Phát huy giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc việt nam trong tầng lớp thanh thiếu niên ở nghệ an hiện nay

Nhóm vấn đề nghiên cứu lý luận chung về truyền thống trong đó có đề cậpnhiều đến truyền thống đạo đức của dân tộc bao gồm: Nghị quyết Hội nghị lần thứ V Ban chấp hành Trung ơng Đảng khóa

Trờng Đại học Vinh Khoa giáo dục chính trị

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: Giáo dục chính trị

Cán bộ hớng dẫn khoa học: GVC.TS Nguyễn Lơng Bằng

Sinh viên thực hiện: Cao thị Tâm

Lớp: 44A - GDCT

==== Vinh - 2007 ===

Lời cảm ơn

Để hoàn thành khoá luận tốt nghiệp này ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận đợc sự giúp đỡ, hớng dẫn nhiệt tình của thầy giáo Nguyễn Lơng Bằng, sự quan tâm của các thầy cô giáo, ban chủ nhiệm khoa, của gia đình cùng toàn thể các bạn trong lớp, khoa Giáo dục chính trị, trờng Đại học Vinh Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo đặc biệt là thầy giáo Nguyễn Lơng Bằng và các bạn đã giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này.

Mặc dù bản thân đã có nhiều cố gắng nhng vẫn không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong đợc sự chỉ dẫn, góp ý kiến của thầy cô giáo, các anh chị và bạn bè đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn và kính chúc các thầy cô giáo cùng các bạn sinh viên lời chúc sức khoẻ, hạnh phúc và thành đạt.

Vinh tháng 5 năm 2007

Tác giả

Mục Lục

A Mở đầu 1

B Nội Dung 7

Chơng 1: Phát huy giá trị đạo đức truyền thống của

dân tộc ta là một tất yếu trong việc giáo dục thế

hệ trẻ hiện nay 71.1 Truyền thống, truyền thống đạo đức của dân tộc 71.2 Nguyên tắc phát huy giá trị đạo đức truyền thống 121.3 Những giá trị đạo đức truyền thống chủ yếu của dân tộc Việt Nam

cần đợc kế thừa trong việc giáo dục thanh thiếu niên Nghệ An 171.4 Những giá trị đạo đức truyền thống ở Nghệ An cần đợc kế thừa 28

Chơng 2: Thực trạng phát huy truyền thống đạo

đức dân tộc trong tầng lớp thanh thiếu niên

Nghệ An hiện nay Phơng hớng và giải pháp 342.1 Vấn đề phát huy truyền thống đạo đức dân tộc trong tầng lớp thanh

thiếu niên Nghệ An hiện nay Thực trạng và nguyên nhân 342.2 Phơng hớng và một số giải pháp nhằm phát huy giá trị đạo đức truyền

thống cho thanh thiếu niên trong thời kỳ mới ở Nghệ An 43

C Kết luận 57

D Danh mục tài liệu tham khảo 59

Trang

Nh÷ng tõ viÕt t¾t

CNXH: Chñ nghÜa x· héiCNTB: Chñ nghÜa t b¶nCTQG: ChÝnh trÞ quèc giaGS: Gi¸o s

KHXH: Khoa häc x· héiNxb: Nhµ xuÊt b¶nPGS: Phã gi¸o s

TS: TiÕn sÜ

A mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chúng ta đang sống trong một nền kinh tế tri thức Sự phát triển của mộtquốc gia đợc đánh giá bằng sự tiến bộ của khoa học - kỹ thuật, sự thành bại củamột quốc gia, dân tộc phụ thuộc vào việc ứng dụng những thành tựu khoa học -

kỹ thuật vào sản xuất Tuy nhiên, sức mạnh tiềm tàng, to lớn tạo nên sức sốngmãnh liệt cho dân tộc không thể thiếu đó là giá trị đạo đức truyền thống Đạo

đức truyền thống đợc xem là thang giá trị tinh thần cao nhất, dòng chảy xuyênsuốt trong tiềm thức con ngời, việc giữ gìn và phát huy giá trị đạo đức truyềnthống của dân tộc luôn đợc đề cao Hiện nay bên cạnh những thành tựu đã đạt đ-

ợc về mặt nhận thức cũng nh thực tiễn, việc kế thừa và phát huy giá trị đạo đứctruyền thống của dân tộc còn có những thiếu sót, đặc biệt là trong quá trìnhchuyển biến kinh tế - xã hội của đất nớc diễn ra mạnh mẽ Đó là cha có một hệthống các biện pháp để kế thừa t tởng đạo đức của cha ông, mặt khác bớc sangcơ chế thị trờng định hớng XHCN, mâu thuẫn giữa hai khuynh hớng đạo đức nổilên rõ rệt: Khuynh hớng thứ nhất là đã tuyệt đối hóa những giá trị và chuẩn mực

đạo đức truyền thống của dân tộc Khuynh hớng thứ hai là coi thờng những giátrị và chuẩn mực đạo đức truyền thống, coi thờng công tác giáo dục đạo đức, coi

đạo đức là giá trị đơng nhiên, sẵn có ai cũng biết, không cần bàn đến hoặc coi

đạo đức là cái gì đó dành riêng cho giáo dục không phải của mọi đối tợng Đây

là một nhiệm vụ quan trọng đặt ra cho xã hội, ngành giáo dục nói chung và bậc

đại học nói riêng

Mặt khác cuộc cách mạng khoa học - công nghệ phát triển nh vũ bão, quátrình giao lu quốc tế trên tất cả mọi mặt của đời sống xã hội đợc tăng cờng, pháttriển với tốc độ nhanh Khoảng cách giữa hòa nhập - hòa tan rất mong manh, vấn

đề bảo vệ và phát huy giá trị đạo đức truyền thống đợc đặt ra nóng bỏng, để vănhóa đạo đức không phải là sự sao chép “lai căng” không trở thành bóng mờ củangời khác, không đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc là vấn đề đang đợc nhiềunớc quan tâm, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển

Đất nớc mở cửa - đổi mới - thuận lợi - khó khăn - thời cơ - thách thức đanxen lẫn nhau Trong đó nhân tố đạo đức - giá trị đời sống tinh thần trở thành

điểm nóng trong sự phát triển kinh tế thị trờng định hớng XHCN Sự phát triểnnền kinh tế thị trờng bên cạnh những ảnh hởng tích cực thì những tác động tiêucực đang cản trở, loại trừ và hủy hoại những giá trị đạo đức truyền thống dân tộc

Kinh tế thị trờng là mảnh đất của chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa thực dụng vô đạo

đức phát triển, điều đó đã biến mọi quan hệ đạo đức mang tính chất vụ lợi trongxã hội Nguy cơ của chủ nghĩa thực dụng vô đạo đức đã dần dần lấn át truyềnthống của dân tộc Các chuẩn mực đạo đức phù hợp với sự phát triển bản tínhnhân văn của con ngời XHCN sẽ bị coi là không thực tế, là ảo tởng Thay vào đó

là việc lấy đồng tiền làm thớc đo quan hệ đạo đức giữa ngời với ngời Sự lừa lọc,phản bội, bất chính, bạo lực rất dễ đợc xem là thứ đạo đức hiện đại, nó sẽ cảntrở, thậm chí loại trừ những giá trị văn hóa, giá trị đạo đức truyền thống của dântộc Tất cả những điều này sẽ dần làm cho những giá trị văn hóa nói chung, giátrị đạo đức của dân tộc bị phai nhạt, hủy hoại

Chịu tác động mạnh mẽ nhất của xu hớng đó là tầng lớp thanh thiếu niên,học sinh, sinh viên với sự nhạy cảm và hiếu động Họ cha hiểu đúng những giátrị đạo đức truyền thống mà cha ông ta đã xây dựng đợc, nhận thức về việc bảotồn và phát huy những giá trị đạo đức còn hạn chế điều này ảnh hởng khôngnhỏ đến sự hình thành và phát triển nhân cách cũng nh lý tởng sống của thế hệtrẻ

Vấn đề giáo dục đạo đức, nắm bắt tính quy luật, đánh giá đúng thực trạng

đạo đức của học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên, đề xuất những biện pháp nhằmnâng cao t tởng, đạo đức cho thanh thiếu niên vừa có ý nghĩa lý luận vừa có ýnghĩa thực tiễn sâu sắc giúp cho việc lãnh đạo, quản lý giáo dục đào tạo đợc tốthơn Việc tìm ra đợc những giải pháp đúng đắn hữu hiệu để giải quyết là mộttrong những việc làm hết sức có ý nghĩa hiện nay

Vì vậy vấn đề phát huy những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộctrong thanh, thiếu niên hiện nay ở Nghệ An là vấn đề có ý nghĩa cấp bách

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Văn kiện đại hội IX của Đảng nhấn mạnh: “Đối với thế hệ trẻ chăm logiáo dục, bồi dỡng đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, t tởng, đạo đức, lốisống, văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp, giải quyết việc làm phát triển tài năng vàsức sáng tạo phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc” Đạo đức là vấn đề liên quan đến mọi gia đình, mọi ngành nghề Liênquan đến đề tài, có thể chia thành các nhóm vấn đề sau đây:

Nhóm vấn đề nghiên cứu lý luận chung về đạo đức, truyền thống đạo đức

của dân tộc bao gồm: Đạo đức mới của GS Vũ Khiêu, Nxb khoa học xã hội, Hà Nội 1974; Giáo trình đạo đức học do GS Nguyễn Ngọc Long chủ biên; Nxb chính trị quốc gia Hà Nội - 2000; Sự biến đổi của thang giá trị đạo đức trong

nền kinh tế thị trờng với việc xây dựng đạo đức mới cho cán bộ quản lý ở nớc ta hiện nay, PGS Nguyễn Chí Mì chủ biên, Nxb chính trị quốc gia Hà Nội - 1999;

Chơng trình giáo trình đạo đức trong sách giáo khoa các lớp 6,7,8,9,11 bậc đại

học ở hệ thống giáo dục Việt Nam; Hồ Chí Minh: “Về giáo dục thanh niên” Nxb

Sự thật Hà Nội 1980 vv

Nhóm vấn đề nghiên cứu lý luận chung về truyền thống trong đó có đề cậpnhiều đến truyền thống đạo đức của dân tộc bao gồm: Nghị quyết Hội nghị lần

thứ V Ban chấp hành Trung ơng Đảng (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền

văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; Vấn đề khai thác các giá trị truyền thống vì mục tiêu phát triển của GS Nguyễn Trọng Chuẩn, Tạp chí

Triết học, số 2/1998; Giá trị truyền thống - nhân lõi và sức sống bên trong của

sự phát triển đất nớc, dân tộc của PGS Nguyễn Văn Huyên, Tạp chí Triết học,

số 4/1998; Về truyền thống dân tộc của GS Trần Quốc Vợng, Tạp chí cộng sản,

số 2/1982; Hồ Chí Minh với văn hóa truyền thống và tiếp xúc văn hóa Đông

-Tây của Phan Văn Các, Tạp chí cộng sản, số 13/1996; Cái truyền thống và cái hiện đại trong sự nghiệp xây dựng nền văn hóa mới ở nớc ta của Đỗ Huy, Tạp

chí Triết học, số1/1985; Văn hóa chính trị Việt Nam, truyền thống và hiện đại

của GS Nguyễn Hồng Phong, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội,1998 Viện thôngtin khoa học xã hội đã su tầm và dịch ra tiếng Việt tập hợp thành công trình

Truyền thống và hiện đại trong văn hóa do Lại Văn Toàn chủ biên.

Giá trị tinh thần truyền thống Việt Nam của Trần Văn Giàu, Nxb thành

phố Hồ Chí Minh; Đến hiện đại từ truyền thống của Trần Đình Hợu, Nxb khoa học xã hội, 1994; Truyền thống dân tộc trong công cuộc đổi mới và hiện đại hóa

đất nớc của Phan Huy Lê, Nxb Hà Nội, 1995; Truyền thống đạo đức trọng nhân nghĩa và ảnh hởng của nó đối với sinh viên hiện nay của TS Nguyễn Lơng Bằng,

Tạp chí Giáo dục, số 4/2006 Tài liệu bồi dỡng thờng xuyên giáo viên THPT

môn GDCD của Bộ giáo dục và đào tạo có chuyên đề: “Kế thừa một số giá trị

truyền thống của dân tộc trong việc giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay”.

Luận án tiến sĩ của Đỗ Tuyết Bảo: “Giáo dục đạo đức cho học sinh trờng THCS

tại TPHCM trong điều kiện hiện nay” Luận văn tốt nghiệp của Lê Thanh Hà:

“Phát huy những giá trị tinh thần truyền thống dân tộc trong quá trình giáo dục

Vấn đề con ngời Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa

đất nớc do GS TS Phạm Minh Hạc chủ biên, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội,

1996 vv

Kế thừa và phát huy những giá trị đạo đức của dân tộc là một trong nhữngvấn đề quan trọng và cấp thiết, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên trong giai

đoạn đất nớc bớc vào thời kỳ đổi mới, mở cửa Đây đợc xem là nhiệm vụ lớntrong việc xây dựng con ngời mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nớc Vìvậy, vấn đề giáo dục đạo đức truyền thống dân tộc, nhất là đối với thế hệ trẻ đợcnghiên cứu chỉ ra một cách nghiêm túc, thiết thực dới nhiều góc độ và cách tiếpcận

Liên quan trực tiếp đến đề tài có công trình của tập thể tác giả TS ĐoànMinh Duệ, TS Nguyễn Lơng Bằng, TS Đinh Thế Định, TS Nguyễn Thái Sơn

về: “Những giải pháp nâng cao chất lợng giáo dục truyền thống cho thanh niên

giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam trong tầng lớp thanh thiếu niên ở Nghệ An hiện nay” Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu trên là các t liệu

quý để tác giả làm cơ sở, tiền đề cho luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nhằm tìm hiểu thực trạng, chỉ ra những bất cập, hạn chế còn tồn tại ảnhhởng trực tiếp đến công tác phát huy giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc

Đồng thời góp phần đa ra đợc những giải pháp nhằm phát huy những giá trị đạo

đức truyền thống dân tộc trong tầng lớp thanh thiếu niên ở Nghệ An hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Luận giải những giá trị đạo đức của dân tộc Việt Nam cũng nh giá trị đạo

đức truyền thống của Nghệ An, vai trò của nó trong sự hình thành nhân cách conngời

Chỉ ra đợc thực trạng đạo đức trong thanh thiếu niên ở Nghệ An hiện nay

Đề ra các giải pháp và phơng hớng nhằm phát huy những giá trị đạo đứctruyền thống của dân tộc trong thanh thiếu niên ở Nghệ An hiện nay

Các t tởng chỉ đạo trong các văn kiện của Đảng, Nhà nớc, các bài phátbiểu của các đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nớc, các công trình nghiên cứukhoa học có liên quan đến nội dung đề tài.

Phơng pháp nghiên cứu của đề tài: Chủ yếu là phơng pháp biện chứng duyvật, các nguyên tắc của logíc biện chứng nh nguyên tắc lịch sử cụ thể, nguyêntắc phát triển, nguyên tắc thống nhất giữa logíc và lịch sử phơng pháp khảo sát,

điều tra xã hội học, phơng pháp so sánh, thống kê

6 ý nghĩa của đề tài

Góp phần xây dựng, hun đúc và giữ gìn những giá trị đạo đức truyền thốngcủa dân tộc, phát huy những giá trị đó trong thanh thiếu niên Nghệ An nhằmhình thành những phẩm chất mới con ngời XHCN

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, đề tài gồm có 2 chơng 5 tiết

B Nội dung

Chơng 1.

Phát huy giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc là một

tất yếu trong việc giáo dục thế hệ trẻ hiện nay

1.1 Truyền thống, truyền thống đạo đức dân tộc

1.1.1 Khái niệm truyền thống

Mỗi dân tộc, mỗi cộng đồng xã hội dù muốn hay không muốn, dù có ýthức hay không có ý thức trong quá trình tồn tại và phát triển cũng hình thànhtruyền thống

Thuật ngữ “truyền thống” đợc sử dụng rất rộng rãi và phổ biến trong ngônngữ Tiếng Việt

Trong từ điển Tiếng Việt truyền thống đợc giải thích là đức tính, tập quán,

t tởng, lối sống đợc lu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác [20, 812]

Trong từ điển Bách khoa Xô Viết 1993: truyền thống đợc hiểu là “Nhữngyếu tố của di tồn văn hóa, xã hội truyền từ đời này qua đời khác và đợc lu giữtrong các xã hội, giai cấp và nhóm trong một quá trình lâu dài Truyền thống đợcthể hiện trong các chế định xã hội, chuẩn mực hành vi, các giá trị, t tởng, phongtục tập quán và lối sống truyền thống tác động không nhỏ đến mọi xã hội và tấtcả mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội” [19, 339]

Trong Đạo đức học quan niệm truyền thống là những giá trị tinh thần củacon ngời đợc hình thành trong hoạt động, quan hệ ứng xử và đợc lu truyền từ thế

hệ này sang thế hệ khác, đợc mọi ngời nhận thức, thừa nhận, tự giác thực hiện và

tự điều chỉnh nhờ d luận của cộng đồng xã hội

Truyền thống theo tiếng ấn - Âu là Tradition, bắt nguồn từ tiếng La Tinhtradere, tradition có nghĩa là trao truyền, truyền đạt, luân chuyển, mang lại, traolại

Cuốn từ điển Trung Quốc xuất bản 1989 định nghĩa: “Truyền thống là sứcmạnh tập quán xã hội đợc lu truyền lại từ lịch sử Nó tồn tại ở các lĩnh vực chế

độ, t tởng, văn hóa, đạo đức Truyền thống có tác dụng khống chế vô hình đếnhành vi xã hội của con ngời Truyền thống là biểu hiện tính kế thừa của lịch sử”[16, 10]

Trong các tài liệu nghiên cứu vấn đề này ở Việt Nam, cũng đợc nhiều ngời

đề cập đến, nh GS Trần Văn Giàu có viết: “Truyền thống là những đức tính hay

thói tục kéo dài nhiều thế hệ, nhiều thời kì lịch sử và hiện có nhiều tác dụng, tácdụng đó có thể tích cực, cũng có thể tiêu cực” [22, 50].

Nghiên cứu về “Truyền thống dân tộc và tính hiện đại của truyền thống”GS.TS Trần Đình Sử cho rằng: “Truyền thống là mối liên hệ của lịch sử, mà một

đầu là những giá trị t tởng, văn hóa đợc sáng tạo trong quá khứ lịch sử dân tộc vàmột đầu là sự thẩm định, xác lập và phát huy của ngời hiện đại” [21, 45]

GS Trần Quốc Vợng khi nghiên cứu truyền thống dân tộc đã đi đến kếtluận “Truyền thống nh là một hệ thống tính cách, các thế ứng xử của một tập thể(một cộng đồng) đợc hình thành trong lịch sử, trong một môi trờng tự nhiên vànhân văn nhất định, trở nên ổn định, có thể đợc định chế hóa bằng luật hay bằng

lệ và đợc trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, để đảm bảo tính đồng nhấtcủa một cộng đồng” [18, 28 - 29] Còn GS Vũ Khiêu cho rằng: “Truyền thống lànhững thói quen lâu đời, đã đợc hình thành trong nếp sống, nếp suy nghĩ và hành

động của dân tộc ta”[26, 67]

GS.TS Nguyễn Trọng Chuẩn: “Nói đến truyền thống là nói đến phức hợpnhững t tởng, tình cảm, những tập quán, thói quen, những phong tục, lối sống,cách ứng xử, ý chí của một cộng đồng ngời đã hình thành trong lịch sử, đã trởnên ổn định và đợc truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác” [12, 16]

Tiếp cận truyền thống dới góc độ Triết học, trong luận án tiến sĩ Triết học

“Kết hợp truyền thống và hiện đại trong quá trình đổi mới giáo dục đào tạo ởViệt Nam hiện nay” TS Nguyễn Lơng Bằng đa ra định nghĩa: “Truyền thống làmột khái niệm, dùng để chỉ những hiện tợng nh tính cách, phẩm chất, t tởng, tìnhcảm, thói quen trong t duy, tâm lý, lối ứng xử đợc hình thành trên cơ sở những

điều kiện tự nhiên - địa lí, kinh tế - xã hội cũng nh hoạt động của con ngời trongquá trình lịch sử và đợc lu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong một cộng

đồng ngời nhất định” [10, 17]

Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về truyền thống, tùy theo cách tiếp cậnvới mục đích nghiên cứu của mình mà đa ra sự hiểu biết nhất định về truyềnthống

Từ các cách hiểu trên về truyền thống có thể nêu lên những đặc trng cơbản của truyền thống là: Tính tập thể, cộng đồng, lịch sử, tơng đối ổn định nhngkhông vĩnh cửu, có tính năng động, có thể học đợc và truyền lại đợc

Truyền thống là một hệ thống các tính cách, các thế ứng xử của một tậpthể (một cộng đồng) đợc hình thành biến đổi và phát triển trong lịch sử, đợc kết

tinh, tích lũy lại và đợc lu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, chi phối suynghĩ và hành động của con ngời ở hiện tại và tơng lai.

Truyền thống là sản phẩm của cả cộng đồng, nó là cái tơng đối ổn định,

t-ơng đối bền vững, ít biến đổi nhng nói nh vậy không có nghĩa truyền thống là cáibất biến, vĩnh hằng, mà nó có sự vận động, biến đổi và phát triển

Tóm lại, truyền thống có một số đặc trng cơ bản sau:

+ Truyền thống là những giá trị tinh thần, t tởng, tâm lí, tập quán, thóiquen thờng là những giá trị tinh thần tốt có tác dụng củng cố, phát triển quan

hệ xã hội, tạo ra sức mạnh cho con ngời vợt qua mọi khó khăn trong hiện tại đểphát triển xã hội và hoàn thiện nhân cách

+ Truyền thống bao giờ cũng là truyền thống của một cộng đồng ngời (thịtộc, bộ lạc, bộ tộc, dân tộc, dòng họ, gia đình, làng xã ) là bản sắc của các cộng

động ngời

+ Truyền thống đợc hình thành trong lịch sử do tác động của môi trờng tựnhiên và điều kiện địa lí, do tác động của quá trình lao động sản xuất và kết cấukinh tế - xã hội, tác động thờng xuyên của lịch sử, tác động của môi trờng vănhóa khu vực và trên thế giới

+ Truyền thống đợc nhiều ngời thừa nhận là những giá trị tốt đẹp cần giữgìn, phát triển, đợc mọi ngời thực hiện nh yêu cầu tất yếu và có tính kế thừa từlớp ngời trớc sang lớp ngời sau, nó ăn sâu vào tâm lí, vào phong tục tập quán,nếp nghĩ của con ngời

1.1.2 Cơ sở hình thành, phát triển của truyền thống

Truyền thống của bất cứ một dân tộc nào cũng đều đợc bắt nguồn trênnhững cơ sở và điều kiện kinh tế, văn hóa - xã hội nhất định Truyền thốngkhông phải là cái từ trên trời rơi xuống cũng không phải là sự ban ơn mà là mộtquá trình hình thành, tồn tại và phát triển lâu dài trong cái nôi của dân tộc đó.Dân tộc Việt Nam với những điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội nhất

định và mang đặc trng riêng đã góp phần hình thành nên những giá trị văn hóatruyền thống đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nói đến dân tộc Việt Nam là nói đếnmột dân tộc giàu truyền thống, đậm đà và tinh túy, kết tinh bởi những giá trị tinhthần cao quý và lâu đời từ thế hệ này sang thế hệ khác

Truyền thống của dân tộc đợc hình thành trên những cơ sở sau đây:

+ Điều kiện tự nhiên và vị trí địa lý

Từ khi bắt đầu cuộc sống của con ngời trên lãnh thổ Việt Nam đến nay đã

là hàng chục vạn năm Hoàn cảnh lịch sử bao gồm các đặc trng của cơ cấu tộc

ngời, cơ cấu kinh tế, kết cấu xã hội cùng với điều kiện địa lí môi trờng đã tạo nênbản sắc văn hóa Việt Nam, truyền thống Việt Nam.

Con ngời - Tự nhiên là mối quan hệ khăng khít, tác động và ảnh hởng lẫnnhau trong suốt quá trình tồn tại và phát triển trên cả phơng diện vật chất lẫn tinhthần

Việt Nam ở vị trí chiến lợc của vùng Đông Nam á - nơi tiếp xúc giữa đấtliền và hải đảo, ở ngã t những con đờng giao thông thủy, bộ quan trọng từ Bắc tớiNam, từ Đông sang Tây Do ở vị trí chiến lợc quan trọng nh vậy nên nớc ta thờng

bị các thế lực ngoại xâm đe dọa Ngay từ thời Hùng Vơng, con ngời Việt Namcùng một lúc vừa phải chống chọi và thích nghi với thiên nhiên nghiệt ngã vừaphải liên tiếp đơng đầu với kẻ thù xâm lợc Dựng nớc đi đôi với giữ nớc đã sớmlàm nảy sinh ý thức dân tộc và truyền thống yêu nớc của dân tộc ta, tinh thần tựlực tự cờng, ý chí quyết tâm bảo vệ lãnh thổ Tổ quốc

Mặt khác, do nằm ở vị trí địa lý đó nên truyền thống đạo đức của dân tộcViệt Nam còn chịu ảnh hởng trớc hết của hệ t tởng của giai cấp phong kiến Nho

- Phật - Lão ở Phơng Đông Yếu tố đạo đức, yếu tố huyền thoại trong văn hóadân gian truyền thống bản địa Việt Nam kết hợp với các yếu tố tề gia trị quốctrong Nho - Phật - Lão là cuộc tiếp biến rất độc đáo trong lịch sử t tởng ViệtNam Do đó truyền thống đạo đức dân tộc ngày càng đợc củng cố, đợc nhân lênthành bản lĩnh con ngời Việt Nam, trên cơ sở đó tự hoàn thiện hệ t tởng, nhữnggiá trị đạo đức của mình bằng việc kế thừa những yếu tố tích cực, lọc bỏ nhữngyếu tố không phù hợp trong quá trình hoạt động thực tiễn, khắc phục thiên tai và

đấu tranh chống ngoại xâm

Vào những thập niên đầu thế kỷ XX những giá trị đạo đức của dân tộcViệt Nam đợc tiếp nhận những ảnh hởng sâu sắc của hệ t tởng Mác - Lênin trongquá trình đấu tranh giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân đế quốc

Đây chính là sự gặp gỡ và kết hợp biện chứng của một hệ t tởng tiến bộ và cáchmạng nhằm giải phóng các dân tộc bị áp bức, giải phóng con ngời với chủ nghĩayêu nớc truyền thống và lòng nhân ái Việt Nam

+ Hoàn cảnh kinh tế - văn hóa - lịch sử - xã hội

Suốt mấy ngàn năm, ngời dân Việt Nam sống, lao động và chiến đấu trongmột cơ cấu làng xã cổ truyền rất bền chặt Nền tảng của cơ cấu xóm làng là côngxã nông thôn với đặc trng cơ bản là chế độ sở hữu ruộng đất kiểu công xã Nềnvăn minh lúa nớc dựa trên cấu trúc Nhà - Làng - Nớc, đây là cơ sở tạo nên nhữngsắc thái tâm hồn, đạo lý, phong tục, tập quán, lối sống, niềm tin của con ngời

Việt Nam cũng từ đó hình thành nên một tính cách Việt Nam, bản sắc văn hóa,truyền thống Việt Nam.

Công xã nông thôn ở Việt Nam đợc bảo tồn lâu dài và đã từng giữ vai tròquan trọng trong công cuộc khai hoang, làm thủy lợi, chống ngoại xâm và làtrung tâm của mọi sinh hoạt văn hóa góp phần gìn giữ và lu truyền văn hóatruyền thống dân tộc Chính công xã nông thôn đã góp phần tạo lập, gìn giữ đợctrong nhiều thế hệ con ngời Việt Nam những quan hệ cộng đồng dân chủ sơkhai, truyền thống đoàn kết, thơng yêu đùm bọc nhau trong tình nghĩa nhân ái, t-

ơng trợ giúp đỡ lẫn nhau

Bên cạnh đó, quá trình lao động sản xuất với đặc trng là nền nông nghiệplúa nớc trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, để có miếng cơm manh áo con ngờiphải lao động vất vả, cực nhọc, chống chọi với tự nhiên Đặc điểm này đã dầnhun đúc hình thành nên truyền thống lao động cần cù, chịu thơng chịu khó nhẫnnại và cũng rất yêu lao động trong tâm hồn con ngời Việt Nam Lao động sảnxuất, gắn bó lâu đời với nông nghiệp đã tạo điều kiện cho con ngời sống chanhòa, gần gũi trong tình làng nghĩa xóm, gắn bó với thiên nhiên, yêu đời, truyềnthống lạc quan của ngời dân Việt Nam cũng từ đó mà có

Nh vậy những giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam chủ yếu đợc hìnhthành và phát triển trong điều kiện của nền nông nghiệp lúa nớc truyền thống vớinhững đặc điểm tự nhiên vừa thuận lợi vừa khó khăn và trong điều kiện thờngxuyên chống giặc ngoại xâm để giữ gìn bờ cõi

Đó là những cơ sở hình thành của truyền thống đạo đức dân tộc Việt Nam

1.2 Nguyên tắc phát huy giá trị đạo đức truyền thống

1.2.1 Phát huy truyền thống là một quy luật vận động của xã hội

Phát huy truyền thống dân tộc là một quy luật vận động của xã hội Lịch

sử xã hội loài ngời là lịch sử phát triển và thay thế của các hình thái kinh tế - xãhội, đó là một quá trình lịch sử tự nhiên với sự vận động từ xã hội nguyên thủy,chiếm hữu nô lệ, phong kiến, TBCN và XHCN Thực tế đã chứng minh rằng:Hình thái kinh tế xã hội sau bao giờ cũng kế thừa và phát triển hình thái kinh tế -xã hội trớc và là giai đoạn phát triển cao hơn, tiến bộ hơn, hoàn thiện hơn

Truyền thống là sự đúc kết của những giá trị tinh thần, đợc hình thành vàphát triển trên những cơ sở nhất định, mang tính ổn định và bền vững Tuy nhiênkhông có nghĩa là truyền thống không có sự vận động và thay thế, ngợc lại nóluôn luôn đợc bổ sung bởi những yếu tố mới của thời đại Phát huy truyền thống

dân tộc là điều kiện giúp truyền thống có thể tồn tại và phát triển phù hợp vớiquy luật vận động của tự nhiên và xã hội Mọi sự vật hiện tợng tồn tại trong thếgiới khách quan đều ở trong trạng thái vận động và phát triển từ thấp đến cao, từcha hoàn thiện đến hoàn thiện Phát huy truyền thống dân tộc, làm cho nó tiến

bộ phù hợp với sự phát triển của tự nhiên - xã hội, làm cho truyền thống khôngtrở nên lạc hậu, lỗi thời, bảo thủ và phản tác dụng Phát huy truyền thống dân tộc

sẽ phát huy đợc sức mạnh tinh thần đúc kết qua nhiều thế hệ, vận động và pháttriển là qui luật của tự nhiên và xã hội, trái với qui luật đó sẽ dẫn đến những hậuquả khôn lờng, kìm hãm sự phát triển vốn có của nó Vì vậy, phát huy truyềnthống dân tộc là qui luật vận động của xã hội

1.2.2 Nguyên tắc phát huy truyền thống

Phát huy truyền thống dân tộc không phải là bê nguyên xi cái cũ đặt bên cạnhcái mới một cách tùy tiện, chung chung mà phải có cái nhìn biện chứng, có quan

điểm lịch sử cụ thể nhằm phát huy truyền thống dân tộc một cách khoa học và hiệuquả Phát huy truyền thống là dựa trên cơ sở có kế thừa, chọn lọc những giá trịtruyền thống tốt đẹp và phù hợp Phát huy truyền thống đạo đức dân tộc là làm chonhững truyền thống đó phát triển, tiến bộ nhng không làm mất giá trị của nó Trêncơ sở những gì đã có, gọt giũa, đúc kết nên những truyền thống tốt đẹp hơn

Trong quá trình phát huy truyền thống đạo đức diễn ra những khuynh hớngkhác nhau gây ảnh hỏng tiêu cực đến việc phát huy truyền thống Do đó khi pháthuy truyền thống đạo đức cần phải tránh đợc hai khuynh hớng sau:

Khuynh hớng thứ nhất: Đề cao quá mức truyền thống, tuyệt đối hóa vai tròcủa truyền thống, từ đó đi đến phủ nhận, coi nhẹ đổi mới

Đó là những quan điểm sai lầm, cực đoan trong quá trình phát huy truyềnthống dân tộc ở đây phát huy truyền thống dân tộc không có nghĩa là không đểcho truyền thống phát triển và biến đổi, không có nghĩa là ôm kh kh không cho

nó thay đổi, trái lại phải luôn làm cho nó lớn mạnh hơn, giàu có hơn, bổ sungcho nó những yếu tố mới, tức là kế thừa và phát triển nó

Khuynh hớng này có xu hớng rơi vào chủ nghĩa bảo thủ, muốn khôi phụcmột cách máy móc các lễ hội, phong tục tập quán cũ trong khi đó do những

điều kiện khác nhau đã bộc lộ những mặt tiêu cực đặc biệt là một số hủ tục,truyền thống lạc hậu, kể cả tệ nạn xã hội nh mê tín dị đoan, cờ bạc…chTất cảnhững điều đó sẽ là mầm mống cho hiện tợng “thơng mại hóa truyền thống”

đang ở mức báo động hiện nay Nh vậy, khuynh hớng này đã đề cao quá mứctruyền thống mà không căn cứ vào những cơ sở hiện thực của nó, không thấy đợc

sự vận động và phát triển liên tục của những điều kiện sinh ra nó Đó là cái nhìnsiêu hình, phủ nhận những yếu tố tích cực của cái mới, khuynh hớng này nếukhông đợc khắc phục sẽ ảnh hởng xấu đến phát huy truyền thống đạo đức dântộc.

Khuynh hớng thứ hai: Phủ nhận mọi giá trị cũ, quay lng lại với truyềnthống đạo đức của dân tộc Lãng quên, thờ ơ, xem nhẹ các giá trị đạo đức củadân tộc, coi thờng di sản văn hóa và bản sắc dân tộc Đây là xu hớng phổ biếntrong tầng lớp nhân dân hiện nay, đặc biệt là giới trẻ Vì mục đích trớc mắt, chạytheo đồng tiền và lợi nhuận một cách vô điều kiện, đua đòi thực dụng, một sốngời đã xem nhẹ, đánh mất giá trị đạo đức truyền thống dân tộc, có xu hớng phủ

định sạch trơn những giá trị truyền thống, rơi vào “chủ nghĩa h vô” sống tự do vàbất chấp, chỉ biết cái hiện tại mà quên mất quá khứ tốt đẹp của dân tộc Đó lànhững quan điểm “tả khuynh” cho rằng đổi mới không có liên quan, dính dánggì với quá khứ, với cái cũ

Nh vậy, hai khuynh hớng trên trong việc phát huy truyền thống đạo đức

đều là sai lầm, cực đoan, phiến diện, trái với quan điểm của chủ nghĩa duy vậtbiện chứng về kế thừa và phát triển Để việc phát huy truyền thống mang lại hiệuquả cao, để giữ gìn, bảo tồn và phát triển đợc những truyền thống đạo đức tốt đẹpcủa dân tộc, chúng ta một mặt phải có thái độ trân trọng, giữ gìn đồng thời phảibiết kế thừa, phát huy những tinh hoa văn hóa dân tộc Nâng cao, phát huy cáihay, cái đẹp, cái tiến bộ của truyền thống cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnhmới đồng thời lọc bỏ, loại trừ, sửa đổi những mặt lạc hậu, hạn chế của truyềnthống, từ đó xây dựng một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, tạo nênsức sống bền vững cho truyền thống của dân tộc Song song đó phải khôngngừng mở rộng, tiếp thu một cách có chọn lọc những tinh hoa văn hóa tốt đẹpcủa thế giới đồng thời kiên quyết đấu tranh chống khuynh hớng sùng ngoại, laicăng, đua đòi mất gốc, đánh mất bản sắc, hòa tan xô bồ, đặc biệt đề phòng cảnhgiác của mọi thứ văn hóa độc hại gieo rắc đồi trụy làm biến chất những giá trịtruyền thống của dân tộc

CNXH phải đợc xây dựng trên nền truyền thống của dân tộc, trên cơ sở kếthừa có chọn lọc, phê phán, có nh thế mới tạo đợc sức mạnh vững chắc, sợi dâynối quá khứ với hiện tại và tơng lai là một chuỗi dài liên tục Lênin đã từng dạy:

“Văn hóa vô sản không phải từ trên trời rơi xuống, nó không phải là do nhữngngời tự cho mình là chuyên gia văn hóa vô sản phát minh ra Tất cả các cái đó làhoàn toàn ngu ngốc Văn hóa vô sản phải là sự phát triển lô gíc của tổng số

những kiến thức mà loài ngời đã tạo ra dới ách thống trị của XHTB, của xã hộibọn địa chủ, của xã hội quan lại” [7, 262].

Đi vào nền kinh tế thị trờng, hiện đại hóa đất nớc mà xa rời những giá trị

đạo đức truyền thống sẽ đánh mất mình, mất bản sắc, tạo thành cái bóng của

ng-ời khác, của dân tộc khác Lòng yêu nớc, nhân ái, tính cộng đồng, ý chí kiên ờng bất khuất, siêng năng, tận tụy, cần cù trở thành lối sống bền vững tronglịch sử giờ đây phải đợc giữ gìn và phát huy hơn nữa

c-ở vào mỗi thời điểm nhất định của lịch sử, truyền thống có tính 2 mặt đốilập: tích cực và tiêu cực

Tính tích cực của truyền thống là nói đến những truyền thống tốt, nhữnggiá trị đạo đức có ý nghĩa tinh thần sâu sắc, đợc mọi ngời thừa nhận và phát huy.Tính tích cực của truyền thống thể hiện ở chỗ truyền thống là điểm tựa, là bệphóng cho mỗi sự phát triển đi lên của xã hội, tạo nên động lực tinh thần to lớncho dân tộc Những truyền thống tốt là một dòng chảy xuyên suốt cung cấp sinhkhí, sức sống cho mỗi con ngời đi tới tơng lai, nếu thiếu nó ngời ta mất hẳn đimối liên hệ với quá khứ, mất niềm tin và lý tởng cao đẹp Truyền thống tốt là cơ

sở để ngăn chặn và hạn chế những hiện tợng tiêu cực trong đời sống, xây dựngmối quan hệ tốt đẹp giữa con ngời với con ngời, là nền tảng tinh thần vững chắc

để hình thành nên các giá trị mới của con ngời Những truyền thống tích cựccung cấp cho con ngời những kinh nghiệm quí giá giúp con ngời tránh đợc sự

mò mẫm, tiếp thu những giá trị tốt đẹp của thế hệ trớc để lại Khi nói về tính tíchcực của truyền thống, Lênin đã khẳng định: “Chúng ta chỉ có thể xây dựng chủnghĩa cộng sản từ cái tổng số kiến thức, tổ chức và thiết chế, bằng số dự trữ nhânlực và phơng tiện mà xã hội cũ để lại cho chúng ta” [6]

+ Tính tiêu cực của truyền thống thể hiện ở chỗ nó cản trở, kìm hãm sựphát triển đi lên của con ngời và xã hội, thể hiện ở tính bảo thủ, trì trệ Đó lànhững truyền thống lỗi thời, lạc hậu, chậm thay đổi trớc sự thay đổi nhanh chóngcủa những điều kiện kinh tế - xã hội đã sinh ra nó, vốn đã mất từ lâu Nó vẫn còntồn tại dai dẳng, bám chặt trong đời sống tinh thần, trở thành vật cản lớn ngấmngầm ngăn chặn sự tiến bộ Nó ăn sâu, khống chế hành vi con ngời làm cho conngời rơi vào tình trạng lạc hậu, không theo kịp xu thế mới của thời đại

1.2.3 Mối quan hệ giữa đạo đức truyền thống và đạo đức hiện nay

Truyền thống là sản phẩm của cả cộng đồng và đợc lu truyền qua nhiềuthế hệ Nó là cái tơng đối ổn định, bền vững, ít biến đổi, nhng không có nghĩatruyền thống là cái bất biến, vĩnh hằng mà nó có sự vận động, biến đổi, luôn đợc

bổ sung bởi những yếu tố mới Hay nói cách khác truyền thống có mối quan hệvới hiện tại.

Đạo đức truyền thống và đạo đức hiện nay có quan hệ vận động liên tục,gối tiếp nhau, trên cơ sở kế thừa và phát triển Ranh giới giữa truyền thống vàhiện tại mang tính tơng đối, truyền thống lấn dần vào hiện tại, thúc đẩy hiện tại

đi tới tơng lai, và hiện tại đi tới nhờ năng lợng của truyền thống và nâng caotruyền thống Có cái đạo đức hiện tại nào mà không bắt đầu từ đạo đức truyềnthống, có cái truyền thống nào lại cắt đứt mối liên hệ với hiện tại Đạo đứctruyền thống là cội nguồn của đạo đức hiện nay, là sức mạnh tiếp sức cho đạo

đức hiện nay Chính vì vậy chúng ta cần trân trọng, bảo tồn những giá trị truyềnthống đồng thời phát huy những truyền thống đó trong thời đại hiện nay

1.3 Những giá trị đạo đức truyền thống chủ yếu của dân tộc Việt Nam cần

đợc kế thừa trong việc giáo dục thanh thiếu niên Nghệ An

Dân tộc nào cũng có những giá trị tinh thần của họ Chúng ta không thừanhận dân tộc nào u việt hơn dân tộc nào, chẳng qua trong hoàn cảnh địa lý, lịch

sử, xã hội nhất định thì ở dân tộc này có giá trị tinh thần này trội hơn, mà ởnhững dân tộc kia thì những giá trị tinh thần kia trội hơn mà thôi Do đó, nhữnggiá trị tinh thần của các dân tộc có khác nhau về mức độ, sắc thái, mang nhữngnét đặc trng không thể nhầm lẫn đợc

Trong suốt mấy nghìn năm dựng nớc và giữ nớc, dân tộc Việt Nam đãphải vợt qua biết bao thử thách, hy sinh khốc liệt, đấu tranh cho sự tồn tại vàphát triển của mình chống thiên tai, địch họa Đất nớc Việt Nam không chỉ là nơi

ở, nơi kiếm ăn sinh sống mà còn là thành quả kết tinh từ mồ hôi nớc mắt, xơngmáu của biết bao thế hệ con ngời Nó thăng hoa trong tâm thức con ngời ViệtNam thành Tổ quốc, thành quê hơng yêu dấu Những điều kiện lịch sử- xã hội ấy

là cơ sở cho sự hình thành, phát triển các giá trị đạo đức truyền thống mang bảnsắc Việt Nam

GS Vũ Khiêu đã khẳng định truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Namgồm: “Lòng yêu nớc, tinh thần đoàn kết, lao động cần cù, sáng tạo, tinh thầnnhân đạo, lòng yêu thơng và quý trọng con ngời” hay trong các văn kiện của

Đảng và Nhà nớc cũng khẳng định: “Những giá trị văn hóa truyền thống bềnvững của dân tộc Việt Nam là lòng yêu nớc nồng nàn, ý thức cộng đồng sâu sắc,

đạo lý thơng ngời nh thể thơng thân, đức tính cần cù ” [8, 19]

Đó không phải là những yếu tố siêu việt, phi thờng khác với các dân tộckhác Nhng tất cả những yếu tố ấy trong sự kết hợp hài hòa, trong mối quan hệ

biện chứng đã tạo nên sức mạnh tinh thần của một dân tộc trờng tồn trong lịch sửvới những chiến công hiển hách.

Trong việc giáo dục truyền thống đạo đức cho thế hệ trẻ Việt Nam nóichung và tầng lớp thanh thiếu niên ở Nghệ An nói riêng cần phát huy một sốtruyền thống chủ yếu sau:

1.3.1 Truyền thống yêu nớc

Trong các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam, yêu nớc là

giá trị cao nhất, “là sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ lịch sử Việt Nam từ cổ đại đến

đơng đại”[22, 100], truyền thống đó thể hiện nổi bật khi con ngời Việt Nam đốimặt với giặc ngoại xâm

Đặc trng cơ bản của truyền thống yêu nớc Việt Nam đó là: “Xuất hiện rấtsớm và luôn luôn đợc củng cố, đối mặt bởi vô số những cuộc khởi nghĩa chống

đô hộ và nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, thành một thứ vũ khí tinhthần cực kì sắc bén” [22, 103]

Lòng yêu nớc của con ngời Việt Nam bắt đầu từ tình yêu gia đình, quê

h-ơng, nó xuất hiện rất sớm trong lịch sử, trên cơ sở liên minh những bộ lạc anh

em cùng tụ c trên một khu vực ổn định Trong ý thức quan niệm của ngời ViệtNam, Tổ quốc - đất nớc là một hình ảnh thiêng liêng, gần gũi và rất mực thânthiết Nớc gắn với làng, với nhà Lòng yêu nớc bắt nguồn một cách tự nhiên từnhững tình cảm bình dị và gần gũi nhất đối với con ngời, với những ngời thâncùng dòng giống, là đồng bào

Những thách đố từ phía thiên tai, địch họa chẳng những không làm phainhạt tình yêu quê hơng, gia đình của con ngời Việt Nam, trái lại nó càng thúc

đẩy và nâng tình yêu gia đình, quê hơng trong mỗi con ngời lên một cấp độ caohơn, củng cố tính cộng đồng và mở ra những mối quan hệ liên làng, phá vỡ tínhbiệt lập, khép kín vốn có trong xã hội phong kiến

Cuộc sống lao động và tình yêu thiên nhiên cùng với những cuộc đấutranh bền bỉ, gian khổ chống ngoại xâm đã thức tỉnh trong mỗi con ngời ý thức

về mối quan hệ gắn bó giữa gia đình, làng xóm với cộng đồng lớn là Tổ quốc Cóthể nói sự gắn bó bền vững của gia đình Việt Nam, của các cộng đồng làng xãViệt Nam là các bệ đỡ vững chắc nhất, sâu rễ bền gốc nhất của tình cảm yêu n-

ớc, không có gia đình làng xã thì không có t tởng yêu nớc Việt Nam

Lòng yêu nớc không chỉ thể hiện ở ý chí chống xâm lợc mà còn bao hàmcả ý chí thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ

Thế kỷ VII trớc Công nguyên đánh dấu sự ra đời của Nhà nớc Văn Lang

mở đầu sự nghiệp dựng nớc của các vua Hùng và cũng mở đầu lịch sử dựng nớc

và giữ nớc của dân tộc ta Quá trình lập quốc gắn liền với quá trình khắc phụcthiên tai, ứng phó với lũ lụt Truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh là một trongnhững truyền thuyết sớm nhất thể hiện lòng dũng cảm của nhân dân đắp đê chiếnthắng lũ lụt, truyền thuyết Thánh Gióng là huyền thoại mang sắc thái dân tộc thểhiện sức mạnh của con ngời Việt Nam, ở địa bàn làng xã, thể hiện tinh thần quậtkhởi của nhân dân ta chống ngoại xâm

Thời kỳ Bắc thuộc kéo dài 117 năm, trong suốt thời kỳ lịch sử khắc nghiệt

đó nhân dân Âu Lạc liên tục nổi dậy đấu tranh để dành độc lập dân tộc và chủquyền quốc gia Từ cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trng (mùa xuân năm 40-43), khởinghĩa Bà Triệu năm 248, khởi nghĩa của Mai Thúc Loan (722) đặc biệt là cuộckhởi nghĩa chống quân Nam Hán lần 2 do Ngô Quyền lãnh đạo đã dành độc lậphoàn toàn vào năm 938

Chiến thắng Bạch Đằng là đỉnh cao của lòng yêu nớc, kết thúc trọn vẹnthời kỳ mất nớc kéo dài hơn một nghìn năm mở ra thời kỳ đôc lập lâu dài chodân tộc, Lý Thờng Kiệt (1019- 1105) đã viết :

Nam quốc sơn hà nam đế cTuyệt nhiên định phận tại thiên th

Nh hà nghịch lỗ lai xâm phạmNhữ đẵng hành khan thủ bại h

Bài thơ thể hiện lập trờng kiên định của dân tộc ta về quy luật tự nhiêncũng nh chân lý khách quan của sự bình đẳng dân tộc, nói lên khí phách, t thếquyết tâm của dân tộc để bảo vệ quyền bình đẳng đó

“Bình Ngô Đại Cáo” của Nguyễn Trãi hay “Tuyên Ngôn Độc Lập”(2/9/1945) của Chủ tịch Hồ Chí Minh là những bản anh hùng ca tuyệt vời, sinh

động và trung thực về ý chí của một dân tộc anh hùng, khẳng định quyền tựquyết của dân tộc Việt Nam

Trong Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu toàn quốc lần 2 của Đảng lao

động Việt Nam, Hồ Chí Minh viết: “Dân tộc ta có một lòng nồng nàn yêu nớc

Đó là truyền thống quý báu của dân tộc ta Từ xa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bịxâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, và nhấn chìm tất cả lũ bán

n-ớc và cớp nn-ớc” [5, 36]

Cho đến mùa xuân năm 1975, nhân dân cả nớc đã dành thắng lợi vĩ đại,giải phóng hoàn toàn Miền Nam Đó là thắng lợi của một dân tộc đã từng chịunhiều mất mát, hi sinh để đứng lên chiến đấu dới ngọn cờ vẻ vang của Đảng vàBác Hồ.Tinh thần “thà hi sinh tất cả chứ không chịu mất nớc không chịu làm nôlệ” đã giúp dân tộc ta chiến thắng bất kỳ kẻ thù xâm lợc nớc ta.

Ngày nay, truyền thống yêu nớc lại đợc thể hiện sâu sắc trong sự nghiệpxây dựng đất nớc, thể hiện ở sự nhất trí, tin tởng vào đờng lối đổi mới của Đảng.Truyền thống yêu nớc ngày nay trở thành động lực của mọi ngời Việt Nam trong

sự nghiệp chiến thắng đói nghèo lạc hậu, quyết tâm xây dựng CNXH thực hiệnmục tiêu dân giàu nớc mạnh

Thời đại Hồ Chí Minh, truyền thống yêu nớc đã đợc các thế hệ ngời ViệtNam phát huy lên tầm cao mới Yêu nớc ngày nay đồng nghĩa với yêu CNXHlàm cho dân giàu nớc mạnh, đó là lý tởng sống, chiến đấu, lao động và học tập vì

sự thống nhất non sông, độc lập cho Tổ quốc, tự do hạnh phúc cho dân tộc.Thống nhất, độc lập tự do,chủ nghĩa xã hội, đoàn kết, đại đoàn kết là những nộidung cơ bản của truyền thống yêu nớc

Đó là “hành trang” cần thiết cho thế hệ trẻ Việt Nam ngày nay và mai saubớc sang thế kỷ tiếp theo Nếu thiếu những giá trị ấy thì mục tiêu xây dựng chủnghĩa xã hội của chúng ta không thể thực hiện đợc vì nó thiếu đi nền tảng cơ bản

là giá trị truyền thống của dân tộc

1.3.2 Truyền thống lao động cần cù, sáng tạo

Cần cù và sáng tạo, không phải đức tính trời cho mà do hoàn cảnh và sựlao động đa lại

Cần cù đi liền với sáng tạo là hai mặt của một phẩm chất nhân cách

Dân tộc ta hình thành và phát triển trong một hoàn cảnh tự nhiên và xã hộikhông ít khắc nghiệt và khó khăn từ buổi bình minh dựng nớc Để tồn tại và pháttriển, ngời Việt Nam từ thế hệ này đến thế hệ khác đã phải lao động cần mẫn vàluôn luôn phải chống lại mọi nguy hiểm, sự bóc lột của kẻ thù bên trong và xâmlợc bên ngoài

Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, khí hậu nhiệt đới gió mùa Để tồn tại ngờiViệt Nam đã phải ngày đêm “bán mặt cho đất bán lng cho trời”, “một nắng haisơng”, “chân lấm tay bùn”, tìm tòi các giải pháp để chiến thắng thiên tai địchhọa

Trong quá trình chinh phục thiên nhiên, chúng ta đã tích lũy đợc nhiềukinh nghiệm sản xuất Những kinh nghiệm ấy đợc đúc kết thành những câu ca

dao, tục ngữ truyền cho nhau từ đời này sang đời khác Thiên nhiên khắc nghiệt

và cuộc đấu tranh với giặc ngoại xâm đặt các thế hệ ngời Việt Nam vào sự lựachọn “tồn tại hay là chết” thực tế đó đã làm cho con ngời Việt Nam thêm bảnlĩnh, năng động, linh hoạt Hồ Chí Minh nói: “Đất nớc Việt Nam tơi đẹp và giàu

có Nhân dân Việt Nam thông minh cần cù ” Truyền thống đó của ngời ViệtNam bắt nguồn từ nhân cách cao đẹp, từ hoàn cảnh tự nhiên, từ ý thức nghĩa vụtrách nhiệm của bản thân đối với cuộc sống, với xã hội, với con ngời Cũng từ đónhân dân ta phê phán thái độ lao động ỷ lại, lời biếng, máy móc “ngồi mát ăn bátvàng”, “chờ sung rụng” và cho rằng “nhàn c vi bất thiện” Trong mỗi ngời dânViệt Nam, lao động và tình yêu lao động là một trong những nét đặc trng cơ bản,xem lao động là nghĩa vụ thiêng liêng và vinh quang

Cần cù, sáng tạo trong lao động đã trở thành phẩm chất tâm lý của con

ng-ời Việt Nam không chỉ thể hiện trong đấu tranh giữ nớc mà còn thể hiện rõ tronghòa bình xây dựng đất nớc những năm qua

Sau khi thống nhất Tổ quốc, bớc vào xây dựng cơ sở vật chất cho CNXHchúng ta không tránh khỏi một số năm lúng túng Nhng Đảng ta đã nhanh chóng

đề ra đờng lối đổi mới từ Đại hội đại biểu toàn quốc năm 1986 Mới chỉ mời nămkiên trì theo định hớng đổi mới của Đảng (1986- 1996) nhân dân ta đã thu đợcnhững thành tựu toàn diện trên mọi lĩnh vực: đời sống của nhân dân đã tăng lên

rõ rệt, tăng trởng kinh tế trung bình trên 10%, hiện tợng lạm phát hàng năm giảmtới mức tối thiểu Từ một nớc mỗi năm phải nhập hàng triệu tấn lơng thực, ViệtNam đã trở thành một cờng quốc xuất khẩu gạo trên thế giới với số lợng ngàycàng tăng Những thành tựu thần kỳ trên mặt trận nông nghiệp thể hiện sâu sắctruyền thống lao động cần cù vợt khó, sáng tạo của nhân dân ta Nhờ tinh thầnsáng tạo chẳng những chúng ta dành đợc thắng lợi trên mặt trận kinh tế đối nội

mà cả trên mặt trận kinh tế đối ngoại, Việt Nam đã phá vỡ thế kìm kẹp của cácthế lực thù địch, thực sự hội nhập vào cuộc sống chung của các quốc gia trên thếgiới Với đờng lối đối ngoại Việt Nam sẵn sàng làm bạn với tất cả các nớc trênnguyên tắc độc lập, tôn trọng và hòa bình, đã buộc Mỹ phải bỏ lệnh cấm vận,chúng ta gia nhập khối ASEAN và các tổ chức quốc tế

1.3.3 Truyền thống nhân nghĩa

Lòng nhân ái là một truyền thống quý báu của dân tộc ta Đó là một trong

những yếu tố góp phần hình thành nên nhân cách con ngời Việt Nam Lòng nhân

ái thể hiện trong đạo lý làm ngời, trong việc điều chỉnh các hành vi ứng xử của

con ngời Phẩm chất quý báu đáng tự hào của dân tộc ta đơng nhiên không phải

là bẩm sinh, mà có cơ sở lịch sử và xã hội của nó

Để tồn tại, điều kiện đầu tiên là con ngời phải gắn bó với nhau trong lao

động, trong cuộc sống hàng ngày Do vậy, ngời dân Việt Nam từ xa đến nayluôn đồng cam cộng khổ, tơng trợ, giúp đỡ lẫn nhau để vợt qua hoàn cảnh sốngkhó khăn, khắc nghiệt Lịch sử nớc ta cho thấy, nếu con ngời không đùm bọcnhau, không yêu thơng nhau thì không thể tồn tại Trong gian khổ con ngời càngphải nơng tựa vào nhau để sống, chiến đấu, bảo vệ thành quả lao động của mình

Lẽ sống bình dị, mộc mạc của con ngời Việt Nam đã hình thành nênnhững tình cảm sâu đậm và lối ứng xử đầy tính nhân đạo và nhân văn trong cuộcsống nh “nhờng cơm sẻ áo”, “chị ngã em nâng” cùng hởng vui buồn, đói no

“Nhiễu điều phủ lấy giá gơngNgời trong một nớc thì thơng nhau cùng”

Sống trong một nớc luôn bị kẻ thù xâm lợc, ngời dân lao động vô cùng cựckhổ Trớc cảnh bất công, tàn ác họ càng thơng mình và thơng cho những ngờicùng cảnh ngộ nh mình “thơng ngời nh thể thơng thân” thông cảm với nhau “lálành đùm lá rách”

Lòng nhân ái của ngời Việt Nam còn bắt nguồn từ quan điểm của Phậtgiáo với lòng từ bi, bác ái với t tởng “đức”, “nhân” của đạo Nho chứa đựng nhiều

ý nghĩa tốt đẹp và một số t tởng nhân văn khác có trong di sản văn hóa thế giới.Lòng nhân ái đã làm cho con ngời Việt Nam có một bản sắc hết sức độc đáo,hình thành nên diện mạo tinh thần, cốt cách và bản lĩnh riêng của con ngời ViệtNam, đó là lối sống giàu tình thơng trọng lẽ phải

Lòng nhân ái thể hiện phẩm chất bao dung, độ lợng của con ngời ViệtNam, nó thấm đợm toàn bộ lịch sử dân tộc Việt Nam, thể hiện qua truyền thuyết,truyện cổ tích và những trang sử qua các thời đại ở đâu cũng nói đến cũng hiệnlên những con ngời nhân từ, đôn hậu, cái đẹp của tình bằng hữu, tình vợ chồng,anh em, lòng thơng ngời nghèo khổ, sẵn sàng cu mang, giúp đỡ ngời hoạn nạn,làm điều lành, điều thiện

Ngời Việt quan niệm “tình sâu nghĩa nặng”, ngời ta sống ràng buộc nhaubằng tình ngời Truyền thống nhân nghĩa của ngời Việt Nam đợc làm giàu thêmbởi t tởng đạo Phật, đạo Nho, nhất là t tởng của Mạnh Tử “Nhân là lòng ngời,nghĩa là đờng đi của ngời” và “đạo nghĩa là lẽ phải vậy” Nguyễn Trãi đã từngviết: “Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân” Lòng nhân nghĩa cũng chính là cơ sở chotình đoàn kết lâu dài trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam Nhân nghĩa còn là

sự căm ghét cái ác, cái tàn bạo, đấu tranh chống lại chúng một cách quyết liệtkhông khoan nhợng:

“Đem đại nghĩa thắng hung tànLấy chí nhân để thay cờng bạo”

Lòng nhân nghĩa Việt Nam là lòng nhân nghĩa mang tính chiến đấu,không cam chịu bất công, bạo ngợc Trớc sự mất mát của dân tộc, đạo làm ngời

đã thôi thúc mỗi con ngời không chỉ yêu nớc, mà còn hành động “xả thân” vì ớc

n-Truyền thống nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam đó còn là sự tơng trợ, giúp

đỡ lẫn nhau trong lao động, trong cuộc sống hàng ngày với mong muốn mọi ngờicùng hạnh phúc, ấm no Truyền thống nhân nghĩa Việt Nam thể hiện sâu sắc ởlòng vị tha cao thợng không cố chấp với những ngời có lỗi lầm biết sửa lỗi, ngaycả đối với kẻ thù xâm lợc khi đã bị thua, bị bại trận vẫn đối xử khoan hồng Đếnthời đại Hồ Chí Minh t tởng nhân nghĩa đợc thấm vào tình cảm, suy nghĩ, hành

động của toàn quân, toàn dân và trở thành chính sách của Đảng, Nhà nớc ta đó làchính sách “khoan hồng” Đó là sự phát triển truyền thống nhân nghĩa, giá trịtinh thần tồn tại khách quan, thành đờng lối hoạt động có định hớng của Nhà nớctrong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, thể hiện tinh thần đại nghĩa của dântộc đã làm bạn bè khắp năm châu phải mến phục, kẻ thù và những ngời lầm đờnglạc lối kính nể và họ tìm thấy con đờng sống trong chính sách khoan hồng củaNhà nớc ta Đứng ở góc độ nào đó mà xét lòng nhân nghĩa đã góp phần làm sáng

tỏ cuộc kháng chiến chính nghĩa của dân tộc ta kéo dài ngót 30 năm từ khángchiến toàn quốc 1946 đến khi giải phóng hoàn toàn Miền Nam 1975 Suốt mấyngàn năm dựng nớc và giữ nớc, t tởng đại nhân đại nghĩa đã là ý chí là nguyênnhân tạo ra chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tạo ra những chiến công làm rạng rỡnon sông gấm vóc của cha ông ta

Truyền thống nhân nghĩa dới thời đại ngày nay chính là đờng lối đối ngoạicủa Đảng ta với thiện chí khép lại quá khứ, quên đi hận thù để làm bạn với tất cảcác dân tộc, hội nhập với các quốc gia trên thế giới Đờng lối đối nội, đối ngoạicủa Đảng ta ngày nay chính là tiếp tục dơng cao ngọn cờ đại nhân, đại dũng, đạinghĩa, đó là t tởng nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam trong kháng chiến chốngngoại xâm, luôn đợc coi là lơng tri của loài ngời

Ngày nay, với sức mạnh nội sinh của truyền thống nhân nghĩa, sự nghiệp

đổi mới đang thu đợc nhiều thành tích lớn lao, đang có những bớc đi vững chắc,Việt Nam đang là niềm tin yêu, hi vọng của nhiều quốc gia, dân tộc trên thế giới

Truyền thống nhân nghĩa gắn liền với chủ nghĩa anh hùng cách mạng,chứa đựng tính chất chính nghĩa, đòi hỏi sự công bằng dân chủ, tự do, độc lậpdân tộc, mu cầu hạnh phúc cho quần chúng cần lao của các dân tộc chống áp bức

và chiến tranh xâm lợc Nhân nghĩa trở thành lý tởng, mục tiêu sống, lao động,chiến đấu của các thế hệ ngời Việt Nam

Truyền thống nhân nghĩa còn thể hiện ở niềm tin yêu vào con ngời, tin yêuvào tiền đồ phát triển của đất nớc với quan niệm “hậu sinh khả úy” Truyềnthống nhân nghĩa thể hiện trớc hết trong mỗi gia đình Việt Nam đó là đức hysinh của ngời làm cha làm mẹ cho con cái và ngợc lại ở sự hiếu thảo của concháu đối với cha mẹ, ông bà Nét đặc trng nổi bật thể hiện truyền thống nhânnghĩa của dân tộc Việt Nam chính là ở chỗ: Các thế hệ sau luôn luôn ghi lòngtạc dạ công lao cống hiến của các thế hệ đi trớc trong sự nghiệp dựng nớc và giữnớc khai sáng nền văn hóa của dân tộc, của từng dòng họ Điều đó đợc phản ánhtrong hệ thống đền thờ các anh hùng dân tộc nh Bà Trng, Bà Triệu, Trần Hng

Đạo đền thờ các dòng họ, các ông tổ nghề

Nhân nghĩa thể hiện ở sự tôn trọng nghĩa vụ, ý thức trách nhiệm đối vớihành vi của từng thành viên trong công xã, về bổn phận đối với đồng bào, đồngloại, đối với ngời đã khuất, ý thức trọng nhân nghĩa đã góp phần bảo vệ độc lậpdân tộc và bản sắc văn hóa Vì vậy, trong lịch sử dân tộc nhiều ngời thành côngtrên con đờng học vấn là những ngời có nhân nghĩa, đi lên từ thực tiễn đấu tranh,thực sự gắn bó với làng xóm, quê hơng Nhiều ông nghè, ông cử đã từng làmthuê, làm mớn, cắt cỏ, chăn trâu, trải qua nhiều gian truân, đói khổ, họ hiểu sâusắc giá trị của đức nhân nghĩa và sau này làm việc họ thực sự là ngời vì lợi íchcủa cộng đồng dân tộc

Ngày nay, phát huy truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, chúng ta đangkhơi dậy các phong trào quần chúng “uống nớc nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa”trợ giúp vùng sâu vùng xa, ủng hộ ngời nghèo, chăm sóc ngời già, trẻ em khôngnơi nơng tựa là những phong trào nhằm phát huy truyền thống nhân nghĩa củadân tộc trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc

1.3.4 Truyền thống lạc quan yêu đời tin tởng ở tơng lai

Tinh thần lạc quan giúp ông cha ta rèn luyện ý chí kiên cờng trong lao

động, trong cuộc chiến đấu chống thiên nhiên và kẻ thù Họ chịu thơng chịu khólàm nên những bát cơm, tấm vải nuôi cả xã hội nhng không bao giờ bi quan đốivới cuộc sống, kể cả khi cuộc sống nặng nề, tỏng không chịu đựng nổi: “Trâu ơi

ta bảo trâu này Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta…ch” thực ra không phải nói

với trâu mà là lòng tự nhủ lòng Cũng nh “Rủ nhau đi cấy đi cày Bây giờ khónhọc có ngày phong lu” hoặc “ngày nay nớc bạc ngày sau cơm vàng ” đều phản

ánh tinh thần lạc quan của ngời lao động, tin tởng ở tơng lai, tin tởng ở thành quảlao động của mình bỏ ra: “Non cao cũng có ngời trèo Đờng dầu hiểm nghèocũng có lối đi” là những câu tự an ủi, tự khuyến khích trong bớc khó khăn đểkhông nản lòng mà tiếp tục lao động, chiến đấu

Truyền thống lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai đợc phản ánh đậm nétnhất trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sảnViệt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh Điều đó đợc thể hiện ở mọi ngời dân đếnlãnh tụ, ở ngời chiến sĩ trớc giờ xuất trận đến những em thơ vẫn bình tĩnh tới lớphọc dới làn bom đạn của giặc, ở phong trào thi đua yêu nớc trong xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc của phụ nữ, thanh niên, anh bộ đội trên chiến trờng, các chị nôngdân trên đồng ruộng, anh công nhân trong nhà máy, sinh viên học sinh trong tr-ờng học Với phong trào “ba đảm đang, ba sẵn sàng” tiếng hát át tiếng bomkhông chịu khuất phục trớc sự tàn bạo của đế quốc là những biểu hiện lạc quanyêu đời, tin tởng ở tơng lai của con ngời Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh

Truyền thống lạc quan, yêu đời tin tởng ở tơng lai còn thể hiện ở sự tin ởng vào chân lý, tin tởng vào lẽ phải, rằng cái thiện cuối cùng sẽ thắng cái ác,chính nghĩa bao giờ cũng thắng phi nghĩa Sự trung thực, thủy chung là lẽ sốngcủa con ngời Việt Nam Các thế hệ ngời Việt Nam luôn luôn tin vào tiền đồ tơnglai của dân tộc, thế hệ trớc mong muốn thế hệ sau giỏi hơn, thông minh hơn thế

t-hệ trớc và thế t-hệ sau bao giờ cũng ớc mơ và gắng sức không phụ lòng tin của tổtiên ông cha Chính vì lẽ sống của con ngời Việt Nam đợc truyền từ thế hệ này

đến thế hệ sau nh vậy mà truyền thống của dân tộc ta đợc duy trì, phát triển ngàycàng tốt đẹp hơn

Truyền thống lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai đợc bắt nguồn trên cơ

sở khách quan khoa học, hiểu đợc thực tế khách quan, chính vì con ngời ViệtNam tin vào sức mạnh của chính mình, tin vào sự sáng tạo của quần chúng củadân tộc Không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Trãi khẳng định: chèo thuyền và lậtthuyền cũng là dân, dân là gốc, là nền tảng của sự tồn tại và phát triển T tởng

“dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó trăm lần dân liệu cũng xong” của Chủtịch Hồ Chí Minh chính là thể hiện truyền thống tin vào dân, tin vào sức mạnhcủa dân

Lạc quan có một sức mạnh tinh thần to lớn: “Nó đỡ dậy những ngời téngã, nó khích lệ những ai nản lòng, nó củng cố lòng tin ở nơi nào lòng tin dao

động, nó tìm thấy và chỉ ra ánh sáng của hi vọng trong bóng đêm đau khổ” [22,226].

Chính tinh thần lạc quan, yêu đời tin tởng ở tơng lai đã góp phần làm nênnhững chiến công hiển hách, làm nên một Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa, ĐiệnBiên Phủ, chiến dịch Hồ Chí Minh ghi vào trang sử Việt Nam chói lọi Truyềnthống lạc quan không chỉ thể hiện trong cuộc kháng chiến mà còn thể hiện rõtrong công cuộc xây dựng đất nớc theo định hớng xã hội chủ nghĩa, tinh thần lạcquan yêu đời kích thích bởi lý tởng cộng sản chủ nghĩa, tạo nên động lực tinhthần to lớn xây dựng Việt Nam ngày càng lớn mạnh, sánh vai với các nớc trênthế giới

Lạc quan yêu đời tin tởng ở tơng lai của con ngời Việt Nam càng đợc nânglên tầm cao mới từ khi có Đảng cộng sản lãnh đạo, t tởng lạc quan, yêu đời tin t-ởng ở tơng lai càng có cơ sở khoa học, lòng tin vào sức mạnh của nhân dân, vàotơng lai, tiền đồ của dân tộc càng vững chắc hơn bao giờ hết, nó càng có cơ sởdới ánh sáng của chủ nghĩa Mác- Lênin, củng cố niềm tin của nhân dân vào sựlãnh đạo của Đảng, giúp họ có thêm sức mạnh vợt qua mọi gian lao thử thách

Lạc quan yêu đời tin tởng ở tơng lai là truyền thống cao đẹp của dân tộcViệt Nam Nó là ngọn nguồn khơi dậy chiến thắng, thúc đẩy, động viên con ngờichiến đấu và chiến thắng, dũng cảm thực hiện những ớc mơ hoài bão, lý tởng cao

đẹp của mình bằng chính một niền tin tất thắng và chỉ những con ngời Việt Nammới có đợc

1.4 Những giá trị đạo đức truyền thống ở Nghệ An cần đợc kế thừa

Trong tiến trình lịch sử, bản sắc con ngời Nghệ An đợc hình thành ngàycàng rõ nét Dĩ nhiên, con ngời xứ Nghệ mang đầy đủ tính cách chung của conngời Việt Nam Song do điều kiện tự nhiên nơi đây có phần khắc nghiệt hơn nơikhác, con ngời phải thờng xuyên vật lộn với thiên tai, vùng đất này trong nhiềuthế kỷ đã từng là bãi chiến trờng chống giặc ngoại xâm Hơn thế nữa Nghệ An

là trung tâm giao lu giữa hai miền đất nớc có đủ điều kiện để vơn ra thế giới.Những nhân tố đó đã hun đúc nên tính cách, bản sắc con ngời Nghệ An vớinhững đặc trng nổi bật nh: Khảng khái, cơng trực, cần kiệm, giản dị, trung thực,thủy chung, quên mình vì nghĩa lớn, có ý chí hiếu học, trọng học thức, can đảm,giàu nghị lực, thiết tha yêu quê hơng đất nớc

Không phải ngẫu nhiên mà ngời xa đã nói: “Nghệ An núi cao sông sâu,phong tục trọng hậu, cảnh tợng tơi sáng, gọi là đất có danh tiếng hơn cả NamChâu Ngời thì thuần hòa mà chăm học, sản vật thì nhiều thức quý của lạ đợc