Phát triển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thông qua việc sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3 4 tuổi

Đặc biệt ở tuổi mẫu giáo chơi chính là hoạt động chủ đạo đối với sự phát triển của trẻ.Nhiều trò chơi xuất hiện ở lứa tuổi này nh: Trò chơi đóng vai theo chủ đề, tròchơi xây dựng, trò ch

Mục lục Trang

Chơng I: Tổng quan vấn đề nghiên cứu 8

1.1 Sơ lợc về lịch sử của vấn đề nghiên cứu 8

1.2.3 Vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ 15

1.2.4 Trò chơi học tập đối với sự phát triển của trẻ 18

phân biệt các hình hình học và hình dạng của sự vật.

Chơng II: Nội dung và phơng pháp nghiên cứu 26

2.1.1 Nghiên cứu khả năng phân biệt các hình hình hình học 26

và hình dạng các sự vật của trẻ 3 - 4 tuổi

2.1.2 Nghiên cứu nhận thức của giáo viên về việc sử dụng 26

trò chơi học tập để dạy toán cho trẻ

 Néi dung thùc nghiÖm 32

PhÇn III KÕt luËn vµ kiªn nghÞ 55

Phần I Phần mở đầu.

1 Lý do chọn đề tài.

Trò chơi là một món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ Đặc biệt

ở tuổi mẫu giáo chơi chính là hoạt động chủ đạo đối với sự phát triển của trẻ.Nhiều trò chơi xuất hiện ở lứa tuổi này nh: Trò chơi đóng vai theo chủ đề, tròchơi xây dựng, trò chơi học tập, trò chơi vận động, trò chơi đóng kịch… trong đó trong đótrò chơi học tập là trò chơi có vai trò quan trọng đối với sự phát triển trí tuệ củatrẻ Trong quá trình chơi trẻ phải sử dụng các giác quan, ngôn ngữ thể hiện cácthao tác chơi, nhiệm vụ chơi Do đó các giác quan của trẻ trở nên tinh nhạy hơn,ngôn ngữ mạch lạc hơn và t duy trực quan phát triển mạnh mẽ Mặt khác qua tròchơi học tập trẻ tiếp thu, lĩnh hội, củng cố, khắc sâu đợc nhiều tri thức, kháiniệm, biểu tợng về thế giới xung quanh một cách có hệ thống hơn, các thao tác trítuệ không ngừng đợc phát triển và tình cảm trí tuệ đợc hình thành

Đặc biệt đối với việc hình thành biểu tợng toán cho trẻ, nhất là trẻ 3-4 tuổithì trò chơi học tập có vai trò rất quan trọng Nh chúng ta biết rằng: Bản thântoán học là một môn khoa học rất trừu tợng và "khô", là một bộ môn rất khó mà

đối với trẻ lại càng khó hơn Vì vậy mà việc sử dụng trò chơi để dạy toán cho trẻ

là một vấn đề cần đợc quan tâm, bởi trò chơi chiếm một vị trí quan trọng trong

đời sống các em Trò chơi tạo đợc sự hấp dẫn lôi cuốn đối với trẻ, nó phù hợp với

đặc điểm học tập của trẻ "học mà chơi, chơi mà học" Vui chơi là phơng tiện đểtruyền tải nội dung các biểu tợng nhằm đạt đợc mục đích học tập, tạo không khíthoải mái, phù hợp với đặc điểm của trẻ song hiệu quả vẫn đem lại nh mongmuốn Khi chơi trẻ sẽ đợc thúc đẩy bằng động cơ chơi: Cố gắng làm đúng, làmnhanh, nói đúng, tìm đúng… trong đóđể thắng cuộc, để đợc khen… trong đólúc đó nội dung họctập đợc lồng vào nội dung của trò chơi Mặt khác khi tham gia vào trò chơi họctập trẻ sẽ tự giác, tích cực chủ động, thực hiện các hành động chơi, các trò chơi,tạo cho trẻ sự hứng thú, nhẹ nhàng, các em sẽ không có cảm giác gò bó bắt buộc,máy móc

Bên cạnh đó trên thực tế qua các đợt kiến tập, thực tập cũng nh thực hànhthờng xuyên tại các trờng mầm non, chúng tôi nhận thấy việc dạy hình thànhbiểu tợng về hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ mẫu giáo, nhất là trẻ 3

- 4 tuổi tuy có nhiều u điểm nhng vẫn còn có những hạn chế nhất định nh: Các

giáo viên dạy trẻ một cách máy móc theo tiết dạy, tạo cho tiết học gò bó mà trẻ3- 4 tuổi thì rất khó có thể đạt đợc kết quả cao Mặt khác những tri thức đa đếncho trẻ còn thiếu chính xác nh: Quả hồng xiêm có dạng hình tròn… trong đónhững câuhỏi đặt ra cho trẻ không chuẩn xác nh:

Quả bóng là hình gì ?

Ông mặt trời là hình gì ?Chính vì vậy mà việc tạo ra một giờ học thoái mái có hiệu quả là rất cầnthiết đối với trẻ nhỏ, nhất là trẻ 3- 4 tuổi Đó chính là lý do tôi chọn đề tài này

2 Mục đích nghiên cứu:

Đề tài nhằm góp phần nâng cao chất lợng dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt cáchình hình học và hình dạng các sự vật thông qua trò chơi học tập

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu.

3.1 Khách thể nghiên cứu: Trẻ 3- 4 tuổi

3.2 Đối tợng nghiên cứu: Khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng

các sự vật của trẻ 3- 4 tuổi thông qua việc sử dụng trò chơi học tập

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu biết cách sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi sẽ phát triển ởtrẻ khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật

5 Phạm vi nghiên cứu:

Việc sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hìnhhọc và hình dạng các sự vật ở trờng mầu non Trờng Thi-Thành

Phố Vinh

6 Nhiệm vụ nghiên cứu:

6.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

6.2 Tìm hiểu thực trạng về việc sử dụng trò chơi học tập của giáo viên khi dạy trẻ3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật

6.3 Xây dựng hệ thống một số trò chơi học tập trong dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệtcác hình hình học và hình dạng các sự vật theo tinh thần của cơ sở lý luận đã đ ợclàm sáng tỏ ở trên và thực trạng dạy trẻ ở Trờng Mầm Non

7.Phơng pháp nghiên cứu:

7.1 Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết:

Thu thập và xử lý tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

7.2 Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phơng pháp quan sát việc tổ chức trò chơi học tập của giáo viên khi dạytrẻ 3- 4 tuổi

- Phơng pháp đàm thoại với các cô giáo mầm non về việc sử dụng trò chơi

để dạy toán cho trẻ

- Phơng pháp điều tra Ankét

7.3 Phơng pháp thực nghiệm

7.4 Phơng pháp thống kê toán học

Để chứng minh độ tin cậy cuả kết quả nghiên cứu

8 Kế hoạch và thời gian nghiên cứu:

- Tháng 11/2001: Nhận đề tài

- Tháng 11- 12/2001: Viết đề cơng - đọc tài liệu tham khảo

- Tháng 1- 2/2002: Hoàn chỉnh đề cơng, soạn chơng trình thực nghiệm,tiến hành thực nghiệm thăm dò

- Tháng 3- 4/2002: Tiến hành thực nghiệm s phạm, xử lý kết quả thựcnghiệm

- Tháng 4-5/2002: Viết công trình, tóm tắt công trình, hoàn chỉnh văn bảnkhoa học

9 Cấu trúc đề tài:

Đề tài gồm 3 phần và 3 chơng

Phần I: Phần mở đầu

Phần II: Phần nội dung

Chơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chơng 2: Nội dung và phơng pháp nghiên cứu

Chơng 3: Kết quả nghiên cứu

Phần III: Kết luận và kiến nghị

Phần II: phần nội dung.

Chơng 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu.

1 Cơ sở lý luận.

1.1 Sơ lợc về lịch sử của vấn đề nghiên cứu.

Từ lâu hoạt động vui chơi của trẻ mẫu giáo đã cuốn hút sự quan tâm củacác nhà triết học, dân tộc học, sinh học, tâm lý học, giáo dục học… trong đóSự quan tâmtrên không phải là ngẫu nhiên bởi lẽ các nhà giáo dục học, tâm lý học quan tâm

đến chơi của trẻ vì chơi chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống của chúng.Còn các nhà dân tộc học thì lại quan tâm đến chơi nh là một hiện tợng của nềnvăn hoá loài ngời, là cái nôi sáng tạo của nhân dân… trong đó

Ngay từ thời xa xa, mỗi dân tộc đều đã nghĩ ra đợc những trò chơi học tập

lý thú để giáo dục và dạy dỗ con trẻ Họ dùng trò chơi để dạy trẻ tiếng mẹ đẻ,cho trẻ làm quen với thế giới xung quanh, giúp chúng tiếp thu nền văn hoá củadân tộc mình cũng nh của loài ngời

Vào giữa thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX, một số nhà giáo dục tiêu biểu nh:Ph.Phreben ( ngời Đức), M.Montesori ( ngời ý), P A Pesonopva ( ngời Nga)… trong đó

đã có ý tởng gắn trò chơi học tập với việc dạy trẻ học, dùng trò chơi làm phơngtiện giáo dục cho trẻ mẫu giáo, họ đã xây dựng đợc một hệ thống trò chơi học tậpdành cho trẻ mẫu giáo… trong đó ý tởng sử dụng trò chơi học tập trong dạy học tiếp tục

đợc phản ánh trong hàng loạt các công trình nghiên cứu của các nhà giáo dục họcLiên Xô ( cũ ) A.P Usova, A.L.Radina, A.N Avanhesova, A.L Sorokina, A.KBandarenco… trong đó Theo họ, trò chơi học tập có ảnh hởng đến sự phát triển năng lựcnhận thức của trẻ mẫu giáo và coi trò chơi là một biện pháp giáo dục trí tuệ cóhiệu quả

Mặc dầu đợc quan tâm nhiều nh vậy, song ít ai đề cập đến việc sử dụngtrò chơi học tập để dạy trẻ 3-4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các

sự vật Có chăng họ chỉ sử dụng trò chơi học tập nh là một thủ thuật dạy họcnhằm củng cố những tri thức đã biết hoặc nh là một trò chơi ngoài giờ học, nhất

là cho lứa tuổi mẫu giáo lớn mà ít ai đi sâu nghiên cứu lứa tuổi mẫu giáo bé.Trong khi đó lứa tuổi này có vai trò rất quan trọng làm nền tảng cho sự phát triểnsau này của trẻ

Bên cạnh đó, trong các đề tài nghiên cứu của các anh chị đi trớc cũng vậy.

Họ chỉ thờng nghiên cứu trò chơi học tập với các môn học nh: Môi trờng xungquanh, Phát triển ngôn ngữ,… trong đó mà ít ai chọn đề tài nghiên cứu về trò chơi học tập

đối với việc dạy toán cho trẻ, nhất là dạy trẻ 3-4 tuổi phân biệt các hình hình hìnhhọc và hình dạng các sự vật lại càng mờ nhạt

1.2 Các vấn đề về trò chơi.

1.2.1 bản chất của trò chơi Theo tiến sỹ Nguyễn Thị ánh Tuyết:

Chơi là một hoạt động vô t, ngời chơi không chủ tâm vào một lợi ích thiếtthực nào cả, trong khi chơi các mối quan hệ của con ngời với tự nhiên và xã hội

đợc mô phỏng lại, nó mang lại cho ngời chơi một trạng thái tinh thần thoải máivui vẻ, dễ chịu Vậy bản chất của trò chơi là gì?

Trớc hết có thể nói rằng chơi là một hiện tợng mang tính xã hội Trong lịch

sử mỗi dân tộc đều có một kho lớn trò chơi trẻ em đợc tích luỹ và truyền từ thế hệnày sang thế hệ khác Trong đó trẻ em một mặt đợc giải trí, mặt khác lại đợc hiểubiết thêm về thế giới xung quanh và hoàn thiện những khả năng của mình, làmquen với nhng phơng thức hoạt động của loài ngời

Mỗi xã hội đều có ảnh hởng đến nội dung trò chơi của trẻ em bằng con ờng tự phát hay tự giác Hơn thế nữa trò chơi còn đợc sử dụng nh một phơng tiệngiáo dục, nh một phơng tiện truyền đạt những kinh nghiệm xã hội từ thế hệ nàysang thế hệ khác

đ-Bản chất xã hội của trò chơi cũng đợc biểu hiện bởi những điều kiện màmỗi xã hội tạo ra cho trẻ em chơi Nhng không phải xã hội nào cũng đều có thểtạo ra đợc những điều kiện đó Trong một xã hội mà trẻ em ở mỗi gia đình đãtham gia rất sớm vào công việc lao động nặng nhọc, làm cho chúng bị tớc đi tuổithơ và mất đi ngời bạn đồng hành, đó là trò chơi

Bản chất xã hội của trò chơi còn đợc biểu hiện trong nội dung của trò chơi

Đặc biệt là trong nội dung của trò chơi đóng vai theo chủ đề Trò chơi này là việctrẻ em mô phỏng lại đời sống xã hội của ngời lớn Trong đó các nhân vật của tròchơi là những con ngời củ thể có t tởng đạo đức… trong đó phản ánh lối sống, nghềnghiệp của một xã hội nhất định Trong đó trò chơi của trẻ ta có thể nhìn thấydấu vết của thời đại

Nh vậy các trò chơi của trẻ em ở các dân tộc và ở mọi thời đại đều mangtrong mình những dấu ấn sâu sắc về sự phát triển của xã hội Chỉ có xuất hiện từbản chất xã hội của trò chơi mới có thể giải thích đợc tính chất lịch sử củ thể củanội dung các trò chơi trẻ em.

Nhà tâm lý học nổi tiếng Pháp là Henri- Wallon (1879-1962) trong khinghiên cứu tâm lý trẻ em cũng đã xem trò chơi của chúng là một hiện tợng xã hội

đáng quan tâm Ông đã chỉ ra đặc tính phức tạp và đầy mâu thuẫn trong hoạt

động vui chơi của đứa trẻ và đã xác định một loạt mức độ phát triển hoạt độngvui chơi qua các lứa tuổi Động cơ vui chơi của trẻ em theo H.Wallon là sự cốgắng tích cực của đứa trẻ để tác động lại thế giới bên ngoài nhằm lĩnh hội cho đ-

ợc những năng lực của con ngời chứa trong thế giới đó Trong trò chơi trẻ luyệntập đợc những năng lực vận động, cảm giác và những năng lực trí tuệ, luyện tậpcác chức năng và các mối quan hệ xã hội

Khẳng định bản chất xã hội của trò chơi trẻ em cũng là khẳng định tác

động tích cực của ngời lớn lên trò chơi trẻ em Trong khi vấn đề trẻ em chơi mộtcách tự nhiện chủ động, ngời lớn có thể hớng dẫn chúng chơi một cách có mục

đích, có phơng hớng và có kế hoạch, nhằm tạo ra sự phát triển có hiệu qỉa nhất.Nói cách khác là có thể sử dụng trò chơi nh là một phơng tiện giáo dục quantrọng đối với trẻ em

1.2.2 Đặc điểm của trò chơi.

Vui chơi cần cho mọi ngời ở mọi lứa tuổi, đối với trẻ em thì vui chơi đã tạonên cuộc sống sinh động của chúng, trò chơi và tuổi thơ chính là hai ngời banthân thiết không tách rời nhau đợc hay nói một cách khác trò chơi đúng là cuộcsống của trẻ Trong khi chơi trẻ có dịp thể hiện xúc cảm của mình Đó chính làcơ hội để trẻ rèn luyện trí tuệ, làm nảy sinh nhiều sáng kiến, tạo tiền đề chonhững hoạt động sáng tạo sau này Khi chơi trẻ thả sức mà mơ ớc tợng tợng,những phẩm chất ý chí của trẻ nh tính dũnh cảm, lòng kiên trì… trong đóđều đợc hìnhthành trong trò chơi, trò chơi giúp cho các em có ý thức kỷ luật hơn, trò chơicũng là phơng tiện để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ… trong đóVậy trò chơi có những đặc

Chúng ta biết rằng: Trong học tập, ngời học chủ tâm nắm vững tri thứckhoa học và những khỹ năng kỷ xảo cần thiết Trong lao động, ngời lao động chủtâm tạo ra những giá trị vật chất và tinh thần cho xã hội Còn nguyên cớ thúc đẩytham gia vào trò chơi chính là sự hấp dẫn của bản thân qúa trình chơi chứ khôngphải là kết quả đạt đợc của hoạt động vui chơi Nói cách khác, khi chơi đứa trẻkhông chủ tâm nhằm vào một lợi ích nào cả… trong đóchính vì vậy nhiều nhà tâm lý học

đã cho rằng: Động cơ của hoạt động vui chơi nằm ngày trong quá trình hoạt độngchứ không nằm ở kết quả, hành động chơi mang mục đích tự nó Điều đó cónghĩa là chơi chỉ để mà chơi, chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều đó khi quansát trẻ chơi

Chẳng hạn trong trò chơi " Khám bệnh" cái hấp dẫn trẻ chơi chính là ở chỗkhi đóng vai ngời " Bác sỹ" đứa trẻ đợc đeo cái ống nghe vào tai và đặt cái ốngnghe đó lên " Ngời bệnh" còn việc khám có đúng bệnh không hay có chữa đợcbệnh không, điều đó trẻ chẳng cần quan tâm tới… trong đó

Hiểu đợc hoạt động vui chơi của trẻ em mang tính chất vô t nh vậy, ngờilớn khi tổ chức, hớng dẫn cho trẻ chơi nên tránh việc gán vào trò chơi những lợiích thiết thực buộc trẻ gắng sức để đạt cho bằng đợc vì mỗi khi đã gieo vào đầu

óc đứa trẻ một sự vụ lợi nào đó thì lập tức cũng tớc đi ở chúng tính hồn nhiên vô

t trong khi chơi Nh vậy không còn là chơi nữa.Vậy chơi phải thật thoải mái, thậtvô t

Một đặc điểm nữa mà ta có thể nhận thấy của trò chơi là hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động mô phỏng lại cuộc sống của ngời lớn, mô phỏng lại những mối quan hệ giữa con ngời với tự nhiên và xã hội.

Khi quan sát trẻ chơi trò chơi "Nấu ăn" thì chúng ta có thể thấy rõ đặc

điểm trên ở đây các vai chơi cho đến các đồ chơi đều không phải là thật mà chỉ

là những vật thay thế tợng trng cho ngời thật, vật thật nh trẻ đóng "Bà nội trợ, "ống bơ, vỏ sò, vỏ trai, có thể làm bát, thịt cá có thể là những mảnh gỗ khốinhựa… trong đó tất cả cũng là những gì đó hao hao giống vẻ bề ngoài với ngời thật, vậtthật mà thôi và dù ngời ta có cố tình là giống đi chăng nữa thì cũng chỉ là một sựmô phỏng và chính sự mô phỏng đó lại là điều kiện cần thiết để có thể tạo cho trẻnhững hành động đợc tự do thoải mái trong khi chơi và thúc đẩy chúng đạt tớiniềm say mê đến tận cùng với bao ớc mơ ngỗ nghĩnh và thú vị Nh vậy chính trò

chơi đã làm nảy sinh trí tợng tợng của trẻ em, kích thích cho trí tợng tợng pháttriển.

Mặt khác tính chất tợng trng của trò chơi cũng đợc thể hiện ở chỗ Khichơi trẻ thử ớm mình vào một nhân vật nào đó trong cuộc sống và hành động ngụ

ý vào những vật thay thế, tất cả những cái đó đều chỉ là giả bộ, là ký hiệu, nhnglại mang ý nghĩa rất thực vì nó đã mô phỏng đợc những điều có thực đã từng xảy

ra nh vậy trong cuộc sống Từ đó, ở trẻ em đã ra đời một chức năng tâm lý mới chức năng ký hiệu tợng trng Sự ra đời này chứng tỏ trẻ đã bớc sang một bớc mớicủa việc nhận thức thế giới, nhờ một loại hình đặc trng của con ngời, đó là nhậnthức thế giới thông qua các hệ thống ký hiệu

-Một đặc điểm thứ ba nữa của trò chơi đó là: Hoạt động vui chơi của trẻ em không phải là một hoạt động bắt buộc mà là một hoạt động mang tính tự do.

Khác với các hoạt động khác, vui chơi là hoạt động không nhằm tạo ra sảnphẩm nên hành động chơi không buộc phải tuân thủ theo một nguyên tắc chặtchẽ của hoạt động thực tiễn Điều đó giúp trẻ có đợc những hành động tự dotrong khi chơi Ví dụ nh trong trò chơi "Lái xe" nếu nh trẻ phải tuân thủ các thaotác cũng nh các nguyên tắc của một tài xế thực sự thì trò chơi đó không còn làhoạt động tự do nữa Nh thế thì không phù hợp với đặc điểm của trò chơi Và cáctrò chơi khác nh trò chơi "Bế em", trò chơi " Bác sỹ" cũng vậy khi mẹ đa cho trẻmột đứa trẻ thật bảo trẻ bế thì trẻ không thể tự do thoải mái nh trẻ bế em búp bê

đợc và trẻ không thể tắm rửa, cho "Em" ăn đợc mà trong trò chơi có thể làm cácviệc đó một cách tự do thoải mái

Tính tự do của hoạt động chơi còn đợc thể hiện ở chỗ hành động chơi hoàntoàn xuất phát từ nguyện vọng và hứng thú cá nhân, chứ không phải từ một sự áp

đặt nào ở bên ngoài Đứa trẻ chơi vì thích, trẻ có quyền chơi hoặc thôi khôngchơi nữa khi đã chán, có quyền lựa chọn trò chơi, bạn chơi… trong đó

Ngay trong trò chơi có luật là trò chơi mà mọi hành động của ngời chơi

đều bị bắt buộc phải tuân thủ theo luật của chơi thì đứa trẻ vẫn có quyền tự do.Bởi vì mỗi khi mà đứa trẻ đã tự nguyện tuân thủ luật chơi Một hành động tựnguyện nh vậy chính là hành động tự do.Tính tự do đã giúp trẻ có đợc sự thoảimái, vui vẻ trong khi chơi Đó chính là điều kiện để trẻ hăng say tìm tòi, khámphá và làm nảy sinh nhiều sáng kiến

Ngoài ra một đặc điểm nữa không kém phần quan trọng của trò chơi đó là:

Hoạt động vui chơi của trẻ là một hoạt động độc lập và tự điều khiển.

Một đặc điểm khá nổi bật khi tham gia vào trò chơi đứa trẻ thể hiện rõ nhất

độc lập, chủ động của mình.Trong khi chơi trẻ hoạt động tích cực và bộc lộ hếtmình Trong khi chơi trẻ tự làm lấy mọi việc nh: Chọn trò chơi, chọn vai chơi,tìm đồ chơi… trong đóđặc biệt là độc lập trong suy nghĩ để khắc phục những trở ngại vàtìm kiếm cách chơi tốt hơn

Tính độc lập là một phẩm chất của trẻ đợc phát triển khá nhanh và khá rõnét trong hoạt động vui chơi Một biểu hiện độc đáo của tính độc lập đó là sự

điều khiển hành vi trong khi chơi Chính tính độc lập và sự tự điều chỉnh hành vi

đó không những gây cho trẻ niềm hào hứng và lòng tự tin trong cuộc chơi mà còngiúp chúng phát huy khả năng tự lập của mình trong cuộc sống

Một đặc điểm không thể không nói đến trong trò chơi đó là: Hoạt động vui chơi của trẻ em là một hoạt động mang màu sắc xúc cảm chân thực mãnh mẽ.

Đứa trẻ lao vào cuộc chơi với cả sự say mê và lòng nhiệt tình vốn có của

nó Khi mô tả cuộc sống con ngời vào trò chơi đứa trẻ lúc thì vui vẻ, lúc thì buồnsầu, điều đó tuỳ thuộc vào hoàn cảnh, vào khả năng tởng tợng tích cực củatrẻ.Nhờ vậy mà xúc cảm của trẻ đợc biểu hiện với nhiều sắc thái thật muôn màumuôn vẽ

Nhờ có thế giới tình cảm mà trò chơi dễ dàng thâm nhập và tác động mạnh

mẽ đến trẻ em hơn mà tình cảm đối với trẻ em lại là động cơ mạnh mẽ nhất.Nhiều khi trẻ nhập vai vào trò chơi, hoá thân vào trò chơi có khi tởng chừng nhlẫn lộn giữa chơi và thực Nhiều khi chúng coi con búp bê nh là đứa con củamình Dẫu biết rằng trong trò chơi mọi cái đều giả vờ, đều là không có thật… trong đóNh-

ng tình cảm mà các em biểu hiện trong trò chơi là tình cảm chân thực, thẳngthắn, không hề mang tính chất giả tạo, không bao giờ đứa trẻ lại thờ ơ với cái mà

nó biểu hiện, " Ngời mẹ" tỏ ra thực sự buồn rầu khi "Đứa con" ( Có khi chỉ là cáigối ) không nghe lời

Trong khi chơi đứa trẻ phải hình dung lại những gì đã xẩy ra trong cuộcsống xung quanh để không chỉ thực hiện đúng luật chơi mà còn tuân thủ theo lô gíc nội tâm của các nhân vật mà mình đóng vai Có lúc tỏ ra ân cần chu đáokhi phải chăm sóc " Ngời bệnh", có lúc thì phải đề cao cảnh giác khi đang tấn

công "Kẻ tội phạm" Những biểu hiện tình cảm đó vừa sống động, vừa chân thực

mà những diễn viên tài giỏi không phải lúc nào cũng có thể đạt tới

1.2.3 Vai trò của trò chơi đối với sự phát triển của trẻ.

Những phẩm chất tâm lý và những đặc điểm nhân cách của trẻ em mẫugiáo đợc phát triển mạnh mẽ nhất là trong hoạt động vui chơi Vì thế trò chơi cóvai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ

1.2.3.1 Hoạt động vui chơi ảnh hởng mạnh đến sự hình thành tính chủ định củaquá trình tâm lý

Trong trò chơi ở trẻ bắt đầu hình thành chú ý và ghi nhớ có chủ định Khichơi trẻ tập trung chú ý tốt hơn và ghi nhớ đợc nhiều hơn, bởi bản thân trò chơi

đòi hỏi trẻ phải tập trung vào những đối tợng đợc đa vào tình huống của trò chơi

và nội dung của ch đề nếu đứa trẻ không chú ý và nhớ những điều kiện của tròchơi thì nó sẽ hành động không đúng luật và có nguy cơ bị các bạn cùng chơi

đuổi đi Để trò chơi đợc thành công buộc đứa trẻ phải tập trung chú ý và ghi nhớmột cách có mục đích

1.2.3.2 Tình huống trò chơi và những hành động của vai chơi ảnh hởng ờng xuyên đến sự phát triển của hoạt động trí tuệ của trẻ mẫu giáo Trong tròchơi đứa trẻ học hành động với vật thay thế mang tính chất tợng trng Vật thaythế trở thành đối tợng của t duy Trong khi hành động với vật thay thế trẻ em họcsuy nghĩ với đối tợng thực Dần dần hành động chơi với các vật thay thế đợc rútgọn và mang tính khái quát Nhờ đó hành động chơi với các vật thay thế bênngoài ( hành động vật chất ) đợc chuyển vào bình diện bên trong ( bình diện tinhthần ) Nh vậy trò chơi góp phần rất lớn vào việc chuyển t duy từ bình diện bênngoài ( t duy trực quan - hành động ) vào bình diện bên trong ( t duy trực quan -hình tợng) Trò chơi còn giúp trẻ tích luỹ biểu tợng làm cơ sở cho hoạt động tduy, đồng thời những kinh nghiệm đợc rút từ các mối quan hệ qua lại trong lúcchơi cho phép đứa trẻ đứng trên quan điểm của những ngời khác để tiên đoánhành vi tơng lai của họ, để trên cơ sở đó mà lập kế hoạch hành động và tổ chứchành vi của bản thân mình

th-1.2.3.3 Vui chơi ảnh hởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ mẫugiáo Tình huống trò chơi đòi hỏi mỗi đứa trẻ tham gia vào trò chơi phải có mộttrình độ giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất định Nếu đứa trẻ không diễn đạt đợc mạchlạc nguyện vọng và ý kiến của mình đối với trò chơi, nếu nó không hiểu đợc

những lời chỉ dẫn hay bàn bạc của các bạn cùng chơi thì nó không thể nào thamgia trò trò chơi đợc Để đáp ứng đợc những yêu cầu của việc cùng chơi trẻ phảiphát triển ngôn ngữ một cách mạch lạc Chơi chính là điều kiện kích thích trẻphát triển ngôn ngữ một cách nhanh chóng.

1.2.3.4 Trò chơi có vai trò đến sự phát triển trí tởng tợng của trẻ Tronghoạt động vui chơi đứa trẻ học thay thế đồ vật này bằng đồ vật khác, nhận đóngcác vai khác nhau Năng lực này là cơ sở để phát triển trí tởng tợng, chính hoạt

động vui chơi của trẻ đã làm nảy sinh hoàn cảnh chơi tức là làm nảy sinh trí tởngtợng

Trong khi chơi trẻ thả sức mà suy nghĩ tìm tòi, thả sức mà ớc mơ tởng ợng Những hình ảnh tởng tợng vừa ngây thơ vừa phi lý không chỉ đem lại chotuổi thơ niềm hạnh phúc mà cần cho mỗi ngời sau này lớn lên, dù đó là ngời lao

t-động chân tay, nhà khoa học hay ngời nghệ sỹ Phơng tiện có hiệu quả nhất đểnuôi dỡng trí tởng tợng đó là trò chơi

1.2.3.5 Trò chơi có vai trò rất lớn trong đời sống tình cảm của trẻ mẫugiáo: Đứa trẻ lao vào trò chơi với tất cả tinh thần say mê của nó Trong khi chơitrẻ tỏ ra rất vui sớng và nhiệt tình khi phản ánh vào trò chơi những mối quan hệgiữa ngời và ngời, nhập vào các mối quan hệ đó thì những rung động mang tínhngời đợc gợi lên ở trẻ Hơn nữa, thái độ vui vẻ hay buồn rầu của trẻ kại còn tuỳthuộc vào hoàn cảnh đợc tạo nên bởi trí tởng tợng, do đó trong trò chơi trẻ đãbiểu hiện đợc những tình cảm của con ngời

Đứa trẻ bị hấp dẫn bởi trò chơi đến mức say mê, vì qua trò chơi trẻ cảmnhận đợc cái hay, cái đẹp trong xã hội bằng con mắt trẻ thơ Những tình cảm màtrẻ bộc lộ trong trò chơi là tình cảm chân thực thẳng thắn, không có gì là giả tạo,không bao giờ đứa trẻ thờ ơ với cái mà nó biểu hiện khi nhập vai

1.2.3.6 Trò chơi có vai trò trong việc hình thành phẩm chất ý chí cho trẻ.Khi tham gia vào trò chơi về những quan hệ với các bạn cùng chơi buộc trẻ phải

đem những hành động của mình phục tùng những yêu cầu hất định, bắt nguồn từ

ý đồ chung của cuộc chơi Do đó trẻ buộc phải điều tiết hành vi của mình trongmối quan hệ qua lại với nhau sao cho phù hợp với quy tắc của trò chơi Việc thựchiện quy tắc của trò chơi đã trở thành một trong những yếu tố cơ bản của trò chơilàm cho các thành viên trong đó hợp tác chặt chẽ với nhau, từ đó mà trẻ biết điềutiết hành vi của mình theo chuẩn mực xã hội thông qua nội dung chơi, biết điều

khiển hành vi của mình bằng ý chí, đạt ý muốn riêng phục tùng mục đích chungcủa nhóm chơi.

Qua trò chơi trẻ còn đợc hình thành những phẩm chất ý chí nh tính mục

đích, tính kỷ luật, tính dũng cảm Những đức tính này do nội dung trò chơi và vaichơi quyết định

Trò chơi là phơng tiện phát triển toàn diện nhân cách của trẻ, qua việc pháttriển các chức năng tâm lý mà phát triển các mặt của nhân cách: Trí tuệ, thể chất,

đạo đức, thẩm mỹ

Trò chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo vì nó tạo ra những nét tâm

lý đặc trng cho tuổi mẫu giáo mà nổi bật hơn hết là tính hình tợng và tính dễ xúccảm kiến cho nhân cách của trẻ mẫu giáo mang tính độc đáo khó tìm thấy ở cáclứa tuổi khác

A.X Macarencô đã viết "Trò chơi có một ý nghĩa rất quan trọng đối vớitrẻ ý nghĩa này cũng chẳng khác gì ý nghĩa của sự hoạt động, sự làm việc và sựphục vụ đối với ngời lớn Đứa trẻ thể hiện nh thế nào trong trò chơi thì sau nàytrong phần lớn trờng hợp nó cũng thể hiện nh thế trong công việc Vì thế một nhàhoạt động trong tơng lai trớc tiên phải đợc giáo dục trong trò chơi Toàn bộ lịch

sử của mỗi con ngời - là một nhà hoạt động hay một cán bộ có thể quan niệm

nh là một quá trình phát triển của trò chơi sang sự thực hiện các công việc cũngvì vậy mà ta có quyền gọi trò chơi nh là trờng học của cuộc sống"

1.2.4 Trò chơi học tập đối với sự phát triển trí tuệ của trẻ Trò chơi học

tập có tác dụng thúc đẩy hoạt động trí tuệ của ngời chơi để giải quyết các tìnhhuống xảy ra trong trò chơi nhằm đạt đợc các nhiệm vụ nhận thức nhất định

Đây là loại trò chơi chủ yếu là dùng thao tác trí óc Trò chơi học tập đặc biệtquan trọng đối với trẻ em, đó là phơng tiện có hiệu quả để phát triển trí tuệ vàcũng là con đờng độc đáo giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh một cách hàohứng

Theo các nhà nghiên cứu đi trớc thì trò chơi học tập sẽ có ý nghĩa hơn nếuchúng đợc coi nh là một phơng pháp, một hình thức dạy học mang tính phát triểncho trẻ mẫu giáo Bởi vì bên cạnh việc trò chơi thoả mãn nhu cầu và hứng thú củatrẻ thì trò chơi còn giúp cho trẻ vợt qua khó khăn trở ngại để tìm đợc lời giải đáp,tìm ra điều bí mật mà nhiệm vụ chơi đã đặt ra cho trẻ lúc ban đầu Dới hình thứcchơi sinh động, trẻ dễ dàng lĩnh hội những tri thức, những kỹ năng, kỹ xảo mới,

trò chơi học tập có ảnh hởng tích cực đến trí tuệ của trẻ Đó chính là sự chuẩnhoá từ thao tác cụ thể bên ngoài với các đồ vật vào các thao tác cụ thể bên trongdới dạng những biểu tợng và những khái niệm Nhờ cấu trúc đặc biệt của luậtchơi có chứa đựng yêu cầu đòi hỏi mới đối với phơng thức giải quyết, chơi đã dầndần thức trẻ làm chủ hoạt động của mình một cách tích cực Trẻ càng ngày càngcảm thấy thoả mãn nhiều hơn do sự nỗ lực của trí tuệ , do kết quả thắng lợi củatrò chơi mang lại Trò chơi này không chỉ hình thành phát triển cho trẻ năng lựclĩnh hội những điều cha biết mà còn hình thành cho chúng kỹ năng sắp xếp vàphân tích nhiệm vụ học tập, điều kiện thực hiện một cách cụ thể, rõ ràng Từ đótìm kiếm các phơng thức hợp lý để giải quyết nhiệm vụ học tập trong trò chơi.

Đây chính là những phẩm chất trí tuệ cần thiết để trẻ vào học ở trờng phổ thông

Mặt khác, nhờ có trò chơi học tập mà việc củng cố kiến thức đợc tiến hànhmột cách đa dạng, tạo ra hứng thú đối với trẻ khi chúng sử dụng những điều đãbiết vào hoàn cảnh mới Với một số tiết học nhất định, cô giáo có thể tiến hành d-

ới hình thức trò chơi, giúp trẻ dễ dàng tiếp thu tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, đẩymạnh tính tích cực của trẻ , bắt buộc trẻ phải huy động hoạt động trí tuệ củamình Chẳng hạn trong trò chơi " Cái túi kỳ diệu" trẻ đợc tiếp xúc với những đồdùng, đồ vật quen thuộc nhng trò chơi lại bắt buộc trẻ phải mô tả lại chúng màmuốn mô tả đợc trẻ phải nhớ lại xem chúng có những đặc điểm, công dụng gì?Tính chất nh thế nào?… trong đó Chẳng hạn trò chơi " Con gì biến mất" đòi hỏi trẻ phảiquan sát và ghi nhớ kỹ để phát hiện trong những con vậ đã nhìn thấy con gìkhông còn ở đó nữa

Có thể nói để giải quyết các nhiệm vụ mà trò chơi học tập đã đặt ra, nhờ

đó óc phán đoán, suy luận, khả năng phân tích tổng hợp, khái quát hoá nhữngphẩm chất t duy khác đợc phát triển, tức là phát triển trí thông minh Trò chơi tríuẩn là một trò chơi phát triển trí tuệ đã đợc thc thách qua nhiều thế hệ và đợcchấp nhận tính hiệu quả của nó trong việc rèn luyện trí não của ngời chơi

Nh vậy muốn trò chơi học tập thực sự góp phần giáo dục và phát triển trítuệ cho trẻ mẫu giáo đòi hỏi cô giáo phải có những biện pháp tổ chức và biết sựdụng nó vào mục đích giáo dục và dạy học… trong đóBên cạnh đó cô giáo còn phảinghiên cứu tạo ra những trò chơi mới, góp phần thực hiện những yêu cầu mới củagiáo dục và dạy học trong giai đoạn hiện nay

Ngày nay các trờng mẫu giáo nớc ta, trò chơi học tập đợc sử dụng làm

ph-ơng tiện giáo dục và phát triển hoạt động nhận cảm, phát triển ngôn ngữ, làmquen với môi trờng xung quanh, hình thành biểu tợng toán sơ đẳng… trong đócho trẻ mẫugiáo Ví dụ trong chơng trình mẫu giáo bé, trò chơi học tập giúp trẻ gọi đúng têncác đồ vật theo dấu hiệu màu sắc, kích thớc, hình dạng, so sánh các đồ vật vớinhau Tuy nhiên vẫn có những giả định hoặc khẳng định không đúng khi chorằng trong trò chơi học tập trẻ không cần suy nghĩ và không có trách nhiệm Ng-

ợc lại trò chơi đòi hỏi sự hoạt động trí tuệ rất phức tạp

* Một số khái niệm cơ bản về hình hình học

- Lớp các hình, các vật thể đồng dạng về hình gọi là hình dạng

- Trẻ mẫu giáo đợc làm quen với hai dạng hình học đó là:

+) Hình học phẳng: Bao gồm các hình: Tròn, vuông, tam giác, chữ nhật.Những biểu tợng mà trẻ cần nhận biết đó là

+ Hình tròn: Là hình có đờng bao cong, nhẵn và lăn đợc

+ Hình vuông: Là hình có 4 cạnh dài bằng nhau, các đờng bao phẳng,không lăn đợc, hình vuông có thể xếp bằng 4 que tính dài bằng nhau

+ Hình tam giác: Là hình có ba cạnh, có thể xếp bằng 3 que tính, có đờngbao phẳng không lăn đợc

+ Hình chữ nhật là hình có 4 cạnh, trong đó 2 cạnh dài bằng nhau, haicạnh ngắn hơn bằng nhau, hình chữ nhật có đờng bao phẳng nên không lăn

đợc, Hình chữ nhật có thể xếp đợc bằng 4 que tính, hai que dài hơn dàibằng nhau hai que ngắn hơn dài bằng nhau.

+) Các hình học không gian: Bao gồm các hình khối: Khối vuông, khốichữ nhật, khối cầu , khối trụ Những biểu tợng trẻ cần nhận biết đó là:+ Khối vuông: Là hình khối có tất cả 6 mặt đều là hình vuông, mặt bao củakhối vuông phẳng và nhẵn, không lăn đợc

+ Khối chữ nhật: Có tất cả 6 mặt, trong đó có mặt là hình chữ nhật, khốichữ nhật có mặt bao phẳng, nhẵn và không lăn đợc

+ Khối cầu: Là hình khối có mặt bao cong và nhẵn, khối cầu lăn đợc tuỳ ý,các khối cầu không chồng đợc lên nhau

+ Khối trụ: Có hai mặt phẳng ở hai đầu là hình tròn, không lăn đợc tuỳ ý,các khối trụ có thể chồng đợc lên nhau

1.3.2 Đặc điểm nhận thức về hình hình học và hình dạng các sự vật.

Một trong các tính chất của vật thể trong môi trờng xung quanh là hìnhdạng của các sự vật

Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ đã có khả năng nhận biết về hình dạng cácvật trong môi trờng xung quanh Hình dạng của bất kỳ sự vật hiện tợng nào

đều có thể quy về các dạng hình học nhất định hoặc đợc biểu thị nh sự kếthợp một số hình học đợc sắp xếp theo một kiểu nào đó trong không gian

VD: Ngôi nhà đợc tạo bởi một hình chữ nhật và một hình tam giácThuyền buồm đợc tạo từ các hình tam giác và hình chữ nhật

Các hình học là những mẫu chuẩn đợc sử dụng để xác định hình dạng các vậtxung quanh và các phần của các vật Trẻ em nhận biết đợc hình dạng của các vật

thể và hình hình học là nhờ sự tham gia tích cực của các giác quan Sau đó dùnglời khái quát những hiểu biết đó.

Ban đầu trẻ cha nhận ra các hình hình học , với trẻ các hình đợc coi nh cácvật bình thờng và từ đó trẻ gọi tên tơng ứng của các vật

VD: Hình trụ là cái cốc, hộp sữa bò, hình tam giác là lá cờ, cánh buồm… trong đó

Từ những nhận biết mang tính cơ sở đó dới sự hớng dẫn của ngời lớn, nhậnthức của trẻ đợc mở rộng dần, trẻ bắt đầu có sự so sánh

VD: Hình vuông giống khăn mùi soa… trong đó

Mặt số của đồng hồ giống hình tròn… trong đó

Từ việc nắm vững các biểu tởng hình hình học giúp trẻ dễ dàng hơn trongviệc xác định và phân biệt hình dạng các vật thể

ở các lứa tuổi khác nhau thì khả năng phân biệt về hình dạng và các hìnhhình học cũng khác nhau

1.3.2.1 Trẻ dới 3 tuổi:

Khả năng nhận biết về hình dạng của vật thể đã xuất hiện ở trẻ em từ rấtsớm Nó không phụ thuộc vào vị trí, cách sắp xếp của vật trong không gian

VD: Trẻ hai tuổi có thể phân biệt đợc đâu là em búp bê, đâu là hộp bánh… trong đó

Dù búp bê hay hộp bánh để ở bất kỳ vị trí nào

Trẻ cha nhận thấy sự giống hệt nhau về hình dạng của các vật khác nhaunếu không có sự hớng dẫn của ngời lớn

VD: Trẻ có thể nhận biết đợc cái xắc xô, cái vòng… trong đó nhng trẻ cha nhậnthấy đợc tất cả các đồ vật đó đều có dạng hình tròn… trong đó ở lứa tuổi này trẻ cha cókhả năng khái quát, so sánh, phân biệt giữa các hình

1.3.2.2 Trẻ từ 3- 4 tuổi:

Trẻ đã có khả năng gọi đúng tên, phân biệt đợc hình dạng khác nhau của vât thể,bớc đầu nhận biết gọi đúng tên một số hình hình học dới sự hớng dẫn của ngờilớn, dễ dàng hơn trong việc so sánh hình dạng các hình hình học với các đồ vậtthờng ngày Đặc điểm nhận thức của trẻ là t duy trực quan cụ thể nên các giácquan tay, mắt có vai trò tích cực trong quá trình nhận biết phân biệt các vật vàcác hình hình học ở lứa tuổi này trẻ cha phát triển đầy đủ về mặt thể chất nênhoạt động các giác quan còn nhiều hạn chế:

+ Hoạt động của tay mới chỉ dừng lại ở việc cầm nắm cha có ý thức.

+ Quan sát chỉ mới tập trung vào một dấu hiệu nào đó chứ cha thấy đợc

đặc điểm chi tiết đặc trng của vật

+ Trẻ cha có khả năng so sánh phân biệt các hình hình học, đặc biệt là cáchình có sự khác nhau ít nh hình vuông và hình chữ nhật

ở lứa tuổi này vốn ngôn ngữ và kinh nghiệm sống còn ít, việc diễn đạt còngặp không ít khó khăn và thiếu chính xác nên việc cô giáo hớng dẫn trẻ dùng lờinói diễn tả đợc những hiểu biết của mình về đối tợng là rất quan trọng, cần phảicho trẻ hoạt động tích cực trong việc nhận biết các hình hình học

1.4 Vai trò của trò chơi học tập đối với kả năng phân biệt các hình hình học

và hình dạng các sự vật.

Việc cung cấp cho trẻ các biểu tợng sơ đẳng về toán là điều kiện chuẩn bịcho trẻ những cơ sở ban đầu để trẻ bớc vào phổ thông đáp ứng đòi hỏi của thựctiễn và phù hợp với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật hiện đại, đápứng đợc yêu cầu chiến lợc về phát triển con ngời, đặc biệt là về mặt trí tuệ Pháttriển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ là mộtnhiệm vụ vô cùng quan trọng góp phần làm giàu biểu tợng về thế giới xungquanh cho trẻ Vậy làm thế nào giúp trẻ phát triển đợc khả năng đó tốt nhất? Đó

là trò chơi học tập Vậy trò chơi học tập có vai trò nh thế nào đối với khả năngphân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật?

Trò chơi học tập có tác dụng thúc đẩy các hoạt động trí tuệ của ngời chơinhằm đạt đợc các nhiệm vụ nhận thức nhất định Trò chơi học tập có vai trò rấtquan trọng đối với trẻ em, đó là phơng tiện có hiểu quả để phát triển trí tuệ vàcũng là con đờng độc đáo giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh một cách hàohứng

Đặc biệt trò chơi học tập có vai trò rất to lớn trong việc phát triển khảnăng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật Chúng ta biết rằng các

sự vật xung quanh thờng đợc quy về một dạng hình học nào đó Vì thế mà pháttriển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vât sẽ góp phầnlàm giàu biểu tợng về thế giới xung quanh cho trẻ Toán học vốn rất khô khan,trong khi đó nhận thức của trẻ còn rất hạn chế, vì thế mà trò chơi học tập sẽ làmcho các em có cảm giác thoải mái, đa các em vào hoạt động học tập một cách tựnhiên và sinh động hơn Mặt khác các hình hình học và hình dạng các sự vật là

những biểu tợng rất khó nhớ và khó tởng tợng đối với trẻ Khi sử dụng trò chơihọc tập thì trẻ sẽ dễ dàng hơn khi nhận biết các hình hình học Vì muốn nhậnthức đợc các hình hình học và hình dạng các sự vật thì trẻ phải sử dụng các giácquan nh xúc giác, thị giác mà trò chơi học tập sẽ giúp trẻ thực hiện đợc những

VD: Trò chơi "tìm hình" bắt buộc trẻ phải tởng tợng và hình dung lại, nhớlại xem những đồ vật đồ chơi nào có dạng hình hình học Khi trẻ chơi, trẻ giaotiếp với nhau để tìm đợc hình theo yêu cầu của cô hoặc là cùng nhau nói to hình

mà mình vừa tìm đợc

Có thể nói trò chơi học tập nó không những thúc đẩy sự phát triển trí tụêcủa trẻ nói chung mà nó còn có vai trò quan trọng trong sự phát triển khả năngphân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật của trẻ Nó làm cho bản tínhvốn " khô" của toán trở nên mềm mại hơn, tạo cho trẻ không khí thoải mái, nhẹnhàng hơn khi làm quen với biểu tợng toán, phù hợp với đặc điểm của trẻ "học

mà chơi, chơi mà học"

Chơng 2:

Nội dung và phơng pháp nghiên cứu

2.1 Nội dung nghiên cứu:

2.1.1 Nghiên cứu việc tổ chức trò chơi học tập của giáo viên cho trẻ 3- 4tuôỉ

- Tiến hành dự giờ của giáo viên trong các tiết dạy:

Tiết 1: Bài 2: Trẻ nhận biệt và gọi đúng tên hình vuông, hình tròn

Tiết 2: Bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật Tiết 3: Bài 8: Luyện tập cho trẻ nhận biết và goin đúng tên các hình vuông,hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật, biết tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hìnhdạng

2.1.2 Nghiên cứu nhận thức của giáo viên về việc sử dụng trò chơi học tập đểdạy toán cho trẻ

- Đàm thoại với các giáo viên mầm non về việc sử dụng trò chơi học tập đểdạy toán cho trẻ

- Sử dụng điều tra Ankét làm rõ hơn nhận thức của giáo viên mầm non vềviệc dạy trẻ 3- 4 tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật thôngqua trò chơi học tập

*Đối tợng: Giờ dạy của giáo viên cho trẻ 3 - 4 tuổi

* Nội dung:

Bài 2: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình vuông, hình tròn

Bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật

Bài 8: Luyện tập cho trẻ nhận biết và gọi đúng tên các hình: vuông, tròn,tam giác, chữ nhật, biết tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hình dạng

*Thời gian: ba buổi vào các giờ làm quen với biểu tợng toán trong tuần.

* Cách tiến hành:

- Buổi thứ nhất: Dự giờ bài 2: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên gọi đúng tênhình vuông, hình tròn

+ Cho trẻ ngồi theo hình vòng tròn

+ " Trời tối " trẻ nhắm mắt lại , cô đi chia các rổ đồ chơi, đặt sau l ng mỗicháu

+ " Trời sáng "_ Trẻ mở mắt, cô yêu cầu trẻ lấy rổ đồ chơi để trớc mặt Vàhỏi trẻ hãy nhìn xem trong rổ đồ chơi có những gì? hình gì ?

+ Chọn hình giống cô giơ lên và hỏi trẻ có biết đây là hình gì không?

+ Cô giới thiệu hình vuông và cho trẻ nhắc lại tên hình

+ Yêu cầu trẻ chọn hình giống cô giơ lên(hình tròn)

+ Cho trẻ nhắc 2-3 lần tên hình (hình tròn)

+ Cô giơ hình- cháu nói tên hình và giơ hình đó lên

+ Cô nói tên hình- cháu chọn hình giơ lên và nói to tên hình đó

+ Cho trẻ lăn hình tròn - lăn đợc

+ Cho trẻ lăn hình vuông- không lăn đợc

+ Cô yêu cầu trẻ cầm hình vuông, lấy ngón tay sờ xung quanh hình

+ Cô yêu cầu trẻ cầm hình tròn , sờ đờng bao của hình

+ Cô hỏi trẻ: Vì sao hình tròn lăn đợc?

Vì sao hình vuông không lăn đợc?

+ Cho trẻ nhìn xung quanh lớp xem có đồ vật , đồ chơi nào có dạng hình

tròn và hình vuông

+ Cô cho trẻ hát một bài rồi cất đồ dùng và kết thúc tiết học

- Buổi thứ 2: Dự giờ bài 4: Trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữnhật

+ Cho trẻ ngồi hình chữ u

1 Ôn nhận biết hình vuông

+ Cô giơ xen kẻ hình vuông và hình chữ nhật, nếu là hình vuông thì trẻnói "hình vuông", nếu là hình chữ nhật thì trẻ nói " không phải hình vuông ".

2 Cho trẻ nhận biết và gọi đúng tên hình tam giác, hình chữ nhật

+ Cô cho trẻ chọn hình giống hình của cô (hình tam giác)

+ Cô giới thiệu và cho trẻ nói to " hình tam giác"

+ Cho trẻ chọn hình giống hình của cô giơ lên ( hình chữ nhật)

+ Cô giới thiệu và cho trẻ nói to " hình chữ nhật"

+ Cô giơ hình - các cháu chọn hình và nói to tên hình đó

+ Cô nói tên hình - các cháu chọn hình giơ lên

+ Cho trẻ chơi trò chơi " về đúng nhà":

Cô treo các hình: Hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật làm

số nhà, các cháu đi xung quanh lớp vừa đi vừa hát, khi cô nói " về nhà có hình… trong đó"các cháu chạy về nhà có hình đó

( cho trẻ chơi 3 - 4 lần và kết thúc giờ học)

- Buổi thứ 3: Dự giờ bài 8 : Luyện tập nhận biết và gọi đúng tên các hình: vuông,ròn, tam giác, chữ nhật, tạo nhóm đồ vật theo dấu hiệu hình dạng

+ Cô phát cho mỗi trẻ một rổ đồ chơi

+ Cô giơ hình - cháu nói tên hình và giơ hình đó lên

Cô: - Hình tròn - cháu - hình tròn

- Tam giác - tam giác

- Chữ nhật - hình chữ nhật … trong đó … trong đó

+ Cô đa bức tranh vẽ "xe ô tô " ra hỏi trẻ hình gì ?

- Ô tô này xếp bằng những hình gì ?Hình chữ nhật, tam giác, hình tròn

+ Cô đa bức tranh khác ra và hỏi:

- Bức tranh này vè gì ?

- Hình bạn gái xếp bằng những hình gì ?

+ Cho trẻ sờ vào rổ đồ chơi, nhắm mắt lại chọn hình

theo yêu cầu của cô

+ Cho trẻ chọn tất cả các hình tròn đặt ra trớc mặt

+ Cho trẻ chọn hình theo yêu cầu của cô

+ Cho trẻ chơi trò chơi "về đúng nhà" ai có hình gì thì về đúng nhà có hình

đó Ai vào nhầm nhà sẽ phải nhảy lò cò

(Cho trẻ chơi 3 -4 lần và kết thúc giờ học)

2.2.2 Phơng pháp đàm thoại:

Tiến hành đàm thoại với các giáo viên dạy mẫu giáo bé Phơng pháp này

đợc sử dụng với phơng pháp điều tra nhằm làm rõ thêm mức độ nhận thức củagiáo viên trong việc sử dụng trò chơi học tập và việc phát triển khả năng phânbiệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ 3 - 4 tuổi thông qua tròchơi học tập

2.2.3 phơng pháp điều tra Ankét:

*Mục đích điều tra: Tìm hiểu thực trạng sử dụng trò chơi học tập để pháttriển khả năng phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật cho trẻ 3- 4tuổi

* Đối tợng điều tra: 25 giáo viên trực tiếp dạy trẻ mẫu giáo bé

* Nội dung điêù tra:

- Điều tra về trình độ đào tạo, thâm niên công tác của giáo viên

- Nhận thức của giáo viên về việc phát triển khả năng phân biệt các hìnhhình học và hình dạng các sự vật thông qua trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4 tuổi

* Thời gian điều tra: Từ tháng 2/2002 - 4/2002

* Các trờng điều tra:

- Trờng mầm non Hoa Hồng - TP Vinh

-Trờng mầm non Bình Minh - TP Vinh

-Trờng mầm non Hng Dũng I - TP Vinh

-Trờng mầm non Trờng Thi - TP Vinh

- Trờng mầm non Lê Lợi - TP Vinh

- Trờng mầm non Quang Trung II - TP Vinh

- Trờng mầm non Hồng Sơn - TP Vinh.

c Cha bao giờ sử dụng

Câu 3: Khi sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ phân biệt các hình hình học

và hình dạng các sự vật (3- 4 tuổi) thì chị thờng sử dụng nó vào thời điểm nào ?

Câu 6: ý kiến của chị về vấn đề sử dụng trò chơi học tập để dạy trẻ 3- 4tuổi phân biệt các hình hình học và hình dạng các sự vật nh thế nào ?

Trên đây là các câu hỏi đóng và mở, mỗi câu hỏi đóng yêu cầu giáo viên

đánh dấu nhân vào phơng án mà mình lựa chọn, còn những câu hỏi mở giáo viên

tự do trả lời theo hiểu biết của mình

2.2.4 Phơng pháp ghi chép:

Ghi lại kết quả thực hiện của trẻ

* Mục đích: Nhằm ghi lại kết quả của trẻ một cách chính xác hơn

* Cách tiến hành: Chúng tôi đã nhờ một ngời khác ghi lại những gì mà trẻthể hiện khi chúng tôi tiến hành đo đầu trớc thực nghiệm Mặt khác chúng tôi đã

sử dụng phơng pháp này để ghi lại hoặc đánh dấu những hiểu biết cũng nh nhữngbiểu hiện của trẻ trong quá trình quan sát dự giờ

* Đối tợng tác động: Lớp mẫu giáo bé - Trờng mầm non Trờng Thi

Đây là lớp gồm 30 cháu, sức khoẻ tốt, học lực trung bình, có 36,5% cháu

có bố mẹ làm nghề tự do, 24,4% cháu có bố mẹ làm nghề dạy học

Lớp đợc chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm gồm 15 cháu

* Nội dung thực nghiệm :

Dạy các bài:

Bài 2: Gọi đúng tên hình vuông và hình tròn.

Sử dụng các trò chơi sau:

Trò chơi 1: "Tìm hình trên cây".

1 Yêu cầu:

- Trẻ tìm đợc hình vuông và hình tròn trong số các hình gắn trên cây

- Trẻ nhận biết hình vuông, hình tròn và màu sắc của nó

2 Chuẩn bị:- Một cây to có dán các hình: Tròn, vuông, tam giác, chữ nhật.(vừa tầm đứng của trẻ) có màu sắc khác nhau

- 2 rổ có gắn hình vuông và hình tròn (dùng để đựng hình trẻ lấy đợc từtrên cây) cho 2 đội

3 Số trẻ: Cả lớp

4 Hớng dẫn: Chia trẻ thành hai đội cùng thi đua với nhau Mỗi trẻ củamỗi đội lên hái một hình theo yêu cầu của cô và bỏ vào rổ của đội mình, sau đó

về đứng cuối hàng Thứ tự nh vậy cho đến hết trẻ

Lần hai có thể cho trẻ lấy các hình trên cây theo màu sắc

VD: Tổ "thỏ nâu" lấy cho cô hình vuông màu đỏ

Tổ " thỏ vàng" lấy cho cô hình tròn màu xanh

Trò chơi 2: " Thỏ về đúng chuồng"

1 Yêu cầu: - Trẻ nhận ra đợc đâu là hình tròn đâu là hình vuông Và tìm

đúng hình của mình

- Phát triển khả năng chú ý và tính nhanh nhẹn cho trẻ

2 Chuẩn bị: - Phấn hoặc giấy đề can

- Mỗi trẻ một lô tô hình vuông hoặc hình tròn

3 Số cháu: Từng nhóm 5- 6 cháu

4 Hớng dẫn:

Cô vẽ lên sàn nhà hoặc dán giấy đề can hình tròn và hình vuông to vừa trẻ

đứng, sau đó gọi một nhóm trẻ 5- 6 cháu lên chơi, cô phát cho mỗi cháu một lôtô có các hình tròn và hình vuông Cháu đi vòng tròn vừa đi vừa hát, khi nào cônói " Thỏ về chuồng" thì cháu nào có lô tô hình nào thì về hình vẽ đó, nếu cháunào sai sẽ phải nhảy lò cò (thứ tự cho từng nhóm vui chơi)

Có thể cho cả lớp chơi cùng một lúc nếu số trẻ ít ( Khoảng 25 cháu)