Phát triển kết cấu hạ tầng ở xã nghi thái huyện nghi lộc nghệ an trong quá trình đô thị hóa thực trạng và giải pháp luận văn tốt nghiệp đại học

Để đáp ứng được những yêu cầu về sự phát triển trong bối cảnh mới,trong giai đoạn phát triển nhanh của quá trình đô thị hoá, xã Nghi Thái đãnhanh chóng và mạnh dạn có những bước đi nhằm

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

NGUYỄN THỊ MAI THƯƠNG

PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG Ở

XÃ NGHI THÁI – HUYỆN NGHI LỘC – NGHỆ AN

TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HOÁ: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, phát triển nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập kinh tếquốc tế, Việt Nam có nhiều thuận lợi, đồng thời cũng đứng trước nhiều khókhăn thách thức to lớn Trong đó, sự thiếu hụt và lạc hậu về kết cấu hạ tầng làmột trong những khó khăn cơ bản cản trở sự phát triển của nền kinh tế đấtnước nói chung cũng như của nhiều ngành, nhiều vùng và nhiều địa phươngtrong nước

Xã Nghi Thái là một địa phương thuộc vùng nông thôn lân cận thànhphố Vinh, là xã chịu nhiều tác động của quá trình đô thị hóa và cũng là vùng

có nhiều mối liên hệ trực tiếp với thành phố Vinh Từ khi Tp.Vinh được quyhoạch thành phố loại I, với vai trò là trung tâm kinh tế, văn hoá, xã hội BắcTrung Bộ đã kéo theo sự phát triển của các vùng phụ cận trong đó có xã NghiThái Để đáp ứng được những yêu cầu về sự phát triển trong bối cảnh mới,trong giai đoạn phát triển nhanh của quá trình đô thị hoá, xã Nghi Thái đãnhanh chóng và mạnh dạn có những bước đi nhằm phát triển kết cấu hạ tầng

cơ sở và kết cấu hạ tầng nông thôn mới Trong thời gian qua, diện mạo kếtcấu hạ tầng xã Nghi Thái đã có nhiều thay đổi, từ các công trình hạ tầng kinh

tế đến các công trình hạ tầng xã hội Chính nhờ vậy kinh tế - xã hội của xã đã

có nhiều bước phát triển đáng kể, chất lượng cuộc sống của người dân đượcnâng lên một bước rõ rệt

Nhằm làm rõ thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở xãNghi Thái trong những năm qua cũng như để có cơ sở đề xuất một số giảipháp hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của địa phương

trong quá trình đô thị hoá đang diễn ra mạnh mẽ, chúng tôi chọn vấn đề "Phát

triển kết cấu hạ tầng ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc, Nghệ An trong quá trình đô thị hoá: Thực trạng và giải pháp" làm đề tài khoá luận tốt nghiệp.

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài khoá luận

Nghiên cứu lý luận về phát triển kết cấu hạ tầng, vai trò của nó đối với

sự phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia là đề tài của nhiều nhà nghiêncứu, nhiều luận văn khoa học cả ở nước ngoài cũng như ở Việt Nam Đặcbiệt là có nhiều bài viết về quá trình phát triển kết cấu hạ tầng ở nhiều tỉnhtrong nước

- "Giải pháp huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế địa phương bằng tín dụng Nhà nước", Nguyễn Thanh Nuôi (1996), Luận án tiến

sỹ, Trường Đại học Tài chính- kế toán, Hà Nội

- "Đô thị hoá và chính sách phát triển đô thị trong công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam", Trần Ngọc Hiên, Trần Văn Chử (1998), Nxb chính trị

quốc gia, Hà Nội

- "Phát triển nông nghiệp nông thôn trong giai đoạn công nghiệp hoá và hiện đại hoá ở Việt Nam", Nguyễn Văn Bình, Chu Tiến Quang (1999), Nxb

Nông nghiệp Hà Nội

- "Thu hút và sử dụng vốn nước ngoài trong xây dựng kết cấu hạ tầng của ngành giao thông vận tải Việt Nam", Bùi Nguyên Khánh (2001), Luận án

Tiến sỹ, Trường Đại học Ngoại Thương

- "Xây dựng hạ tầng cơ sở nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt nam", GS,TS Đỗ Hoài Nam; PGS,TS Lê Cao Đoàn (đồng

chủ biên) NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001

- "Cơ chế chính sách phát triển giao thông nông thôn trong chiến lược hiện đại hoá nông thôn", Ngọc Hiền, Tạp chí giao thông vận tải, Số 4 - 2001.

- "Hoàn thiện cơ chế quản lý đối với đầu tư xây dựng giao thông nông thôn", Bùi Minh Tuấn (2001), Tạp chí Quản lý Nhà nước, số 7 -2001.

- "Thành tựu và định hướng đầu tư phát triển giao thông nông thôn Việt Nam", Lê Ngọc Hoàn, Tạp chí GTVT Số 4/2002.

- "Khai thác và quản lý vốn đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật đô thị ở Việt Nam", Phan Lan Tú (2002), Luận án Tiến sỹ, Học viện tài chính.

- "Về định hướng chiến lược phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta", Tống Quốc Đạt - Tạp chí Kinh tế và

Dự báo, số 4/2005

- "Chiến lược cơ sở hạ tầng - Những vấn đề liên ngành", Báo cáo của

Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam, 2006

- "Phát triển cơ sở hạ tầng: Tạo bước đột phá trong xóa đói giảm nghèo",

Nông Văn Lập, báo Dân tộc & Phát triển - Số 57/2009

- "Thu hút và sử dụng ODA vào phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế ở Việt Nam- TS Phạm Thị Túy", Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, 2009.

- "Những trở ngại về cơ sở hạ tầng của Việt Nam", Nguyễn Xuân Thành,

tài liệu đối thoại chính sách UNDP Việt Nam ngày 02-06-2010, báo cáonghiên cứu đối thoại chính sách

- "Phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - bước đột phá của Đảng bộ Vĩnh

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

- Mục đích: làm rõ tình hình phát triển kết cấu hạ tầng tại xã Nghi Thái,

Nghi Lộc trong quá trình đô thị hóa từ đó đề xuất một số giải pháp cho xâydựng và phát triển kết cấu hạ tầng ở địa phương trong thời gian tới

- Nhiệm vụ:

+ Khái quát một số vấn đề lý luận về kết cấu hạ tầng, phát triển kết cấu

hạ tầng trong quá trình đô thị hóa

+ Làm rõ thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng ở xã Nghi Thái trong thờigian gần đây, hiệu quả, khó khăn

+ Đề xuất phương hướng, giải pháp cho quá trình phát triển kết cấu hạtầng ở xã Nghi Thái trong thời gian tới nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình

đô thị hóa

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng: phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội

- Phạm vi: địa bàn xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc trong giai đoạn

2004- 2010

5 Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận trình bày trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, nhữngquan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về phát triển kinh tế - xã hội

Để làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn, phương pháp nghiên cứuđược sử dụng trong khóa luận: phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trịMác- Lênin, phương pháp với phân tích, tổng hợp, phương pháp điều tra,phương pháp quy nạp, diễn dịch…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Đề tài góp phần làm rõ vai trò của phát triển kết cấu hạ tầng kinh

tế-xã hội trong quá trình phát triển kinh tế, tế-xã hội của một địa phương vùng venthành phố Vinh trong quá trình đô thị hoá

- Đề tài có thể làm cơ sở cho việc đề xuất, quy hoạch phát triển kết cấu

hạ tầng kinh tế-xã hội ở địa phương trong giai đoạn hiện nay

7 Cấu trúc khoá luận

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khóa luận gồmhai chương:

Chương 1: Sự cần thiết phát triển kết cấu hạ tầng đố với sự phát triển kinh

tế- xã hội

Chương 2: Phát triển kết cấu hạ tầng ở xã Nghi Thái trong quá trình đô thị

hóa: Thực trạng và giải pháp

NỘI DUNG

Chương 1:

SỰ CẦN THIẾT PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA

1.1 Lý luận chung về kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội

1.1.1 Khái niệm kết cấu hạ tầng

Hiểu một cách khái quát, kết cấu hạ tầng là một bộ phận đặc thù của cơ

sở vật chất kỹ thuật trong nền kinh tế quốc dân có chức năng, nhiệm vụ cơbản là đảm bảo những điều kiện chung cần thiết cho quá trình sản xuất và táisản xuất mở rộng được diễn ra bình thường và liên tục Kết cấu hạ tầng cũngđược định nghĩa là tổng thể các cơ sở vật chất, kỹ thuật, kiến trúc đóng vai trònền tảng cho các hoạt động kinh tế xã hội được diễn ra một cách bình thường

Toàn bộ kết cấu hạ tầng có thể phân chia thành nhiều kiểu khác nhaudựa trên các tiêu chí khác nhau, cụ thể như:

- Nếu căn cứ theo lĩnh vực kinh tế - xã hội thì kết cấu hạ tầng đượcphân chia thành: kết cấu hạ tầng phục vụ kinh tế, kết cấu hạ tầng phục vụhoạt động xã hội, và kết cấu hạ tầng phục vụ an ninh quốc phòng Tuy nhiêntrên thực tế, ít có loại kết cấu hạ tầng nào chỉ phục vụ kinh tế mà không phục

vụ hoạt động xã hội và ngược lại

- Nếu căn cứ theo sự phân nghành của nền kinh tế quốc dân thì kết cấu

hạ tầng có thể được phân chia thành: kết cấu hạ tầng trong nông nghiệp, trongcông nghiệp, trong giao thông vận tải, xậy dựng, hoạt động tài chính, ngânhàng, y tế, giáo dục, văn hóa – xã hội…

- Nếu căn cứ theo khu vực dân cư, vùng lãnh thổ, thì kết cấu hạ tầng cóthể được phân chia thành: kết cấu hạ tầng đô thị, kết cấu hạ tầng nông thôn,kết cấu hạ tầng kinh tế biển (ở những nước có kinh tế biển, và nhất là kinh tế

biển lớn như ở nước ta), kết cấu hạ tầng đồng bằng, trung du, miền núi, vùngtrọng điểm công nghiệp, các thành phố lớn…

Kết cấu hạ tầng mỗi lĩnh vực, mỗi khu vực bao gồm những công trìnhđặc trưng cho hoạt động của tùng lĩnh vực, mỗi ngành, khu vực và nhữngcông trình liên quan đảm bảo cho hoạt động đồng bộ của toàn thể hệ thống.Trong nhiều công trình nghiên cứu về kết cấu hạ tầng, kết cấu hạ tầng đượcphân chia thành hai loại cơ bản gồm: kết cấu hạ tầng kinh tế và kết cấu hạtầng xã hội

1.1.2 Các bộ phận cấu thành của kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội

1.1.2.1 Kết cấu hạ tầng kinh tế

Kết cấu hạ tầng kinh tế là hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ cho các hoạtđộng kinh tế, nhằm mụch đích thúc đẩy các hoạt động kinh tế được diễn rathông suốt và thuận lợi

Các bộ phận cấu thành của kết cấu hạ tầng kinh tế bao gồm:

- Các công trình hạ tầng kỹ thuật như: năng lượng (điện, than, dầu khí),bưu chính viễn thông phục vụ sản xuất và đời sống

- Các công trình giao thông vận tải (đường bộ, đường sắt, đường biển,đường sông, đường hàng không, đường ống), các công trình thủy lợi phục vụsản xuất nông- lâm- ngư nghiệp…

- Các công trình cơ bản phục vụ cho quá trình sản xuất, trao đổi như:nhà máy, công xưởng, kho bãi, vườn trồng, bến cảng, sân bay

Kết cấu hạ tầng kinh tế là bộ phận quan trọng trong hệ thống kinh tế, làđộng lực thúc đẩy đảm bảo cho nền kinh tế phát triển nhanh, ổn định, bềnvững

1.1.2.2 Kết cấu hạ tầng xã hội

Kết cấu hạ tầng xã hội là hệ thống kết cấu hạ tầng phục vụ cho nhữngnhu cầu của xã hội như: nhu cầu sinh hoạt, vui chơi giải trí, học tập, nghiêncứu và phát triển của con người.

Các bộ phận cấu thành của kết cấu hạ tầng xã hội bao gồm: nhà ở, các

cơ sở khoa học, trường học, bệnh viện, các công trình văn hóa, thể thao, trungtâm thương mại, khu vui chơi giải trí… và các trang thiết bị đồng bộ vớichúng

Đây là điều kiện thiết yếu để phục vụ, nâng cao mức sống của cộngđồng dân cư, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực phù hợp với tiến trìnhcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Như vậy kết cấu hạ tầng xã hội là tập hợp các công trình dân sinh xã hội

và một số ngành có tính chất dịch vụ xã hội; sản phẩm do chúng tạo ra thểhiện dưới hình thức dịch vụ và thường mang tính chất công cộng, liên hệ với

sự phát triển con người cả về thể chất lẫn tinh thần

1.1.2 Đô thị hoá và mối quan hệ giũa quá trình đô thị hoá với phát triển kết cấu hạ tầng

Đô thị hoá là sự mở rộng của đô thị tính theo tỷ lệ phần trăm giữa sốdân đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân hay diện tích của một vùnghay khu vực Nó cũng có thể tính theo tỷ lệ gia tăng của hai yếu tố đó theothời gian Nếu tính theo cách đầu thì nó còn được gọi là mức độ đô thị hóa;

còn theo cách thứ hai, nó có tên là tốc độ đô thị hóa (Wikipedia và www.chinhphu.vn) Sự phát triển của quá trình đô thị hoá đặt ra nhiều yêu cầu

bức thiết đối với những địa phương phụ cận đặc biệt là về cơ sở hạ tầng.Chính bởi vậy mà trong giai đoạn hiện nay, phát triển kết cấu hạ tầng đi trướcmột bước tiếp tục là yêu cầu bức thiết đối với cả nước

Sự phát triển của quá trình đô thị hoá đã có nhiều tác động đến sự thayđổi, phát triển kết cấu hạ tầng ở các vùng lân cận thành phố, những vùng chịutác động trực tiếp của đô thị hoá Trên thực tế, cùng với quá trình đô thị hóa là

quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành và cơ cấu kinh tế vùng của nôngthôn ven đô sang đô thị, góp phần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế Quátrình đô thị hóa ngoại thành làm cho tài nguyên đất, tài nguyên nước đượcquy hoạch, quản lý, khai thác, sử dụng hợp lý, hiệu quả cho phát triển kinh tế,văn hóa, xã hội, tạo thành những nét mới ở nông thôn

Về kinh tế, đô thị hoá gắn với công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã trựctiếp góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm dần tỷ trọng giá trịnông, lâm, thuỷ sản trong tổng thu nhập quốc dân trong nước (GDP) và tăngdần tỷ trọng các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ trong GDP Đối vớinông nghiệp, cơ cấu nội ngành chuyển dịch theo hướng phát triển các câytrồng, vật nuôi có năng suất, chất lượng, hiệu quả cao hơn.Và để đạt đượcnhững mục tiêu đó, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế đã được các địa phươngvùng ngoại thành đầu tư phát triển trước một bước Vì vậy mà hệ thống kếtcấu hạ tầng kinh tế nông thôn dần phát triển, đáp ứng ngày càng tốt hơnnhững yêu cầu đặt ra của quá trình phát triển kinh tế

Nhìn từ bình diện văn hoá - xã hội, làn sóng đô thị hoá đã kéo theo sựphát triển kết cấu hạ tầng văn hoá xã hội ở các vùng nông thôn lân cận thànhphố Hệ thống kết cấu hạ tầng xã hội phát triển mạnh mẽ phục vụ những nhucầu ngày càng cao của người dân về văn hoá, giáo dục, y tế, vui chơi giải trí

Từ đó, diện mạo nông thôn và đời sống tinh thần của cư dân nông thôn ngàycàng phong phú, đa dạng hơn

Cùng với xu hướng chung của toàn xã hội, là một địa phương lân cậnthành phố Vinh, xã Nghi Thái đã chịu sự tác động mạnh mẽ của quá trình đôthị hoá lan từ thành phố Vinh Vì vậy mà trong thời gian gần đây, diện mạo hệthống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở xã Nghi Thái đã có nhiều chuyển biếntích cực, đáp ứng kịp thời những yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế - xãhội ở địa phương dưới sự tác động của quá trình đô thị hoá

1.2 Chủ trương, chính sách phát triển kết cấu hạ tầng của Đảng và Nhà nước ta

Nhận thức rõ tầm quan trọng của kết cấu hạ tầng đối với sự phát triểncủa đất nước, ngay từ đầu những năm đổi mới, Đảng ta đã chủ trương đẩymạnh phát triển kết cấu hạ tầng đất nước Chủ trương này đã được khẳng địnhtrong các văn kiện quan trọng của Đảng như:

Văn kiện Đại Hội VII (1991) của Đảng chỉ rõ: “Phát triển kết cấu hạ tầng, sớm khác phục tình trạng xuống cấp, mở rộng và hiện đại hóa có trọng điểm mạng lưới giao thông vận tải, chú trọng phát triển giao thông nông thôn và miền núi Tiếp tục hiện đại hóa mạng bưu chính quốc tế và trong nước; phủ sóng phát thanh và truyền hình khắp cả nước; phát triển ngành sản xuất thiết bị bưu điện” [3, tr.65].

Đến Đại hội VIII của Đảng, chủ trương này tiếp tục được khẳng định:

“Khắc phục tình trạng của hệ thống giao thông hiện có; khôi phục, nâng cấp

và mở thêm một số tuyến giao thông trọng yếu, kết hợp giao thông với thủy lợi, tận dụng giao thông đường thủy; mở thêm đường đến các vùng sâu, vùng xa; cải thiện giao thông ở các thành phố lớn Cải tạo, nâng cấp một số cảng sông, cảng biển, sân bay; xây dựng dần cảng biển nước sâu Tiếp tục phát triển và hiện đại hóa mạng giao thông tin liên lạc quốc gia, mở liên lạc điện thoại đi hầu hết các xã Phát triển nguồn điện; cải tạo và mở rộng lưới điện đáp ứng nhu cầu và cung cấp điện ổn định Cải thiện việc cấp nước ở đô thị, thêm nguồn nước sạch cho nông thôn Tăng đầu tư cho kết cấu hạ tầng xã hội (giáo dục, y tế, khoa học, văn hóa – thông tin, thể thao…)” [4, tr.88-89].

Đại hội IX cũng đã xác định mục tiêu chiến lược phát triển kết cấu hạ

tầng đến năm 2010 là: “Kết cấu hạ tầng đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế

-xã hội, quốc phòng, an ninh và có bước đi trước Hệ thống giao thông đảm bảo lưu thông an toàn, thông suốt quanh năm và hiện đại hoá một bước Mạng lưới giao thông nông thôn được mở rộng và nâng cấp Hệ thống đê

xung yếu được củng cố vững chắc; hệ thống thuỷ nông phát triển và phần lớn được kiên cố hoá Hầu hết các xã được sử dụng điện, điện thoại và các dịch

vụ bưu chính viễn thông cơ bản Có trạm xá, trường học kiên cố, nơi sinh hoạt văn hoá, thể thao Bảo đảm cơ bản về cơ sở vật chất cho học sinh phổ thông học cả ngày tại trường Có đủ giường bệnh cho bệnh nhân” [5, tr.161].

Cũng tại Đại hội IX, định hướng phát triển kết cấu hạ tầng đã được chỉ rõrằng cần phát triển năng lượng đi trước một bước để đáp ứng yêu cầu pháttriển kinh tế, xã hội, đảm bảo an toàn năng lượng quốc gia Phát triển mạnglưới thông tin hiện đại và đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ thông tin trongcác lĩnh vực của đời sống xã hội Đồng thời mở rộng và nâng cấp hệ thốnggiao thông, cảng biển, sân bay…Cung cấp nước sạch cho đô thị, khu côngnghiệp cũng như nhân dân vùng nông thôn, giải quyết các vấn đề thoát nước

Tại Đại Hội XI năm 2011, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh vấn đề phát

triển kết cấu hạ tầng "Xây dựng đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế, nhất

là hệ thống giao thông, yếu tố đang gây ách tắc, cản trở sự tăng trưởng kinh

tế, gây bức xúc trong nhân dân" [1]

Từ đó, các cấp, các ngành, các địa phương đã có những chiến lược, quyhoạch, kế hoạch và những chính sách cụ thể nhằm phát triển kết cấu hạ tầng.Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên, khuyến khích phát triển kết

cấu hạ tầng, đặc biệt là chính sách xã hội hoá, khuyến khích thu hút sự thamgia của mọi thành phần kinh tế trong và ngoài nước để đầu tư cho phát triểnkết cấu hạ tầng, chính nhờ vậy mà trong thời gian qua, hệ thống kết cấu hạtầng ở Việt Nam đã có nhiều bước phát triển đáng kể, nhiều công trình sửdụng vốn đầu tư nước ngoài, công trình do Nhà nước và nhân dân cùng làm

đã được hoàn thiện và đi vào sử dụng có hiệu quả, đặc biệt là các công trình ởkhu vực nông thôn

Xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng chung cho cả nước là mộtnhiệm vụ đặc biệt quan trọng, riêng việc xây dựng và phát triển kết cấu hạtầng cho nông thôn trong bối cảnh mới ngày nay là một trong những yêu cầubức thiết nhằm phát triển đồng bộ và toàn diện diện mạo kinh tế- xã hội đấtnước ta

Xây dựng và phát triển kế cấu hạ tầng nông thôn là một vấn đề cơ bảncủa phát triển nông thôn trong mọi thời kì Mỗi thời kỳ phát triển đều đượcbắt đầu và đánh dấu bởi một bộ mặt mới của kết cấu hạ tầng tại một địaphương nói riêng hay một vùng đất nước nói chung Nông thôn chiếm phạm

vi rộng lớn ở nước ta bởi xuất phát điểm Việt Nam là một nước nông nghiệplạc hâu Ngày nay, trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, nông thônngày càng có vai trò quan trọng đối với đất nước Vì vậy mà đầu tư cho pháttriển kết cấu hạ tầng ở nông thôn có ý nghĩa hết sức quan trọng, vừa để pháttriển sản xuất vừa để đáp ứng nhu cầu cuộc sống ngày càng cao của nhânvùng nông thôn nói riêng cùng cả nước nói chung

1.3 Vai trò của kết cấu hạ tầng đối với sự phát triển kinh tế- xã hội

Với tính chất đa dạng và thiết thực, kết cấu hạ tầng là nền tảng vật chất

có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội củamỗi quốc gia nói chung và của Việt Nam nói riêng Kết cấu hạ tầng hiện đại

và đồng bộ là điều kiện quan trọng để xã hội phát triển ổn định, nền kinh tế

tăng trưởng nhanh và bền vững, đặc biệt là ở các nước đang phát triển nhưViệt Nam

1.3.1 Vai trò của kết cấu hạ tầng đối với tăng trưởng, phát triển kinh tế

Kết cấu hạ tầng có tác động tích cực đến quá trình khai thác các tiềmnăng quốc gia, giao lưu, trao đổi và phát triển kinh tế giữa các vùng miềntrong cả nước cũng như với nước ngoài

Trên thực tế của Việt Nam hiện nay, kết cấu hạ tầng phát triển sẽ tạođiều kiện cho đất nước tiến nhanh hơn trên con đường công nghiệp hóa hiệnđại hóa Xuất phát điểm của nước ta là một nước nông nghiệp lạc hâu, cơ sởvật chất, cơ sở hạ tầng nghèo nàn, lại bị chiến tranh tàm phá Vì vậy mà sựphát triển kinh tế bị cản trở và gặp nhiều khó khăn Hệ thống kết cấu hạ tầngkinh tế lạc hậu sẽ không đáp ứng được yêu cầu của hoạt động sản xuất, kinhdoanh, hạn chế trong việc tạo động lực cho sự phát triển, cũng như cơ hội thuhút nguồn vốn đầu tư từ nước ngoài vào phát triển kinh tế Chính bởi vậy màphát triển kết cấu hạ tầng là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong quátrình công nghiệp hoá, hiện đại hoá

Kết cấu hạ tầng phát triển trước hết sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cáchoạt động sản xuất, trao đổi, đáp ứng những yêu cầu về cơ bản của các hoạtđộng kinh tế nội địa Hơn nữa, hạ tầng kinh tế phát triển đi trước một bước sẽ

mở ra khả năng thu hút đầu tư lớn cho phát triển kinh tế

Thực tế đã cho thấy rằng, các địa phương muốn phát triển những tiềmnăng của mình thì trước hết kết cấu hạ tầng phải được phát triển trước mộtbước Giao thông thuận lợi, cơ sở vật chất trang thiết bị đồng bộ thì sản xuất,kinh doanh mới được đảm bảo thực hiện và hiệu quả Ngay cả trong lĩnh vựcsản xuất nông nghiệp, muốn tăng năng suất thì hạ tầng cơ sở nông thôn, hạtầng cơ bản phục vụ cho hoạt động sản xuất nông nghiệp cũng phải được đảmbảo Trong thời gian qua, nhận thức đựơc tầm quan trọng của hệ thống kếtcấu hạ tầng nên Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách đầu tư cho phát

triển kết cấu hạ tầng, nhờ đó mà kinh tế ở các địa phương, các vùng miền trênkhắp cả nước đã có nhiều bước phát triển đáng ghi nhận

Bên cạnh đó, phát triển kết cấu hạ tầng sẽ có nhiều tác động tích cựcđến việc mở ra khả năng thu hút vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hộicủa đất nước Ở Việt Nam trong thời gian gần đây, muốn thu hút được sự chú

ý của các nhà đầu tư nước ngoài thì phải có nhiều hình thức kêu gọi đầu tư,trong đó xây dựng và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng là một trong nhữngviệc làm quan trọng nhằm đáp ứng những yêu cầu của các nhà đầu tư Chínhbởi vậy mà các địa phương, các khu kinh tế đều có chính sách quy hoạch vàxây dựng hạ tầng cơ sở đáp ứng cho nhu cầu thu hút đầu tư và phát triển kinhtế

Kết cấu hạ tầng phát triển còn tạo ra cơ hội để phát triển các vùng kinh

tế trọng điểm và từ đó cá khả năng lan tỏa để lôi kéo các vùng miền kháccùng phát triển Là một nước nông nghiệp, người dân Việt Nam chủ yếu sảnxuất trồng trọt và chăn nuôi, tuy nhiên hoạt động sản xuất nông nghiệp cũngdiễn ra nhỏ lẻ và manh mún nên hiệu qủ kinh tế không cao Trong thời gianqua, sự phát triển của các vùng kinh tế trọng điểm đã có sức lan toả và lôi kéocác vùng lân cận phát triển, điều đó có được là nhờ vào sự phát triển của hệthống cơ sở hạ tầng Đảng và Nhà nước ta đã xác định được vai trò của cácvùng kinh tế nông thôn, miền núi, và để những vùng miền này cùng pháttriển, phát huy ưu thế của mình thì hệ thống kết cấu hạ tầng phải được đầu tưphát triển trước một bước Chính bởi vậy mà nhiều chương trình quốc gia vềphát triển hạ tầng cơ sở vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn đã được triển khai

và đã phát huy được vai trò của mình Vì vậy mà kinh tế nông thôn, kinh tếcác vùng miền núi gần đây đã có nhiều khởi sắc và có nhiều đóng góp quantrọng vào sự phát triển chung của kinh tế quốc gia

Ngày nay, tình hình đất nước đã có nhiều chuyển biến, nền kinh tếđang trên đà tăng trưởng, xu thế đô thị hóa ngày càng lan nhanh và mạnh mẽ

Trong bối cảnh đó, vai trò của hệ thống kết cấu hạ tầng lại càng đóng vai tròquan trọng Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa ngày càng đặt ra nhữngyêu cầu cao hơn về hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế Với xu hướng đó, nhữngvùng kinh tế trọng điểm sẽ phải nâng cấp hệ thống hạ tầng theo hướng hiệnđại, còn những vùng miền khác thì tiến tới hoàn thiện hệ thống kết cấu hạtầng để đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ mới.

Trong thời gian qua, hệ thống kết cấu hạ tầng trên khắp cả nứơc

đã có nhiều thay đổi tích cực Cơ sở hạ tầng từ thành thị đến nông thôn, từđồng bằng đến miền núi đều có nhiều bước phát triển, phục vụ tốt hơn choquá trình phát triển kinh tế của các vùng miền và nền kinh tế Việt Nam nhờ

đó đã liên tục phát triển mạnh mẽ

1.3.2 Vai trò của kết cấu hạ tầng đối với phát triển xã hội

Song song với vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, hệ thống kết cấu hạtầng đóng vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát triển xã hội nói chung và

sự phát triển của con người nói riêng Kết cấu hạ tầng phát triển là điều kiệnquan trọng để phát triển xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống của người dânViệt Nam, đặc biệt là nhân dân ở các vùng miền còn khó khăn như vùng cao,vùng sâu, góp phần thực hiện xóa đói giảm nghèo và hơn nữa là nâng caohiểu biết, trình độ của nhân dân

Nền kinh tế khởi sắc sẽ kéo theo sự phát triển của xã hội, đời sống củanhân dân được nâng cao, con người có cơ hội để phát triển toàn diện và hệthống hạ tầng xã hội đã góp phần hết sức quan trọng trong quá trình pháttriển đó

Con người có nhiều nhu cầu cần được đáp ứng, bên cạnh những nhucầu tối thiểu về ăn, ở, con người còn có nhu cầu về trao đổi thông tin, vuichơi giải trí, chăm sóc sức khoẻ, học tập và nghiên cứu Tất cả những nhucầu đó càng ngày càng được đáp ứng cao hơn nhờ có hệ thống kết cấu hạ tầng

xã hội dần hoàn thiện Xã hội ổn định, đời sống nhân dân được nâng cao là

mục tiêu của tất cả mọi quốc gia, đặc biệt là ở nước ta, đây là một trongnhững mục tiêu quan trọng của sự nghiệp xây dựng Nhà nước Xã hội chủnghĩa Nhân dân Việt Nam trong thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm

từ phiá Đảng và Nhà nước, điều đó thể hiện ở việc Đảng và Nhà nước đã cónhiều chính sách nhằm xây dựng và phát triển hệ thống hạ tầng xã hội trênkhắp cả nước, đặc biệt là đối với những vùng miền núi, và đồng bào dân tộc ítngười Chính vì vậy mà thực trạng về điện, đường, trường, trạm, hệ thống ban

cơ sở ban ngành các cấp ở Việt Nam trong thời gian qua đã có nhiều thay đổitích cực:

Tất cả các khu vực thành thị và 90% hộ nông dân được tiếp cận vớiđiện, người dân được sử dụng nước sạch tăng lên, số lượng đường giao thôngnông thôn và giao thông lên vùng miền núi ngày càng được mở rộng và cảitạo giải quyết nhu cầu đi lại của người dân Tỷ lệ các trường học đạt chuẩnquốc gia cũng nhanh chóng tăng lên, các trạm y tế chăm sóc sức khỏe chonhân dân cũng dần được nâng cấp và xây mới… Đặc biệt là hệ thống trườnghọc và trạm y tế ở những vùng sâu vùng xa tiếp tục được đầu tư xây dựng để

mở mang trí tuệ và chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân vùng miền núi Cùng với

sự phát triển của những công trình hạ tầng xã hội cơ bản, nhiều công trình hạtầng xã hội hiện đại cũng đã và đang được đầu tư xây dựng rộng rãi như cáctrung tâm thương mại, các khu vui vhơi giải trí, các khu du lịch, nghỉ dưỡngcao cấp, các trung tâm chăm sóc sức khoẻ cao cấp đáp ứng cho những nhucầu ngày càng cao của nhân dân

Trong bối cảnh đất nước đang phát triển đi lên, đời sống nhân dân ngàycàng được nâng cao thì nhu cầu về cuộc sống của người dân cũng dần thayđổi Để đáp ứng được những yêu cầu đó thì hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tụcđóng vai trò quan trọng và phải được nâng cấp, hoàn thiện đi trước một bước

Chương 2:

PHÁT TRIỂN KẾT CẤU HẠ TẦNG Ở XÃ NGHI THÁI, HUYỆN NGHI LỘC TRONG QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HOÁ: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

1.1 Thực trạng phát triển của hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế

-xã hội ở -xã Nghi Thái, Nghi Lộc trong những năm qua

Trong thời gian qua, hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ở xãNghi Thái đã có nhiều chuyển biến tích cực Hệ thống hạ tầng cơ sở nôngthôn mới đang tiến tới dần hoàn thiện và phục vụ hiệu quả cho quá trình pháttriển kinh tế xã hội của địa phương Chính nhờ vậy mà tình hình kinh tế - xãhội của xã đã có những bước phát triển mới

Cho đến nay, hệ thống kết cấu hạ tầng của xã nhìn chung đã khá hoànthiện về mọi mặt (xem phụ lục 1)

2.1.1 Tình hình phát triển kết cấu hạ tầng ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc giai đoạn 2004 - 2010

Kết cấu hạ tầng có ý nghĩa đặc biệt quang trọng đối với quá trình pháttriển của địa phương xã Nghi Thái Nó tác động đến cả quá trình sản xuất,sinh hoạt cũng như diện mạo của địa phương Trước đây, khi đất nước cònkhó khăn, trình độ phát triển của xã hội còn thấp, hệ thống kết cấu hạ tầngcủa các vùng nông thôn Việt Nam nói chung cũng như ở địa phương xã NghiThái nói riêng đều trong tình trạng lạc hậu, chưa được đầu tư xây dựng, nângcấp vì vậy mà quá trình sản xuất và sinh hoạt của người dân còn gặp nhiềukhó khăn, năng suất lao động chưa cao và trình độ phát triển xã hội chậm

Trong thời gian gần đây, đặc biệt là từ năm 2004 đến nay, xã NghiThái đã được đầu tư xây dựng, nâng cấp nhiều công trình kết cấu hạ tầng,điều này đã góp phần ý nghĩa quan trọng trong việc thay đổi diện mạo xã vềmọi mặt

Quá trình đô thị hóa là một quá trình có diễn biến mạnh mẽ và phứctạp, nó có xu hướng lan mạnh từ thành phố Vinh về các vùng lân cận XãNghi Thái là một địa phương gần thành phố Vinh vì vậy địa phương chịunhiều tác động của quá trình đô thị hóa Đô thị hóa không chỉ tác động mạnhđến đời sống người dân mà còn tác động đến quá trình phát triển chung củađịa phương Đặc biệt là sự phát triển của kết cấu hạ tầng.

2.1.1.1 Về giao thông

Hệ thống giao thông liên xã, liên thôn đều được nhựa hóa, các trụcđường chính trong từng thôn xóm về cơ bản cũng được nhựa hóa tạo điềukiện thuận lợi cho dân đi lại, sản xuất Từ năm 2004 đến năm 2010, xã đã xâydựng nhiều tuyến đường liên xã, liên thôn, đáp ứng được nhu cầu đi lại, sảnxuất cho người dân như:

+ Công trình đường giao thông nông thôn nối trung tâm xã với tỉnh lộ

535 với giá trị quyết toán 422.373.407 đồng, trong đó nhà nước đầu tư400.000.000 đồng, người dân đóng góp được 11.784.000 đồng

+ Công trình đường giao thông nông thôn 1 với giá trị quyết toán662.523.000 đồng, trong đó ngân sách nhà nước là 420 triệu đồng

+ Công trình đường giao thông nông thôn 2 với giá trị quyết toán536.136.000 đồng, trong đó vón ngân sách là 360.000.000 đồng

+ Công trình đường giao thông nông thôn 3 với giá trị quyết toán là703.037.000 đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước là 407.700.000 đồng.+ Công trình đường giao thông nông thôn Thái Hòa - trung tâm xã vớigiá trị quyết toán là 817.956.000 đồng, vốn ngân sách nhà nước là481.510.000đồng

+ Công trình đường giao thông nông thôn Thái Hòa - Thái Thọ với tổngquyết toán là 318.636.000 đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước chiếm305.020.000 đồng

Ngoài ra, trong quá trình phát triển sản xuất, xã Nghi Thái có ngành mâytre đan thủ công truyền thống được Tỉnh công nhận là ngành nghề truyềnthống và có nhiều đầu tư cho công tác phát triển ngành thủ công mỹ nghệtruyền thống Địa phương xã Nghi Thái nói chung và những thôn xóm đượccông nhận làng nghề nói riêng đều được Tỉnh đầu tư xây dựng các công trìnhnhư: nhà trưng bày sản phẩm và một tuyến đường nội thôn nhằm khuyếnkhích địa phương và nhân dân giữ gìn và phát huy nghề mây tre đan truyềnthống Đến năm 2010, trong toàn xã đã có 8 thôm xóm được công nhận làngnghề truyền thống, nay đã có 8 tuyến đường làng nghề được xây dựng nối cácthôn xóm trên đại bàn xã với nhau.

- Năm 2008 xã Nghi Thái phối hợp với xã Hưng Lộc - Thành phố Vinhgiải phóng mặt bằng xây dựng cầu Bồ Đây là cây cầu nối liền xã Nghi Thái

và xã Hưng Lộc, tuyến đường này vừa mang tính chất liên xã vừa là tuyếnđường quan trọng phục vụ cho nhu cầu người dân đin sản xuất nông nghiệp ởvùng ruộng biền Mẫu và những người làm việc ở thành phố Vinh

- Nhìn chung, hệ thống đường giao thông trong xã đến nay đã khá hoànthiện, các tuyến đường lớn, đường chính đã được nhựa hóa Trong nhữngnăm tới xã đang đặt ra mục tiêu mở rộng các tuyến đường nhánh trong cácthôn xóm sau đó nhựa hóa

Nguồn ngân sách cho xây dựng các công trình giao thông trên chủ yếu làngân sách nhà nước, ngân sách của địa phương cùng với nguồn đóng góp củanhân dân Nhìn chung, các công trình kết cấu hạ tầng cơ bản được xây dựngvới phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm

Sự phát triển của hệ thống giao thông nông thôn trên địa bàn xã trongthời gian qua đã góp vai trò hết sức quan trọng và ý nghĩa đối với sự pháttriển kinh tế - xã hội của địa phương Giao thông thuân tiện nên các hoạt độngsản xuất, kinh doanh cũng diễn ra sôi động và phong phú hơn, sự tác độngquá trình đô thị hoá nhờ đó cũng trở nên mạnh mẽ hơn Chính vì thế mà tình