Phương pháp ngoại giao hồ chí minh với dự báo và nắm bắt thời cơ thời kì 1945 1946

Xuất phát từ đặc điểm địa lí có tầm quan trọng về chiến lợc của Việt Nam trong khu vực Đông Nam á, dântộc ta luôn phải đối đầu với những kẻ thù xâm lợc hùng hậu, ông cha ta chủ tr- ơng "

Phần Mở đầu.

1 Lí do chọn đề tài:

Trong lịch sử dân tộc, trong quá trình dựng nớc và giữ nớc ông cha ta đã

sử dụng ngoại giao nh một phơng sách đắc dụng Xuất phát từ đặc điểm địa lí

có tầm quan trọng về chiến lợc của Việt Nam trong khu vực Đông Nam á, dântộc ta luôn phải đối đầu với những kẻ thù xâm lợc hùng hậu, ông cha ta chủ tr-

ơng "lấy nhu thắng cơng", "lấy chí nhân thay cờng bạo", "lấy yếu đánh mạnh,lấy ít địch nhiều" và sử dụng ngoại giao tâm công nh một phơng châm tronghoạt động bang giao với các nớc

Trong cuộc đấu tranh chinh phục thiên nhiên và chống giặc ngoại xâm,

ông cha ta luôn biết nắm bắt thời cơ để có những phó linh hoạt trong ứng xửngoại giao và ngành ngoại giao đã trở thành một mũi tiến công, môt binhchủng không thể thiếu đợc cả khi vận nớc thịnh lẫn lúc suy

Khi nghiên cứu về ngoại giao Việt Nam, không thể không nhắc đến nhàngoại giao lỗi lạc, thiên tài: Chủ tịch Hồ Chí Minh Cho đến nay, đã có rấtnhiều cuốn sách, bài báo, luận văn viết về t tởng ngoại giao của Hồ ChíMinh Cùng với thời gian, tầm vóc và vị trí của t tởng ngoại giao Hồ Chí Minhngày càng đợc trình bày đậm nét và sáng tỏ trên kết quả nghiên cứu của giới sửhọc cũng nh trong tâm thức của nhân dân

Nghiên cứu đề tài: "Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo vànắm bắt thời cơ thời kỳ 1945 - 1946" giúp chúng ta có cái nhìn sâu sắc hơn t t-ởng ngoại giao của Ngời Bởi nó cũng là một khía cạnh trong phơng thức ngoạigiao với các nớc lân bang, chúng ta đã từng biết đến "dĩ bất biến, ứng vạnbiến" trong ngoại giao của Ngời, rồi đến phơng thức "ngoại giao tâm công" -

đánh vào lòng ngời, trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh Và giờ đâychúng ta biết đến một phơng pháp mới "dự báo và nắm bắt thời cơ" trong t t-ởng ngoại giao Hồ Chí Minh

Trong thời đại ông cha ta, dự báo và nắm bắt thời cơ đã trở thành mộtyếu tố có trí tuệ trong cách ứng xử, đối phó với các tình huống phức tạp, đặcbiệt là trong quan hệ bang giao Vì thế, việc nghiên cứu đề tài "Phơng phápngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo và nắm bắt thời cơ thời kỳ 1945 - 1946" làhết sức cần thiết, nó góp phần quan trọng trong viêc nghiên cứu ngoại giao

Mặt khác, trong giai đoạn này Đảng ta lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và t ởng Hồ Chí Minh làm nền tảng t tởng, kim chỉ nam cho mọi hành động của

t-Đảng Do đó trên thực tế đề tài "Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về dựbáo và nắm bắt thời cơ" cha đợc nghiên cứu hệ thống, chuyên sâu Thực hiện

đề tài này còn có ý nghĩa thời sự, góp một phần nhỏ vào việc nghiên cứu t tởng

Hồ Chí Minh

Từ những lí do trên, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài "Phơng pháp ngoạigiao Hồ Chí Minh về dự báo và nắm bắt thời cơ thời kỳ 1945 - 1946" làm đềtài cho khoá luận tốt nghiệp

2 Lịch sử vấn đề.

T tởng ngoại giao Hồ Chí Minh là một bộ phận hữu cơ trong t tởngchung Hồ Chí Minh và hiện tại đã có một số công trình nghiên cứu về t tởngngoại giao Hồ Chí Minh

Trong công trình nghiên cứu về bác Hồ với công tác ngoại giao của họcviện Quan hệ quốc tế nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Bác Hồ đã đề cập đếnnội dung t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh nh sau: "Phơng pháp đánh giá, dự báotình hình, nắm bắt thời cơ, tổ chức lực lợng, phân rõ bạn thù, củng cố đồngminh, phân hoá đối tợng, tranh thủ trung gian, cô lập kẻ thù chủ yếu và nguyhiểm nhất, quán triệt t tởng tiến công, vững chắc về nguyên tắc, linh hoạt vềsách lợc, biết thắng từng bớc để đi đến thắng lợi hoàn toàn, đoàn kết quốc tế,

chúng ta trong hoạt động ngoại giao để phục vụ nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ

tổ quốc" [1; 161]

Còn trong tác phẩm "T tởng ngoại giao của Hồ Chí Minh" Bộ trởngngoại giao Nguyễn Dy Niên cho rằng: "Chủ tịch Hồ Chí Minh có khả năngtiên tri tiên liệu, vận dụng phơng pháp biện chứng duy vật, kết hợp triết lý củaphơng Đông và của Việt Nam, để phân tích tình hình quốc tế, chính sách vàmối quan hệ giữa các nớc lớn những dự báo đúng đắn của Ngời về thời cơtrớc hết là kết quả của những phán đoán và phân tích khoa học dựa trên việcxem xét cụ thể khách quan thực tế Việt Nam và tình hình các xu thế liên quantrên thế giới" [14, 204]

Ngoài ra trong nhiều công trình nghiên cứu về t tởng ngoại giao Hồ ChíMinh, các tác giả ít nhiều cũng đề cập đến vấn đề "dự báo và nắm bắt thời cơ"trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh Gần đây nhất trong khoá luận tốtnghiệp của tác giả Hồ Thị Xuân Hơng khoá 39 Sử Đại học Vinh, cũng có đềcập đến vấn đề này: " với Hồ Chí Minh, việc nắm bắt thời cơ và chọn thời

điểm thích hợp cho cuộc tiến công cách mạng là một quan điểm, một chiến lợckhông thể không nghiên cứu rõ ràng"

Trong các công trình nghiên cứu trên, các tác giả mới chỉ đa ra những

đúc rút, những ý kiến mang tính chất khái quát cao, những kết luận chung về

dự báo và nắm bắt thời cơ Do đó việc nghiên cứu đề tài: "Phơng pháp ngoạigiao Hồ Chí Minh về dự báo và nắm bắt thời cơ thời kỳ 1945 - 1946", cha đợcnghiên cứu hệ thống, chuyên sâu

Trên cơ sở kế thừa các thành quả của các nhà nghiên cứu đi trớc, đồngthời dựa vào một số tài liệu khác, chúng tôi cố gắng giải quyết vấn đề khoahọc đã đặt ra

Trong khuôn khổ của một khoá luận tốt nghiệp đại học, do sự hạn chế

và khả năng nghiên cứu của bản thân, tôi chỉ đề cập đến vấn đề: ''Ph ơng phápngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo và nắm bắt thời cơ'' trong một thời kỳ nhất

định - thời kỳ 1945 - 1946, một thời kỳ lịch sử đầy biến động

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tợng nghiên cứu: Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo vànắm bắt thời cơ

- Về phạm vi không gian: Đề tài tập trung làm nổi bật phơng pháp ngoạigiao về dự báo và nắm bắt thời cơ thời kỳ Việt Nam phải đơng đầu với nhiêùthử thách, khó khăn sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công.

- Về phạm vi thời gian: Năm 1945 - 1946

4 Phơng pháp nghiên cứu.

- Cơ sở phơng pháp luận của luận văn: Là lý luận của chủ nghĩa MácLênin và t tởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam vềcông tác nghiên cứu khoa học

- Phơng pháp nghiên cứu: Ngoài phơng pháp lịch sử và phơng pháp lôgic

là chủ yếu, trong quá trình nghiên cứu đề tài tác giả đã sử dụng phơng pháp hỗtrợ nh: mô tả, tờng thuật, giải thích để rút ra những nhận xét, những kết luậnkhoa học khách quan

5 Bố cục của khoá luận.

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và tài liệu tham khảo, khoá luận gồm

2 chơng

Chơng 1: Khái quát chung về phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh.Chơng 2: Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo và nắm bắtthời cơ thời kỳ 1945 - 1946

Phần Nội dung

Chơng 1:

Khái quát chung về phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh 1.1 T tởng ngoại giao Hồ Chí Minh.

1.1.1 Nguồn gốc t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh.

Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác Lênin đã chỉ rõ: Mọi học thuyết t tởng

ra đời một mặt là sự kế thừa những t tởng học thuyết trớc đó, mặt khác là sựphản ánh quy luật vận động của hiện thực, đồng thời là kết quả hoạt động nhậnthức sáng tạo của một con ngời gắn với phẩm chất nhân cách cá nhân, phản

ánh ý chí nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc trong một thời đại nhất

định

Rõ ràng, khi nghiên cứu t tởng Hồ Chí Minh nói chung và t tởng ngoạigiao Hồ Chí Minh nói riêng chúng ta cần phải xem xét trong mối quan hệ biệnchứng thể hiện sự kế thừa và phát triển, thể hiện sợi dây liên kết của quá khứvới hiện tại Hay nói đúng hơn: t tởng Hồ Chí Minh về ngoại giao là sản phẩmkết hợp chủ nghĩa yêu nớc, văn hoá dân tộc và truyền thống ngoại giao ViệtNam, tinh hoa văn hoá của nhiều dân tộc phơng Đông và phơng Tây và kinhnghiệm ngoại giao thế giới

Trên nền tảng ấy với những phẩm chất và trí tuệ đợc hình thành từ thờithơ ấu tôi luyện trong quá trình lao động, học tập, đấu tranh qua các chỗng đ-ờng tìm đờng cứu nớc và hoạt động cách mạng đã hình thành nên nhân cáchngoại giao Hồ Chí Minh Các tố chất căn bản đó đã đợc phát huy cao độ nhờNguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh tiếp thu chủ nghĩa Mác Lênin, thấm nhuầnthế giới quan và phơng pháp luận mác xít

Chủ tịch Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên ở Việt Nam - Một đất nớc mànhững c dân bản địa đầu tiên từ rất sớm đã có một triết lý sống, một triết lýhành động trong cuộc đấu tranh chống thiên tai dịch hoạ Triết lý ấy đợc thểhiện qua kho tàng ca dao tục ngữ lu truyền từ đời này sang đời khác nuôi dỡngtâm hồn và nhân cách con ngời Việt Nam Trải qua chiều dài của lịch sử, triết

triển thể hiện bản sắc dân tộc và đã tạo dựng nên một nền văn hoá chung củamột nớc Việt Nam thống nhất Điều này cũng có nghĩa là: t tởng Hồ Chí Minh

đợc hình thành dựa trên nền tảng truyền thống dân tộc, truyền thống văn hoáViệt Nam

Chủ nghĩa yêu nớc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt theo quá trình lịch sử trảidài nhiều nghìn năm của nớc Việt Nam, song hành cùng với sự hình thành

và phát triển quốc gia dân tộc Đó là sự kết tinh và nét tiêu biểu của truyềnthống văn hoá Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Dân ta có một lòng nồngnàn yêu nớc đó là truyền thống quý báu của ta Từ xa đến nay mỗi khi tổquốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành làn sóng vô cùngmạnh mẽ to lớn, lớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn nhấn chìm tất cả lũbán nớc và cớp "

Truyền thống yêu nớc đó không chỉ là tình cảm, một phẩm chất tinhthần mà đã phát triển thành một chủ nghĩa - chủ nghĩa yêu nớc, chủ nghĩadân tộc chân chính, thành dòng chủ lu của t tởng Việt Nam xuyên suốt lịch

sử dân tộc

Đúng nh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Lúc đầu, chính là chủ nghĩayêu nớc chứ cha phải là chủ nghĩa cộng sản đã đa tôi tin theo Lênin, tin theoquốc tế ba" Chủ nghĩa yêu nớc - hạt nhân của nền văn hoá dân tộc đã đợc tạodựng trên một nền tảng vững chắc là tính cộng đồng dân tộc Tính cộng đồngchính là một đặc điểm của nhân loại nhng ở Việt Nam tính cộng đồng là sảnphẩm mang tính đặc thù và nổi bật của hoàn cảnh kinh tế xã hội Môi tr ờngthiên nhiên và xã hội đã đặt trớc dân tộc ta những thử thách cực kỳ lớn lao

đòi hỏi phải có một nghị lực phi thờng để có thể vợt qua tồn tại và phát triển

Mọi ngời đều nhận thức rằng điều kiện đầu tiên của sự thành công làphải gắn bó với nhau, cùng nhau sản xuất, chiến đâu, kết hợp lơi ích cá nhânvới lợi ích cộng đồng Tính cộng đồng làm cho chủ n ghĩa yêu nớc Việt Namgắn liền với chủ nghĩa nhân văn rộng lớn vợt qua giới hạn của một nớc và là cơ

sở cho chủ nghĩa quốc tế trong thời kỳ hiện đại

Chủ tích Hồ Chí Minh tiếp thu, kế thừa những truyền thống văn hoá dântộc tạo nền móng vững chắc cho sự đâm chồi nãy lộc, phát triển t tởng cáchmạng của Ngời Trong hệ t tởng Hồ Chí Minh, t tởng ngoại giao cũng đợc bắt

rễ từ t tởng văn hoá ấy

Ngoại giao truyền thống Việt Nam cũng là một nhân tố quan trọng trong

sự hình thành t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh Ngoại giao truyền thống ViệtNam là nền ngoại giao có bản sắc Đó là những đặc trng ổn định và bền vững,

có nguồn gốc xuất xứ từ bản sắc dân tộc và văn hoá dân tộc Việt Nam Đồngthời là kết quả của hoạt động giao lu quốc tế của Đại Việt với các nớc lánggiềng, của quá trình đấu tranh bảo vệ chủ quyền dân tộc và phục vụ công cuộcxây dựng đất nớc và phát triển quốc gia dân tộc

Đặc trng ngoại giao truyền thống Việt Nam có thể gói gọn lại: hoà hiếu,nhu viễn, "trong đế ngoài vơng" Nền ngoại giao nhu viễn xem trọng việc giữgìn hoà khí, khiêm nhờng với các nớc lớn, hữu nghị với các nớc lân bang phấn

đấu cho sự thái hoà Yêu chuộng hoà bình là bản chất của ngoại giao ViệtNam Trong khi kiên trì lập trờng nguyên tắc giữ vững độc lập, chủ quyền toànvẹn lãnh thổ, quốc gia Đại Việt kiên trì đờng lối hoà bình trong quan hệ ngoạigiao với các nớc láng giềng Hoà hiếu là t tởng của ngoại giao Việt Nam Nhà

sử học Phan Huy Chú đúc kết lịch sử bang giao của đất nớc đã nhấn mạnh:

"Trong việc trị nớc, hoà hiếu với láng giềng là việc lớn" Tinh thần ấy cũng đã

đợc Nguyễn Trãi nêu bật trong: "Phú núi Chí Linh" sau thắng lợi của cuộckháng chiến chống quân Minh: nghĩ đến kế lâu dài của nớc - thả cho về 10 vạn

từ binh - nối hai nớc tình hoà hiếu - tắt muôn đời lửa chiến tranh

Có thể nói cùng với các thắng lợi trên mặt trận quân sự việc thực hiệnnhất quán t tởng hoà hiếu với các nớc làng giềng đã góp phần quan trọng giúpViệt Nam vợt qua và đã chiến thắng bọn xâm lăng từ phía Bắc và phía Nambảo tồn và phát triển cơng vực lãnh thổ quốc gia

Ngoại giao Việt Nam thấm nhuần tinh thần nhân đạo và chủ nghĩa nhânvăn Điều này có cội nguồn từ lý tởng nhân nghĩa dân tộc, biết đứng trên nghĩalớn khio buộc phải đơng đầu với những thế lực ngoại xâm hung bạo Đồngthời, nó cũng xuất phát từ tầm nhìn sâu xa trong quan hệ bang giao với các nớclàng giềng có chung biên giới đợc Trần Hng Đạo nêu trong lời di chúc: "Hoà ởtrong nớc thì ít dụng binh, hoà ở ngoài biên giới thì không sợ có báo động".Trong "Binh th yếu lợc" Hng Đạo Vơng tuy nói về việc dùng binh mà còn hàm

ý về sự thái hoà: Bậc thánh võ trị đời, đánh ở chỗ không có thành, công ở chỗkhông có luỹ, chiến ở chỗ không có trận

Phan Huy Chú nhận xét trong "Lịch triều hiến chơng loại chí": Nớc Việt

dựng nớc có quy mô riêng nhng ở trong thì xng đế, ngoài thì xng vơng "Trong

đế ngoài vơng" là một đặc trng nỗi bật của ngoại giao truyền thống Việt Nam

Đó là sự nhún nhờng để giữ độc lập Khi bị xâm lợc thì kiên quyết kháng chiếnvới tinh thần quyết chiến quyết thắng nhng luôn giữ gìn hoà hiếu Ngoại giaotruyền thống Việt Nam cũng luôn thể hiện tinh thần tự tôn dân tộc Ngời đi sứluôn thấu triệt phơng châm "đi sứ bốn phơng không làm nhục mệnh vua"

Tất cả những yếu tố mang tính đặc trng riêng của truyền thống ngoạigiao Việt Nam đã đợc Chủ tịch Hồ Chí Minh kế thừa Và dờng nh trong t tởngngoại giao của Ngời các yếu tố ấy luôn luôn hiển hiện vừa là nền móng, cộinguồn, sức mạnh vừa thể hiện sự kế thừa, phát triển sáng tạo để tạo nên mộtnền ngoại giao hiện đại

Trong cuộc đời hoạt động của mình, Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minhkhông ngừng tìm hiểu, nghiên cứu các t tởng, học thuyết chính trị xã hội vàvăn hoá thế giới Với mỗi chủ thuyết, t tởng, trờng phái chính trị, Ngời chấpnhận những kiến giải phù hợp với tâm thức văn hoá Việt Nam, lựa chọn nhữngyếu tố tích cực làm giàu vốn kiến thức t tởng của mình Sự nghiên cứu và lựachọn của Ngời xuất phát từ quan điểm thiết thực, t tởng gắn bó với đời, gắn vớingời, không phải là lý thuyết sao vời

Theo quan điểm Hồ Chí Minh

"Học thuyết Khổng Tử có u điểm là sự tu dỡng đạo đức cá nhân

Tôn giáo Giêsu có u điểm là lòng nhân ái cao cả

Chủ nghĩa Mác có u điểm là phơng pháp làm việc biện chứng

Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có u điểm là chính sách của nó phù hợp với

điều kiện nớc ta" [5, 51]

Nh vậy, sự kết tinh văn hoá kim cổ Đông - Tây đã có ảnh hởng đến vănhoá trong ngoại giao của ngời

Sẽ là một sự thiếu sót nếu nghiên cứu t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh lạikhông xét đến thế giới quan và phơng pháp luận mác xít Chủ nghĩa Mác -Lênin làm một nguồn gốc chủ yếu của t tởng Hồ Chí Minh Thế giới quan vàphơng pháp luận Mác - Lênin đã giúp Hồ Chí Minh nhìn nhận, đánh giá, phântích tổng hợp các t tởng đơng thời cũng nh hoạt động thực tiễn của mình để tìm

ra con đờng cứu nớc giải phóng dân tộc Trong tác phẩm "Đờng cách mệnh"khi phân tích các chủ nghĩa, học thuyết, Ngời viết: "Bây giờ học thuyết nhiều,

chủ nghĩa nhiều, nhng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạngnhất, là chủ nghĩa Mác - Lênin".

Tổng kết kinh nghiệm thắng lợi của cách mạng Việt Nam, Ngời chỉ rõ:

"Chúng ta giành thắng lợi do nhiều nhân tố nhng cần phải nhấn mạnh rằng trớchết là nhờ cái vũ khí không gì thay thế đợc là chủ nghĩa Mác - Lênin"

Tuy nhiên, việc tiếp thu vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin của Hồ ChíMinh là cả một quá trình gắn với thực tiễn, trên cơ sở yêu cầu thực tiễn Ngờicoi việc học tập chủ nghĩa Mác - Lênin trớc hết phải nắm vững cái cốt lõi "linhhồn sống" của nó là phơng pháp biện chứng: "phải học tập tinh thần của chủnghĩa Mác - Lênin, học tập lập trờng quan điểm và phơng pháp của chủ nghĩaMác - Lênin để áp dụng lập trờng, quan điểm ấy mà giải quyết cho tốt nhữngvấn đề thực tế trong công tác cách mạng của chúng ta"

Nh vậy, t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh - bộ phận hữu cơ trong t tởngchung Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự kết hợp truyền thống văn hoá ViệtNam ngoại giao truyền thống Việt Nam, và tinh hoa văn hoá Đông - Tây dựatrên thế giới quan và phơng pháp luận mác xít đây cũng chính là nguồn gốc lýluận hình thành t tởng của Ngời

Ngoài nguồn gốc lý luận còn phải đề cập đến cơ sở thực tiễn, tác độngcủa thực tiễn đến sự hình thành t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh Lênin đãkhẳng định: "Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lý và cũng chính từ trong hoạt

động của thực tiễn mà từng bớc Hồ Chí Minh, đã tìm ra quy luật khái quátnhận thức thành lý luận để rồi lý luận ấy lại đợc Ngời vận dụng và kiểmnghiệm trong thực tiễn Cơ sở thực tiễn góp phần hình thành t tởng Hồ ChíMinh và t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh nói riêng, đó là thực tiễn của thời đại

và thực tiễn đời sống hoạt động của Ngời"

Nguyễn ái Quốc nêu cao quan điểm mác xít về thực tiễn nhng đề caonguyên tắc thống nhất giữa lý luận và thực tiễn Ngời nói: "Thống nhất giữa lýluận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin" bỡi

"Thực tiễn mà không có lý luận hớng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lýluận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông" [11, t8, 496]

Quan điểm thực tiễn ấy đã đợc Ngời vận dụng hiệu quả trong hoạt độngngoại giao của Ngời

Có thể nói, với Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh chủ nghĩa Mác - Lênin,

văn dân tộc và thế giới, truyền thống ngoại giao Việt Nam, những nội dung

đúc rút từ nền chính trị quốc tế, thông qua hoạt động thực tiễn phong phú đãtạo nên nền tảng cho công cuộc cứu nớc và là cội nguồn của t tởng Hồ ChíMinh về ngoại giao

1.1.2 Nội dung t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh thuộc về tơng lai, vì Hồ Chí Minh đã sáng tạo ra tơng lai

vĩ đại ấy Ngời là một Ngời làm nên lịch sử hiện đại Ngời đã trở thành mộtnhà kiến trúc và tạo hình của quá trình cách mạng thế giới trong thời kỳ cótính chất bùng nổ nhất Ngời trở thành ngọn đèn biển soi đờng đi cho tất cảcác dân tộc bị đàn áp trên thế giới Có lẽ hơn bất kỳ ngời nào khác của thế

kỷ này, đối với dân tộc mình và đối với cả thế giới, Hồ Chí Minh là hiệnthân của cách mạng

Sự ngiệp cách mạng của Hồ Chí Minh luôn gắn liền với dân tộc hay nóimột cách chính xác hơn "dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nớc ta đã sảnsinh ra Hồ Chủ tịch và chính Ngời là ngời đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân

ta, non sông đất nớc ta" Có thể nói rằng lịch sử là lịch sử của quần chúng songcá nhân, đặc biệt là những nhân vật nổi tiếng (chính diện hay phản diện) có vaitrò nhất định đối với lịch sử (nó thúc đẩy hay cản trở sự phát triển của lịch sử)

Sự xuất hiện của những cá nhân có khả năng, mức độ nhất định để giải quyếtnhững nhiệm vụ, những mục tiêu của lịch sử đặt ra cho mỗi thời đại là điềuhợp quy luật tính tất yếu của lịch sử này hoàn toàn không phủ nhận khả năngtrình độ t duy và hoạt động của cá nhân trong việc nhận thức yêu cầu của thời

đại, hành động phù hợp với quy luật lịch sử, nguyện vọng của nhân dân Sựxuất hiện của Hồ Chí Minh và những t tởng hoạt động của Ngời trong giai

đoạn cách mạng Việt Nam gặp những khó khăn là phù hợp với nguyện vọng vàquy luật lịch sử Những quan điểm, sự chỉ đạo sáng suốt của Ngời cũng nh t t-ởng ngoại giao của Ngời gắn liền với cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc vì tự do

và tiến bộ xã hội chính vì thế nên Huy Cận rất có lý khi cho rằng t tởng ngoạigiao Hồ Chí Minh bắt nguồn từ t tởng quán triệt của Ngời: giải phóng dân tộc

và giải phóng xã hội Trong nền văn minh nhân loại, bất cứ lý thuyết, họcthuyết, chủ nghĩa nào cũng nằm trong dòng chảy của t duy nhân loại trải qua

sự kiểm nghiệm của thời gian, để kế thừa và phát triển trên tinh thần phủ định

biện chứng những thành tựu trớc đó và phải gắn bó với mảnh đất hiện thực,phản ánh sự vận động của hiện thực.

Tuỳ theo bối cảnh lịch sử, đặc điểm của hoàn cảnh thực tiễn, môi trờnghoạt động đấu tranh và phẩm chất cá nhân của mỗi ngời có những cống hiếnriềng, đóng góp cho kho tàng lý luận chung và để lại dấu ấn nhất định vào sựvận động phát triển của thời đại, của giai cấp và dân tộc

Mỗi một thời đại xã hội đều cần những anh hùng và vĩ nhân của nó, vànếu không có những con ngời nh thế thì thời đại sẽ tạo ra họ

Hồ Chí Minh - Nhà t tởng lỗi lạc của cách mạng Việt Nam và vô cùngkính yêu của Đảng ta, của nhân dân và cả dân tộc Việt Nam T tởng cáchmạng Hồ Chí Minh là một cống hiến quý báu vào kho tàng lịch sử cách mạngthời đại

Sự ra đời của nớc Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (ngày 02/09/1945) mở ramột kỷ nguyên mới - kỷ nguyên của độc lập tự do, một thời đại mới - thời đại

Hồ Chí Minh Ngoại giao Việt Nam cũng bắt đầu thời kỳ ngoại giao Hồ ChíMinh có thể nói ngoại giao Hồ Chí Minh là bớc ngoặt lớn nhất trong lịch sửngoại giao Việt Nam, là sự phát triển mới của ngoại giao Việt Nam xét cả về ýnghĩa và tầm vóc của nó

Gần 100 năm mất nớc vào tay Pháp, dân tộc ta đã mất cả quyền nội trị

và ngoại giao Lợi ích dân tộc trong cả nớc và ngoài nớc đều nằm trng tay bọnxâm lợc Tinh thần quật khởi đấu tranh và tiếng nói chính nghĩa của nhân dân

ta không lọt đợc ra ngoài, tổ quốc Việt Nam coi nh không tồn tại trên bản đồthế giới

Dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ ChíMinh, cách mạng đã giành lại non sông đất nớc và cũng giành lại quyềnngoại giao cho nhân dân ta Việt Nam trở lại vị trí của mình trong cộng

đồng thế giới, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, vừa khaithác đợc tiềm năng của bản thân mình vừa tranh thủ đợc sự ủng hộ của bạn

bè thế giới

Có thể nói, trong lịch sử ngoại giao Việt Nam, thời đại Chủ tịch Hồ ChíMinh đã ghi một dấn ấn không bao giờ phai mờ T tởng ngoại giao của Hồ ChíMinh đợc xem là kim chỉ nam cho hoạt động ngoại giao Việt Nam từ sau Cáchmạng tháng Tám thành công đến nay

T tởng Hồ Chí Minh về ngoại giao là một bộ phận cấu thành t tởng HồChí Minh về con đờng cách mạng Việt Nam Nội dung t tởng ngoại giao HồChí Minh đợc cố Thủ tớng Phạm Văn Đồng khái quát: "Toàn bộ những t tởngcủa Hồ Chí Minh về hoạt động ngoại giao nh biết đánh giá, dự báo tình hình,nắm bắt thời cơ, tổ chức lực lợng, nhận rõ bạn thù, tranh thủ đồng minh, cô lập

kẻ thùn chủ yếu, kiên định về nguyên tắc, linh hoạt về sách lợc, biết thắng từngbớc để tiến tới thắng lợi hoàn toàn, độc lập tự chủ gắn liền với đoàn kết quốc tế

là di sản quý báu đối vơi chúng ta trong hoạt động ngoại giao để phục vụnhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc" [1, 161]

T tởng ngoại giao Hồ Chí Minh hay nói rõ hơn là hệ thống các quan

điểm về đờng lối chiến lợc và sách lợc đối với các vấn đề quốc tế và quan hệquốc tế, các chính sách đối ngoại và hoạt động ngoại giao của Đảng đã đợc soirọi trong thực tế thể hiện sự sáng tạo linh hoạt phù hợp với từng điều kiện

Điều chúng ta dễ nhận thấy là; dù đờng lối, chính sách ngoại giao của nớc taluôn có sự thay đổi lại luôn hớng vào thực hiện có hiệu qủa mục tiêu chungcủa cách mạng Việt Nam Đó chính là mong muốn suốt đời của Chủ tịch HồChí Minh: giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con ngời "Xâydựng một nớc Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh"

Hệ thống các quan điểm ngoại giao Hồ Chí Minh cũng chính là nhữngvấn đề cơ bản trong hoạt động ngoại giao Việt Nam thời hiện đại T tởng ngoạigiao Hồ Chí Minh bao gồm những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, ngoại giao nhân dân đợc xem là một bớc phát triển mới độc

đáo và sáng tạo của ngoại giao Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh và hiếm thấytrong lịch sử ngoại giao thế giới qua mỗi giai đoạn của cuộc đấu tranh, ngoạigiao nhân dân lại mang những nội dung, hình thức biểu hiện riêng Có thể nói,hoạt động ngoại giao hiện đại của Việt Nam có sự hiện diện của nhân dântrong nớc và nhân dân thế giới Chính lòng yêu chuộng hoà bình, độc lập, tự do

và sự nghiệp chính nghĩa, các mục tiêu đấu tranh mà nhân dân Việt Nam phấn

đấu thực hiện trong quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc cũng nh xây dựnghoà bình là điểm gặp gỡ và mẫu số chung để xây dựng quan hệ quốc tế củaViệt Nam, để tập hợp lực lợng quốc tế Nó phù hợp với ý thức chống cờngquyền và yêu chuộng hoà bình của nhana loại tiến bộ

Thứ hai, Một chủ trơng quan trọng trong t tởng ngoại giao Hồ ChíMinh là chính sách ngoại giao mở rộng hoà hiếu với các dân tộc "thêm bạn

bớt thù" Tháng 9/1947, trả lời phỏng vấn nhà báo Mỹ Êli Mây Si Ng ời nói:Việt Nam "muốn làm bạn với tất cả mọi nớc dân chủ và không gây thù oánvới một ai" "chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà sẵn sàng đặt quan hệngoại giao với chính phủ nớc nào trọng quyền bình đẳng, chủ quyền lãnh thổ

và chủ quyền quốc gia của nớc Việt Nam để cùng nhau bảo vệ hoà bình vàxây đắp dân chủ thế giới", phơng châm mở rộng quan hệ ngoại giao dã đợc

đại hội lần thứ VIII của Đảng tiếp tục với tuyên bố "Việt Nam muốn là bạncủa tất cả các nớc trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình độc lập vàphát triển" [1, 163]

Xuất phát điểm của t tởng "thêm bạn, bớt thù" là lợi dụng mâu thuẫngiữa các thế lực thù địch, phân hoá, thu hẹp, cô lập tới mức cao nhất kẻ thù củacách mạng, đồng thời hết sức coi trọng đoàn kết mọi thế lực để nhằm tạo nên

so sánh lực lợng có lợi phục vụ cho mục tiêu cách mạng Trên thực tế ngoạigiao nớc nào cũng lợi dụng mâu thuẫn các bên sao cho có lợi cho mình Lênintrong cuốn: "Bệnh ấu trĩ tả khuynh" trong phong trào cộng sản và công nhânquốc tế đã nhắc nhỡ: chỉ có thể thắng một kẻ địch mạnh hơn bằng một sự nổlực hết sức lớn và với điều kiện bắt buộc là phải lợi dụng một cách hết sức tỉ

mỉ, hết sức chăm chú, hết sức cẩn thận và khôn khéo bất cứ một "rạn nứt" bénhỏ nào giữa các kẻ thù Đây là một nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin,một vấn đề có ý nghĩa chiến lợc của cách mạng vô sản

Trong suốt quá trình hoạt động và lãnh đạo cách mạng Chủ tịch Hồ ChíMinh và Đảng ta đã nắm vững, vận dụng và phát triển quan điểm trên củaLênin phù hợp với những điều kiện lịch sử cụ thể trong các giai đoạn của cáchmạng nớc ta nhằm thực hiện có hiệu quả chủ trơng chiến lợc "thêm bạn, bớtthù" T tởng ngoại giao "thêm bạn, bớt thù" đã đợc Chủ tịch Hồ Chí Minh vậndụng và phát triển trong thực tiễn cách mạng Việt Nam

Thứ ba, độc lập tự chủ, tự lực tự cờng gắn liền với đoàn kết và hợp tácquốc tế đợc xem là cốt lõi của t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh, đồng thời cũng

là cơ sở của đờng lối quốc tế, đờng lối ngoại giao mới của Đảng và nhà nớc ta

T tởng này phản ánh quan hệ biện chứng - kết hợp sức mạnh dân tộc với sứcmạnh thời đại, kết hợp giữa nội lực và sự giúp đỡ quốc tế Nội lực chính là yếu

tố quyết định độc lập tự chủ, tự lực cánh sinh song không cô lập, biệt lập đóngcửa

Về tinh thần độc lập tự chủ trong hoạt động đối ngoại Chủ tịch Hồ ChíMinh từng nhắc nhở: "các nhà ngoại giao nớc ta cần nắm cái gốc, cái điểmmấu chốt về chính trị, quân sự, kinh tế, nội chiến, ngoại giao của ta là tự lựccánh sinh, dựa vào sức mình là chính" đồng thời phải ra sức tranh thủ sự giúp

đỡ của nhân dân tiến bộ và a chuộng hoà bình trên thế giới" [1, 162]

Kể từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công dới sự lãnh đạo của Chủtịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản, nhà nớc cách mạng non trẻ dù mới ra đờinhng đã từng bớc thiết lập đợc nền móng ngoại giao vững chắc với bạn bèquốc tế, mối quan hệ biện chứng giữa độc lập tự chủ và đoàn kết quốc tế đãtừng bớc đợc Đảng ta vận dụng taì tình, hiệu quả trong những hoàn cảnh điềukiện lịch sử phức tạp

Thứ t, trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc thế kỷ XX, Chủ tịch

Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn xem ngoại giao là một mặt trận, một nhân tốtạo nên sức mạnh tổng hợp của cách mạng Tháng 4/1969, Nghị quyết Bộchính trị quyết định: "Ngoại giao trở thành một mặt trận quan trọng có ýnghĩa chiến lợc"

Hoạt động ngoại giao nớc ta trong lịch sử dựng nớc và giữ nớc trớc đâycũng nh trong lịch sử hiện nay đã phát huy vai trò tích cực và chủ đọng songsức mạnh ngoại giao tuỳ thuộc vào nội lực quốc gia bỡi "thực lực là cái chiêng,ngoại giao là cái tiếng Cái chiêng có to thì cái tiếng mới lớn"và do đó "muốnngoại giao đợc thắng lợi phải biểu dơng thực lực"

Trên đây là những nội dung cơ bản trong t tởng ngoại giao Hồ Chí Minhcùng với hệ thống quan điểm lý luận cách mạng, trong quá trình đấu tran giảiphóng dân tộc những t tởng ngoại giao này của Ngời là yếu tố không thể thiếugóp phần đa cách mạng đi đến bến bờ thắng lợi

Một điều chúng ta dễ nhận thấy là xuyên suốt trong t tởng ngoại giao

Hồ Chí Minh "điều có tính nguyên tắc là trong chính sách hàng ngày cũng nhtrong thực tiễn đấu tranh dù dới hình thức gì và trong bất cứ điều kiện nào ngờicách mạng không bao giờ đợc quên mục đích cuối cùng" Kiên định vững vàng

về mục tiêu chiến lợc, linh hoạt sáng tạo trong chỉ đạo chiến lợc, nắm bắt thờicơ, mềm dẻo khôn khéo trong biện pháp sách lợc chiến lợc Đó chính lànhững yếu tố đa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi cuối cùng

1.2 Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh.

1.2.1 Cơ sở lý luận.

Theo Lênin, chính trị vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật, vì vậy chỉ cóphơng pháp đúng đắn, phù hợp mới có thể thực hiện thành công các mục tiêuchính trị Với nhiều trờng hợp, phơng pháp cách mạng có ý nghĩa quyết định

đối với sự thành bại của phong trào cách mạng Trong lĩnh vực ngoại giao cũngvậy Phơng pháp, phong cách và nghệ thuật trong hoạt động ngoại giao củaChủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với t tởng của Ngời, góp phần quan trọng vàoviệc thực hiện thắng lợi đờng lối quốc tế, chính sách đối ngoại do Chủ tịch HồChí Minh và Đảng ta đề ra

Với tầm quan trọng của phơng pháp, đồng chí Lê Duẫn nhấn mạnh:

"Không lĩnh vực nào đòi hỏi ngời cách mạng phát huy trí sáng tạo nhiều nhlĩnh vực phơng pháp tiến hành cách mạng"

Chỉ tịch Hồ Chí Minh, tợng trng cho tinh hoa của dân tộc Việt Nam, đợcUNESCO công nhận, tôn vinh là danh nhân văn hoá, nhng trớc hết, Ngời làmột nhà hoạt động cách mạng Mục tiêu của Ngời là độc lập dân tộc, thốngnhất đất nớc và hạnh phúc cho nhân dân ngời tự học tập không ngừng và mọitri thức, hiểu biết đều phục vụ cho mục tiêu đó Mối quan hệ chặt chẽ giữa lýluận với thực tiễn thể hiện sinh động ở t duy, tình cảm, cách ứng xử và hành

động của Ngời Thực tiễn cuộc sống và tinh thần kiên trì học tập đã tạo điềukiện thuận lợi cho Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh hình thành thế giới quan vànhân sinh quan mới, có nhân cách riêng - nhân cách văn hoá Hồ Chí Minh

Cách nghĩ, cách đi tìm đờng cứu nớc, cách học tập, cách sống và hoạt

động cách mạng, cách lãnh đạo và tổ chức thực hiện đờng lối cách mạng của

Hồ Chí Minh rất tinh tế, thể hiện cả lòng yêu nớc và yêu thơng con ngời, trí tuệ

và bản lĩnh, tình cảm và ý chí, tài năng và ý chí tôi luyện

Từ cách tiếp cận nhân cách luận, có thể gợi mở một số vấn đề và hyvọng có thể học tập và vận dụng phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh Để trởthành nhà ngoại giao giỏi thì cùng với ngoại ngữ còn cần nhiều phẩm chấtkhác nữa, trong đó có nhân cách văn hoá Nhân cách của con ngời lại thờng đ-

ợc bộc lộ ở "những điều nhỏ nhặt" giữa cá nhân xuất chúng với dân tộc có mốiquan hệ tơng tác Từ lịch sử dựng nớc và giữ nớc của dân tộc, Nguyễn Trãi đãnêu rõ thế nớc có lúc mạnh, lúc yếu, nhng ở thời nào đất nớc cũng phát sinhhào kiệt "dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nớc ta đã sản sinh ra Hồ Chủ

tịch, ngời anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Ngời đã làm rạng rỡ dân tộc ta,nhân dân ta và non sông đất nớc ta".

Từ diện mạo của ngôn ngữ, ta thấy nh phảng phất bóng dáng của NgôQuyền, Lý Thờng Kiệt, Trần Hng Đạo, Nguyễn Trãi, Quang Trung Số phậncủa Ngời gắn với vận mệnh của dân tộc ở có sự chuyển hoá biện chứng: dântộc hoá cá nhân theo nghĩa tinh hoa văn hoá dân tộc nói chung và ngoại giaotruyền thống nói riêng đợc "di truyền mã hoá" vào một cá nhân xuất chúng nào

đó mà đất nớc đang cần

Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát triển, nâng phong cách ngoại giaotruyền thống ngoại giao Việt Nam lên một tầm cao mới của thời đại, làm "vẻvang non sông, đất nớc" "Việt Nam - Hồ Chí Minh" trở thành câu nói quenthân trong bạn bè quốc tế Những bài học kinh nghiệm của tổ tiên trong ứng xửvới các nớc láng giềng rất phong phú và quý báu, đợc áp dụng, đợc phát huytrong bối cảnh mới Tuy nhiên, nêu chỉ dừng lại ở truyền thống thì cha đủ đểgiải quyết các mối quan hệ bang giao phức tạp hơn, đa dạng, đa phơng đa tầngtrong thời kỳ hiện đại chính phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh là một nhân

tố quan trọng góp phần tạo nên những thành công rực rỡ về đối ngoại của nhândân ta trong thế kỷ XX

Trong mỗi một phong trào chính trị - xã hội cần có một ngọn cờ, mộtlãnh tụ Giữa cá nhân xuất chúng và thời đại có quan hệ mật thiết Trớc Hồ ChíMinh, đã có Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh ra nớc ngoài tìm đờng cứu nớcnhng không thành Khác với các vị tiền bối, Hồ Chí Minh đã sớm bắt đợc nhịp

và hơi thở của thời đại mới - thời đại cách mạng vô sản và giải phóng dân tộckhi chủ nghĩa t bản đã chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa.Trong 30 nămsống và hoạt động cách mạng ở nớc ngoài, Ngời đã đi qua 28 nớc thuộc bốnchâu: á, Âu, Phi, Mĩ, làm nhiều nghề khác nhau để kiếm sống, hoạt động cáchmạng đa dạng và phong phú, tiếp xúc với nhiều tầng lớp ngời khác nhau, Ngời

am hiểu sâu sắc con ngời và nền chính trị của nhiều nớc lớn trên thế giới nhAnh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức Vốn tri thức sâu rộng và sự tôi luyệntrong thực tiễn hoạt động quốc tế là những nhân tố quan trọng tạo nên tầm vóc

và phong cách Hồ Chí Minh

Tơng tác giữa vĩ nhân với thời đại bao gồm hai phơng diện chính: thời đại

đặt ra những vấn đề mới và đồng thời cũng xuất hiện những điều kiện mới đểnhân loại thực hiện những ớc mơ, khát vọng của mình Mặt khác thời đại lịch sử

cũng chính do con ngời tạo ra Vai trò quan trọng của vĩ nhân là sớm nhận biếtcái tất yếu và biết tổ chức quần chúng hành động theo quy luật khách quan

Nh vậy, mối quan hệ biện chứng giữa Hồ Chí Minh với thời đại trớc hết

đợc thực hiện thông qua hoạt động quốc tế lâu dài và gian khổ Hoạt độngcách mạng của Ngời cũng chính là cầu nối giữa dân tộc với quốc tế Ngời đãnâng những giá trị truyền thống dân tộc lên tầm cao mới nhờ hấp thụ nhữngtinh hoa của thời đại, đồng thời sáng tạo nên những giá trị mới, kết hợp vớinhau tạo thành hệ chuẩn mực giá trị định hớng cho hoạt động cách mạng nóichung và phơng pháp cùng phong cách ngoại giao nói riêng

Nhân cách thể hiện các giá trị văn hoá Từ truyền thống dân tộc thơngngời nh thể thơng thân, Ngời đặt tới tình yêu thơng nhân loại cần lao và chủnghĩa nhân văn quốc tế Chính vì vậy mà Ngời đã mong muốn "làm bạn với tấtcả mọi nớc dân chủ và không gây thù oán với một ai"

1.2.2 Nội dung phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

Phơng pháp là lý luận đợc diễn dịch ra ngôn ngữ của thực tiễn, là sựphù hợp giữa hoạt động chủ quan có hớng đích của con ngời với quy luậtkhách quan của đối tợng Lênin nhấn mạnh: "Những ngời mác xít chắc chắn

là chỉ mợn của học thuyết Mác những phơng pháp quý báu mà nếu không cóthì không thể hiểu đợc những quan hệ xã hội" Có nhiều quan niệm khácnhau về phơng pháp , nhng có một cách chung nhất, có thể xem phơng pháp

là toàn bộ những cách thức với tính chất là một hệ thống các nguyên tắc xuấtphát từ các quy luật tồn tại và vận động của đối t ợng đã đợc nhận thức, để

định hớng và điều chỉnh hoạt động nhận thức cũng nh hoạt động thực tiễn củacon ngời, nhằm tác động vào đối tợng, khách thể để thực hiện mục đích đã

định

Vấn đề không chỉ là chân lý mà điều quan trọng là con đờng dẫn đếnchân lý và thực hiện chân lý Phơng pháp đóng vai trò quan trọng đặc biệttrong hoạt động ngoại giao là thế giới không ngừng biến đổi, không ngừngvận động cần phải có những cách thức đánh giá, nhận định dự báo tình hìnhthế giới một cách khoa học, năng động Sự thay đổi của tình hình đòi hỏi phải

có phơng pháp mới Lênin nhấn mạnh: "Không thể giải quyết công việc hômnay bằng phơng pháp của ngày hôm qua" Mặt khác, do đối tác của ngoại

giao đa dạng và phức tạp, cần có sự linh hoạt, chủ động và sáng tạo trong việclựa chọn phơng pháp cho phù hợp với từng đối tợng.

Nội dung phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh bao gồm:

Thứ nhất, dự báo thời cơ và nắm bắt thời cơ: trong quá trình hoạch định ờng lối cách mạng nói chung và đờng lối quốc tế cùng chính sách đối ngoại nóiriêng, việc dự báo và nắm bắt thời cơ, vận nớc có tầm quan trọng đặc biệt Năm

đ-1947, khi giới thiệu 13 chơng tôn tử binh pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã rút ramột kết luận: "Muốn thành công thì phải biết trớc mọi việc"

Chủ tịch Hồ Chí Minh có khả năng tiên đoán, tiên liệu Vận dụng phơngpháp biện chứng duy vật, kết hợp triết lý của phơng Đông và của Việt Nam, đểphân tích tình hình quốc tế, chính sách và mối quan hệ giữa các nớc lớn, Ngời

đã nhận thức đợc những đặc điểm và xu thế của thời đại, đa ra nhiều nhận định

đúng đắn về các xu hớng phát triển, dự báo chính xác về khả năng, thời điểmxẩy ra chiến tranh, khả năng và chiều hớng phát triển của cách mạng trên thếgiới và về những bớc ngoặt của cách mạng Việt Nam

Hồ Chí Minh có khả năng dự cảm vợt thời gian, nhng Ngời không phải

là một nhà tiên tri thần bí Những dự báo đúng đắn của Ngời về thời cơ trớc hết

là những kết quả của phán đoán và phân tích khoa học dựa trên việc xem xét

cụ thể, khách quan thực tế Việt Nam và tình hình, các xu thế liên quan trên thếgiới Đó còn là kết quả của tinh thần tiến công

Thứ hai, trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh còn có phơng phápngoại giao tâm công "Tâm công" - đánh vào lòng ngời - là một trong nhữngphơng pháp đặc sắc của ngoại giao truyền thống Việt Nam Tâm công là thuphục lòng ngời bằng chính nghĩa, chinh phục bằng nhân tình, thuyết phục bằng

lẻ phải và đạo lý Tâm công dùng trong binh vận để làm nhụt nhuệ khí của

địch, gây hoang mang trong hàng ngủ đối phơng, kết hợp với thắng lợi trênchiến trờng buộc địch phải nghị hoà và rút quân về nớc

Theo Hồ Chí Minh, bên cạnh thiên thời địa lợi, có tớng giỏi, theo đúngphép dụng binh, quân đội mạnh, nhân dân đông của cải vật chất nhiều, điều quantrọng thiết yếu là "đợc lòng dân", đợc nhân dân tin cậy, còn cần phải có nhữngbiện pháp tác động vào hàng ngủ đối phơng: chia rẽ đợc nội bộ và quấy rối quân

địch, làm cho địch "kiêu ngạo" sơ hở không đề phòng, "rối óc", "mệt nhọc" Mặtkhác đợc nhấn mạnh: "Ngoại giao ai thuận lợi hơn thì thắng".

Kết hợp truyền thống với hiện đại Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụngsáng tạo và đa "ngoại giao tâm công" của ông cha lên một tầm cao mới trongcuộc đấu tranh giành độc lập, tự do, thống nhất đất nớc Cơ sở của tâm công

là bản tính hớng thiện của mỗi con ngời và sự chia sẽ các giá trị nhân vănchung của nhân dân tiến bộ trên thế giới "Tuy phong tục mỗi dân mỗi khác,nhng có một điều thì dân nào cũng giống nhau ấy là dân nào cũng a sự lành

và ghét sự dữ"

Trong quá trình tìm đờng cứu nớc Nguyễn ái Quốc từ lòng yêu nớc

th-ơng nòi đã đến với nhân loại bằng "tình hữu ái vô sản" vì suy cho cùng trên thếgiới chỉ có hai giống ngời "giống ngời bóc lột" và "giống ngời bị bóc lột" Chủnghĩa yêu nớc Việt Nam mang tính nhân văn sâu sắc gắn liền với tinh thầnquốc tế trong sáng

Chính sự tơng đồng về tình cảm, tâm lý, yêu hoà bình và hữu nghị, lẽphải và đạo lý của nhân loại tiến bộ, cùng với tinh thần quốc tế chân chính làcơ sở để Chủ tịch Hồ Chí Minh thực hiện "ngoại giao tâm công" nhằm khơidậy và tăng cờng tình đoàn kết, trang thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dâncác nớc, các tổ chức, các lực lợng, của nhân sĩ và nhân dân yêu chuộng hoàbình và công lý trên thế giới đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa và công cuộcxây dựng đất nớc của nhân dân ta

Với vốn hiểu biết sâu rộng về văn hoá, tâm lý, ngôn ngữ và phong tụctập quán của nhiều dân tộc ở phơng Đông và phơng Tây, Hồ Chí Minh đã tìm

đợc những cách thức xử thế hợp lòng ngời, hợp từng hoàn cảnh, đối tợng cụthể trong quan hệ đa dạng với nhiều đối tợng

Thứ ba, thật thiết sót khi nói đến phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

mà chúng ta không nói đến phơng pháp "dĩ bất biến, ứng vạn biến" Phơngpháp "dĩ bất biến, ứng vạn biến" - lấy cái không thể thay đổi để ứng phó vớimuôn sự thay đổi - là một phơng pháp bắt nguồn từ triết lý phơng Đông, đợc

ông cha ta vận dụng hiệu quả trong cuộc đấu tranh lâu dài dựng nớc và giữ

n-ớc Nó phù hợp với đặc tính "thích ứng" của dân tộc ta vì thế trong lịch sử pháttriển của dân tộc đã đợc nhiều nhà chính trị quân sự lỗi lạc vận dụng

"Dĩ bất biến, ứng vạn biến" - là phơng pháp giữ vững mục tiêu cuối

thắng từng bớc để đi đến thắng lợi hoàn toàn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.Theo đồng chí Lê Duẫn: "Biết thắng từng bớc cho đúng có nghĩa là ở mỗithời kỳ nhất định hay mỗi tình thế nhất định biết đề ra đợc mục tiêu cụ thể sáthợp nhất, biết dựa theo quy luật khách quan mà điều khiển cuộc đấu tranh thếnào để thực hiện mục tiêu đó với mức thắng lợi tối đa mở đờng co cách mạngtiến lên những bớc mới cao hơn tạo ra triển vọng chắc chắn nhất cho thắnglợi cuối cùng".

Nh vậy, dù với phơng pháp ngoại giao nào thì Chủ tịch Hồ Chí Minhcũng đều dựa vào tình hình cụ thể trong mỗi giai đoạn cơ bản của cáchmạng, chiến lợc cách mạng không thay đổi còn chỉ đạo chiến lợc vận dụngsách lợc thì phải linh hoạt Để từ đó Hồ Chí Minh đa ra những phơng phápphù hợp với từng đối tợng, từng hoàn cảnh để đảm bảo thắng lợi cho cáchmạng nớc ta

Chơng 2.

Phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về dự báo

và nắm bắt thời cơ thời kỳ 1945 - 1946.

2.1 Khái niệm về thời cơ.

Thời và thời cơ đợc khái lợc trong trí tuệ Việt Nam từ thời xa xa nh mộtnhân tố vô cùng quan trọng trong triết lý hành động

Từ thời đại ông cha ta, thời cơ đã trở thành một yếu tố có tính trí tuệtrong cách ứng phó, đối phó với các tình huống, hoàn cảnh sự kiện phức tạp,

đặc biệt là trong quan hệ bang giao (quan hệ với các nớc láng giềng) mà thờngthì họ lớn mạnh hơn mình

Thời thế, nếu nhận thức đợc đúng, sẽ trở thành một trong ba nhân tốtạo ra sức mạnh thắng lợi: "thiên thời, địa lợi, nhân hoà" Điều đó phải chăng

có thể hiểu là: nếu ở một thời điểm thiên nhiên thích hợp, thuận lợi nào đó,

tại một không gian thuận tiện đã hội tụ đầy đủ tiềm năng vật chất và tinhthần, con ngời đã biết chung sức, biết hoà hợp, đoàn kết gắn bó với nhau thì

có thể biến yếu thành mạnh, có thể khắc phục đợc mọi trở lực để tiến tớigiành đợc thắng lợi

Nhà quân sự Nguyễn Trãi cũng nh nhiều nhà chiến lợc khác của ĐạiViệt, đã nhận thức rõ giá trị của vấn đề thời cơ trong chiến lợc chống quânxâm lợc ngoại bang Khi tình thế chuyển biến có lợi cho ta, ông đã dùng "tâmcông", đánh vào tâm lý, ý chí của kẻ thù trớc khi đánh vào thành trì của chúng,buộc đối phơng phải chấp nhận lui quân để cầu hoà với ta Và mỗi khi thời cơcho phép, Nguyễn Trãi chỉ rằng: "thời cơ, thời cơ, chớ nên bỏ lỡ" (trích trongQuân trung từ mệnh tập của Nguyễn Trãi)

Và ông cũng cho rằng:

"Nó đã sợ chết, ham sống, phải thành khẩn cầu hoà

Ta để cho giặc toàn quân, mà dân ta đừng nghỉ Chẳng những là mu kế cực sâu xa

Mà cũng thật cổ kim cha hề thấy Xã tắc từ đây vững yên

Giang sơn từ đây đổi mới Càn khôn hết bỉ lại thái Nhật nguyệt hết mờ lại trong

Mở rộng nền thái bình muôn thủa Rửa sạch điều hổ thẹn nghìn thu"

(Trích: Quân trung từ mệnh tập)

Qua đó chúng ta thấy thời và thời cơ là giây phút quan trọng nh thế nàotrong kế sách bảo vệ an ninh bờ cỏi đất nớc và thái bình yên vui cho trăm họ

Bên cạnh đó Nguyễn Trãi cũng rất kiên quyết với những ai không biết sửdụng đúng thời cơ, để lầm thời lỡ vận: "Ai trớc thời, giết không tha, ai sauthời, giết không tha" (Trích: Quân trung từ mệnh tập)

Qua đây, chúng ta cũng cần nhận thấy rằng, từ thời xa xa cha ông ta đãcoi trọng thời cơ nh thế nào

Còn trong thời đại của chúng ta ngày nay, con ngời đã có rất nhiều kháiniệm về thời và thời cơ với nhiều ý niệm khác nhau.

Đi theo cách hiểu thông thờng thì thời có hớng chỉ ra hoàn cảnh thuậnlợi đến trong một không gian và ở trong một thời gian nhất định để con ngờitiến hành một công việc nào đó có thể đợc xem là đem lại kết quả cao nhất

Thời đại ngày nay ngành dự báo chính trị xã hội đã có một bớc pháttriển trở thành một ngành khoa học có khả năng tính toán khá chuẩn xác vềmột thời điểm cuẩ quá trình phát triển chính trị xã hội Nêu lên đợc nhữngtriển vọng về kinh tế và dân số, phân bố dân c học vấn, về chính sách đối nội

và chính sách đối ngoại, về phát triển quân sự, lực lợng vũ trang, đặc biệt làvấn đề quan hệ quốc tế cũng nh những mặt phát triển khác trong đời sống kinh

tế xã hội Hệ quả chung của ngành khoa học dự báo xã hội là tìm thấy thời

điểm của những vấn đề phát sinh trong nền chính trị xã hội, trong cộng đồng cdân và trong các mối quan hệ giữa các quốc gia dân tộc với nhau Cụ thể hoánhững khái niệm về dự báo xã hội, đặc biệt là trong vấn đề dự báo thời cơ, thìnhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nớc đều cho rằng thời cơ là biểu thị củamối quan hệ giữa ba nhân tố: thế - thời và lực Các mối quan hệ và tơng tác lẫnnhau giữa ba yếu tố này tạo ra thời cơ hành động thành công Hiểu theo mộtcách khác thì thời cơ là lúc tập trung cao độ nhất những mẫu thuẫn và khókhăn của đối phơng và cũng là dịp hội tụ đầy đủ nhất có thể có những thuận lợi

đối với ta

Tuy nhiên, vẫn còn một cách khác để có thể tiếp cận sát hợp hơn với nộidung của vấn đề dự báo và nắm bắt thời cơ trong phơng pháp quan hệ quốc tế

đối ngoại của Hồ Chí Minh Nh chúng ta đã biết, trong quan hệ chính trị nóichung và đặc biệt là chính trị đối ngoại nói riêng là một nghệ thuật về các khảnăng Vì vậy mà vấn đề thời cơ, quá trình phát hiện và nắm bắt thời cơ phảichăng là một bộ phận của nghệ thuật này

Để thấy đúng đợc thời cơ, tạo ra bớc chuyển biến chiến lợc trong "nộichính hay ngoại giao" thì trớc hết phải xuất phát từ việc đánh giá chuẩn xác xxkhả năng phát triển của tình hình, của thời cuộc bên trong cũng nh bên ngoài

Dự kiến đúng bớc chuyển biến của thời cuộc, thấy đợc hết các khả năng khácnhau trong quá trình phát triển thời cuộc và từ đó rành lọc để chủ động chọn đ-

ợc khả năng thích hợp, thấy đợc chính xác thời điểm mà khả năng thuận lợi đó,

từ đó sẽ trở thành hiện thực để kịp chuẩn bị lực lợng thúc đẩy, đón nhận, và sửdụng nó.

Cách khái lợc về thời cơ nh trên có thể cung cấp cho chúng ta cái nhìn

rõ hơn, có tính định hớng hơn để từ đó làm cơ sở để tiếp cận với nhận thức vềthời cuộc, nắm bắt dự báo thời cơ trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh

Còn theo Bộ trởng ngoại giao Nguyễn Dy Niên thì nhận định: "Thời cơ

có thể do các nhân tố trong nớc tạo ra, hoặc do điều kiện quốc tế đa lại Nắm

đợc thời cơ thì kết hợp đợc các nhân tố chủ quan và khách quan, nội lực vàngoại lực Nghệ thuật lãnh đạo cách mạng đòi hỏi phải dự đoán đúng thời cơ

để chuẩn bị lực lợng nắm bắt và tận dụng thời cơ"

Còn Phan Chu Trinh đã tổng kêt con đờng và phơng pháp cách mạngcủa Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh có đặc điểm khác với các sĩ phu yêu nớckhác chính là ở chổ "đãi thời", biết cân nhắc, biết sàng lọc, suy ngẫm thấu đáo

về thời thế qua đó mà sớm nhận biết sự thay đổi cơ bản của thời cuộc và tìm

đúng hiền triết giải phóng dân tộc, cũng nh nhận rõ các khả năng mới của thời

đại và của thời cơ lúc có thể có biến động cách mạng ở các cộng đồng quốc giakhu vực cũng nh ở nớc ta về trên thế giới

Tóm lại, từ những khái niệm về thời, thời cơ, thì Chủ tịch Hồ Chí Minh

là ngời nắm bắt đợc một cách thấu đáo, thần thái, để từ đó mà biết cách nhìnnhận, nhanh nhạy với thời cuộc tạo ra thời cơ cho cách mạng nớc ta Và việc

dự báo và nắm bắt thời cơ trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh đợc sửdụng một cách linh hoạt, nhuần nhuyễn, phù hợp với từng giai đoạn cụ thể củacách mạng Việt Nam Trên cơ sở đó đa cách mạng Việt Nam đi đến gặt háithắng lợi từng bớc và tiến đến thắng lợi hoàn toàn

Dự báo và nắm bắt thời cơ trong phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh nóiriêng và t tởng ngoại giao Hồ Chí Minh nói chung là một trong những yếu tốcấu thành t tởng Hồ Chí Minh Mà t tởng Hồ Chí Minh về ngoại giao cùng với

lý luận của Đảng trên các lĩnh vực quốc tế và đối ngoại hợp thành một chínhthể T tởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho hành động quốc tế và ngoại giao,nhà nớc, trí tuệ của Đảng, hoạt động thực tiễn phong phú và sáng tạo của Đảng

và của nhân dân ta làm giàu thêm t tởng Hồ Chí Minh

Việc nghiên cứu và quán triệt t tởng Hồ Chí Minh cũng nh phơng pháp,phong cách và nghệ thuật Hồ Chí Minh về ngoại giao là một công việc quan

ngoại của Đảng và nhà nớc Việt Nam đề ra tại Đại hội đại biểu toàn quốc lầnthứ IX Đảng Cộng sản Việt Nam, tháng 4 năm 2001.

2.2 Quá trình hình thành phơng pháp ngoại giao Hồ Chí Minh về

dự báo và nắm bắt thời cơ (Từ đầu thế kỷ XX đến Cách mạng tháng Tám 1945).

2.2.1 Từ đầu thế kỷ XX đến trớc Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Thế kỷ XX đánh dấu bớc phát triển lớn của trí tuệ quan hệ quốc tế ViệtNam mà Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng hoạt động thực tiễn để trí tuệ của mình làngời tiêu biểu nhất

Lịch sử đã ghi nhận những cống hiến to lớn của Ngời "anh hùng giảiphóng dân tộc" - Hồ Chí Minh về những tài tiên đoán tài tình các b ớc pháttriển của cách mạng Việt Nam và thế giới Biết nắm bắt thời cuộc một cáchnhanh nhạy, chính xác nhất Trong quá trình hoạt động thực tiễn Chủ tịch HồChí Minh đã coi việc quan sát, phân tích và nhận thức đúng những diễn biếnquốc tế, khu vực là một trong những nhân tố quan trọng để quyết định đề ranhững chiến lợc cho cách mạng Việt Nam

Hồ Chí Minh là một trong số rất ít các nhà lãnh đạo cách mạng quốc giathấy rất sớm khả năng liên hiệp hành động giữa các quốc gia thuộc địa vớinhau và giữa phong trào cách mạng thuộc địa với phong trào cộng sản và côngnhân quốc tế Điều này sẽ tạo ra sức mạnh vô cùng lớn để lật đổ, làm suy yếu

hệ thống chủ nghĩa đế quốc cờng quyền bóc lột và hệ thống chủ nghĩa thựcdân áp bức thống trị toàn cầu

Năm 1920, cũng nh hàng ngàn ngời đã tiếp cận với dự thảo Luận cơngcủa Lênin về vấn đề dân tộc và thuộc địa, nhng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhậnthức sâu sắc và cho "đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đờng giảiphóng chúng ta" [15, t 10, 127]

Từ những năm 20 trở đi Ngời hoạt động không biết mệt mỏi trong hộiliên hiệp thuộc địa và phong trào cộng sản công nhân quốc tế, cố gắng thúc

đẩy khả năng liên hiệp hành động này sớm trở thành sức mạnh hiện thực

Hồ Chí Minh đã từng thấy khả năng cách mạng giải phóng dân tộc ởthuộc địa có thể giành đợc thắng lợi trớc cách mạng vô sản của chính quốc vàbằng cách ấy nó sẽ tác động mạnh mẽ đến cách mạng vô sản ở chính quốc.Với lý luận đầy sáng tạo đó, Hồ Chí Minh đã góp phần "phá xiềng xích" ràng

buộc cách mạng thuộc địa với cách mạng chính quốc, tạo ra thời cơ cho quátrình tự giải phóng của các dân tộc thuộc địa bằng tinh thần tự lực tự cờng,không phụ thuộc vào diễn biến cách mạng ở chính quốc.

Kiểm nghiệm của lịch sử một lần nữa xác định dự đoán thiên tài của HồChí Minh về khả năng vơn dậy của các nớc nhỏ vốn là thuộc địa, đấu tranh chonền độc lập tự do của mình nửa cuối thể kỷ XX

Bên cạnh đó Hồ Chí Minh còn là ngời đi đầu trong việc dự báo sớm khảnăng về cuộc cách mạng bùng nổ trên thế giới và trong khi vực

Đối với Châu á - Thái Bình Dơng, Ngời đã sớm chỉ ra sự bùng nổ tấtyếu của cách mạng giải phóng dân tộc Tháng 5 năm 1921, trong bài viết thứhai về Đông Dơng, Nguyễn ái Quốc đã đa ra một kết luận quan trọng: " hàng trăm triệu nhân dân Châu á bị tàn sát và áp bức thức tĩnh, để gạt bỏ sựbóc lột đê tiện của một bọn thực dân lòng tham không đáy" và "họ sẽ hìnhthành một lực lợng khổng lồ" [15, t 1, 36]

Đặt vấn đề Châu á - Thái Bình Dơng trong sự vận động của các mâuthuẫn và trong đấu tranh giữa những xu hớng đối lập trong quan hệ quốc tế,năm 1924, trong bài viết Đông Dơng và Thái Bình Dơng, Ngời cho rằng: "TháiBình Dơng và các thuộc địa xung quanh Thái Bình Dơng, tơng lai có thể trởthành một lò lửa của chiến tranh thế giới mới" [15, t1, 214]

Đúng 17 năm sau, điều tiên đoán của Ngời đã trở thành hiện thực, các nớc ởChâu á - Thái Bình Dơng sau chiến tranh thế giới đã cơ bản hoàn thành công cuộcgiải phóng và ngày nay đang biến thành "một lực lợng khổng lồ"

Không chỉ dự báo sớm khả năng bùng nổ của cách mạng trên thế giới vàkhu vực, Hồ Chí Minh còn nhận thức đúng nguy cơ chiến tranh thế giới IIbùng nổ

Trên cơ sở nắm chắc của những diễn biến của những mẫu thuẫn chủ yếutrong quan hệ giữa các nớc lớn, tình hình phát triển về kinh tế, chính trị tronggiai đoạn khủng hoảng kinh tế t bản chủ nghĩa (1929 - 1933), tháng 9 năm

1930, sau khi phân tích tình hình Châu á và Đông Dơng , Ngời đã cảnh báo,tình huống các nớc lớn "chuẩn bị một cuộc chiến tranh đế quốc trên Thái BìnhDơng" [15, t3, 50]

Cho đến những năm 40, khi cuộc chiến tranh thế giới bùng nổ và nắmchắc những diễn biến của cuộc chiến tranh ấy, Ngời đã sớm có những nhận

phút cam go nhất Đồng thời , vừa lợi dụng đợc những diễn biến của tình hìnhquốc tế để có đợc những chính sách kịp thời cho tình hình cách mạng ViệtNam Ngời đã dự báo đúng đắn nhiều dự kiện , cũng trong năm 1924, trong bài

Đông Dơng và Thái Bình Dơng , Ngời đã cho rằng: "thế nào rồi cũng có ngàynớc Nga Cách mạng phải đọ sức với chủ nghĩa t bản" [15, t1, 243] Và dự đoánnày của Ngời cũng hoàn toàn chính xác Vì đúng 17 năm sau phát xít Đức tấncông Liên Xô (11/6/1942)

Không chỉ dự đoán thiên tài về các sự kiện sắp xảy ra mà Ngời còn môphỏng cuộc chiến tranh nh là "cơn lốc lớn đang làm thay đổi số phận hànhtrăm triệu con ngời" mà kết cục là cách mạng ở nhiều nớc sẽ thành công, nớcNga và lực lợng trong đồng minh dân chủ giành đợc thắng lợi Nguyễn áiQuốc chẳng những đã sớm xác định khả năng bùng nổ của chiến tranh đế quốc

mà còn khái quát đúng quy mô, chiều hớng phát triển cũng nh những bớcngoặt và hệ quả của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai

Từ những dự baó thiên tài về tình hình thế giới , thời cuộc của cáchmạng việt nam , từng bớc Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh còn cho chúng tathấy khả năng cách mạng Việt Nam bùng nổ và giàng đợc nhiều thắng lợilớn.Điều này nằm trong sự dự báo và nắm bắt thời cơ của phơng pháp ngoạigiao Nguyễn ái Quốc - Hồ Chí Minh

ý nghĩa thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam, cách mạng Đông Dơng

là sự chỉ đạo cách mạng của Đảng không bị bất ngờ, không thụ động đối phóvới chiến tranh đế quốc , mà luôn chủ động , sáng tạo và kịp thời

ơng dấu một cái gì đang sôi sục, đang gào thét và sẽ bùng nổ một cách ghêgớm khi thời cơ đến" [15; t1, 28]

Với niềm tin có trí tuệ đó, trong "Đờng cách mệnh", Ngời đã sáng tạo racon đờng giải phóng dân tộc lầm than đi theo định hớng mới: gắn sự nghiệp vì

độc lập tự do của dân tộc với xu thế thời đại, trớc mắt là đa cách mạng nớc tahoà nhập cùng trào lu và xu thế biến đổi cách mạng thế giới, Phong trào cộngsản, công nhân quốc tế và phong trào giải phóng các dân tộc bị áp bức toàncầu Ngời nhấn mạnh: "Cách mạng An Nam cũng là bộ phận trong cách mạngthế giới" [15; t 1, 301] Với định hớng đó Nguyễn ái Quốc đã tạo ra thế và lựcmới cho sự nghiệp cách mạng nớc nhà và đa cách mạng Việt Nam thoát khỏithế cô lập Điều đó đã tạo ra bớc ngoặt phát triển của quan hệ quốc tế ViệtNam, gắn dân tộc với xu thế thời đại (không phải gắn với một quốc gia, mộtthế lực chính trị nhất định ở bên ngoài) Điều đó còn có ý nghĩa khoa học thựctiễn lớn lao vì đã giúp cách mạng nớc ta tiếp cận nhanh chóng với những biến

đổi của đời sống khoa học chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội toàn cầu trongnhững thập kỷ kế tiếp cho đến hôm nay

Trong nhiều trờng hợp cụ thể, Ngời đã tiên đoán chính xác thời cơchuyển mình của cách mạng Việt Nam vơn tới giành thắng lợi quyết địnhthông qua sự phân tích khoa học về đặc điểm xu thế phát triển tình hình thếgiới, về những mâu thuẫn và sự vận động của nó, thấy rõ những nhân tố thúc

đẩy thời và thế của cách mạng nớc ta Nguyễn ái Quốc Và những ngời lãnh

đạo cách mạng của Đảng ta đã nhận định chính xác về thời cơ cách mạng giảiphóng dân tộc thành công ở nớc ta

Năm 1941, quân phiệt Nhật tấn công Trân Châu Cảnh, căn cứ quân sự

Mĩ, mở đầu chiến tranh Thái Bình Dơng, Nguyễn ái Quốc đã dự đoán sớmmuộn Nhật Bản cũng sẽ vào Đông Dơng hất cẳng Pháp Nguyễn ái Quốc viết:Trong lúc Nhật và Pháp đang hợp tác chặt chẽ, Việt Minh đoán trớc rằngchúng sẽ phản nhau, mà Nhật phản Pháp 9/3/1945 Lịch sử đã chứng minhnhận định đó là hoàn toàn đúng và đó chính là thời cơ của cách mạng ViệtNam

Nhật nhảy vào Đông Dơng, lần lợt dùng mọi hình thức chính trị, quânsự để buộc Pháp từng bớc nhợng bộ và cuối cùng dâng tặng Đông Dơng choNhật Rõ ràng là Hồ Chí Minh đã nắm bắt đợc một cách tài tình về vấn đề thờicơ cho cách mạng Việt Nam Vậy thì tại sao Bác lại có thể dự báo tài tìnhchính xác đến nh vậy? Lí giải là ở chỗ: Bác nắm chắc phơng thức lí luận biện