Bộ giáo dục đào tạo Trờng đại học vinh Khoa ho¸ häc Ngun CÈm Anh Lùa chän hƯ thèng phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích nội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu giảng hoá học (2002-2006) luận văn tốt nghiệp cử nhân s phạm hoá học Vinh - 2006 Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 Lời cảm ơn Tôi xin cảm ơn sâu sắc tới giảng viên T.s Lê Văn Năm - ngời đà giao đề tài, trực tiếp hớng dẫn suốt trình xây dựng hoàn thiện khoá luận Tôi xin chân thành cảm ơn giảng viên Th.s Cao Cự Giác đà dành thời gian đọc góp ý cho thảo khoá luận Tôi xin cảm ơn tới thầy cô giáo tổ môn Phơng pháp giảng dạy hoá học, toàn thể thầy cô giáo khoa Hoá- Đại học Vinh, thầy Võ Việt Dũng - giáo viên trờng THPH Cửa Lò bạn bè đà góp ý cho đề tài Vinh, tháng năm 2006 Nguyễn Cẩm Anh Nguyễn CÈm Anh 43A Hãa 65 Mơc lơc Trang PhÇn I: Mở đầu I Lý chọn đề tài II Lịch sử vấm đề nghiên cứu III Mục đích - nhiệm vụ Phơng pháp nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Nhiệm vụ nghiên cứu Phơng pháp nghiên cứu IV Giả thiết khoa học V Cái đề tài Phần II: Nội dung Chơng I: Cơ sở lý luận đề tài Đ 1: 1.1 1.2 1.3 1.3.1 Các hình thức dạy học nhà trờng phổ thông Hệ dạy học cá nhân Hệ Diễn giảng Xemina Hệ dạy học lớp Ba hình thức tổ chức dạy học hƯ líp – Bµi cđa trêng trung häc 1.3.2 Nội dung khái niệm lên lớp 1.3.3 Algorit để nghiên cứu lên lớp theo tiếp cận hệ thống 11 1.3.4 Các thành tố lên lớp 11 1.3.4.1 Mục đích lên lớp 11 1.3.4.2 Nội dung dạy học lên lớp 12 1.3.4.3 Phơng pháp dạy học lên lớp 13 1.3.4.4 Kết lên lớp 14 1.3.5 Mối liên hệ có tính quy luật bốn thành tố mục đích(M), nội dung(N), phơng pháp (P), kết (K); lên lớp 14 Các phơng pháp dạy học 16 Các phơng pháp dạy học truyền thống 16 §2 2.1 Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 2.1.1 Phơng pháp thuyết trình 16 a) Phơng pháp thuyết trình thông báo tái 16 b) Thuyết trình ơrixitic 18 2.1.2 Phơng pháp đàm thoại 18 2.1.3 Phơng pháp dạy học trực quan 20 2.2 Phơng pháp dạy học đại 21 2.2.1 Dạy học nêu vấn đề ơrixitic 21 2.2.2 Phơng pháp Grap dạy học 24 2.2.3 Phơng pháp Algorit 25 2.3 Nhận xét 28 Chơng II: Quy trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích, nội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu lên lớp 29 Các yếu tố chi phối phơng pháp dạy học giảng hoá học 29 2.1.1 Mục đích dạy học 29 2.1.2 Nội dung dạy học 34 2.1.3 Đối tợng dạy học 47 2.2 Quy trình lựa chọn, phối hợp phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích, nội dung đối tợng dạy học 49 2.2.1 Nghiên cứu nội dung tài liệu SGK 50 2.2.2 Xác định phân loại đối tợng dạy học 51 2.2.3 Quy trình 51 Chơng III: Giáo án thực nghiệm 56 Tiết 43: FlO 56 TiÕt 54: Bµi H2SO4 63 TiÕt 55: Bµi H2SO4 69 Chơng IV: Thực nghiệm s phạm 72 4.1 Mục đích thực nghiệm s phạm 72 4.2 Chuẩn bị thùc nghiÖm 72 4.3 Néi dung thùc nghiÖm 74 4.4 Phân tích kết thực nghiệm Phần kết luận 76 2.1 NguyÔn CÈm Anh 43A Hãa 83 65 KÕt luận 83 Kiến nghị Tài liệu tham khảo 84 Ngun CÈm Anh 43A Hãa 85 65 PhÇn I më đầu I lý chọn đề tài Ngày loài ngời chứng kiến phát triển nh vũ bÃo cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ Từ văn minh công nghiệp ngời bớc qua văn minh truyền tin, từ kinh tế c«ng nghiƯp ngêi thai nghÐn bíc qua nỊn kinh tế tri thức Xà hội phát triển dần tới xà hội học tập Mọi ngời phải học, học thờng xuyên suốt đời Đó xà hội phát triển sở giáo dục Giáo dục dân trí ngày đóng vai trò định phát triển, tạo quyền lực trí tuệ Trong bối cảnh ngời giáo dục bồi dỡng đào tạo phải ngòi có tri thức phẩm chất trí tuệ cao, có lực giao tiếp, có giá trị nhân văn đạo đức sâu sắc, phong phú Để có đội ngũ ngời nhanh, nhạy bén linh hoạt nh đòi hỏi phải có cách nhìn vấn đề đổi phơng pháp học tập Đây vấn đề quan trọng không giáo dục Việt Nam mà đợc toàn giới quan tâm Bởi số mệnh qc gia t thc vµo nỊn häc vÊn cđa ngêi dân nớc Hay nh tác giả HonaceMann đà nói giáo dục vợt trội công cụ khác nhân loại, cân chủ yếu đối vơi điều kiện sống ngời, bánh xe thăng guồng máy xà hội Chính đáp ứng yêu cầu chung thời đại nớc giới Việt Nam diễn đổi phơng pháp giáo dục nói chung phơng pháp dạy học nói riêng Đối mục đích nội dung phơng pháp hình thức tổ chức dạy học Thật vậy, nhà trờng Việt Nam cần đợc đổi cách đồng hớng tới chuẩn hoá Có nghĩa là, mục đích đào tạo không giáo dục đào tạo ngời có lực tuân thủ mà chủ yếu ngời có đầu óc sáng tạo Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 Về nội dung, cần đại tri thức kỹ Tức đại câu trúc chơng trình nội dung tơng thích mục đích Bên cạnh mặt nội dung phải biết chấp nhận đờng chuyển giao công nghệ phù hợp Về phơng pháp, chuyển từ phơng pháp dạy học lấy ngời thầy làm trung tâm sang phơng pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm Các nghị TW4 (khoá VII), TW2 (khoá VIII) đà khẳng định phải đổi mạnh mẽ nghiệp giáo dục đào tạo, tích cực nghiên cứu chiến lợc giáo dục đa nớc ta tiến vào kỷ 21 Bên cạnh văn kiện đại biểu toàn quốc lần thứ IX đà khẳng định: Đổi phơng pháp dạy học đổi cho toàn cấp häc, bËc häc tõ tiĨu häc, trung häc c¬ së, trung học phổ thông đại học Nh đà biết, lên lớp giảng hoá học có vị trí quan trọng việc lĩnh hội tri thức học sinh Thông qua giảng hoá học giáo viên truyền thụ kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo cho học sinh Kết học phụ thuộc vào chuẩn bị giáo án Bài học đợc chuẩn bị tốt đảm bảo cho hoạt động giáo viên học sinh có mục đích rõ ràng, tạo đợc không khí thuận lợi cho häc tËp Nhng thùc tÕ ®· chøng minh trờng phổ thông việc triển khai giảng hoá học mắc phải nhợc điểm định Hiện nay, phần lớn giáo viên lựa chọn phơng pháp dạy học theo kinh nghiệm mà thiếu sở khoa học Sự lựa chọn phơng pháp dạy học nh không đem lại kết chắn Ngoài lựa chọn phơng pháp giáo viên ý đến đặc điểm cá nhân học sinh nh phơng pháp học tập em cách mức Và sử dụng phơng tiện dạy học nhằm mục đích minh hoạ Có thể nói đại đa số giáo viên giới thiệu kiến thức dạng chuẩn bị sẵn Chính mà kết dạy học cha cao, cha đáp ứng đợc nhu cầu xà hội Một lên lớp (bài giảng) hệ toàn vẹn đợc tạo nên thành tố : mục đích , nội dung phơng pháp Trong phơng pháp chịu chi phối mục đích nội dung dạy học, phơng pháp dạy học muốn có hiệu phải ý đến đối tợng dạy học để điều chỉnh Vấn đề đặt phải lựa chọn phối hợp phơng pháp dạy học nh nào? Việc phối hợp phơng pháp phải phân tích nội dung giảng, xác định mục đích, ngời Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 giáo viên phải xác định đợc đâu phơng pháp dạy học chủ đạo chủ đạo phơng pháp dạy học khác hỗ trợ cho phơng pháp chủ đạo Nếu không nhận thức đợc điều hoạt động giáo viên rối loạn lên lớp Chính chọn đề tài Lựa chọn hệ thống phơng pháp dạy học phù hợp với mục đíchnội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu giảng hoá học II lịch sử vấn đề nghiên cứu Phơng pháp dạy học yếu tố quan trọng trình dạy học Cùng mục đích nội dung nhng dạy nh (phơng pháp nào) để học sinh học tập có hiệu quả, cã høng thó vµ tÝch cùc häc tËp Có để lại dấu ấn sâu sắc khơi dậy tình cảm lành mạnh tâm hồn em hay không? Điều phần lớn phụ thuộc vào việc lựa chọn sử dụng phơng pháp dạy học ngời thầy vào học cụ thể Do tầm quan trọng phát triển vấn đề lý luận thực tiễn s phạm, phơng pháp dạy học luôn trung tâm ý nhà giáo dục nớc Về mặt lý luận, đà có nhiều công trình nghiên cứu hệ thống phơng pháp dạy học nói chung, phơng pháp dạy học hóa học nói riêng, vai trò mục đích nội dung dạy học phơng pháp dạy học Chẳng hạn nh hệ thống phơng pháp dạy học I.Ia.Lecne M.N.Skatkin đề xuất Hai ông đà cho để xác định đợc hệ thống phơng pháp hợp lý ổn định cần nghiên cứu phong pháp mối quan hệ với mục đích nội dung day học, xem phơng pháp nh hệ tất yếu rút từ mục đích nội dung Tác giả Ivanôva sách Bài giảng hoá họcđà sâu vào nghiên cứu việc phân loại giảng hoá học , phân tích mối quan hệ qua lại mục đích, nội dung phơng pháp dạy học giảng hoá học trờng phổ thông Bên cạnh theo nh nghiên cứu tác giả Nguyễn Ngọc Quang phơng pháp dạy học theo kiểu nội dung dạy học Theo ông nội dung dạy học, ta có kiÓu néi dung: NA: kiÕn thøc lý thuyÕt NB: kÜ kĩ xảo Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 NC: sáng tạo Do tơng ứng có nhóm phơng pháp dạy học sau: Với kiểu NA- thông báo- tái Với kiểu NB- làm mẫu- bắt chớc Với kiểu NC- nêu vấn đề- orixitic Về thực tiễn: có nhiều tác giả nghiên cứu áp dụng phơng pháp dạy học cụ thể vào nội dung dạy học cụ thể để nâng cao trình dạy học Chẳng hạn nh áp dụng dạy học nêu vấn đề vào nội dung dạy học tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Cờng, Lê Văn Năm, Nguyễn Thị Bích Hiền Còn tác giả Nguyễn Ngọc Quang áp dụng phơng pháp Grap dạy học Tuy nhiên việc sâu nghiên cứu yếu tố chi phối phơng pháp dạy học, đề xuất phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu giảng hoá học cha có tác giả quan tâm đến III mục đích- nhiệm vụ- phơng pháp nghiên cứu mục đích nghiên cứu: Trên sở nghiên cứu nội dung cấu trúc giảng hoá học, phân tích làm rõ yếu tố chi phối phơng pháp dạy học giảng hoá học đà lựa chọn áp dụng phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung, đối tợng cho hoá học để nâng cao chất lợng hoá học theo hớng tích cực hoá hoạt động nhận thức học sinh nhiệm vụ nghiên cứu: Trong phạm vi luận văn tốt nghiệp, nhằm giải vấn đề sau: - Tìm hiểu thực trạng dạy học hoá học trờng phổ thông Thực trạng sử dụng phơng pháp dạy học học hoá học - Nghiên cứu sở lý luận đề tài - Đề xuất nguyên tắc quy trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung- đối tợng theo hớng hoạt động hoá nhận thức học sinh - Soạn số giáo án theo nguyên tắc quy trình - Rút kết luận tính hiệu đề tài Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 phơng pháp nghiên cứu: a/ Phơng pháp nghiên cứu tổng hợp lý thuyết : - Nghiên cứu sở lý luận đề tài, hệ thống phơng pháp học hoá học - Nghiên cứu giáo trình, sách giáo khoa hoá học, tài liệu tham khảo có liên quan b/ Phơng pháp điều tra bản: Test, vấn, dự c/ Phơng pháp thực nghiệm s phạm để xác định hiệu đề tài d/ Phơng pháp thống kê toán học: Xử lý kết thực nghiệm s phạm IV Giả thuyết khoa học: Nếu việc nghiên cứu xây dựng đợc nguyên tắc quy trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung đối tợng dạy học nâng cao hiệu giảng hoá học V Cái đề tài: - Làm rõ mối quan hệ mục đích- nội dung- phơng pháp nội dung dạy học cụ thể - Đa quy trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích, nội dung đối tợng dạy học phần II nội dung chơng I: sở lý luận đề tài Đ1 : Các hình thức dạy học NHà trờng phổ thông Trong thực tiễn giáo dục nhà trờng nói chung tồn kiểu tổ chức dạy học sau : Nguyễn Cẩm Anh 43A Hãa 65 TiÕt 55: Axit H2S04 I Mơc ®Ých, yêu cầu Kiến thức Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 - Nắm đợc đặc điểm, tính chất ứng dụng muối sunfat Kỹ năng, kỹ xảo - Biết cách nhận biết gốc sunfat Phát triển t - Biết phân tích tổng hợp so sánh Giáo dục t tởng - Các mi H2S04 cã nhiỊu øng dơng thùc tiƠn II- Đồ dùng dạy học Sách giáo khoa giáo án III Phơng pháp giảng dạy Thuyết trình + đàm thoại gợi mở IV Các bớc lên lớp 1.ổn định lớp Kiểm tra cũ Nêu tính chất hóa học H2S04? Lấy ví dụ chứng minh Giáo viên gọi học sinh lên bảng trả lời sau nhận xét làm cho điểm Chuyển tiếp: tiết trớc em đà đợc tìm hiểu kỹ tính chÊt vËt lý cịng nh tÝnh chÊt hãa häc cđa H2S04, muối sao? Có đặc điểm thành phần, tính chất ứng dụng? Cách nhận biết nh nào? Câu hỏi đợc giải đáp xét sang tiết Axit sunfuric Tiết 55: Axit H2S04 Giảng míi Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 Ngun CÈm Anh 43A Hóa 65 Chơng IV Thực nghiệm s phạm 4.1 Mục đích thực nghiệm s phạm Mục đích thực nghiệm s phạm nhằm giải vấn đề sau: - Làm rõ tính hiệu việc đề nguyên tắc lựa chọn phối hợp phơng pháp dạy học phù hợp với MĐ- ND đối tợng dạy học Rút kinh nghiệm việc tổ chức để tiếp tục hoàn thiện trình áp dụng nguyên tắc thực tiễn dạy học hóa học trờng phổ thông 4.2 Chuẩn bị thực nghiệm 4.2.1 Chọn mẫu thùc nghiƯm Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 a, Trêng Công việc thực nghiệm đợc tiến hành trờng PTTH Cửa Lò (Thị xà Cửa LòTỉnh Nghệ An) Đây trờng đạt chuẩn quốc gia tỉnh Nghệ An, trờng có sở vật chất đầy đủ, ®¶m b¶o ®iỊu kiƯn häc tËp cho tÊt c¶ häc sinh Đội ngũ giáo viên vững vàng chuyên môn, nhiệt tình giảng dạy với tinh thần đầy trách nhiệm, có nhiều giáo viên giáo viên giỏi cấp tỉnh Nhà trờng tạo điều kiện để giáo sinh thực tập tốt Tuy nhiên, bên cạnh thuận lợi gặp số khó khăn định Đó thời gian thực tập vòng hai tháng nên nội dung giảng dạy ít, công việc thực nghiệm đợc tiến hành đến nên thời gian để tìm hiểu kỹ tâm lý học sinh, trình độ nhận thức em, nh trình độ học vấn lớp không nhau, dẫn đến kết việc thực nghiệm không đợc cao b, Lớp Để có số liệu khách quan xác, chọn dạy hai lớp 10B 10D số lợng học sinh lớp 54 em, chọn lớp thực nghiệm lớp 10B, lớp đối chứng lớp 10D Học lực cá em có: Yếu kém, trung bình khá- giỏi Hai lớp có trình độ gần tơng đơng nhau, cô giáo dạy môn hóa học cô Nguyễn Thị Kim Chung- tốt nghiệp trờng Đại học SP I Hà Nội Qua thời gian tìm hiểu kết học tập kỳ I giáo viên giảng dạy môn hóa Chúng thu đợc kết học sinh nh sau: Đặc điểm Sĩ số Nam Nữ Học lực môn học Khá - Giỏi Lớp TN Lớp §C 54 54 34 20 27 27 Líp TN 17 Học lực Lớp TN Lớp ĐC TB HKI Khá - Giái 15 12 TB 35 36 Ỹu Líp §C 16 Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 TB Ỹu 30 29 4.2.2 TiÕn hµnh thùc nghiƯm Chóng tiến hành thực nghiệm theo phơng pháp đối chứng Đồng thời tìm hiểu tình hình học tập nhà, ghi, tập em, thờng xuyên kiểm tra miệng để nắm đợc mức độ t học sinh Trao đổi với giáo viên chủ nhịêm để nắm đợc ý thức t nh đặc điểm tâm sinh lý học sinh thực nghiệm, trao đổi với giáo viên môn để tìm hiểu thêm học lực em 4.3 Nội dung thực nghiƯm Qua mét thêi gian t×m hiĨu häc sinh chän lớp thự nghiệm lớp đối chứng, chuẩn bị giáo án kỹ công Chúng tiến hành thực nghiệm dạy học theo hợp phơng pháp dạyeneu vấn đề- đàm thoại orixtic kết hợp với thuyết trình, sử dụng phơng tiện trực quan( thí nghiệm nêu vấn đề) lớp 10B, theo phơng pháp truyền thống diễn giảng chính, giáo án cho tất cá loại học sinh lớp 10D với nội dung dạy Axit H2S04”( tiÕt) , bµi “Flo” ( tiÕt) KÕt thúc dạy tiến hành hai kiểm tra cho hai lớp Đề kiểm tra lớp thực nghiệm có mức độ Đề mức độ cho nhóm học sinh theo mức độ thấp Đề mức độ cho nhóm học sinh theo mức độ trung bình Đề mức độ cho nhóm học sinh theo mức độ giỏi Mỗi học sinh nhận đề tùy thuộc vào trình độ mà đà phân loại trớc Đề 1: 1, a) Hoàn thành phơng trình phản ứng sau: FeS2-> S02->S03-> H2S04-> CuS04-> CuS-> S02 b) Ngoµi tÝnh chÊt hãa häc cđa axit mạnh H 2S04 chất «xi hãa m¹nh LÊy vÝ dơ chøng minh 2, Ngêi ta cho a mol kim lo¹i M cã hãa trÞ tan võa hÕt dung dÞch H 2S04 thu đợc 1,56g muối 0,112l khí S02 (đktc) Khí S02 đợc hấp thụ hoàn toàn dung dịch Na0H Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 a) Viết phơng trình phản ứng xẩy b) Tính khối lợng kim loại M c) Tìm M Đề 2: 1, a) Viết phơng trình phản ứng biểu diễn biến hóa sau: A1-> S02-> A2-> H2S04 -> A3 -> CuS -> S02 biết A1 hợp chất gồm hai nguyên tố có M = 120 đvc b) So sánh tính chất hãa häc cđa HCl vµ H2S04 LÊy vÝ dơ chứng minh 2, Cho kim loại A hóa trị 1tan vừa hết dung dịch H 2S04 đợc 1,56g muối 0,112l khí S02 (đktc) Khí S02 đợc hấp thụ hoàn toàn 45ml dung dịch Na0H 0,2M a) Tính khối lợng kim loại M b) Tìm kim loại M c) Tính nồng độ mol/l dung dịch thu đợc sau hấp thụ khí S02 dung dịch Na0H §Ị 3: 1, a) Thùc hiƯn d·y biÕn hãa sau: A1-> A2-> A3-> H2S04-> A4-> CuS ->A2 biÕt A1 hợp chất gồm hai nguyên tố có M=120 đvc b) Tại H2S04 đặc lại có tính ôxi hãa m¹nh? LÊy vÝ dơ 2, Cho a mol kim loại M tan vừa hết dung dịch chứa a mol H 2S04 đợc 1,56g muối khí A1 Khi A1 đợc hấp thụ hoàn toàn 45ml dung dịch Na0H 0,2M tạo thành 0,608g muối a) Tính khối lợng kim loại M ban đầu b) Tính nồng độ mol/l dung dịch thu đợc sau hấp thụ khí A1bằng dung dịch Na0H * Đối với lớp đối chứng đa đề kiểm tra chung cho c¶ líp nh sau: 1, a) Thùc hiƯn d·y biÕn hãa sau: A1->A2->A3-> H2S04 ->A4-> CuS->A2 biÕt A1 lµ hợp chất gồm nguyên tố có M= 120 đvc b) Tại H2S04 đặc lại có tính ôxi hãa m¹nh? LÊy vÝ dơ Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 2, Cho a mol kim lo¹i M tan võa hết dung dịch chứa a mol H 2S04 đợc 1,56g muối 0,112l khí A1 (đktc) Khí A1 đợc hấp thụ hoàn toàn 45ml dung dịch Na0H 0,2M thu đợc dung dịch A2 a) Tìm kim loại M b) Tính nồng độ % chất dung dịch A2 Mục đích kiểm tra - Đánh giá mức độ tiếp thu nắm vững hiểu sâu kiến thức khả giải tập học sinh - Đánh giá đợc khả t hóa học, tính tự lập sáng tạo cao học sinh 4.4 Phân tích kết thực nghiệm 4.4.1 Thu nhập trình bày số liệu kiểm tra lần a, Kết Trên sở điểm kiểm tra có bảng phân phối sau: Bảng 1: Líp Líp TN 10B Líp §C 10D §iĨm sè Xi Tần số ni Số % HS đạt 4 10 16 ®iĨm Xi trë 0 0 7,41 25,92 55,55 81,48 94,44 98,14 100 xuèng TÇn sè ni Số % HS đạt 0 16 ®iÓm Xi trë 0 5,55 14,80 44,43 70,36 90,73 98,13 98,98 100 14 14 11 xuống Nguyên tắc phân loại - Khá giỏi: Học sinh đạt điểm trở lên - Trung bình: Học sinh đạt 5-7 điểm - Yếu, kém: Học sinh đạt từ 0-4 điểm Bảng 2: Bảng phân phối chất lợng học sinh lần kiểm tra Loại Líp 10B KÐm % 7,41 Ngun CÈm Anh 43A Hãa TB % Kh¸ giái % 74,07 18,52 65 10 10D 14,81 75,93 9,26 Số học sinh đạt điểm trë lªn - Líp TN(10B): 92,6% - Líp TN(10D): 85,2 % * Để có số hình ảnh trực quan tình phân phối số liệu, biểu diễn phân phối đồ thị nh sau Nguyên tắc xác định: Nếu đờng tích lũy ứng với đơn vị phía bên phải ( hay phía dới hơn) đơn vị có chất lợng lớn Từ kết có đồ thị sau: % 100 90 10B 10D 80 70 60 50 40 30 20 10 4.4.2 Thu thập trình bày số liệu kiểm tra lần Xử lý kết tơng tự kiểm tra lần Lớp LớP Điểm số0 Xi Tần số ni 0 1 Ngun CÈm Anh 43A Hãa §iĨm 15 14 10 10 11 65 Sè % HS TN đạt điểm 10B Xi trở 0 1,85 5,55 9,25 37,02 62,95 83,32 94,43 98,13 100 15 13 Líp xuèng Tần số ni Số % HS ĐC đạt điểm 10D Xi trë 1,58 5,55 12,96 22,22 49,99 74,06 90,73 98,14 99,99 100 xuống Bảng 4: Bảng phân phối chất lợng học sinh lần kiểm tra thứ 2: Loại Lớp 10B 10D KÐm % 9,26 22,22 TB % 74,04 68,52 Khá giỏi % 16,67 9,26 Số học sinh đạt điểm trë lªn 10B: 90.74% 10D: 77.78% % 1000 90 10B 10D 80 70 60 50 NguyÔn CÈm Anh 43A Hãa 40 30 20 10 0 65 10 §iĨm * NhËn xÐt: ta thÊy chÊt lỵng cđa líp thùc nghiƯm lớn lớp đối chứng 4.4.3 Phân tích số liệu thống kê + Mục đích: thu gọn bảng số liệu thành vài tham số đặc trng cụ thể a, Trung bình cộng: X Đặc trng cho tập trung số liệu, đợc xác định công thức sau: k X = ∑ ni xi n i =1 Trong ®ã: n: Sû sè häc sinh ni: Sè học sinh đạt điểm Xi b, Độ lệch chuẩn, phơng sai Trung bình cộng cha phản ánh đầy đủ cấu tạo bảng phân phối Phơng sai độ lệch chuẩn S tham số đo mức độ phân tán số liệu xung quanh giá trị trung bình cộng Chúng đợc xác định công thức sau: k n Ph­¬ng sai: S = ( n − 1) i =1 i (Xi - X ) k n i (Xi - X ) ∑ §é lƯch chuÈn: S = ( n − 1) NguyÔn CÈm Anh 43A Hãa i =1 65 c, HƯ sè biÕn thiªn V Muốn so sánh chất lợng tập thể học sinh đà tính đợc giá trị trung bình cộng có hai trờng hợp xảy ra: Nếu giá trị trung bình cộng trờng hợp có độ lệch chuẩn bé chất lợng tốt - Nếu giá trị trung bình cộng khác trờng hợp có hệ số biến thiên V nhỏ chất lợng đều, giá trị trung bình lớn trình độ tốt Biểu thức V đợc tính nh sau: V= S 100 % X d, Bảng tham số đặc trng Từ kết thu đợc bảng áp dụng vào công thức ta rút đợc bảng sau: Bảng 5: Các tham số đặc trng lần kiểm tra thứ Bài Tham số X S V 6,37 5,67 1.33 1.34 20,88% 23,63% Líp Axit TN ĐC sunfuhydric Bảng 6: Các tham số đặc trng lần kiểm tra thứ 2: Bài Tham số Lớp TN §C Axit sunfuhydric X 6,07 5,44 S V 1,54 1,66 25,37% 30,51% Để đánh giá mức độ tin cậy kết sử dụng hàm phân bố studen (t) t= ( X Trong ®ã: X TN -X TN ) §C n S TN + S DC trung bình cộng lớp thực nghiệm Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 X ĐC trung bình cộng lớp đối chứng STN2 phơng sai lớp thực nghiệm SĐC2 phơng sai lớp đối chứng n số học sinh lớp Từ số liệu bảng đà tính đợc số liệu: Lần kiểm tra thứ nhất: X TN = 6,37 STN= 1.33 X §C=5,67 S§C= 1.34 Suy ra: tTN= 2,72 - LÇn kiĨm tra thø 2: X TN =6,07 STN= 1,54 X §C=5,44 S§C=1,66 Suy tTN= 2,04 Tra bảng phân bố student lấy xác suất có mặt p= 0.95 thấy t(p,k) nh sau với t=2n-2 t(0.95; 60) =2.00 vµ t(0.95; 120)= 1.98 Nh vËy t(0.95; 106) ∈ t(1.98; 2.00) Suy tTN> t(p,k) VËy ta khẳng định X TN> X ĐC có nghÜa 4.4.4 NhËn xÐt kÕt qu¶ xư lý sè liƯu thực nghiệm Qua bảng phân phối tần suất, đờng tích lũy tham số đặc trng ta có nhËn xÐt sau: + X líp thùc nghiƯm cao h¬n (X 10B >X X líp ®èi chøng ) 10D Tõ suy lớp thực nghiệm nắm vững vận dụng kiến thức tốt lớp đối chứng điều cho ta thÊy chÊt lỵng häc cđa líp thùc nghiƯm tốt lớp đối chứng + Đờng tích lũy lớp thực nghiệm phía bên phải lớp đối chứng, điều cho thấy chất lợng kiểm tra lớp thực nghiệm tốt lớp đối chứng + HƯ sè biÕn thiªn V cđa líp thùc nghiƯm nhỏ so với hệ số biến thiên V lớp đối chứng ( VTN(10B) < VĐC(10D)) có nghĩa chất lợng lớp đối chứng Nguyễn Cẩm Anh 43A Hãa 65 PhÇn kÕt luËn kÕt luËn Qua trình nghiên cứu rút số kÕt ln sau : 1.1 TÝnh u viƯt cđa ®Ị tài : - Đề tài đà thực mở đờng cho việc lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích nội dung - đối tợng cách logic, tránh đợc tình trạng lựa chọn phơng pháp dạy học theo cảm tính kinh nghiệm số giáo viên - Việc phối hợp phơng pháp đà giúp tạo nên không khí học tập sôi em, phát huy đợc hết khả học tập học sinh tránh đợc cảm giác nhàm chán buồn tẻ giáo viên sử dụng phơng pháp dạy học suốt giảng 1.2 Về vấn đề chuẩn bị dạy : - Chuẩn bị giáo án : Việc chuẩn bị giáo án đòi hỏi chuẩn bị công phu ngời giáo viên : từ việc nghiên cứu kỹ tài liệu SGK tham khảo để xác định mục đích nội dung phơng pháp dạy học, đặc biệt việc phân hoá đối tợng học sinh lớp để từ đề phơng páhp dạy học phù hợp với loại đối tợng - Chuẩn bị phơng tiện trực quan, thí nghiệm: hoá học môn học thực nghiệm, để giảng thêm sinh động lôi học sinh giáo viên nên chuẩn bị đầy đủ xác thí nghiệm giảng Nguyễn Cẩm Anh 43A Hóa 65 Vì thực tập trờng THPT Cửa Lò trờng có sở vật chất, kỹ thuật tốt nên có điều kiện để áp dụng phơng tiện trực quan thí nghiệm vào dạy 1.3 Vấn đề thực nghiệm : - Đề tài đợc triển khai đợt thực tập s phạm nên hạn chế vỊ thêi gian,viƯc tỉ chøc thùc nghiƯm thùc tËp s phạm bớc đâfu nên gặp kho khăn bỡ ngỡ triển khai giảng, kiểm tra đánh giá - Do thời gian tìm hiểu ngắn nên cha thể nắm bắt đợc hết lực t học sinh, việc phân loại học sinh cha thật chinh xác Vì cha thể phát huy va hết khả em - Để có kết luận tin cậy đề tài cần đợc thực nghiệm nhiều lần kiến nghị : - Cần phân bè hỵp lý thêi gian cđa tõng néi dung giảng hoá học để phù hợp với mục đích đối tợng dạy học - Tăng cờng biên soạn vấn đề kỹ kỹ xảo, sử dụng phơng pháp dạy học, đặc biệt vấn đề lựa chọn phối hợp phơng pháp dạy học - Cần quan tâm mức tới việc sử dụng phơng tiện dạy học - Việc phối hợp phơng pháp phù hợp với mục đích nội dung- đối tợng dạy học vấn đề cần thiết cho hoạt động hàng ngày ngời thầy, vấn đề khó nên kết mà luận văn thu đợc suy nghĩ bớc đầu Đề tài luận văn cần nghiên cứu cách công phu lâu dài trình dạy học để từ tìm kiếm đợc nguyên tắc phối hợp phơng pháp cách logic khoa häc h¬n Ngun CÈm Anh 43A Hãa 65 ... trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung đối tợng dạy học nâng cao hiệu giảng hoá học V Cái đề tài: - Làm rõ mối quan hệ mục đích- nội dung- phơng pháp nội dung dạy học. .. II: Quy trình lựa chọn phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích, nội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu lên lớp 29 Các yếu tố chi phối phơng pháp dạy học giảng hoá học 29 2.1.1 Mục ®Ých d¹y... phơng pháp Grap dạy học Tuy nhiên việc sâu nghiên cứu yếu tố chi phối phơng pháp dạy học, đề xuất phơng pháp dạy học phù hợp với mục đích- nội dung đối tợng dạy học để nâng cao hiệu giảng hoá học