Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động giảng dạy theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THPT huyện triệu sơn tỉnh thanh hoá

Quản lý hoạt động giảng dạy, chức năng quản lý hoạt động giảng dạy ...18 Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh @ ---Nguyễn TRUNG THàNH Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lí

Mục lục

Trang

Mở đầu 10

Chơng 1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng THPT 15

1 1 Một số khái niệm cơ bản 15

1.1.1 Khái niệm quản lý .15

1.1.2 Khái niệm về quản lý giáo dục .16

1.1.3 Khái niệm về quản lý trờng học .17

1.1.4 Các chức năng quản lý .17

1.1.4.1 Khái niệm về chức năng quản lý .17

1.1.4.2 Các chức năng cơ bản của quản lý 17

1.1.4.3 Quản lý hoạt động giảng dạy,

chức năng quản lý hoạt động giảng dạy .18

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh @

-Nguyễn TRUNG THàNH

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

quản lí hoạt động giảng dạy theo ĐịNH HƯớNG

đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng thPT

huyệN TRIệU SƠN – tỉnh THANH HOá tỉnh THANH HOá

Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Chuyên nghành : quản lí giáo dục Mã số : 60.14.05

Ngời hớng dẫn khoa học: PGS.TS THáI VĂN THàNH

Vinh năm 2008

1.2.Hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 20

1.2.1.Hiệu quả quản lý 20

1.2.2.Hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 20

1.3 Quản lý trờng Trung học phổ thông 20

1.3.1 Trờng THPT trong hệ thống giáo dục phổ thông 20

1.3.2 Những nhiệm vụ và quyền hạn trong quản lý trờng trung học 23

1.3.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trởng, Phó hiệu trởng 24

1.3.4 Hoạt động giảng dạy 25

1.3.4.1 Giáo viên và hoạt động dạy của giáo viên 25

1.3.4.2 Hoạt động giảng dạy và hoạt động dạy học 25

1.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 26

1.4.1 Giải pháp 26

1.4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy .26

1.5 Các vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học 26

1.5.1 Phơng pháp dạy học 26

1.5.2 Định hớng đổi mới phơng pháp dạy học 26

1.5.3 Mục đích của đổi mới phơng pháp dạy học 27

1.5.4 Yêu cầu về đổi mới phơng pháp dạy học 28

1.5.5 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học 30

1.5.6 Sử dụng các phơng tiện dạy học theo hớng tích cực 31

Chơng 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng THPT huyện Triệu Sơn- Tỉnh Thanh Hoá 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Triệu Sơn 33

2.2.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, dân c và nguồn lực 33

2.2.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 35

2.2 Thực trạng giáo dục - đào tạo cấp THPT huyện Triệu Sơn 36

2.2.1 Quy mô phát triển trờng lớp - cơ sở vật chất phục vụ dạy và học 36

2.2.2 Về đội ngũ giáo viên THPT 39

2.2.3 Chất lợng giáo dục đối với cấp THPT 39

2.2.4 Tình hình thực hiện công tác xây dựng trờng đạt chuẩn Quốc gia 44

2.2.5 Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý trờng THPT 45

2.2.6 Việc chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất trờng học 46

2.2.7 Đánh giá chung tình hình thực hiện chất lợng giáo dục 48

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng THPT huyện Triệu Sơn- Thanh Hoá 48

2.3.1 Công tác quản lý của hiệu trởng các trờng THPT 48

2.3.3 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy

theo định hớng đổi mới phơng pháp giảng dạy 50

2.3.4.Thực trạng QL hoạt động của tổ CM, GVCN và tổ chức đoàn thể 51

2.3.5 Thực trạng nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá 51

2.3.6 Thực trạng thực hiện các điều kiện đảm bảo cho GV và HS tích cực đổi mới phơng pháp dạy học 52

2.4 Những ý kiến chuyên gia 53

2.5 Những kết luận về thực trạng hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 54

2.5.1 Mặt mạnh chủ yếu 55

2.5.2 Các mặt hạn chế 56

2.5.3 Nguyên nhân của thực trạng 56

Chơng 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng THPT huyện Triệu Sơn- Thanh Hoá 59

3.1 Nâng cao năng lực quản lí cho HT trờng THPT 60

3.2 Đổi mới việc quản lí hoạt động giảng theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT 68

3.3 Đổi mới hoạt động của tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng 76

3.4 Đổi mới, nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá 79

3.5 Đảm bảo các điều kiện tạo cho giáo viên và học sinh tích cực đổi mới phơng pháp dạy học 82

3.6 Kết quả thực nghiệm về tính hiệu quả của các giải pháp đã đề xuất 85

Kết luận và kiến nghị 88

I Kết luận 88

II Kiến nghị 89

Tài liệu tham khảo chính……… 92

Phụ lục 97

bảng chữ viết tắt trong luận văn

1 BDNVQL Bồi dỡng nghiệp vụ quản lý

32.KT- ĐG Kiểm tra, đánh giá

33.KTNB Kiểm tra nội bộ trờng học

34.GVCN Giáo viên chủ nhiệm

35.PP Phơng pháp

36.UBND Uỷ ban nhân dân

37.QTGD Quá trình giáo dục

Tác giả chân thành cảm ơn: Hội đồng khoa học và đào tạo Trờng Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hoá, UBND huyện Triệu Sơn, Phòng Giáo dục huyện Triệu Sơn, các thầy giáo, cô giáo, đội ngũ cán bộ quản

lý của 7 trờng THPT trong huyện Triệu Sơn cùng đông đảo đồng nghiệp đã tận tình quản lý, giảng dạy, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, đóng góp những ý kiến quí báu cho việc nghiên cứu hoàn thành đề tài.

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Thái Văn Thành- ngời hớng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dỡng kiến thức, phơng pháp nghiên cứu, năng lực t duy và trực tiếp giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.

Mặc dầu rất cố gắng trong quá trình thực hiện, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận đợc những lời chỉ dẫn ân cần của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến trao đổi của các đồng nghiệp để luận văn đợc hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 11 năm 2008

Hội nghị lần thứ 6 BCH TW Đảng khoá IX đã chỉ rõ: “Tập trung chỉ

đạo đổi mới nội dung, chơng trình, phơng pháp giáo dục theo chuẩn hoá, hiện

đại hoá tiếp cận trình độ tiên tiến … đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho đấtnớc” [53] Mỗi nội dung chơng trình đổi mới thì PPDH phải đợc cải tiến vàbiến đổi theo Một trong những điều kiện quyết định chất lợng dạy học ở các

nhà trờng nói chung và THPT nói riêng là phơng pháp quản lý hoạt động dạy học Do đó, việc nghiên cứu và đề xuất những giải pháp quản lý dạy học có tính chất khả thi để đa vào áp dụng trong các nhà trờng nhằm nâng cao chất l-

ợng giáo dục trong thời kỳ đổi mới là vấn đề cần thiết đáng đợc quan tâm

Đảng và Nhà nớc ta luôn chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục, thực sựxem “giáo dục là quốc sách hàng đầu” Nghị quyết Trung ơng 2 (khoá VIII)

đã chỉ rõ “….từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện

đại vào quá trình dạy học …, sớm chấm dứt tình trạng dạy chay…”[1]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Đảng cộng sản Việt nam (4/2006)tiếp tục đa ra định hớng phát triển giáo dục là: “u tiên hàng đầu cho việc nângcao chất lợng dạy và học Đổi mới chơng trình nội dung, phơng pháp dạy vàhọc, nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên và tăng cờng cơ sở vật chất của nhàtrờng, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinhviên…” [1,109]

Chỉ thị 15 của Bộ Giáo dục - Đào tạo đã nêu rõ: “Đổi mới phơng phápgiảng dạy và học tập trong trờng s phạm nhằm tích cực hoá hoạt động học tập,phát huy tính chủ động sáng tạo và năng lực tự học, tự nghiên cứu của họcsinh – sinh viên Nhà giáo giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức, điều khiển,

định hớng quá trình dạy học, còn ngời học giữ vai trò chủ động trong quátrình học tập và tham gia nghiên cứu khoa học”

Dạy – học là loại hình lao động sáng tạo thờng xuyên đổi mới, đòi hỏigiáo viên phải có kiến thức sâu rộng, luôn luôn bổ sung cái mới nhằm hoànthiện nghệ thuật s phạm Đổi mới phơng pháp dạy – học là vấn đề bức xúchiện nay, trớc yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông và thay sách giáo khoa.

Đổi mới phơng pháp dạy – học nh thế nào? Thế nào là phơng pháp dạy –học cũ? Chỉ thị 40 CT-TW của Ban Bí th đã cắt nghĩa cho cụm từ này “Chất l-ợng chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt cha đáp ứng yêu cầu

đổi mới giáo dục và phát triển KT- XH, đa số vẫn dạy theo lối cũ, nặng vềtruyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển t duy, năng lực sáng tạo, kỹ năngthực hành của ngời học” [7,1] Vấn đề đổi mới PPDH theo định hớng tích cực

là vấn đề bức xúc Đã có nhiều tác giả nghiên cứu, đề xuất những giải pháp,nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động dạy – học Tuy nhiên, đối với cấp họcTHPT giáo viên (GV) và CBQL nhà trờng cần nắm đợc những yêu cầu và qui

định đổi mới PPDH Đặc biệt cán bộ quản lí chịu trách nhiệm việc này cầnquan tâm và đặt vấn đề đổi mới PPDH đúng tầm của nó trong sự phối hợp vớicác hoạt động toàn diện của nhà trờng BGH cần trân trọng, ủng hộ, khuyếnkhích mỗi sáng kiến, cải tiến dù nhỏ của giáo GV và cũng cần biết hớng dẫn,giúp đỡ giáo GV vận dụng các PPDH thích hợp với môn học, đặc điểm họcsinh, điều kiện dạy và học ở địa phơng làm cho hoạt động đổi mới PPDH ngàycàng đợc mở rộng và có hiệu quả hơn, các môn học có sự độc lập tơng đối vềmục tiêu, nội dung và phơng pháp, đòi hỏi phải có sự quản lí hoạt động dạy-học phù hợp

Trong giai đoạn hiện nay, ngành giáo dục và đào tạo đã và đang thựchiện cuộc vận đông “Hai không” của Bộ trởng Bộ giáo dục & đào tạo Muốnthực hiện tốt 4 nội dung của cuộc vận động trên thì các trờng THPT phải chútrọng đến việc “Dạy thực chất, học thực chất và thi thực chất”, đây là côngviệc rất khó khăn đòi hỏi các nhà trờng phải đa lên hàng đầu trong chiến lợcgiáo dục của mình Do đó, việc nâng cao chất lợng giảng dạy của giáo viên làviệc đáng đợc lu tâm hơn bao giờ hết

Bên cạnh đó, với thực tiễn nhiều năm giảng dạy ở trờng THPT đúc rútkinh nghiệm quản lí trờng học,tác giả thấy rằng: thực trạng đội ngũ GV giảngdạy ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Triệu sơn cha đáp ứng đợc yêu cầu

về đổi mới PPDH Đa phần là giáo viên có trình độ đào tạo Đại học, một số ít

có trình độ Thạc sỹ Một số giáo viên còn cha chú ý đến tính s phạm, t thế tácphong chuẩn mực, cách viết, cách nói, cách ra đề kiểm tra, nhiều giáo viêncòn cha chú ý đến việc thờng xuyên phải đổi mới PPDH…và nhiều thao tác

khác trong quá trình giảng dạy, giáo dục Vì vậy tìm hiểu một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động giảng dạy theo định hớng đổi mới ph-

ơng pháp dạy học ở trờng THPT là một vấn đề cần đợc nghiên cứu nhiều hơn

nữa Đặc biệt, trong quá trình thực hiện đổi mới chơng trình giáo dục phổthông và sách giáo khoa theo tinh thần Nghị quyết số 40/2000/QH10 củaQuốc hội mà cả nớc đang tiến hành, vấn đề này cần đợc quan tâm hơn Chính

vì những lý do trên nên chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: Một số giải pháp“

nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng THPT huyện Triệu sơn, tỉnh Thanh hoá ” Định hớng, phạm vi chủ thể của việc

nâng cao hiệu quả công tác quản lý là: Theo h“ ớng đổi mới phơng pháp dạy học” hiện nay của GV và HS.

Hy vọng rằng, với những nhận thức lý luận trong quá trình học tập vànhững kinh nghiệm bản thân đã tích luỹ trong công tác, đề tài sẽ đóng gópmột phần vào việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy – họctheo định hớng đổi mới PPDH cấp THPT nói chung cũng nh ở huyện Triệusơn tỉnh Thanh hoá nói riêng Trên cơ sở đó có thể mở rộng ra cho các đơn vịtrờng bạn khác

2 Mục đích nghiên cứu

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy ở trờngTHPT, góp phần nâng cao chất lợng giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên ở trờng THPT trên

địa bàn huyện Triệu sơn, tỉnh Thanh hoá

3.2 Đối tợng nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảngdạy nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THPT

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao hiệu quả công tác quản

lý hoạt động giảng dạy theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học

4.2 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy và chất lợng dạyhọc ở huyện Triệu sơn tỉnh Thanh hoá

4.3 Xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảngdạy ở trờng THPT nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Vì điều kiện về nguồn lực và thời gian, tác giả chọn 7 trờng THPT tronghuyện Triệu sơn - Thanh hoá làm địa bàn, phạm vi nghiên cứu Từ đó đề xuấtmột số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy nhằm đáp

ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy – học của giáo viên trong giai đoạnhiện nay.

6 Giả thuyết khoa học

Có thể nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng THPTnếu thực hiện đợc những giải pháp dựa trên các chức năng quản lý và định h-ớng đổi mới phơng pháp dạy học

7 Phơng pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý luận

+ Nghiên cứu tài liệu, các văn bản Nhà nớc, Nghị quyết của Đảng vềquản lý giáo dục và quản lý dạy – học ở trờng phổ thông

+ Tìm hiểu các công trình nghiên cứu, các bài viết có nội dung liênquan đến đề tài

7.2 Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phơng pháp điều tra

+ Nghiên cứu kế hoạch hoạt động, hồ sơ chuyên môn, hồ sơ quản lý củacác trờng THPT trên địa bàn huyện Triệu sơn

+ Quan sát quá trình dạy – học của GV và HS

+ Điều tra – lập biểu mẫu

+ Tiến hành đàm thoại, phỏng vấn: ý kiến của cán bộ quản lý, giáoviên, học sinh

- Phơng pháp thống kê - so sánh: Căn cứ vào số liệu thống kê hàng nămcủa Sở GD-ĐT Thanh hoá và các trờng THPT huyện Triệu sơn

- Tham khảo các ý kiến của các chuyên viên Sở GD&ĐT Thanh hoá, ờng vụ huyện uỷ và Thờng trực UBND huyện Triệu sơn

Th-8 Cấu trúc luận văn

Bao gồm: mở đầu, nội dung, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo

và phụ lục Về nội dung luận văn gồm có 3 chơng:

- Chơng 1: Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động

giảng dạy ở trờng THPT

- Chơng 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng

THPT huyện Triệu sơn, tỉnh Thanh hoá

- Chơng 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động

giảng dạy theo định hớng đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng THPThuyện Triệu sơn, tỉnh Thanh hoá

Chơng 1 Cơ sở lý luận của việc nâng cao hiệu quả quản lý

Hoạt động giảng dạy ở trờng thpt 1.1 một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm quản lý

Khái niệm “quản lý’’ đã đợc nhiều nhà nghiên cứu đa ra các định nghĩakhác nhau Xin đợc nêu ra một vài định nghĩa sau :

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể ngời lao động Nói chung là kháchthể quản lý nhằm thực hiện đợc những mục tiêu dự kiến " [27,24]

Tác giả Hà Sỹ Hồ cho rằng: “Quản lý là quá trình tác động có định ớng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thôngtin về tình trạng của đối tợng và môi trờng, nhằm giữ cho sự vận hành của đốitợng đợc ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [28,34]

h-Qua các chức năng của hoạt động quản lý, các tác giả Nguyễn Thị MỹLộc và Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêucủa tổ chức bằng cách vận dụng các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra” [29,2]

Với cách tiếp cận quản lí là hai quá trình tích hợp vào nhau, Nguyễn

Đình Chỉnh và Phạm Ngọc Uyển cho rằng: “Quản lý là lý luận về sự cai quản.Chức trách của quản lý là lãnh đạo, tham mu và thừa hành” [ 37,34]

Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu là : “Quản lý là tác động có định ớng, có chủ định của chủ thể quản lý (ngời quản lý) đến khách thể quản lý(ngời bị quản lý) trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đ-

h-ợc mục đích của tổ chức” và: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổchức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch, tổ chức, chỉ

đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [ 32,1]

Nói cách khác, quản lí là sự phối hợp nỗ lực của nhiều ngời, sao chomục tiêu của mỗi cá nhân biến thành thành tựu của xã hội Quản lí vừa là mộtkhoa học vừa là một nghệ thuật.

1.1.2 Khái niệm về quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục (QLGD) là một loại hình quản lý thờng đợc qui địnhtheo những cấp độ khác nhau Trong phạm vi đề tài này, QLGD đợc xem làquản lí quá trình giáo dục (QTGD) ở các nhà trờng Xin đợc nêu ra một số

định nghĩa tiêu biểu: Nhà lý luận Xô viết Mechti-zade đã chỉ rõ: "Quản lýgiáo dục là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phơng pháp cán bộ, giáo dục, kếhoạch hoá, tài chính ) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thờng của các cơquan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệthống cả về mặt số lợng cũng nh chất lợng " [36,34]

“Quản lý giáo dục (và nói riêng quản lý trờng học) là hệ thống những tác

động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làmcho hệ giáo dục vận hành theo đờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng thựchiện đợc tính chất của nhà trờng XHCN Việt Nam, mà trên điểm hội tụ là quátrình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lêntrạng thái mới về chất" [33,35]

“Quản lý giáo dục, quản lý trờng học có thể hiểu là một chuỗi tác độnghợp lý( có mục đích tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính chất s phạmcủa chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực l ợngtrong và ngoài nhà trờng làm cho quy trình này vận hành tới việc hoàn thànhnhững mục tiêu dự kiến” [31,107]

Các định nghĩa trên đều phản ánh bản chất của hoạt động quản lý giáodục Các cơ sở giáo dục là hệ thống các tác động có mục đích, có định h ớng,

có ý thức của ngời quản lý giáo dục tới các đối tợng bị quản lý theo nhữngquy luật khách quan nhằm đa hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu mong muốn

1.1.3 Khái niệm về quản lý trờng học

Trờng học là tổ chức cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, làmột hệ thống con của hệ thống xã hội Nói cách khác trờng học là tế bào của

hệ thống giáo dục các cấp từ TW đến địa phơng, là một trong những thành tốcơ bản của tất cả các cấp quản lý giáo dục, đồng thời nó cũng là một hệ thống

độc lập, tự quản của xã hội

Quản lý trờng học chính là quản lý hai mối quan hệ: Mối quan hệ mậtthiết giữa nhà trờng và xã hội (quan hệ bên ngoài) và mối quan hệ các yếu tốtrong nhà trờng (quan hệ bên trong) Giáo s tiến sĩ Phạm Minh Hạc đã đa ra

định nghĩa: “Quản lý nhà trờng là thể hiện đờng lối giáo dục của Đảng trongphạm vi trách nhiệm của mình, tức là đa nhà trờng vận hành theo nguyên lýgiáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáodục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [35,34]

Quản lí nhà trờng là những tập hợp tối u của chủ thể quản lí (từ cơ sở

đến Trung ơng) đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác Vì vậy cóthể nói quản lí giáo dục cũng chính là quản lí trờng học Hơn nữa, về thực chấtquản lí trờng học là quản lí quá trình dạy học

1.1.4 Các chức năng quản lí

1.1.4.1 Khái niệm về chức năng quản lý

Theo PGS, TS Trần Hữu Cát và TS Đoàn Minh Duệ thì “Chức năngquản lý là loại hình đặc biệt của hoạt động điều hành, là sản phẩm của tiếntrình phân công lao động và chuyên môn hoá quá trình quản lý” [30,78] Nói cách khác: Đó là những nội dung và phơng thức hoạt động cơ bản.Nhờ đó, chủ thể quản lí tác động đến đối tợng quản lí trong quá trình quản lí,nhằm thực hiện mục tiêu quản lí

1.1.4.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

Quản lí có 4 chức năng cơ bản:

- Lập kế hoạch: Căn cứ vào thực trạng ban đầu của tổ chức và căn cứ vào

nhiệm vụ đợc giao, vạch ra mục tiêu của tổ chức trong từng thời kỳ, từng giai

đoạn, từ đó tìm ra con đờng, biện pháp, cách thức đa tổ chức đạt đợc mục tiêu

- Tổ chức: là những nội dung và phơng thức hoạt động cơ bản trong việc

thiết lập cấu trúc của tổ chức, nhờ cấu trúc đó, chủ thể quản lý tác động đến

đối tợng quản lý một cách có hiệu quả nhằm thực hiện đợc mục tiêu của kếhoạch

- Chỉ đạo: Là phơng thức tác động của chủ thể quản lý nhằm điều hành

tổ chức nhân lực đã có của tổ chức (đơn vị) vận hành theo đúng kế hoạch đểthực hiện mục tiêu quản lý

- Kiểm tra: Là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động đến khách

thể quản lý, nhằm đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của tổ chức

Chức năng quản lý có thể đợc minh hoạ bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ 2 : Minh hoạ các chức năng quản lý

1.1.4.3 Quản lý hoạt động giảng dạy - Chức năng quản lý hoạt động giảng dạy:

* Quản lý hoạt động giảng dạy: Quản lý hoạt động giảng dạy là sự tác

động hợp quy luật của chủ thể quản lý (CTQL) lên khách thể quản lý bằng cácgiải pháp phát huy các chức năng quản lý hoạt động giảng dạy nhằm đạt đếnmục đích

* Quản lý hoạt động giảng dạy có bốn chức năng cơ bản sau:

- Lập kế hoạch: Chủ thể quản lí xây dựng kế hoạch, đề ra mục tiêu, dự

kiến phân công giảng dạy, đề xuất những cách thức để đạt tới mục đích dạyhọc Giáo viên bộ môn phải dạy theo đúng kế hoạch chơng trình do BộGD&ĐT quy định Chủ thể quản lý chỉ làm nhiệm vụ: phân công giáo viên có

đủ năng lực dạy các môn đúng chuyên môn đợc đào tạo, lập thời khoá biểukhoa học; duyệt kế hoạch giảng dạy của cá nhân…

- Tổ chức: Thiết lập cơ cấu và cơ chế hoạt động, với các nội dung sau:

Phân công Phó Hiệu trởng tập trung nhiệm vụ chỉ đạo chuyên môn, đây lànhiệm vụ trọng tâm của nhà trờng nhằm thực hiện “Dạy tốt, học tốt”; chỉ định

tổ trởng chuyên môn, xây dựng các màng lới cốt cán chuyên môn; phối hợpchặt chẽ với các tổ chức đoàn thể tạo ra cơ chế đồng bộ, hoạt động nhịp nhànggóp phần nâng cao chất lợng giảng dạy; hoàn thiện các tổ chức hội cha mẹhọc sinh

- Chỉ đạo: là hớng dẫn công việc, biết liên kết, liên hệ, động viên các bộ

phận và cá nhân trong nhà trờng thực hiện mục tiêu Chỉ đạo thực hiện nghiêmcác văn bản pháp quy, qui chế của Nhà nớc và của ngành giáo dục về nề nếpdạy học: chỉ đạo xây dựng và thực hiện các nội qui của nhà trờng về nền nếpdạy học; chỉ đạo thực hiện các kế hoạch về dạy học đã đợc xây dựng, thực

Lập kế hoạch

Tổ chứcQuản lí

Kiểm tra

Chỉ đạo

hiện chơng trình kế hoạch các môn học, thời khoá biểu lên lớp, nề nếp ra vàolớp của thầy và trò; chỉ đạo thực hiện các loại hồ sơ, sổ sách chuyên môn; tổchức chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn có chất lợng.

- Kiểm tra: là công việc đo lờng và điều chỉnh các hoạt động của cá

nhân và các bộ phận thuộc quyền quản lý để xác định công việc và các hoạt

động tiến hành có phù hợp với kế hoạch và mục tiêu dạy học hay không? Chỉ

ra những lệch lạc và đa ra những tác động điều chỉnh, uốn nắn, đảm bảo hoànthành kế hoạch

1.2 hiệu quả Quản lý hoạt động giảng dạy

1.2.1 Hiệu quả quản lý:

Hiệu quả quản lý là kết quả đạt đợc của cả một quy trình quản lý đã định 1.2.2 Hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy: Là kết quả đạt đợc trong quá trình quản lý hoạt động giảng dạy Hay nói cách khác: hiệu quả quản lý hoạt

động giảng dạy đợc thể hiện bằng thớc đo chất lợng giáo dục, cụ thể là chất ợng học sinh đợc nâng lên

Hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy còn đợc thể hiện bằng ý thức, nềnếp, đặc biệt là sự cố gắng vơn lên của cả thầy và trò trong quá trình hoạt

động giảng dạy để đạt đợc mục tiêu đã định Muốn đạt đợc điều đó, đòi hỏingời CBQL phải thực hiện tốt các chức năng trong quản lý hoạt động giảngdạy; đó là các chức năng: kế hoạch hoá,tổ chức,chỉ đạo và kiểm tra

1.3 Quản lý trờng trung học phổ thông

1.3.1 Trờng thpt trong hệ thống giáo dục phổ thông

* Vị trí của trờng THPT:

Luật Giáo dục năm 2005 trong điều 26 mục 1, điểm c có ghi “giáo dụctrung học phổ thông đợc thực hiện trong ba năm học, từ lớp mời đến lớp mờihai Học sinh vào học lớp mời phải có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở, cótuổi là mời lăm tuổi” [10,31]

Điều 2, Điều lệ Trờng trung học cơ sở, trờng trung học phổ thông, trờngtrung học phổ thông có nhiều cấp học( Ban hành kèm theo Quyết định số:07/2007/ QĐ - BGDĐT ngày 02/04/2007 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đàotạo) đã ghi: “Trờng trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáodục quốc dân Trờng có t cách pháp nhân và có con dấu riêng.” [12,74]

Cấp THPT là cấp học nối tiếp cấp THCS, HS đã có kiến thức cơ bản của

ch-ơng trình THCS Một số học sinh không có đủ điều kiện học tiếp, trực tiếp

số các em tiếp tục học lên tiếp chơng trình THPT, hoàn thiện về tri thức, để dựtuyển vào các trờng Đại học, Cao đẳng, Trung cấp chuyên nghiệp và số còn lạitiép tục học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động sản xuất

- Đây là cấp học đang chuyển sang sự đa dạng về loại hình, đa dạng hoácác trờng học, ở cấp học này, cần phải tính đến sự kết nối liên tục chơng trìnhgiáo dục THCS với chơng trình mà học sinh sẽ đợc học ở cấp THPT

- Là cấp học có nhiệm vụ tạo nguồn đáng kể cho đào tạo Trung cấp nghề,Cao đẳng, Đại học nhằm phục vụ cho CNH – HĐH đất nớc, cần có sự tăng c-ờng trong nội dung giáo dục, nội dung đào tạo và giáo dục hớng nghiệp

- Là một cấp học chịu áp lực về nhu cầu học tiếp của THCS đang phổ cậpcho trên 80% học sinh ở độ tuổi 11 - 15, hoàn thành phổ cập THCS vào năm

2010, chuẩn bị tham gia hoàn thành phổ cập THPT vào năm 2020

* Vai trò:

Nói về vai trò của trờng THPT trong sự nghiệp GD & ĐT, báo cáo chínhtrị của Đại hội Đảng IX đã nêu: “Phát triển GD&ĐT là một trong những độnglực quan trọng nhất thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá(CNH,HĐH) là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con nguời yếu tốcơ bản để phát triển xã hội, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững” [2,108]

Để đạt đợc những mục tiêu cơ bản của phát triển KT- XH của đất nớc,giáo dục THPT đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhânlực cho nền kinh tế quốc dân

Giáo dục phổ thông trực tiếp góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho xãhội Trên nền tảng đã đạt đợc ở các cấp học dới, giáo dục THPT tiếp tục pháttriển và hoàn thiện dần nhân cách học sinh lên một tầm cao mới theo hớngphát triển toàn diện nhân cách con ngời Việt Nam

Cấp THPT là nơi tạo ra những hạt giống tốt cho các trờng dạy nghề, Cao

đẳng, Đại học và đội ngũ lao động có văn hoá cho địa phơng, đất nớc, đóchính là nguồn lực con ngời Hiện nay, chất lợng giáo dục là một vấn đề mà

toàn xã hội đã và đang quan tâm Trong nền kinh tế thị trờng định hớngXHCN, đất nớc ta phải đối diện với yêu cầu của sự phát triển KT - XH nhanh,mạnh trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội và đứng trớc một thử thách cạnhtranh với các nớc trong khu vực và thế giới Do vậy giáo dục phải đổi mới và

đi trớc một bớc, tạo tiền đề cho sự phát triển KT- XH Bậc THPT đóng vai tròhết sức quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân

* Đặc điểm của cấp THPT:

Cấp THPT có một số đặc điểm cần lu ý:

Học sinh đã có một lợng vốn kiến thức cơ bản nhất định, sử dụng cáchhọc đã chiếm lĩnh đợc để học các môn học cơ bản, các môn học này đợc xâydựng trên những cơ sở khoa học, đợc hình thành trong lịch sử loài ngời và củacác thế hệ đi trớc Giáo dục THPT đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều loại hình,

đợc đa dạng hoá, đa số học sinh trong độ tuổi đợc huy động đến trờng Họcsinh tốt nghiệp cấp THPT đợc phân luồng nh sau:

+ Tiếp tục học ở các trờng Đại học, Cao đẳng

+ Tiếp tục học ở các trờng Trung cấp, Sơ cấp nghề, công nhân kỹ thuật.+ Vào đời tham gia lao động trong các lĩnh vực khác nhau của đời sốngxã hội

* Mục tiêu của giáo dục THPT:

“ Giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả củagiáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông th-ờng về kỹ thuật và hớng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựachọn hớng phát triển, tiếp tục học Đại học, Cao đẳng, Trung cấp, học nghềhoặc đi vào cuộc sống lao động” [10,32]

* Yêu cầu về nội dung, phơng pháp của giáo dục THPT:

+ Yêu cầu về nội dung

“ Giáo dục THPT phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ở THCS,hoàn thành nội dung giáo dục phổ thông; ngoài nội dung chủ yếu nhằm đảmbảo chuẩn kiến thPT, cơ bản, toàn diện và hớng nghiệp cho mọi học sinh còn

có nội dung nâng cao ở một số môn học để phát triển năng lực, đáp ứngnguyện vọng của học sinh” [10,33]

“ Phơng pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ

động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;bồi dỡng phơng pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năngvận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh” [10,33]

1.3.2 Những nhiệm vụ và quyền hạn trong quản lý trờng trung học

Tại điều 3 - Điều lệ trờng trung học cơ sở, trờng trung học phổ thông,trờng trung học phổ thông có nhiều cấp học(Ban hành kèm theo Quyết địnhsố: 07/2007/ QĐ - BGDĐT ngày 02/04/2007 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và

Đào tạo) đã qui định rõ nhiệm vụ và quyền hạn của trờng trung học nh sau: “ 1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giảng dạy khác của Ch-

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi cộng đồng

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục.Phối hợp với gia đình ngời học, tổ chức, cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy

định của Nhà nớc

7 Tổ chức cho GV, nhân viên và HS tham gia hoạt động xã hội

8 Tự đánh giá chất lựơng giáo dục và chịu sự kiểm định chất lợng giáodục của cơ quan có thẩm quyền kiểm định chất lợng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy dịnh của pháp luật”.[12,74]

1.3.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trởng, Phó Hiệu trởng

Điều 19 - Điều lệ trờng trung học cơ sở, trờng trung học phổ thông, ờng trung học phổ thông có nhiều cấp học(Ban hành kèm theo Quyết định số:07/2007/ QĐ - BGDĐT ngày 02/04/2007 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đàotạo) quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trởng, Phó Hiệu trởng nh sau:

1 Hiệu trởng có những nhiệm vụ quyền hạn sau đây:

a, Xây dựng và tổ chức bộ máy nhà trờng;

b, Thực hiện các Nghị quyết, Quyết nghị của Hội đồng trờng đợc quy địnhtại khoản 2 Điều 20 của Điều lệ này;

c, Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học;

d, Quản lý giáo viên, nhân viên, học; quản lý chuyên môn; phân công côngtác, kiểm tra đánh giá xếp loại giáo viên, nhân viên; thực hiện công tác khenthởng, kỷ luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định của nhà Nớc; quản lý

hồ sơ tuyển dụng giáo viên, nhân viên;

đ, Quản lý học sinh và các hoạt động của học sinh do nhà trờng tổ chức; xétduyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh, ký xác nhận học bạ, , ký xác nhậnhoàn thành chơng trình tiểu học vào học bạ học sinh tiểu học ( nếu có ) của tr-ờng phổ thông có nhiều cấp học và quyết định khen thởng, kỷ luật học sinhtheo quy định của Bộ giáo dục và đào tạo;

e, Quản lý hành chính, tài sản của nhà trờng;

g, Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nớc đối với giáo viên, học sinh;

tổ chức thực hiện Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trờng; thực hiệncông tác xã hội hoá giáo dục của nhà trờng

h, Đợc đào tạo nâng cao trình độ, bồi dỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hởngcác chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật;

i, Chịu trách nhiệm trớc cấp trên về toàn bộ các nhiệm vụ dợc quy địnhtrong khoản 1 Điều này

2 Phó Hiệu trởng có nhiệm vụ và những quyền hạn sau đây:

a, Thực hiện và chịu trách nhiệm trớc Hiệu trởng về nhiệm vụ đợc Hiệu ởng phân công

b, Cùng với Hiệu trởng chịu trách nhiệm trớc cấp trên về phần việc đợcgiao

c, Thay mặt Hiệu trởng điều hành hoạt động của nhà trờng khi đợc uỷquyền

d, Đợc đào tạo nâng cao trình độ, bồi dỡng chuyên môn, nghiệp vụ và hởngcác chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật; [12,80]

1.3.4 Hoạt động giảng dạy

1.3.4.1 Giáo viên và hoạt động dạy của giáo viên

*Giáo viên: Là ngời làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục ở cơ sở giáo dục

mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp

*Hoạt động dạy của giáo viên: Dạy là quá trình truyền đạt lại cho thế hệ

sau nền văn hoá của nhân loại, giúp cho họ bảo tồn, kế thừa và phát triển nềnvăn hoá đó

1.3.4.2 Hoạt động giảng dạy và hoạt động dạy học

*Hoạt động giảng dạy: Là sự điều khiển tối u quá trình giúp học sinh tự

giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học, bằng cách đó mà hìnhthành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách toàn diện

*Hoạt động dạy học: Dạy học là một quá trình s phạm tổng thể, là quá

trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hộinhững tri thức khoa học, những kĩ năng, kĩ xảo hoạt động nhận thức và thựctiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực t duy và hình thành thế giới quankhoa học Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trng nhất, chủ yếu nhất của nhàtrờng Hoạt động này diễn ra theo một quá trình nhất định, gọi là quá trìnhdạy học Nói một cách khái quát, quá trình dạy học có hai chủ thể: GV là chủthể quá trình dạy, HS là chủ thể quá trình học Hai chủ thể hợp tác với nhautạo ra hiệu quả của quá trình dạy học

1.4 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 1.4.1 Giải pháp: Là các phơng pháp, biện pháp cụ thể để giải quyết một vấn

đề nào đó

1.4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng

THPT : Là hệ thống các phơng pháp, biện pháp để giải quyết vấn đề nâng cao

hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy theo định hớng đổi mới phơng pháp dạyhọc ở trờng THPT huyện Triệu sơn- Thanh Hoá

1.5 Các vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học

1.5.1 Phơng pháp dạy học

Phơng pháp dạy học là con đờng để đạt mục đích dạy học.

PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và họcsinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạyhọc [38,22]

1.5.2.Định hớng đổi mới phơng pháp dạy học

Định hớng đổi mới PPDH đã đợc thể chế hoá trong Luật giáo dục(2005), đợc cụ thể hoá trong các chỉ thị của Bộ giáo dục và Đào tạo, đặc biệtchỉ thị số 14 (4-1999)

Luật giáo dục 2005, điều 5 đã ghi “Phơng pháp giáo dục phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, t duy sáng tạo của ngời học; bồi dỡng cho ng-

ời học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí v ơnlên” [10,2]

Chơng trình trung học phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số16/2006/QĐ- BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trởng Bộ giáo dục và Đào tạocũng đã nêu: “Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của họcsinh; phù hợp với đặc trng môn học, đặc điểm đối tợng học sinh, điều kiện củatừng lớp học; bồi dỡng cho học sinh phơng pháp tự học, khả năng hợp tác; rènluyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đemlại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh” [17,12]

Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học là hớng tới hoạt động học tậpchủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

Đổi mới PPDH đợc thực hiện theo các định hớng sau :

- Bám sát mục tiêu giáo dục phổ thông

- Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể

- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh

- phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện dạy học của nhà trờng

- Phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả dạy-học

- Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả cácPPDH tiên tiến, hiện đại với việc khai thác các yếu tố tích cực của các PPDHtruyền thống

- Tăng cờng sử dụng các PTDH, thiết bị dạy học (TBDH) và đặc biệt lu

ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin

1.5.3 Mục đích của đổi mới phơng pháp dạy học

Mục đích của đổi mới PPDH ở trờng phổ thông là thay đổi lối dạy học

truyền thụ một chiều sang dạy học theo “phơng pháp dạy học tích cực”

(PPDHTC) nhằm giúp HS phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo,rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vận dụngkiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn;tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập Làm cho “Học” là quá trìnhkiến tạo; HS tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và xử lí thôngtin,… tự hình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất Tổ chức hoạt động nhậnthức cho HS, dạy HS cách tìm ra chân lí Chú trọng hình thành các năng lực tự

học, sáng tạo, hợp tác,…, dạy phơng pháp và kĩ thuật lao động khoa học, dạycách học Học để đáp ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tơng lai.

PPDH tích cực đợc dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái vớikhông hoạt động, thụ động PPDHTC hớng tới việc tích cực hoá hoạt độngnhận thức của HS, nghĩa là hớng vào phát huy tính tích cực, chủ động của ngờihọc chứ không chỉ hớng vào việc phát huy tính tích cực của ngời dạy

Muốn đổi mới cách học, phải đổi mới cách dạy Cách dạy quyết địnhcách học, tuy nhiên, thói quen thụ động học tập của HS cũng ảnh hởng đếncách dạy của thầy Mặt khác, cũng có trờng hợp HS mong muốn đợc học theoPPDHTC nhng GV cha đáp ứng đợc Do vậy, GV cần phải đợc bồi dỡng, phảikiên trì cách dạy theo PPDHTC, tổ chức các hoạt động nhận thức từ đơn giản

đến phức tạp, từ thấp đến cao, hình thành thói quen cho HS Trong đổi mới PPphải có sự hợp tác của thầy và trò, sự phối hợp hoạt động dạy và hoạt độnghọc thì mới có kết quả PPDHTC hàm chứa cả phơng pháp dạy và phơng pháphọc

1.5.4 Yêu cầu về đôỉ mới phơng pháp dạy học

*Yêu cầu chung: Việc thực hiện đổi mới PPDH ở trờng phổ thông thực

hiện theo các yêu cầu sau:

- Dạy học tiến hành thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập củahọc sinh

- Dạy học kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác; giữa hìnhthức học cá nhân với hình thức học theo nhóm, theo lớp

- Dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực giữa GV và HS; giữa học sinhvới học sinh

- Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực, tăng cờngthực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống

- Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện phơng pháp t duy, năng lực tựhọc, tự nghiên cứu; tạo niềm vui, hứng thú, nhu cầu hành động và thái độ tựtin trong học tập cho học sinh

- Dạy học chú trọng đến sử dụng có hiệu quả phơng tiện, TBDH đợctrang bị hoặc do các GV tự làm, đặc biệt lu ý đến những ứng dụng của côngnghệ thông tin

- Dạy học chú trọng đến việc đa dạng nội dung, các hình thức, cáchthức đánh giá và tăng cờng hiệu quả việc đánh giá

* Yêu cầu đối với học sinh:

- Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tựkhám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng, xây dựng thái độ và hành vi

đúng đắn

- Tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập; thực hành thí nghiệm; thựchành vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá,giải quyết các tìnhhuống và các vấn đề đặt ra từ thực tiễn; xây dựng và thực hiện kế hoạch họctập phù hợp với khả năng và điều kiện

- Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cựcthảo luận, tranh luận,đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy, cho bạn

- Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm họctập của bản thân và bạn bè

*Yêu cầu đối với giáo viên:

- Thiết kế, tổ chức, hớng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập vớicác hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trng bàihọc, với đặc điểm và trình độ HS, với điều kiện cụ thể của lớp trờng và địa ph-

ơng

- Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho HS tham giamột cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội kiếnthức; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng đã có của HS; tạoniềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong học tập chohọc sinh; giúp các em phát triển tối đa năng lực, tiềm năng

- Thiết kế và hớng dẫn HS thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát triển

t duy và rèn luyện kĩ năng; hớng dẫn sử dụng các thiết bị, đồ dùng học tập; tổchức có hiệu quả các giờ thực hành; hớng dẫn HS thói quen vận dụng các kiếnthức đã học vào giả quyết các vấn đề thực tiễn

- Sử dụng các phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học (HTTCDH) mộtcách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trng của cấp học, môn học;nội dung, tính chất của bài học; đặc điểm trình độ HS; thời lợng dạy học vàcác điều kiện dạy học cụ thể của trờng, địa phơng

* Yêu cầu đối với cán bộ quản lí giáo dục:

- Nắm vững chủ trơng đổi mới giáo dục phổ thông thể hiện ở chơngtrình, SGK, PPDH, sử dụng phơng tiện, thiết bị, HTTCDH và đánh giá kết quảgiáo dục

- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới PPDH.

- Có biện pháp quản lí, chỉ đạo đổi mới PPDH trong nhà trờng một cách

có hiệu quả; thờng xuyên tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá các hoạt độngdạy và học theo định hớng đổi mới PPDH

- Động viên, khen thởng kịp thời những gv thực hiện có hiệu quả đổimới PPDH, đồng thời với nhắc nhở, phê bình những ngời cha tích cực đổi mớiPPDH

1.5.5 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học

Khi đổi mới PPDH, HTTCDH cần phải đa dạng, phong phú hơn choviệc tìm tòi cá nhân, hoạt động theo nhóm và toàn lớp Việc học tập của HSkhông chỉ diễn ra trên lớp mà còn thực hiện trong các hoạt động ở ngoài lớp, ởngoài trờng, ở nhà; không chỉ học ở SGK mà còn ở sách báo và các phơng tiệnthông tin đại chúng

Các hình thức tổ chức này cần tạo ra một môi trờng đảm bảo mối liên

hệ tơng tác giữa hoạt động của GV, hoạt động của HS và môi trờng để HS tiếnhành các hoạt động học tập có hiệu quả và chất lợng

1.5.6 Sử dụng các phơng tiện dạy học theo hớng tích cực

- Cần phải đảm bảo sự đa dạng: Các phơng tiện, thiết bị dạy học khôngchỉ là phấn, bút, sách vở mà cần đa dạng, phong phú hơn: dụng cụ, hoá chất,bảng, biểu, máy vi tính, băng video, mẫu vật chất, máy chiếu hắt sử dụngphiên bản trong bản trong, đĩa mềm, đĩa CD… Đăc biệt là thiết kế bài giảngtrên giáo án điện tử và trình chiếu bằng máy chiếu đa năng thì bài giảng sẽ trởnên sinh động, dễ tiếp thu hơn

- Khuyến khích GV sử dụng các phiếu tài liệu, phiếu học tập, phiếuthực hành , làm cho giờ dạy tăng thêm tính hấp dẫn; động viên, tạo điều kiệnkhuyến khích GV làm và sử dụng các TBDH tự làm; tăng cờng dạy học đa ph-

ơng tiện; vận dụng công nghệ thông tin vào phục vụ HĐDH Xây dựng đủ cácphòng học bộ môn và các phòng chức năng với các trang thiết bị hiện đạinhằm chuẩn hoá, hiện đại hoá HĐDH.

- Cách sử dụng để đổi mới phơng pháp: Các thí nghiệm, các hình vẽ,các sơ đồ mẫu vật, hiện tợng thực tế đợc sử dụng chủ yếu nh là nguồn tri thức

để HS tìm tòi phát hiện những tri thức cần lĩnh hội GV biểu diễn hoặc trngbày cho HS xem, HS quan sát, nhận xét, rút ra kết luận

Kết luận Chơng 1

Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy THPT đợc thể hiện bằngmối liên quan biện chứng của các mặt: Định hớng chiến lợc GD&ĐT tronggiai đoạn 2006- 2020 định ra vai trò của nhà trờng THPT là thực hiện tốt cácnhiệm vụ: “Giáo dục đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mỹ cho học sinh, nhằm:nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho đất nớc; nâng caohiệu quả quản lý là cách thức chủ thể quản lý thực hiện tốt các khâu chứcnăng của quá trình quản lý” [ 18,2]

Đổi mới PPDH cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của hệ thốngPPDH đã quen thuộc, đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số PPDH mới, phùhợp với hoàn cảnh, điều kiện dạy và học ở từng đơn vị, địa phơng

Đổi mới PPDH ở các trờng THPT hiện nay cần phải hớng tới các phơng

pháp tích cực, sáng tạo Cần thay đổi quan niệm từ “thầy giáo chỉ đạo toàn diện học tập của học sinh sang “huấn luyện viên tổ chức hoạt động sáng tạo của học sinh ”

Trên đây là cơ sở lý luận của việc xác định giải pháp nâng cao hiệu quảquản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng THPT Để đề ra những giải pháp cụthể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy đáp ứng yêu cầu đổimới phơng pháp dạy học, chúng tôi cần nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt

động giảng dạy ở các trờng THPT huyện Triệu Sơn- Thanh hoá trong giai

đoạn hiện nay Vấn đề này sẽ đợc trình bày ở chơng tiếp theo

Chơng 2

thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy

ở các trờng thPt huyện triệu sơn – tỉnh THANH HOá thanh hoá 2.1.khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội

huyện triệu sơn – tỉnh THANH HOá tỉnh thanh hoá

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, dân c và nguồn lực

* Vị trí địa lý:

Triệu Sơn là một huyện đợc thành lập từ năm 1965, có 36 đơn vị hành chínhgồm 35 xã và 1 thị trấn, là huyện đồng bằng, đất rộng ngời đông, trung tâmhuyện cách thành phố Thanh Hoá khoảng 20 km về phía Tây Trong toạ độ

địa lý từ 9,52 đến 20,02 độ vĩ Bắc; 105,24 đến 105,42 độ kinh Đông

Địa giới của huyện:

- Phía Bắc giáp huyện Thọ Xuân

- Phía Nam giáp huyện Nông Cống

- Phía Đông giáp huyện Đông Sơn, Thiệu Hoá

- Phía Tây giáp huyện miền núi Thờng Xuân, Nh Thanh

Những tuyến giao thông chính đi qua huyện: Quốc lộ 47, Tỉnh lộ 506 và 514.Thông với các tuyến giao thông quan trọng: Quốc lộ 15A, đờng Hồ Chí Minh,Quốc lộ 217

* Điều kiện tự nhiên:

Huyện có diện tích tự nhiên 292,02 km2 ; bằng 2,62 % diện tích tự nhiên toànTỉnh; dân số 223.521 ngời chiếm 6,12% dân số cả Tỉnh, mật độ dân số 765ngời/km2 ( gấp 2,3 lần mật độ dân số trung bình toàn tỉnh) Có 3 dân tộc:Kinh, Thái, Mờng; có các tôn giáo: Phật giáo và Thiên Chúa giáo

+Về điều kiện tự nhiên: Diện tích đất chia thành 2 vùng gồm vùng trung dumiền núi và đồng bằng, có độ thấp dần từ Tây sang Đông Do đặc điểm về địahình có nhiều hình thái khác nhau đã tạo nên một vùng lãnh thổ có nhiều tiềmnăng tài nguyên thiên nhiên: đất; nớc; rừng, khoáng sản, môi trờng sinh thái + Nguồn nớc sạch dồi dào cả trong lòng đất (sông nớc ngầm) và trên bề mặt

đất; ngoài ra còn hệ thống các sông tự nhiên nh : sông Hoàng, sông Nhơm cóchiều dài chạy trên lãnh thổ của huyện gần 85 km Với trữ lợng nguồn nớcnày đáp ứng đợc nhu cầu sản xuất và phục vụ đời sống của nhân dân tronghuyện

+Tài nguyên khoáng sản gồm: mỏ crom Tân Ninh, có diện tích khai thácnằm trải dài trên 3 xã: Tân Ninh - Vân Sơn – Thái Hoà, có trữ l ợng gần 17,8

triệu tấn duy nhất có ở Việt Nam, chất lợng tốt, mỏ Sắt - Man gan làng Sim;quặng có hàm lợng Fe từ 36,8- 53,9 %; Mn: 0,18-1,3%; P: 0,76-0,8 % …Ngoài ra còn có tài nguyên rừng với 3.077,5 ha chủ yếu là keo tai tợng, bồ đề,bạch đàn, rừng tre, luồng, nứa…phân bố ở các xã vùng núi giáp với các huyệnmiền núi Thanh Hoá, hàng năm cung cấp khoảng trên 100.000 tấn nguyên liệucho công nghiệp giấy và chế biến gỗ…

+Mạng lới điện năng đã đợc phủ khắp 35 xã và 1 thị trấn, với 2 trạm biến áptrung gian loại 35/10,5 KV, 131 trạm phụ tải đủ phục vụ cho mạng lới điệntoàn huyện …

* Về dân số:

Tính đến năm 2008 dân số huyện Triệu Sơn là: 224759 ngời Chia ra: Dân sốthị trấn : 7.810 ngời chiếm 3,47%.Dân số nông thôn: 216.949 ngời chiếm96,53 %.Tốc độ tăng dân số từ 2002 - 2008 bình quân 0,72 % năm

* Về nguồn nhân lực:

+ Số lợng ngời trong độ tuổi lao động khoảng 57,6 % dân số toàn huyện,chủ yếu là trong lĩnh vực : Nông nghiệp - Lâm nghiệp chiếm khoảng 57,5 %theo số liệu điều tra năm 2007, còn lại là các ngành Công nghiệp - xây dựng

và dịch vụ

+ Chất lợng nguồn lao động theo số liệu điều tra năm 2006:

- Có trình độ Đại học trở lên: theo điều tra năm 2006 là 0,72% chủ yếu là

đang tham gia lao động trong nền kinh tế quốc dân

- Trình độ văn hoá đã tốt nghiệp từ tiểu học trở lên là 98,7%

- Trình độ chuyên môn kỹ thuật: 36,3% Nguồn nhân lực của Triệu Sơn

đ-ợc phân bố vào các ngành kinh tế của huyên, tơng ứng theo tỷ lệ cơ cấunghành nghề đợc đào tạo nh : quản lí nhà nớc; an ninh quốc phòng, y tế, caonhất là Giáo dục - Đào tạo là 57,7 %, thấp nhất là ng nghiệp 2,63%

2.1.2 Đăc điểm kinh tế - xã hội.

* Tình hình kinh tế và chuyển dịch cơ cấu:

Trong năm năm trở lại đây kinh tế Triệu Sơn có chiều hớng phát triển khá ổn

định Tốc độ tăng trởng GDP bình quân là 9,72% năm Cơ cấu kinh tế chủ yếu

đi vào các ngành có thế mạnh nh : vật liệu xây dựng; chăn nuôi; trồng lúa,khai khoáng, và dịch vụ

bảng 2.1: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế năm 2007:

Năm

Ngành Năm 2007 Công nghiệp - xây dựng 27,2 Nông - Lâm - Ng 38,5 Dịch vụ 34,3 Năm 2007, tốc độ tăng trởng GDP của huyện Triệu Sơn là 12,2 %, GDP bìnhquân đầu ngời đạt gần 450 USD Trong những năm tới nghị Quyết của Đảng

Bộ huyện Triệu Sơn khóa XVI về KT-XH là: Đẩy mạnh CNH nông nghiệp vàphát triển nông thôn; công nghiệp vật liệu xây dựng; công nghiệp chế biếnnông - lâm sản, dịch vụ, du lịch… Làm nền tảng đột phá cho phát triển KT-

XH đến năm 2015 và những bớc xa hơn

* Về văn hóa và giáo dục

+ Về văn hóa xã hội: tính đến năn 2007 huyện có trên 50 % các xã, làng vănhóa cấp huyện và cấp xã, các xã đều có nhà văn hóa, nhà truyền thống Trên

địa bàn của huyện có một khu di tích đền Bà Triệu… Có thể nói các điều kiện

về đời sống tinh thần cho cộng đồng dân c nơi đây đang dần dần đợc nâng lên,bên cạnh đó huyện có một nhà th viện đạt cấp Tỉnh phục vụ cho công tác họctập và nghiên cứu của huyện, có 01 đài phát thanh và truyền hình cấp huyện,

có 36 đài truyền thanh cấp xã, thị trấn

+ Về Giáo dục- đào tạo và y tế

- Về giáo dục: Huyện có một hệ thống GD&ĐT hoàn chỉnh từ Mầm non

đến THPT; mỗi xã, thị trấn có 01 trờng mần non, có từ 01 đến 02 trờng tiểuhọc và 01 trờng THCS Cả huyện có 7 trờng THPT( trong đó có 4 trờng THPTcông lập, 02 trờng THPT bán công, 01 THPT dân lập), 01 Trung tâm GDTX

và 01 Trung tâm dạy nghề

- Về y tế: Huyện có 1 Trung tâm y tế dự phòng và 1 Bệnh viên đa khoa có

đội ngũ y bác sỹ có chuyên môn vững vàng và các trang thiết bị khám chữabệnh khá hiện đại, có số gờng bệnh 135 gờng Có 37 trạm y tế cấp xã, thị trấnvới tổng số gờng bệnh là 440 giờng

2.2 thực trạng giáo dục & đào tạo cấp thpt huyện triệu sơn 2.2.1 Quy mô phát triển trờng lớp - cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

* Số học sinh của huyện trong vòng 4 năm trở lại đây:

Triệu Sơn tính từ 5 năm trở lại đây, quy mô trờng lớp tính từ cấp học Mầmnon đến cấp THPT: có hệ thống trờng ổn định, do số học sinh giảm nên số lớptrong các trờng giảm, cụ thể các bảng số liệu:

Bảng 1 Số lợng HS trong hệ thống GD Triệu Sơn từ năm 2003 - 2008.

Đơn vị tính: Ngời

( Nguồn số liệu do phòng GD&ĐT huyện cung cấp)

Bảng 3 Thống kê số lớp học của các cấp học giai đoạn 2004 - 2008

( Nguồn số liệu do phòng GD&ĐT huyện và Sở GD&ĐT cung cấp)

* Nhìn vào số liệu trên tuy số lợng trờng ổn định nhng nguồn học sinh giảmmạnh, dẫn đến số lớp giảm Qua thực tế kiểm tra một số trờng tiểu học và cáctrờng THCS tháng 9 năm 2008 sỉ số lớp học chỉ khoảng từ 25 hs đến 35 hs

trên lớp, dẫn đến số GV có giờ đứng lớp dới 10 tiết khá phổ biến

Năm học 2007-2008 Triệu Sơn có 7 trờng THPT, trong đó có 4 trờngTHPT công lập và 3 trờng THPT ngoài công lập Để theo dõi quy mô trờnglớp và CSVC của các trờng THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn, chúng tôi đãlập bảng theo dõi sau :

Bảng 4: Quy mô trờng, lớp cấp THPT huyện Triệu Sơn

Trờng THPT Năm học

2004 - 2005 2005 - 2006 Năm học 2006 - 2007 Năm học 2007 - 2008 Năm học

Số lớp

(Nguồn báo cáo tổng kết của các trờng THPT)

Qua bảng trên, ta thấy: Trong năm học 2005 – 2006 có số HS đi học caonhất và cũng từ năm học này trở đi số học sinh bắt đầu giảm dần Tuy nhiêntrong tơng lai không xa số lợng học sinh THPT sẽ ổn định

+ Cơ sở vật chất phục vụ dạy - học

Toàn huyện có 7/7 trờng có phòng học cao tầng Số phòng học cao tầngTHPT là 125 phòng đạt 66,8%; số phòng học cấp 4 là 62 phòng chiếm 37,2%tổng số phòng học Tổng số phòng th viện là 6, đạt tỷ lệ 85,7%; trong đó sốphòng th viện chuẩn là 4 phòng, đạt tỷ lệ 66,7%; có phòng th viện chung vớikho sách là 2 phòng, chiếm tỷ lệ 33,3% Tổng số nhà hiệu bộ kiên cố là 6, đạt

tỷ lệ 86,1% Tổng số phòng học bộ môn là 3 phòng Tổng số phòng thínghiệm là 9 Tổng số phòng học vi tính là 14 Tổng số sân bãi học Thể duc -thể thao và vui chơi là 14 Hệ thống nớc sạch là 11, khu vệ sinh là 22, nhà bảo

vệ là 8, nhà để xe là 16 dãy(xem bảng 14, trang 46)

2.2.2.Về đội ngũ giáo viên THPT

Tỷ lệ đạt 1,93 giáo viên/lớp kể cả một số giáo viên hợp đồng Trình độ độingũ đợc chuẩn hoá ngày càng tăng

Bảng 5 : Số lợng CBGV, trình độ đào tạo cấp THPT ngành Giáo dục huyện

Triệu Sơn năm học 2007- 2008

GVhợp

đồngTỉnh

GVhợp

đồngSở

GVhợp

đồngTrờng

Dớichuẩn

Đạtchuẩn

Trênchuẩn

(Nguồn các trờng THPT huyện Triệu Sơn)

2.2.3 Chất lợng giáo dục cấp THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn

Trong những năm qua các trờng THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn đã

có nhiều giải pháp để nâng cao chất lợng giáo dục.Với những cố gắng và nỗlực của toàn nghành, bớc đầu đã thu đợc những kết quả khả quan

Bảng 6: Tổng hợp kết quả xếp loại 2 mặt giáo dục cấp THPT

huyện Triệu Sơn qua cácnăm

(Nguồn Phòng GDTrH Sở Giáo dục & Đào tạo Thanh Hoá)

Qua bảng số liệu trên ta thấy hiệu quả giáo dục hạnh kiểm đối với học sinh

đợc chú trọng Tỉ lệ học sinh có hạnh kiểm loại khá - tốt có chiều hớng tăngdần và tỉ lệ học sinh có học lực kém cũng giảm Chất lợng đại trà đợc nâng lên

đáng kể, chất lợng học sinh khá - giỏi có giảm nhng không đáng kể

Bảng 7 Kết quả đậu tốt nghiệp THPT ở các trờng THPT

huyện Triệu Sơn qua các năm

(Nguồn phòng KĐ&ĐGCL Sở GD&ĐT Thanh Hoá)

Qua bảng trên , chúng ta thấy tỷ lệ đậu tốt nghiệp THPT là rất cao, luôn giữmức 92%( cao hơn tỷ lệ trung bình chung của toàn Quốc chỉ đạt 75%) Điều

đó chứng tỏ chất lợng đại trà rất ổn định và sẽ từng bớc đợc nâng lên

Bảng 8 Kết quả trúng tuyển vào các trờng Đại học qua các năm

( Nguồn Phòng KĐ&ĐGCL Sở giáo dục& đào tạo Thanh Hoá)

Qua các số liệu trên bảng, ta thấy số lợng học sinh giỏi cấp Tỉnh nhữngnăm gần đây đã đợc nâng lên rõ rệt; ngoài việc có rất nhiều học sinh giỏi cấpTỉnh , còn có một số học sinh giỏi cấp Quốc gia Công tác đào tạo chất lợngmũi nhọn ở huyện Triệu Sơn đã dần dần tìm ra các giải pháp hữu hiệu để đạtkết quả cao ngang tầm với qui mô phát triển về cơ sở vật chất trờng học vàviệc đổi mới phơng pháp giảng dạy hiện nay Đặc biệt đã đợc xếp thứ hạngcao cùng với các huyện thị có truyền thống về công tác bồi dỡng học sinhgiỏi, học sinh thi vào các trờng Đại học, Cao đẳng… nh các trờng THPT huyện Nga Sơn, huyện Đông sơn

Tổng hợp từ bảng 10 ta thấy trong tổng số 1160 tiết dạy đợc đánh giá,kết quả đạt đợc nh sau:

Giỏi : 605 tiết , Chiếm tỉ lệ 52,5%

Khá : 471 tiết , Chiếm tỉ lệ 40,6%

Đạt yêu cầu : 79 tiết, Chiếm tỉ lệ 6,8%

Bảng 10 Tổng hợp kết quả giờ lên lớp đối với giáo viên dạy giỏi THPT

huyện Triệu Sơn từ cấp trờng trở lên trong 2 năm học 2006 - 2008

T

T

Môn

Sốtiết

đợc

đánhgiá

SốTiết %

SốTiết %

(Nguồn các trờng THPT huyện Triệu Sơn tổng hợp từ các kỳ thi GV dạy giỏi)

Nh vậy theo định hớng đổi mới PPDH, kết quả giờ dạy của giáo viên cóphần khả quan Tuy nhiên cần phải nâng tỉ lệ giờ giỏi lên khoảng 75 % thì mới

đạt yêu cầu về chất lợng lên lớp hiện nay Đặc biệt đây lại là kì thi tập trungnhững giáo viên giỏi đại diện cho các nhà trờng THPT trên toàn Tỉnh Các giờlên lớp đạt loại khá - giỏi do nhiều yếu tố kết hợp, trong đó việc sử dụng đồdùng thiết bị dạy học đòi hỏi có sự đánh giá chính xác, nghiêm ngặt Điều đócho thấy việc khai thác đồ dùng thiết bị dạy học, sử dụng đầy đủ và có hiệuquả các thí nghiệm ở các trờng THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn thì mới đạtkhoảng 67,8 % so với yêu cầu hiện nay

2.2.4 Tình hình thực hiện công tác xây dựng trờng học đạt chuẩn Quốc gia bậc THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Triệu Sơn khoá XV đề ra nhiệm vụthực hiện hoàn thành việc xây dựng một số trờng THPT đạt chuẩn Quốc gia

đến năm 2010 Các nhà trờng THPT đã phối hợp với Đảng uỷ, chính quyền

địa phơng các xã, thị trấn và Đảng bộ huyện Triệu Sơn quyết tâm thực hiệnthắng lợi Nghị quyết Đây là một cố gắng đáng ghi nhận của các nhà trờngtrên toàn huyện Tuy nhiên trên thực tế, huyện Triệu Sơn đến nay vẫn cha cótrờng nào đạt chuẩn Quốc gia Chúng ta có thể thấy rõ điều này qua bảng sau:

Bảng 11 Kế hoạch thời gian thực hiện công tác xây dựng trờng chuẩn Quốc gia của các trờng THPT huyện Triệu Sơn

2.2.5 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trờng THPT huyện Triệu Sơn

Bảng 12 Thực trạng đội ngũ CBQL ở các trờng THPT huyện Triệu Sơn

Lí luận chính trị

Thâm niên quản lý Tuổi

bình quân 46

Đại học

Thạc sỹ

( Nguồn các trờng THPT cung cấp )

Bảng 13 Số CBQL các trờng THPT đã qua lớp bồi dỡng nghiệp vụ quản lý

giáo dục và thạc sỹ QLGD tính đến năm 2008.

Tổng số Đã qua bồi dỡng Đã tốt nghiệp Đang học cha qua bồi

d-NVQL giáo dục thạc sỹ

QLGD

thạc sỹQLGD

ỡng NVQLgiáo dục

( Nguồn các trờng THPT cung cấp )

Tính đến tháng 9 năm 2008 có 19 cán bộ đang trực tiếp điều hành quản

lý 7 trờng THPT trong toàn huyện, gồm có 7 Hiệu trởng và 12 phó Hiệu trởng.Trong đó:

+ 1 nữ, chiếm tỷ lệ: 5,2%

+ 18 cán bộ quản lý là Đảng viên, chiếm tỷ lệ: 94,8%

+ 04 cán bộ quản lý có trình độ Thạc sỹ, chiếm tỷ lệ: 21,1%

Qua bảng thống kê, ta thấy: Số cán bộ quản lý có trình độ cao cấp

là 01( tỷ lệ 5,2%), trung cấp chính trị là 11(tỷ lệ 57,9%), sơ cấp chính trị là 07(tỷ lệ 36,9%) Số cán bộ quản lý có thâm niên quản lý dới 5 năm khá nhiều (tỷ

lệ 47,4%)

2.2.6 Việc chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất trờng học

Bảng 14 Bảng đánh giá công tác quản lý đội ngũ, CSVC nghành giáo dục THPT huyện Triệu Sơn năm học 2007-2008 (so với năm học 2002-2003)

(Nguồn các trờng THPT huyện Triệu Sơn)

Xem bảng, ta thấy hầu hết các trờng THPT cha có nhà học bộ môn Quaphân tích về tình hình CSVC và đồ dùng thiết bị - th viện và khảo sát thựctrạng CSVC trờng học, thực lực đồ dùng dạy học - th viện ta có thể rút ra nhậnxét: Các trờng THPT trong huyện Triệu Sơn đã phát triển khá nhanh về cơ sởvật chất trờng học 100% các trờng đều đợc kiên cố hoá, song hệ thống phòngchức năng còn thiếu Đăc biệt các phòng học bộ môn còn thiếu nhiều, có tr-ờng đã có phòng học bộ môn nhng các thiết bị phục vụ cho việc giảng dạycũng còn thiếu và nếu có thì chất lợng cũng cha đảm bảo theo yêu cầu Đồdùng thiết bị đợc cấp tơng đối đầy đủ nhng hiệu suất sử dụng còn thấp đạt từ45% đến 60% Sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu giảng dạy do trên cấp

và các đơn vị tự mua sắm tơng đối đầy đủ nhng cần phải tăng cờng nâng caohiệu quả sử dụng

Các chỉ số về đội ngũ và CSVC đều tăng, có các chỉ số tăng mạnh ( số ợng giáo viên THPT, số phòng học cao tầng tăng, số phòng học cấp 4giảm…), đặc biệt các chỉ số về chuyên môn tăng mạnh: GV giỏi cấp Tỉnhtăng 21, GV giỏi cấp Trờng tăng 61, SKKN cấp Tỉnh tăng 22, SKKN cấp Tr-ờng tăng 44, chiến sĩ thi đua cấp Nghành tăng 3 Tuy nhiên một số chỉ số vẫncòn thấp hoặc tăng chậm nh: phòng học bộ môn, phòng th viện, phòng thínghiệm, chiến sĩ thi đua cấp Tỉnh, Trờng đạt chuẩn Quốc gia ( cha có trờngnào ),…

l-2.2.7 Đánh giá chung tình hình thực hiện chất lợng giáo dục của các ờng THPT trên địa bàn huyện Triệu Sơn

Qua các số liệu và phân tích trên, ta thấy việc thực hiện chất lợng giáo dụcbậc THPT huyện Triệu Sơn có nhiều tiến triển mới Trong đó đã có sự bứt phá

về giáo dục mũi nhọn, tỷ lệ HS giỏi cấp Tỉnh và đậu vào các trờng Đại họckhá cao Tuy nhiên so với yêu cầu thì các trờng còn phải cố gắng hơn nữa

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng tHpt huyện triệu sơn – tỉnh THANH HOá tỉnh thanh hoá

2.3.1 Công tác quản lý của hiệu trởng các trờng THPT ở huyện Triệu Sơn trong quá trình thực hiện đổi mới phơng pháp dạy học

* Đối với giáo viên:

Ngay từ đầu năm học giáo viên đã đợc học tập và nắm vững:

- Nghị quyết số 40/2000 QH 10 ngày 9 tháng 12 năm 2000 của Quốchội về đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông

- Chỉ thị số 14/2001/CT-TTg ngày 11 tháng 6 năm 2001 của Thủ tớngChính phủ thực hiện NQ số 40/2000/QH 10 của Quốc hội v/v đổi mới chơngtrình giáo dục phổ thông

- Thông t số 14/2002/TT- BGD - ĐT ngày 1/4/2002 của Bộ Giáo dục và

Đào tạo v/v hớng dẫn thực hiện Chỉ thị số 14/2001/CT - TTg ngày 11/6 /2001của Thủ tớng Chính phủ v/v đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông

- Đề án đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông (2/2002) của Bộ Giáodục và Đào tạo

Đặc biệt, năm học 2008-2009 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận

động 2 không với 4 nội dumg, cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gơng

đạo đức Hồ Chí Minh”, thực hiện khẩu hiệu Mỗi thầy cô giáo là một tấm g“

-ơng sáng về đạo đức và tự học, sáng tạo ” Thực hiện chủ đề Năm học ứng“

dụng công nghệ thông tin và đổi mới quản lý tài chính ” và triển khai phong

trào thi đua xây dựng tr“ ờng học thân thiện, học sinh tích cực ”

Đội ngũ giáo viên THPT huyện Triệu Sơn về cơ bản đã đợc học tập vànắm bắt khá vững tinh thần các văn bản nói trên

* Đối với học sinh

Các em đã nhận thức đợc mục đích giáo dục, yêu cầu học tập đối vớihọc sinh trong thời kỳ đất nớc đổi mới Thấy đợc tầm quan trọng và sự cầnthiết của việc đổi mới PPDH Thực tế cho thấy học sinh rất hứng thú với việccác em chính là ngời chủ động trong việc nắm bắt các kiến thức khoa học,thay đổi cách học, cách tiếp cận tri thức, rèn luyện kĩ năng, bồi dỡng tình cảmhứng thú, giáo dục thái độ tích cực, phát huy tinh thần chủ động sáng tạotrong học tập của học sinh

* Đối với phụ huynh và các đối tợng khác

Thông qua các cuộc họp phụ huynh đầu năm học, các trờng đã dùng

nhiều biện pháp tuyên truyền giải thích, chỉ ra sự cần thiết phải đổi mớiPPDH, nêu lên tính tất yếu của việc đổi mới PPDH trong giai đoạn hiện nay Các trờng cũng đã tranh thủ đợc sự đồng tình của các tổ chức đoàn thể, lãnh

đạo chính quyền địa phơng để tuyên truyền giải thích phổ biến chủ trơng của

Đảng và Nhà nớc về việc đổi mới PPDH Tuy nhiên, một số ít phụ huynh,nhân dân do cha thấu hiểu triệt để tinh thần đổi mới của ngành giáo dục nêncòn do dự, nghi ngại

2.3.2 Thực trạng về việc nâng cao hiệu quả quản lí trờng THPT

Qua điều tra, phân tích thực trạng cho thấy đội ngũ CBQL các trờng đã thựchiện các chức năng quản lý một cách có hiệu quả Tuy nhiên, vẫn còn một sốhạn chế cần phải khắc phục sau đây:

Đổi mới nâng cao năng lực của ngời CBQL

Sơ đồ 2.3.2

2.3.3 Thực trạng công tác quản lí hoạt động giảng dạy theo định hớng

đổi mới PPDH ở trờng THPT

Công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên đã phần nào đápứng đợc yêu cầu đổi mới PPDH hiện nay Song chất lợng giáo dục cha cao, dovẫn còn một số tồn tại cần khắc phục nh sau:

Đổi mới quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên

- HT Vẫn cha có quyền lực quyết

định về tuyển dụng và sa thải con

ngời

- Một số Hiệu trởng cha có thói quen tự học, tự bồi dỡng

- Kiến thức, phơng pháp luận về công tác quản lý cha đầy đủ

- Một số địa phơng cha thực sự quan tâm đến công tác XHHGD

- Một số HT cha mạnh dạn và cha

đủ mạnh sắp xếp công tác tổ chức cho phù hợp

- Một số giáo viên cha đáp ứng đợc

yêu cầu giáo dục

- Chất lợng bài soạn, hồ sơ chuyên

CM, giáo án bài soạn

2.3.4 Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm, và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng

Chuyên môn phối hợp với các tổ chức đoàn thể đã triển khai đợc một sốchuyên đề, tổ chức thao giảng, rút kinh nghiệm về đổi mới PPDH Song vai tròcủa tổ chuyên môn còn cha đợc phát huy có hiệu quả trong việc nâng cao chấtlợng giảng dạy Thể hiện:

Sơ đồ 2.3.4

Quản lý hoạt động của tổ CM, GVCN và các tổ chức đoàn thể khác

2.3.5 Thực trạng nâng cao hiệu quả việc thực hiện chức năng kiểm tra,

đánh giá hoạt động dạy học ở trờng THPT

Việc thực hiện các chức năng kiểm tra, đánh giá đã đợc thể hiện trong

kế hoạch của các CBQL Tuy nhiên, các chuẩn đánh giá, tiêu chí cha rõ ràng,

cụ thể Một số trờng cha đánh giá đúng năng lực chuyên môn của CBGV Thểhiện ở sơ đồ sau:

Sơ đồ 2.3.5 Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá hoạt động giảng dạy

- Nội dung sinh hoạt nghèo nàn, lặp

lại và cha mang màu sắc CM

- Các buổi sinh hoạt CM còn lồng

ghép nên kết quả sinh hoạt CM cha

có hiệu quả

- Các chuyên đề về đổi mới PPDH

đạt hiệu quả cha cao

- Phối hợp giáo dục giữa gia đình và

nhà trờng vẫn còn nhiều hạn chế

- CBQL cha quan tâm, cha phát huy

đợc vai trò của tổ CM và các tổ chức trong đổi mới PPDH

- Cha kiểm tra thờng xuyên các hoạt

động của tổ CM

- Việc tổng kết, đúc rút kinh nghiệm giảng dạy cha đợc chú trọng đúng mức

- GVCN cha quan tâm đến HS

- Một số GV thực hiện quy chế

chuyên môn một cách tuỳ tiện

- Một số trờng cha đánh giá thực

chất năng lực, trình độ của GV

- Một số HS còn lời học, thiếu trung

thực trong kiểm tra, thi cử

- CBQL chỉ đạo chung chung, cha

- Công tác đánh giá phân loại GV và

HS cha đợc chú trọng

- Việc kiểm tra - đánh giá chất lợng giảng dạy mang tính hình thức

- Các yêu cầu về đổi mới PPDH cha

đợc cụ thể hoá thành các tiêu chí thi

đua trong quá trình DH

2.3.6 Thực trạng thực hiện các điều kiện cho GV và HS tích cực đổi mới PPDH ở trờng THPT

Sơ đồ 2.3.6 Các điều kiện đảm bảo cho GV và HS tích cực đổi mới PPDH

Các trờng đã thực hiện tốt việc tham mu, huy động các nguồn lực để bổ sung

đầu t xây dựng CSVC, TBDH, mua sắm các trang thiết bị hiện đại phục vụ chocông tác đổi mới PPDH Tuy nhiên, cần khắc phục một số tồn tại nh sơ đồ2.3.6 đã ghi ở trên

2.4 Những ý kiến chuyên gia đánh giá về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy

Trong quá trình tìm hiểu thực trạng về quản lí đổi mới PPDH ở các ờng THPT huyện Triệu Sơn - tỉnh Thanh hoá, chúng tôi đã trao đổi, phát vấn,trò chuyện với GV, HS và CBQL, trực tiếp dự giờ, nghe đánh giá giờ dạy, dựcác buổi sinh hoạt chuyên môn, xem xét các hoạt động phục vụ dạy học trong các phiếu hỏi, chúng tôi có dụng ý soạn thảo các giải pháp nâng caohiệu quả hoạt động giảng dạy và nói rõ: quan điểm cá nhân là các giải phápchúng tôi đa ra, còn thực tế đang diễn ra là cách thức đánh giá hiệu quả thựctrạng quản lý tại đơn vị mình Tất cả các phiếu thu đều trả lời đầy đủ các nộidung đợc hỏi Kết quả thu đợc phản ánh nh sau :

+ Các giải pháp thực hiện đổi mới toàn diện công tác quản lí ở các trờngTHPT đã đợc 78,9% (tính bình quân) CBQL khẳng định là rất cần thiết hoặccần thiết (Bảng thống kê 1, cột quan điểm cá nhân - phụ lục 1)

+ Các giải pháp thực hiện đổi mới hoạt động giảng dạy của GV theo định ớng đổi mới PPDH ở trờng THPT đã đợc 94,8% CBQL khẳng định là rất cần(Bảng thống kê 2, cột 1,2,3,4 - phụ lục 1)

+ Các giải pháp thực hiện tổ chức, quản lí đổi mới các hoạt động của Tổchuyên môn, giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng đã

- Các giờ dạy nặng về lí thuyết, HS ít

đợc thực hành, thí nghiệm

- Việc sử dụng CSVC, TBDH cha thực

sự có hiệu quả, thậm chí một số trang

thiết bị còn nguyên niêm phong

- Thiếu rất nhiều các trang thiết bị dạy

- Công tác đầu t CSVC, TBDH đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH còn thấp