhật), Vaikop (Nga),Dương Tích Nhược (Trung Quốc) thì khái niệm về sức bền tốc độ là nănglực của cơ thể trong hoạt động kéo dài nào đó

Việc phát triển sức bền chung đầy đủ sẽ tạo điều kiện để phát triểnsức bền chuyên môn, sức bền tốc độ và các tố chất thể lực khác tốt hơn,phát triển sức bền làm tăng thích ứng và nâng dần chức năng của hệ thốngcác cơ quan trong cơ thể

1.2 Những yếu tố chi phối sức bền tốc độ

Theo GS.TS Karl – Heinz cho rằng: “Việc sử dụng hệ thống bài tậpthể chất bao gồm hệ thống bài tập phát triển thể lực, hệ thống bài tập hoànthiện kỹ thuật, hệ thống bài tập phát triển khả năng phối hợp vận động.Trong đó hệ thống bài tập phát triển thể lực chung và chuyên môn có ýnghĩa cao đối việc phát triển cũng như việc hoàn thiện thành tích đỉnh caocho người tập

Thực tiễn đã cho thấy hệ thống bài tập phát triển thể lực chung vàchuyên môn bao gồm hệ thống bài tập phát triển cho mỗi tố chất thể lựcđặc trưng lại có những hệ thống bài tập riêng biệt cho mỗi môn Điền kinh

sở trường

Theo Tiến sĩ John Man cho rằng: Việc phát triển các tố chất sứcnhanh, sức mạnh, sức bền và khả năng phối hợp vận dụng ở một trình độnào đó cần phải chú ý đặc biệt đến lứa tuổi chuyên môn và phát triển chothanh thiếu niên Trình độ phát triển đó phải phù hợp cho mỗi giai đoạnhuấn luyện và vị trí nhiệm vụ của các thang độ huấn luyện Trình độ huấnluyện thể lực có mối quan hệ mật thiết với việc vận dụng hệ thống bài tập.Những hệ thống bài tập này đòi hỏi phải có ý nghĩa phát triển thành tíchtăng dần tốt cho mỗi giai đoạn tập luyện Chỉ như vậy thì sự phát triển mớiphù hợp với quy luật và làm cơ sở nền tảng cho việc phát triển nhanh thànhtích của người tập.

Theo GS.TS Dietrich Harre thì các bài tập thể chất là phương tiệnquan trọng nhằm nâng cao thành tích thể thao Những bài tập đó phải phùhợp với mục đích và nhiệm vụ của quá trình huấn luyện việc sử dụng hợp

lý và hiệu quả của mỗi bài tập trong tập luyện cho học sinh có tác dụngnhằm phát triển thành tích thể thao

Theo quan điểm của tác giả: Nhiều bài tập được sắp xếp tăng dần vềyêu cầu lượng vận động nhằm thích ứng dần của cơ thể người tập với hoạtđộng thể lực và được sắp xếp theo trình tự tăng dần về tiến độ khó cũngnhư có tính hệ thống thì đều được coi là hệ thống bài tập Hệ thống bài tậpvận động vào tập luyện thực tế tạo cơ sở nền tảng cho việc phát triển thànhtích đến đạt đỉnh cao trong quá trình tập luyện cho học sinh là những bàitập thể lực chung và thể lực chuyên môn Trong đó những bài tập thể lựcchung luôn có tác dụng hỗ trợ cho việc phát triển thể lực chuyên môn vàchỉ khi phát triển thể lực chuyên môn tốt mới đủ điều kiện để phát triểnthành tích đến đỉnh cao

1.3 Cơ sở lý luận và thực tiễn huấn luyện sức bền cho học sinh trung học chạy cư ly 100m.

1.3.1 Các yếu tố chi phối sức bền tốc độ

- Sức bền tốc độ được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứunhưng nổi trội hơn cả là các nhà khoa học như: Harre (Đức), Vankop(Nga), Ozokin (Nga), Phùng Thiếu Phạm (Trung Quốc), các ông cho rằngsức bền tốc độ bị chi phối bởi 4 yếu tố:

+ Trình độ phát triển chung của cơ thể học sinh, các hệ thống cơquan của cơ thể đặc biệt là hệ thống thần kinh, tim mạch, hô hấp có mốiquan hệ chặt chẽ với sức bền tốc độ

1.3.2 Đặc điểm kỹ thuật chạy 100m

Chạy 100m được chia làm 4 giai đoạn: Xuất phát, chạy lao sau xuấtphát, chạy giữa quảng và chạy về đích

Xuất phát trong chạy 100m nhằm giúp học sinh rời nhanh ra khỏibàn đạp, thực hiện các bước chạy sau đó và mau chóng chuyển sang giai

đoạn chạy lao sau xuất phát để bắt đầu quá trình tăng tốc Xuất phát trongchạy 100m người ta sử dụng xuất phát thấp bằng bàn đạp nhằm tận dụngđiểm tỳ và mau chóng đưa cơ thể hướng nhanh về phía trước.

Chạy lao sau xuất phát: Là giai đoạn học sinh thực hiện tăng tốc, tốc

độ chạy lao sau xuất phát được tăng lên chủ yếu do tăng độ dài bước Việctăng độ dài bước chủ yếu đến bước thứ tám, thứ mười (Bước sau dài hơnbước trước từ 10 - 15cm) Sau đó độ dài bước được tăng ít hơn (4 - 8cm).Cùng với việc tăng tốc di chuyển của cơ thể thì thời gian bay lên khôngtăng lên và thời gian tiếp đất giảm đi

Ở những bước đầu tiên sau xuất phát, hai bàn chân đặt xuống đườnghơi tách rộng so với chạy giữa quãng Sau đó cùng với việc tăng tốc độ haichân được đặt hơi gần đến đường giữa, hai chân đặt thẳng hướng chạy

Chạy giữa quảng: Khi đạt được tốc độ cao nhất, thân trên của ngườichạy hơi đổ về phía trước (72 - 780) trong một bước độ nghiêng của cơ thể

có sự thay đổi khi chạy giữa quãng, các bước chạy được thực hiện thôngthường không bằng nhau, do sức khỏe của từng người nên bước chân khỏethường dài hơn

Kỹ thuật chạy 100m sẽ bị ảnh hưởng nếu như người chạy không biếtthả lỏng các nhóm cơ khi nó không cần tham gia tích cực vào hoạt động.Kết quả phát triển tốc độ chạy ở mức độ đáng kể phụ thuộc vào việc biếtchạy nhẹ nhàng, thả lỏng và không có căng thẳng thừa

Về đích: Là giai đoạn quyết định đến thành tích trong chạy đặc biệt

là chạy 100m Bởi lẽ chỉ khi chạy về đích người chạy mới được coi là kếtthúc cự ly chạy Khi về đích trong chạy 100m hầu hết ở người chạy đềugiảm tốc độ từ 10 - 20m trước khi về đích Người chạy thường kết thúc

bằng cách đánh ngực, người chạy gập thân trên xuống đột ngột về phíatrước hoặc chạy băng qua.

Muốn đạt được thành tích tốt trong toàn cự ly chúng ta cần sử dụng

và lựa chọn những bài tập phát triển sức bền tốc độ, đặc biệt là trong giaiđoạn chạy về đích

1.4 Cơ sở sinh lý của sức bền tốc độ

Trong chạy cự lư ngắn thì tốc độ phản ứng, tốc độ động tác và tần sốđộng tác có ảnh hưởng trong việc phát triển tốc độ Để duy trì tốc độ đượclâu dài trên cự ly chạy thì phải phát triển sức bền tốc độ

Sức bền tốc độ có được phải dựa vào các yếu tố: Sức bền yếm khí,sức mạnh bền

Theo Diên Phong (Trung Quốc) trong cuốn 180 câu hỏi về huấnluyện thể thao hiện đại: Tố chất tốc độ được quy định bởi tốc độ phản ứng,tốc độ động tác, tần số động tác Muốn đạt được tốc độ cao thì phải pháthuy được ba yếu tố này

Tốc độ phản ứng động tác: Quyết định bởi mối quan hệ giữa các cơquan cảm thụ thị giác, thính giác và các cơ quan cảm thụ khác Giữa cácquá trình thần kinh trung ương với các tổ chức thần kinh cơ và ở các nhómphản ứng động tác khác nhau sẽ có sự khác nhau về cơ chế tốc độ phản ứngđộng tác Đối với tốc độ động tác đơn thì ngoài sự quyết định của trungương thần kinh còn được quyết định bởi đặc trưng co duỗi của cơ bắp

Tần số động tác cũng là một biểu hiện quan trọng của tố chất tốc độ.Tần số động tác được quyết định bởi tốc độ chuyển đổi giữa ức chế vàhưng phấn của trung ương thần kinh vận động tức là tính linh hoạt của quátrình thần kinh

Theo quan điểm sinh học thì tốc độ động tác quyết định bởi hàmlượng ATP trong cơ bắp, tốc độ phân giải và tái tổng hợp ATP dưới dạngtác động của xung động thần kinh Do tập luyện tốc độ thường có thời gianngắn nên tái tổng hợp ATP cung cấp năng lượng cho cơ bắp làm việc chủyếu dựa vào nguồn năng lượng yếm khí mà chủ yếu là glucôphân vàphotphogen.

1.4.1 Cở sở sinh lý của sức bền yếm khí

Sức bền yếm khí là khả năng duy trì hoạt động với cường độ caotrong điều kiện trao đổi chất không có ôxi Năng lượng chủ yếu là các chấtgiàu năng lượng dự trữ trong cơ như ATP - CP hoạt động yếm khí khôngthường diễn ra khoảng 20 - 30 giây với cường độ hoạt động cực đại

Năng lượng cung cấp cho hoạt động cực đại chủ yếu là photphogen,tức là phân giải ATP - CP

Theo GS T.G.Mkok (Liên Xô cũ) thì công suất của hệ photphogengấp 9 lần so với ôxi hóa mỡ (Sinh lý vận động trang 276) Song trong thựcthế lượng photphogen không lớn do lượng dữ trữ của CP và ATP trong cơkhông lớn Vì vậy nó chỉ duy trì được khoảng 20 giây, nếu tiếp tục hoạtđộng thì cần thêm cả hệ năng lượng lắc tic hay glucôphân tham gia Hoạtộng của hệ glucôphân phải đảm bảo tái tổng hợp ATP và CP kết quả cácphản ứng này là giải phóng năng lượng để tổng hợp ATP

Các kết quả nghiên cứu của GS.TS I.A.Mkok cho chúng ta thấy sứcbền yếm khí phụ thuộc vào các mặt sau:

Năng lượng cung cấp: năng lượng của hệ photphogen

Dung lượng năng lượng ATP - CP trong cơ và dung lượng glucozatrong máu, glucoza trong cơ và gan

Năng lượng chịu đựng kích thích của axít lắc tích đối với cơ bắp vàthần kinh

1.4.2 Cơ sở sinh lý của sức mạnh bền

Sức mạnh bền là khả năng chống lại sự mệt mỏi của người tập khihoạt động sức mạnh kéo dài

Trong các môn thể thao sức bền, sức mạnh bền xác định trước hếtbởi độ lớn của xung lực trung bình thực hiện trong mỗi chu kỳ chuyểnđộng mà lực đẩy trong mỗi chu kỳ đó phụ thuộc vào xung động này Xunglực trung bình cũng có thể biểu thị là sức mạnh bền tuyệt đối, nó khác sovới sức bền tương đối

Sức bền tương đối liên quan đến hiệu số xung lực tối đa của cơ thể

để đạt tới và xung lực trung bình được thực hiện trong thi đấu, độ lớn cầnthiết để khiến sức mạnh bền, chúng ta thấy rõ sức mạnh bền ở các cự lykhác cũng có những yêu cầu khác nhau Đối với cự ly chạy 100m thì cầnhướng tới sự phát triển sức phát, sức mạnh tối đa và sức bền

Vậy cơ chế sinh lý của sức mạnh bền chính là sự tổng hợp của cơchế sinh lý sức mạnh và sức bền Đối với tố chất sức mạnh được biểu hiện

ra thông qua hoạt động cơ bắp, tố chất này chịu ảnh hưởng của các yếu tốsau:

Cường độ và tần số xung động của hệ thần kinh trung ương, có ảnhhưởng trức tiếp đến sức mạnh của cơ bắp

Cấu trúc hình thái tổ chức cơ bắp bao gồm loại hình cơ, tỷ lệ % loạihình sợi cơ nhanh (màu sáng) và sợi cơ chậm (màu tối), số lượng trong cơbắp, mật độ phụ thuộc của sợi cơ, tổ chức gần và dây chằng, độ dài của sợicơ

Sự chuyển đổi nhịp nhàng bên trong của cơ bắp hay đặc tính phảnứng của cơ bắp

Tóm lại: Để phát triển được sức bền tốc độ ta cần nắm chắc, hiểu rõ

cơ chế sinh lý của sức mạnh để lựa chọn được các bài tập phù hợp với sựphát triển cơ thể của lứa tuổi Trung học phổ thông để phát triển sức bềnmột cách có hiệu quả

1.5 Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông

1.5.1 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông

Lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông là lứa tuổi đầu thanh niên làthời kỳ đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực Nhưng sự phát triển cơ thểcòn kém so với sự phát triển cơ thể của người lớn Có ý nghĩa ở lứa tuổinày cơ thể các em đang phát triển mạnh, khả năng hoạt động của các cơquan và các bộ phận cơ thể được nâng cao cụ thể là:

- Hệ cơ: Ở lứa tuổi này cơ của các em phát triển với tốc độ nhanh để

đi đến hoàn thiện, nhưng sự phát triển không đều và chậm hơn so với hệxương Cơ to phát triển mạnh hơn cơ nhỏ, cơ chi phát triển nhanh hơn cơdưới, khối lượng cơ tăng lên rất nhanh, đàn tính cơ tăng không đều, chủyếu là cơ nhỏ và dài Do vậy, khi cơ hoạt động chóng dẫn đến mệt mỏi Vìvậy khi tập luyện giáo viên giảng dạy cần chú ý phát triển cơ bắp cho cácem

* Hệ thần kinh:

Ở lứa tuổi này hệ thống thần kinh trung ương đã khó hoàn thiện, hoạtđộng phân tích trên vỏ não về tri giác có định hướng sâu sắc hơn Khả năngnhận hiệu cấu trúc động tác và tái hiệu chỉnh, các hoạt động vận động đượcnâng cao Ngay từ tuổi thiếu niên đã diễn ra quá trình hoàn thiện cơ quanphần tích và những chức năng vận động quan trọng nhất, nhất là cảm giácbản thể trong điều kiện động tác Ở lứa tuổi này học sinh không chỉ học cácphần động tác đơn lẻ như trước mà chủ yếu là từng bước hoàn thiện ghépnhững phần đã học trước thành các liên hợp động tác tương đối hoàn chỉnh,

ở điều kiện khác nhau, phù hợp với đặc điểm của từng học sinh Vì vậy khigiảng dạy cần phải thay đổi nhiều hình thức tập luyện, vận dụng các hìnhthức trò chơi thi đấu để hoàn thành tốt những bài tập đề ra

* Hệ hô hấp

Ở lứa tuổi này, phổi các em phát triển mạnh nhưng chưa đều, khungngực còn nhỏ, hẹp nên các em thở nhanh và lâu không có sự ổn định củadung tích sống, không khí, đó chính là nguyên nhân làm cho tần số hô hấpcủa các em tăng cao khi hoạt động và gây nên hiện tượng thiếu ôxi, dẫnđến mệt mỏi

1.5.2 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh Trung học phổ thông

Đối với học sinh Trung học phổ thông, độ tuổi của các em đang ởtrong giai đoạn 14 - 18 tuổi, gọi là thanh niên mới lớn (lứa tuổi thanh niênđược tính từ 14 - 25 tuổi)

Các em có hình dáng của người lớn, có những nét của người lớnnhưng chưa hoàn toàn là người lớn, các em phụ thuộc vào người lớn, ngườilớn quyết định nội dung và xu hướng chỉnh hoạt động của các em Cảngười lớn và thanh niên đều nhận thấy rằng các vai trò của thanh niên mớilớn thực hiện khác về chất so với vai trò của người lớn Các em đến trườnghọc tập dưới sự chỉ đạo của người lớn, vẫn phụ thuộc vào cha mẹ về vậtchất Ở lứa tuổi này các em muốn tỏ ra mình là người lớn thực sự, đòi hỏimọi người xung quanh phải tôn trọng mình, các em ưa làm những việc củangười lớn, có hoài bão lớn Những cái mới lạ kích thích các em song nhữnghoạt động có tính lặp lại nhiều lần, đơn điệu gây cho các em cảm giácchóng chán Vì vậy ở trường và ngoài xã hội, thái độ của người lớn thườngthể hiện yêu cầu hai mặt: Một mặt nhắc nhở các em đang là người lớn, đòihỏi tính độc lập, ý thức trách nhiệm và thái độ hợp lý; mặt khác đòi hỏi họphải biết thích ứng với người lớn

Thái độ của học sinh Trung học phổ thông đối với các môn học nên

có lựa chọn hơn Các em đã hình thành hứng thú học tập gắn liền vớikhuynh hướng nghề nghiệp Cuối bậc trung học phổ thông các em đã xácđịnh cho mình một hứng thú ổn định với một môn học nào đó đối với mộtlĩnh vực tri thức nhất định Hứng thú này thường liên quan đến việc chọnnghề sau này Hơn nữa, hứng thú của học sinh Trung học phổ thông mangtính chất rộng rãi sâu bền hơn ở thiếu niên

Động cơ của hoạt động học tập Thể dục của lứa tuổi học sinh Trunghọc phổ thông trong nhà trường bao gồm:

Học Thể dục nhằm thỏa mãn nhu cầu giải trí sau các giờ học văn hóacăng thẳng

Tham gia tập luyện Thể dục thể thao nhằm đạt thành tích cao trongmôn học

Một động cơ nữa cần phải kể đến đó là “Yếu tố bắt buộc” tức làtham gia luyện tập Thể dục thể thao để thực hiện chương trình học trongnhà trường

Ngoài ra còn thêm hứng thú học môn Thể dục để cải thiện vóc dángcủa bản thân

Trên cơ sở những đặc điểm tâm lý đó, trong quá trình dạy học nghềgiáo viên, kích thích sự phát triển hứng thú học tập của học sinh Đây làmột yếu tố quan trọng nhất tạo nên sự thành công của công tác dạy học Dovậy nó cần được quan tâm đúng mức

Từ những đặc điểm tâm sinh lý mà ta lựa chọn một số các bài tậptrên căn bản khối lượng cường độ, vận động sao cho phù hợp với lứa tuổihọc sinh Trung học phổ thông, đặc biệt khi áp dụng các bài tập căn cứ vàotình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc điểm thể lực phù hợp với tâm sinh lý họcsinh để cho quá trình giảng dạy đạt kết quả cao, giúp cho các em học sinhtrở thành những con người phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.Đồng thời nâng cao kết quả học tập, lôi cuốn các em hăng say tập luyện thiđấu ở trường phổ thông

1.6 Xu hướng huấn luyện sức bền tốc độ

Phương pháp huấn luyện sức bền có 2 cách đặc trưng chung

- Nếu sức bền chung được phát triển chủ yếu là dùng các bài tập cóchu kỳ, để phát triển sức bền chuyên môn người ta sử dụng các bài tậpchuyên môn là chính

- Các bài tập phát triển sức bền chuyên môn phải có cường độ gầntương đương với lúc thi đấu nếu thấp hơn sẽ không có hiệu quả

1.6.1 Xu hướng huấn luyện sức bền tốc độ trong chạy 100m

Ở các môn thể thao có chu kỳ mà thời gian hoạt động dưới 1 phút thìcác quá trình yếm khí sẽ chiếm ưu thế Vì vậy nâng cao khả năng yếm khí

là nhiệm vụ hàng đầu có các phương pháp chủ yếu sau:

- Phương pháp giãn cách tuyệt đối: Sử dụng phương pháp này chongười tập chạy 100m, mục đích chính là tạo điều kiện thiếu dưỡng khí hỗtrợ cho việc phát triển sức bền chuyên môn (Sức bền tốc độ) ở giai đoạnchuyên môn hóa

- Phương pháp lặp lại: Sử dụng phương pháp này cho người chạy100m nhằm mục đích tăng cao khả năng hoạt động của cơ thể trong điềukiện thiếu dưỡng khí cao và giúp cơ thể chống lại sự mệt mỏi khi hoạtđộng

- Phương pháp kiểm tra thi đấu: Mục đích nhằm đánh giá chất lượnghuấn luyện, tìm hiểu xem quá trình vận dụng bài tập phát triển tố chất thểlực đặc trưng cũng như hoàn thiện kỹ - chiến thuật phù hợp cho đối tượngđạt thành tích cao Ngoài ra còn giúp người tập tạo và điều chỉnh thi đấutốt Khi sử dụng phương pháp này yêu cầu cường độ cao 100% cường độtối đa, số lần chạy phụ thuộc vào tính chất và quy mô của giải Nếu nhưtrong một buổi thi đấu mà có đấu loại và đấu chung kết thì số lần chạy là 2lần 100m quãng nghỉ từ 20 - 30 phút Trong thi đấu chính thức thì quãngnghỉ tối thiểu phải đảm bảo cho cơ thể phục hồi giữa thời gian đấu loại và

đấu chung kết là 45 phút Vận dụng phương pháp kiểm tra thi đấu và mỗichu kỳ huấn luyện trung bình và trong các cuộc thi đấu chính thức.

1.6.2 Những yếu tố ảnh hưởng đến thành tích chạy 100m

Trong quá trình thực hiện các bài tập thể lực đã diễn ra những biếnđổi về tâm lý, sinh lý, sinh hóa trong cơ thể Thông qua quá trình biến đổi

đó giúp cho cơ thể thích ứng cao dần với lượng vận động

Trong quá trình nghiên cứu tổng hợp các tài liệu liên quan đến mụcđích nghiên cứu của đề tài, chúng tôi thấy rằng:

Các tố chất vận động (Tố chất thể lực) là một trong những yếu tốquan trọng quyết định đến thành tích thể thao nói chung và chạy 100m nóiriêng và thường được chia làm 5 loại cơ bản: Sức nhanh, sức mạnh, sứcbền, khả năng phối hợp vận động và mềm dẻo khéo léo, mỗi tố chất trênđều có đặc điểm riêng nhưng chúng có mối quan hệ mật thiết với nhautrong việc cấu thành các thành tích thể thao

Quá trình huấn luyện nhằm nâng cao thành tích chạy 100m chongười tập phải dựa trên cơ sở nền tảng của nó là sự phát triển toàn diện củacác tố chất thể lực Mỗi tố chất thể lực đều có tác dụng một cách đặc trưngtrong quá trình huấn luyện

Tố chất sức nhanh quyết định đến khả năng phản ứng vận động, tần

số động tác, cụ thể là tần số bước chạy khi thực hiện bài tập và khả năngthực hiện một động tác riêng lẻ, trong thời gian ngắn nhất định của ngườitập Đây là những yếu tố cần thiết và có ý nghĩa rất lớn trong tập luyện cácmôn chạy cự ly ngắn

Tố chất sức mạnh có ý nghĩa với việc sử dụng lực trong thực hiệnđộng tác đạp sau của người chạy Qua nghiên cứu cho thấy thành tích cácmôn chạy nói chung và chạy 100m nói riêng, yếu tố quyết định đến thànhtích là độ dài bước và tần số bước chạy Trong đó độ dài bước có ý nghĩa

cao trong việc nâng cao thành tích Vậy muốn có độ dài bước tốt cần phảiphát triển sức mạnh tốc độ.

Tố chất sức bền đảm bảo sự duy trì khả năng vận động trong thờigian dài của người tập Tập luyện sức bền nhằm nâng cao khả năng chứcphận , nâng cao khả năng hấp thụ của cơ thể nên cơ thể có thể duy trì đượclâu các hoạt động với cường độ lớn, điều này có tác động rất lớn trong quátrình nâng cao thành tích chạy 100m của người chạy

Khả năng phối hợp vận động và khéo léo cùng đóng vai trò quantrọng trong việc nâng cao hiệu quả của quá trình huấn luyện Khả năngphối hợp vận động đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng của cơ thể Tránh đượccác động tác thừa, tránh được sự tiêu hao năng lực một cách lãng phí Độmềm dẻo làm cho quá trình thả lỏng tốt hơn, tạo thuận lợi cho quá trìnhchuyển đổi từ động tác này sang động tác khác

Nhưng trong quá trình huấn luyện người tập chạy 100m ngoài nhiệm

vụ nâng cao duy trì được tốc độ thì việc huấn luyện nhằm nâng cao khảnăng duy trì được tốc độ trong suốt cự ly là yếu tố quyết định đến thànhtích chạy 100m của người chạy Nên trong quá trình huấn luyện giáo viênphải kết hợp chặt chẽ giữa việc huấn luyện toàn diện các tố chất thể lực vớiviệc nâng cao sức bền tốc độ mới đem lại hiệu quả cao

Thực tế chứng minh: Trong chạy cự ly ngắn yếu tố quyết định đếnthành tích chạy 100m là tốc độ Do vậy, muốn nâng cao thành tích chạy100m cần vận dụng hệ thống các bài tập sức bền tốc độ phù hợp với đốitượng tập luyện là điều hết sức quan trọng và không thể thiếu được trongquá trình tập luyện

Ngoài ra để đảm bảo được thành tích cao trong quá trình tập luyện vàthi đấu của người chạy thì cần phải giáo dục cho người chạy các phongcách đạo đức, ý thức, kỹ - chiến thuật cần thiết

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này chúng tôi tiến hành nghiên cứu trên 40 nữhọc sinh trường THPT Kỳ Anh được chia làm 2 nhóm trong đó có mộtnhóm thực nghiệm và một nhóm đối chứng

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Phương pháp đọc và phân tích tài liệu

Khi xác định hướng nghiên cứu mảng đề tài này chúng tôi đã tìm,thu thập, đọc tài liệu có liên quan Qua đó chúng tôi chắt lọc, ghi chép,đánh dấu những nội dung cần thiết để đưa ra các giả định, hay kết luậnquan trọng giúp chúng tôi rút ra được các cơ sở lý luận, tâm sinh lý và thựchiện nhằm phát triển sức bền tốc độ trong giai đoạn chạy về đích 100m của

nữ học sinh trường THPT và tìm hiểu hoàn thành đề tài

2.2.2 Phương pháp quan sát sư phạm

Trong quá trình học tập tại trường chúng tôi đã sử dụng quan sát sưphạm, dự giờ của các thầy cô giáo trong môn điền kinh, đặc biệt là quátrình học chạy 100m Qua đó, chúng tôi rút ra những kinh nghiệm thực tiễnkết hợp với lý luận để xác định áp dụng bài tập hợp lý nhằm phát triển sứcbền tốc độ trong chạy 100m để nâng cao thành tích trong học tập

- Khi quan sát chúng tôi luôn đề ra mục đích và nhiệm vụ rõ ràng,xây dựng kế hoạch quan sát trong quá trình nghiên cứu theo từng buổi vàquan sát có chọn lọc

- Khi quan sát chúng tôi ghi chép lại những kết quả thu được thôngqua đó chúng tôi đánh giá được chính xác vấn đề

Để thực hiện tốt phương pháp này chúng tôi sử dụng các hình thức:+ Quan sát trực tiếp giờ dạy thể dục và có nhận định, đánh giá khách quan.+ Quan sát công khai.

+ Quan sát liên tục

2.2.3 Phương pháp điều tra, phỏng vấn

Chúng tôi sử dụng phương pháp điều tra phỏng vấn trực tiếp cácchuyên gia, giáo viên thể dục, huấn luyện viên các sở TDTT, học sinh

Từ đó bổ sung thêm các dữ liệu cần thiết loại bỏ những vấn đề chưa phùhợp, tạo điều kiện thuận lợi, xác định hiện trạng vấn đề nghiên cứu

Để có cơ sở lựa chọn các bài tập nhằm phát triển sức bền tốc độtrong chạy 100m chúng tôi đã điều tra, phỏng vấn các vấn đề liên quan đến

đề tài này như:

- Xây dựng các bài tập nhằm phát triển thể lực trong chạy 100m

- Xây dựng các bài tập bổ trợ kỹ thuật trong chạy 100m

2.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Đây là phương pháp phổ biến trong nghiên cứu khoa học đặc biệt làgiáo dục thể chất, phương pháp này cho phép tác động lên các đối tượngnghiên cứu một cách chủ động của nhà nghiên cứu

Từ thực tế và lý luận đó chúng tôi đã tiến hành thực nghiệm để đánhgiá, kiểm định tính khả thi của việc áp dụng bài tập nhằm năng cao thànhtích Để đánh giá khách quan chúng tôi tiến hành theo nguyên tắc

- Thực nghiệm được tiến hành trên các giờ học của học sinh, đảmbảo tính hợp lý về thời gian, cấu trúc giờ học, tiến trình giảng dạy cũng nhưphương pháp giảng dạy

- Phân nhóm, nhóm thực nghiệm và đối chiếu được lựa chọn ngẫunhiên có số lượng, hình thức, chức năng, trình độ thể lực và trình độ văn

hóa ngang nhau, được kiểm tra chất lượng ban đầu Sau đó tập luyện theocác bài tập đã đặt ra (dành cho nhóm thực nghiệm) và nhóm đối chiếu theo

hệ thống bài tập thông thường theo chương trình sách giáo khoa

2.2.5 Phương pháp toán học thống kê

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp này để

sử lý số liệu, đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các bài tập mà chúng tôilựa chọn gồm các công thức:

- Công thức tính trung bình cộng:

1

n i i

x x

x x n

x x n

Với đề tài này chúng tôi sử dụng các test sau:

Test 1: Bật xa tại chỗ (đơn vị đo là m)

Test 2: Chạy 20m cuối(đơn vị đo là s)

Test 3: Chạy 100m kỹ thuật xuất phát thấp(đơn vị đo là s)

2.3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu

2.3.1 Thời gian nghiên cứu

Đề tài này được tiến hành nghiên cứu từ ngày 22 tháng 12năm 2010đến ngày 18/05/2011 chia làm 3 giai đoạn như sau:

Giai đoạn 1: Từ ngày 22 tháng 12 năm 2010 đến ngày 22 tháng 1

năm 2011:

+ Đọc tài liệu, lựa chọn đề tài;

+ Xây dựng đề cương nghiên cứu và bảo vệ đề cương

Giai đoạn 2: Từ ngày 22 tháng 1 năm 2011 đến ngày 16 tháng 3

năm 2011

+ Đọc và tham khảo tài liệu;

+ Thu thập và xử lý số liệu;

+ Giải quyết nhiệm vụ 1 và nhiệm vụ 2

Giai đoạn 3: Từ ngày 16 tháng 3 năm 2011 đến ngày 18 tháng 5

năm 2011

+ Hoàn thiện đề tài nghiên cứu ;

+ Báo cáo trước Hội đồng khoa học

2.3.2 Địa điểm nghiên cứu

Cơ quan chủ trì đề tài: Khoa GDTC trường Đại học Vinh.

Nơi tiến hành thực nghiệm khoa học: Trường THPT Kỳ Anh.