Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS huyện kỳ anh tỉnh hà tỉnh

Đổi mới chơng trình nội dung, phơng pháp dạy và học,nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên và tăng cờng cơ sở vật chất của nhà tr-ờng, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của họ

Mục lục

Trang

Mở đầu 2

Chơng 1 Những vấn đề lí luận 1 1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.1.1 Khái niệm quản lý .7

1.1.2 Khái niệm về quản lý giáo dục .8

1.1.3 Khái niệm về quản lý trờng học .9

1.1.4 Khái niệm về các chức năng quản lý .9

1.1.4.1 Khái niệm về chức năng quản lý .9

1.1.4.2 Các chức năng cơ bản của quản lý 10

1.1.4.3 Quản lý hoạt động giảng dạy - chức năng quản lý giảng dạy .10

1.2 Quản lý trờng Trung học cơ sở 12

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh -000 @

000 -Nguyễn anh hoan

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng thcs

huyện kỳ anh – tỉnh hà tĩnh tỉnh hà tĩnh

Chuyên nghành : quản lí giáo dục Mã số : 60.14.05

Luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Ngời hớng dẫn khoa học: T.S nguyễn văn tứ

Vinh năm 2007

1.2.1 Trờng Trung học cơ sở trong hệ thống giáo dục phổ thông 12

1.2.2 Những nhiệm vụ cơ bản trong quản lý trờng Trung học cơ sở 13

1.2.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trởng, Phó hiệu trởng 14

1.2.4 Hoạt động giảng dạy 15

1.2.4.1 Giáo viên và hoạt động dạy của giáo viên 15

1.2.4.2 Hoạt động giảng dạy và hoạt động dạy học 15

1.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 15

1.3.1 Giải pháp 15

1.3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy .16

1.4 Các vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học 16

1.4.1 Phơng pháp dạy học 16

1.4.2 Định hớng đổi mới phơng pháp dạy học 16

1.4.3 Mục đích của đổi mới phơng pháp dạy học 17

1.4.4 Yêu cầu về đổi mới phơng pháp dạy học 18

1.4.5 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học 20

1.4.6 Sử dụng các phơng tiện dạy học theo hớng tích cực 21

Chơng 2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng trung học cơ sở huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Kỳ Anh 23

2.2.1 Đặc điểm tự nhiên dân c 23

2.2.2 Đặc điểm kinh tế xã hội 23

2.2 Thực trạng giáo dục - đào tạo huyện Kỳ Anh 26

2.2.1 Quy mô trờng lớp - cơ sở vật chất phục vụ dạy và học 26

2.2.2 Về đội ngũ giáo viên trung học cơ sở 27

2.2.3 Chất lợng giáo dục đối với cấp trung học cơ sở 27

2.2.4 Tình hình thực hiện công tác xây dựng trờng đạt chuẩn quốc gia 30

2.2.5 Đánh giá chung về chất lợng giáo dục 31

2.2.6 Thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý 32

2.2.7 Việc chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất trờng học 32

2.3 Thực trạng thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng trung học cơ sở huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh 34

2.3.1 Tổ chức quán triệt các văn bản chỉ đạo về đổi mới chơng trình- sách giáo khoa và đổi mới phơng pháp dạy học 34

cơ sở 36

2.3.3 Thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên 37

2.3.4 Thực trạng về hoạt động của tổ chuyên môn, công tác chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng 38

2.3.5 Thực trạng về thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá 38

2.3.6 Thực trạng về thực hiện các điều kiện đảm bảo cho GV và HS tích cực đổi mới phơng pháp dạy học 39

2.4 Các ý kiến chuyên gia 40

2.5 Kết luận về thực trạng hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy 42

Chơng 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng THCS huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnh 46

3.1 Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lí trờng trung học cơ sở .47

3.2 Đổi mới công tác quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng trung học cơ sở 55

3.3 Thực trạng về hoạt động của tổ chuyên môn, công tác chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng 63

3.4 Đổi mới, nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới ở trờng trung học cơ sở 66

3.5 Đảm bảo các điều kiện tạo cho giáo viên và học sinh tích cực đổi mới phơng pháp dạy học 69

3.6 Kết quả thực nghiệm về tính hiệu quả của các giải pháp đề ra 72

Kết luận và khuyến nghị 75

1 Kết luận 76

2 Khuyến nghị 77

Tài liệu tham khảo chính……… 79

Phụ lục 84

lời cảm ơn

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận đợc sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.

Tác giả chân thành cảm ơn: Hội đồng khoa học và đào tạo Trờng Đại học Vinh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hà Tĩnh, Phòng Giáo dục huyện Kỳ Anh, các thầy giáo, cô giáo, đội ngũ cán bộ quản lý của 29 trờng THCS trong huyện Kỳ Anh cùng đông đảo đồng nghiệp đã tận tình quản lý, giảng dạy, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, đóng góp những ý kiến quí báu cho việc nghiên cứu hoàn thành đề tài Đặc biệt, tác giả xin bày

tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Văn Tứ - ngời hớng dẫn khoa học đã tận tâm bồi dỡng kiến thức, phơng pháp nghiên cứu, năng lực t duy và trực tiếp giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.

Mặc dầu rất cố gắng trong quá trình thực hiện, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận đợc những lời chỉ dẫn ân cần của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến trao đổi của các đồng nghiệp để luận văn đợc hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 11 năm 2007

Nguyễn Anh Hoan

mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Đảng và Nhà nớc ta luôn chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục, thực sự

xem giáo dục là quốc sách hàng đầu“giáo dục là quốc sách hàng đầu” ” Nghị quyết Trung ơng 2 (Khóa VIII)

đã chỉ rõ “giáo dục là quốc sách hàng đầu”… từng bớc áp dụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện

đại vào quá trình dạy học…, sớm chấm dứt tình trạng dạy chay…”

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X Đảng Cộng sản Việt Nam (4/2006) tiếptục đa ra định hớng phát triển giáo dục là: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”u tiên hàng đầu cho việc nâng caochất lợng dạy và học Đổi mới chơng trình nội dung, phơng pháp dạy và học,nâng cao chất lợng đội ngũ giáo viên và tăng cờng cơ sở vật chất của nhà tr-ờng, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập suy nghĩ của học sinh, sinhviên ” [1- 109].

Chỉ thị 15 của Bộ Giáo dục- Đào tạo đã nêu rõ: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Đổi mới phơng phápgiảng dạy và học tập trong trờng s phạm nhằm tích cực hóa hoạt động học tập,phát huy tính chủ động sáng tạo và năng lực tự học, tự nghiên cứu của họcsinh – sinh viên Nhà giáo giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức, điều khiển,

định hớng quá trình dạy học, còn ngời học giữ vai trò chủ động trong quátrình học tập và tham gia nghiên cứu khoa học”, “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Đổi mới phơng pháp giảngdạy và học tập là nhiệm vụ quan trọng của từng trờng (khoa) s phạm, từng bộmôn, của mỗi giảng viên và mỗi sinh viên, học sinh s phạm, trong đó đi đầuphải là giảng viên các bộ môn phơng pháp giảng dạy, bộ môn tâm lí giáo dụchọc”

Dạy học là loại hình lao động sáng tạo thờng xuyên đổi mới, đòi hỏigiáo viên phải có kiến thức sâu rộng, luôn luôn bổ sung cái mới nhằm hoànthiện nghệ thuật s phạm Đổi mới phơng pháp dạy học là vấn đề bức xúc hiệnnay, trớc yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông và thay sách giáo khoa Đổimới phơng pháp dạy học (PPDH) nh thế nào? Thế nào là phơng pháp dạy họccũ? Chỉ thị 40 CT-TW của Ban Bí th đã đề cập đến vấn đề này “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Chất lợngchuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt cha đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục và phát triển kinh tế- xã hội, đa số vẫn dạy theo lối cũ, nặng vềtruyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển t duy, năng lực sáng tạo, kỹ năngthực hành của ngời học” [7, 1] Vấn đề đổi mới PPDH theo định hớng tích cực

là vấn đề bức xúc Đã có nhiều tác giả nghiên cứu, đề xuất những giải pháp,nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học Tuy nhiên, đối với cấp họcTrung học cơ sở (THCS) giáo viên và cán bộ quản lí nhà trờng cần nắm đợcnhững yêu cầu và qui trình đổi mới PPDH Đặc biệt cán bộ quản lí chịu tráchnhiệm việc này cần quan tâm và đặt vấn đề đổi mới PPDH đúng tầm của nótrong sự phối hợp với các hoạt động toàn diện của nhà trờng Ban Giám hiệucần trân trọng, ủng hộ, khuyến khích mỗi sáng kiến, cải tiến dù nhỏ của giáo

thích hợp với môn học, đặc điểm học sinh, điều kiện dạy và học ở địa phơng.

Nh vậy, hoạt động đổi mới PPDH ngày càng đợc mở rộng và có hiệu quả hơn,các môn học có sự độc lập tơng đối về mục tiêu, nội dung và phơng pháp dạyhọc

Với thực tiễn nhiều năm giảng dạy ở trờng THCS và kinh nghiệm quản

lý trờng học, tác giả thấy rằng: thực trạng đội ngũ giáo viên giảng dạy ở cáctrờng THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh cha đáp ứng đợc yêu cầu về đổi mớiPPDH Đa phần là giáo viên có trình độ đào tạo cao đẳng Một số giáo viêncòn cha chú ý đến tính s phạm, t thế tác phong chuẩn mực về cách viết, cáchnói, cách ra đề kiểm tra…và nhiều thao tác khác trong qúa trình giảng dạy,giáo dục Vì vậy, tìm hiểu một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt

động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THCS làmột vấn đề cần đợc nghiên cứu nhiều hơn nữa Đặc biệt, trong quá trình thựchiện đổi mới chơng trình giáo dục thổ thông và sách giáo khoa theo tinh thầnNghị quyết số 40/2000/QH10 của Quốc hội mà cả nớc đang tiến hành, vấn đềnày cần đợc quan tâm hơn Chính vì những lý do trên nên tác giả chọn đề tài

nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động“giáo dục là quốc sách hàng đầu”

giảng dạy ở các trờng THCS huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnh” Định hớng, phạm vi chủ yêú của việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý là theo tinh thần đổi“giáo dục là quốc sách hàng đầu”

mới phơng pháp dạy học” hiện nay của giáo viên và học sinh (HS).

Hy vọng, với những nhận thức lý luận trong quá trình học tập và nhữngkinh nghiệm bản thân đã tích luỹ trong công tác, đề tài sẽ đóng góp một phầnvào việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy theo tinhthần đổi mới PPDH cấp THCS nói chung cũng nh ở huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnhnói riêng Trên cơ sở đó có thể mở rộng ra cho các đơn vị trờng bạn khác

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt độnggiảng dạy ở trờng THCS, một vấn đề bức xúc của thực tiễn giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên ở trờng THCS trên

địa bàn huyện Kỳ Anh - Hà tĩnh

3.2 Đối tợng nghiên cứu

Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạynhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học ở trờng THCS

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Tìm hiểu cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học.

4.2 Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy và chất lợng dạy học ở huyện Kỳ Anh.

4.3 Xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng THCS nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học

5 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Vì điều kiện về nguồn lực và thời gian, tác giả chỉ chọn 27 trờng THCStrong huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnh làm địa bàn, phạm vi nghiên cứu Từ đó đềxuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạynhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học của giáo viên trong giai

đoạn hiện nay

6 Giả thuyết khoa học

Có thể nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giảng dạy ở trờngTHCS nếu thực hiện đợc những giải pháp dựa trên các chức năng quản lý và

định hớng đổi mới phơng pháp dạy học

7 Phơng pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý luận

+ Nghiên cứu tài liệu, các văn bản Nhà nớc, Nghị quyết của Đảng vềquản lý giáo dục và quản lý dạy học ở trờng phổ thông

+ Tìm hiểu các công trình nghiên cứu, các bài viết có nội dung liênquan đến đề tài

7.2 Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phơng pháp điều tra

+ Nghiên cứu kế hoạch hoạt động, hồ sơ chuyên môn, hồ sơ quản lý củacác trờng THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh

+ Quan sát quá trình dạy - học của GV và HS

+ Điều tra - lập biểu mẫu

+ Tiến hành đàm thoại, phỏng vấn ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên,học sinh

7.2.2 Phơng pháp thống kê - so sánh: căn cứ vào số liệu thống kê hàng

năm của phòng GD và các trờng THCS

7.2.3 Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm: thông qua kết quả SKKN, các

báo cáo tổng kết của Phòng Giáo dục và các trờng THCS

- Chơng 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động

giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng THCS huyện

Kỳ Anh - Hà Tĩnh

Chơng 1 Những vấn đề lí luận

1.1 một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm quản lý

Khái niệm “giáo dục là quốc sách hàng đầu”quản lý’’ đã đợc nhiều nhà nghiên cứu đa ra các định nghĩakhác nhau Xin đợc nêu ra một vài định nghĩa sau :

Đặt quản lí trong vai trò một động từ, Từ điển Tiếng Việt (1992) đã

định nghĩa : “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định; là

tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định” [26 - 798] Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể ngời lao động Nói chung là kháchthể quản lý nhằm thực hiện đợc những mục tiêu dự kiến " [27 - 24]

Tác giả Hà Sỹ Hồ cho rằng: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là quá trình tác động có định ớng, có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có, dựa trên các thôngtin về tình trạng của đối tợng và môi trờng, nhằm giữ cho sự vận hành của đốitợng đợc ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định” [28- 34]

h-Qua các chức năng của hoạt động quản lý, các tác giả Nguyễn Thị MỹLộc và Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêucủa tổ chức bằng cách vận dụng các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo

và kiểm tra” [29- 2]

Với cách tiếp cận quản lí là hai quá trình tích hợp vào nhau, Nguyễn

Đình Chỉnh và Phạm Ngọc Uyển cho rằng: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là lý luận về sự cai quản.Chức trách của quản lý là lãnh đạo, tham mu và thừa hành” [ 37,34]

Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu là : “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là tác động có định ớng, có chủ định của chủ thể quản lý (ngời quản lý) đến khách thể quản lý(ngời bị quản lý) trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đ-

h-ợc mục đích của tổ chức” và: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổchức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch, tổ chức, chỉ

đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [ 32,1]

Nói cách khác, quản lí là sự phối hợp nỗ lực của nhiều ngời, sao chomục tiêu của mỗi cá nhân biến thành thành tựu của xã hội Quản lí vừa là mộtkhoa học vừa là một nghệ thuật

1.1.2 Khái niệm về quản lý giáo dục

Quản lý giaó dục (QLGD) là một loại hình quản lý thờng đợc qui địnhtheo những cấp độ khác nhau Trong phạm vi đề tài này, QLGD đợc xem làquản lí quá trình giáo dục (QTGD) ở các nhà trờng Xin đợc nêu ra một số

định nghĩa tiêu biểu: Nhà lý luận Xô viết Mechti-zade đã chỉ rõ: "Quản lýgiáo dục là tập hợp những biện pháp (tổ chức, phơng pháp cán bộ, giáo dục, kếhoạch hoá, tài chính ) nhằm đảm bảo sự vận hành bình thờng của các cơ

quan trong hệ thống giáo dục, bảo đảm sự tiếp tục phát triển và mở rộng hệthống cả về mặt số lợng cũng nh chất lợng " [36 - 34]

“giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý giáo dục (và nói riêng quản lý trờng học) là hệ thống những tác

động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làmcho hệ giáo dục vận hành theo đờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng thựchiện đợc tính chất của nhà trờng XHCN Việt Nam, mà trên điểm hội tụ là quátrình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lêntrạng thái mới về chất" [33 - 35]

“giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý giáo dục, quản lý trờng học có thể hiểu là một chuỗi tác độnghợp lý( có mục đích tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính chất s phạmcủa chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực l ợngtrong và ngoài nhà trờng làm cho quy trình này vận hành tới việc hoàn thànhnhững mục tiêu dự kiến” [31 -107]

Các định nghĩa trên đều phản ánh bản chất của hoạt động quản lý giáodục Các cơ sở giáo dục là hệ thống các tác động có mục đích, có định h ớng,

có ý thức của ngời quản lý giáo dục tới các đối tợng bị quản lý theo nhữngquy luật khách quan nhằm đa hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu mong muốn

1.1.3 Khái niệm về quản lý trờng học

Trờng học là tổ chức cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân, làmột hệ thống con của hệ thống xã hội Nói cách khác trờng học là tế bào của

hệ thống giáo dục các cấp từ Trung ơng đến địa phơng, là một trong nhữngthành tố cơ bản của tất cả các cấp quản lý giáo dục, đồng thời nó cũng là một

hệ thống độc lập, tự quản của xã hội

Quản lý trờng học chính là quản lý hai mối quan hệ: Mối quan hệ mậtthiết giữa nhà trờng và xã hội (quan hệ bên ngoài) và mối quan hệ các yếu tốtrong nhà trờng (quan hệ bên trong) Giáo s tiến sĩ Phạm Minh Hạc đã đa ra

định nghĩa: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Quản lý nhà trờng là thể hiện đờng lối giáo dục của Đảng trongphạm vi trách nhiệm của mình, tức là đa nhà trờng vận hành theo nguyên lýgiáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáodục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” {35-34}

Quản lí nhà trờng là những tập hợp tối u của chủ thể quản lí (từ cơ sở

đến Trung ơng) đến tập thể giáo viên, học sinh và các cán bộ khác Vì vậy cóthể nói quản lí giáo dục cũng chính là quản lí trờng học Hơn nữa, về thực chấtquản lí trờng học là quản lí quá trình dạy học

1.1.4 Các chức năng quản lí

1.1.4.1 Khái niệm về chức năng quản lý

Theo PGS, TS Trần Hữu Cát và TS Đoàn Minh Duệ thì “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Chức năngquản lý là loại hình đặc biệt của hoạt động điều hành, là sản phẩm của tiếntrình phân công lao động và chuyên môn hoá quá trình quản lý” [30 – 78] Nói cách khác: Đó là những nội dung và phơng thức hoạt động cơ bản.Nhờ đó, chủ thể quản lí tác động đến đối tợng quản lí trong quá trình quản lí,nhằm thực hiện mục tiêu quản lí

1.1.4.2 Các chức năng cơ bản của quản lý

Quản lí có 4 chức năng cơ bản:

- Lập kế hoạch: Căn cứ vào thực trạng ban đầu của tổ chức và căn cứ vào

nhiệm vụ đợc giao, vạch ra mục tiêu của tổ chức trong từng thời kỳ, từng giai

đoạn, từ đó tìm ra con đờng, biện pháp, cách thức đa tổ chức đạt đợc mục tiêu

- Tổ chức: là những nội dung và phơng thức hoạt động cơ bản trong việc

thiết lập cấu trúc của tổ chức, nhờ cấu trúc đó, chủ thể quản lý tác động đến

đối tợng quản lý một cách có hiệu quả nhằm thực hiện đợc mục tiêu của kếhoạch

- Chỉ đạo: Là phơng thức tác động của chủ thể quản lý nhằm điều hành

tổ chức nhân lực đã có của tổ chức (đơn vị) vận hành theo đúng kế hoạch đểthực hiện mục tiêu quản lý

- Kiểm tra: Là những hoạt động của chủ thể quản lý tác động đến khách

thể quản lý, nhằm đánh giá và xử lý các kết quả vận hành của tổ chức

Chức năng quản lý có thể đợc minh hoạ bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ 2 : Minh hoạ các chức năng quản lý

1.1.4.3 Quản lý hoạt động giảng dạy – Chức năng quản lý hoạt động

Lập kế hoạch

Tổ chứcQuản lí

Kiểm tra

Chỉ đạo

* Quản lý hoạt động giảng dạy: Quản lý hoạt động giảng dạy là sự tác

động hợp quy luật của chủ thể quản lý (CTQL) lên khách thể quản lý bằng cácgiải pháp phát huy các chức năng quản lý hoạt động giảng dạy nhằm đạt đếnmục đích

* Quản lý hoạt động giảng dạy có bốn chức năng cơ bản sau:

- Lập kế hoạch: Chủ thể quản lí xây dựng kế hoạch, đề ra mục tiêu, dự

kiến phân công giảng dạy, đề xuất những cách thức để đạt tới mục đích dạyhọc Giáo viên bộ môn phải dạy theo đúng kế hoạch chơng trình do BộGD&ĐT quy định Chủ thể quản lý chỉ làm nhiệm vụ: phân công giáo viên có

đủ năng lực dạy các môn đúng chuyên môn đợc đào tạo, lập thời khoá biểukhoa học; duyệt kế hoạch giảng dạy của cá nhân…

- Tổ chức: Thiết lập cơ cấu và cơ chế hoạt động, với các nội dung sau:

Phân công Phó Hiệu trởng tập trung nhiệm vụ chỉ đạo chuyên môn, đây lànhiệm vụ trọng tâm của nhà trờng nhằm thực hiện “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Dạy tốt, học tốt”; chỉ định

tổ trởng chuyên môn, xây dựng các màng lới cốt cán chuyên môn; phối hợpchặt chẽ với các tổ chức đoàn thể tạo ra cơ chế đồng bộ, hoạt động nhịp nhànggóp phần nâng cao chất lợng giảng dạy; hoàn thiện các tổ chức hội cha mẹhọc sinh

- Chỉ đạo: là hớng dẫn công việc, biết liên kết, liên hệ, động viên các bộ

phận và cá nhân trong nhà trờng thực hiện mục tiêu Chỉ đạo thực hiện nghiêmcác văn bản pháp quy, qui chế của Nhà nớc và của ngành giáo dục về nề nếpdạy học: chỉ đạo xây dựng và thực hiện các nội qui của nhà trờng về nền nếpdạy học; chỉ đạo thực hiện các kế hoạch về dạy học đã đợc xây dựng, thựchiện chơng trình kế hoạch các môn học, thời khoá biểu lên lớp, nề nếp ra vàolớp của thầy và trò; chỉ đạo thực hiện các loại hồ sơ, sổ sách chuyên môn; tổchức chỉ đạo sinh hoạt chuyên môn có chất lợng

- Kiểm tra: là công việc đo lờng và điều chỉnh các hoạt động của cá

nhân và các bộ phận thuộc quyền quản lý để xác định công việc và các hoạt

động tiến hành có phù hợp với kế hoạch và mục tiêu dạy học hay không? Chỉ

ra những lệch lạc và đa ra những tác động điều chỉnh, uốn nắn, đảm bảo hoànthành kế hoạch

1.2 Quản lý trờng trờng trung học cơ sở

1.2.1 Trờng thcs trong hệ thống giáo dục phổ thông

* Vị trí của trờng THCS

Luật Giáo dục năm 2005 trong điều 26 mục 2 có ghi “giáo dục là quốc sách hàng đầu”giáo dục trung họccơ sở đợc thực hiện trong bốn năm học, từ lớp sáu đến lớp chín Học sinh vàohọc lớp sáu phải hoàn thành chơng trình tiểu học, có tuổi là mời một tuổi”[10- 7]

Điều lệ Trờng trung học đã ghi: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Trờng trung học là cơ sở giáo dục củabậc trung học, bậc học nối tiếp bậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân,nhằm hoàn chỉnh học vấn phổ thông Trờng trung học có t cách pháp nhân và

có con dấu riêng.” [12 – 6]

Với vị trí đó, giáo dục THCS đóng vai trò rất quan trọng đối với việc đàotạo, giáo dục thế hệ trẻ, nâng cao dân trí, bồi dỡng nhân tài, đào tạo nguồnnhân lực cho đất nớc Trong bậc trung học, cần phân luồng để một bộ phậnhọc sinh tốt nghiệp THCS không có điều kiện học lên THPT có thể theo họccác trờng dạy nghề, trờng THCN để tiết kiệm thời gian, tiền của, giảm sức épthí sinh quá tải trong các kỳ thi Đại học, vừa sớm đào tạo nhanh nguồn nhânlực cho đất nớc, thúc đẩy sự tăng trởng kinh tế, góp phần xoá đói giảm nghèocho đại bộ phận nhân dân lao động, xây dựng đất nớc giàu mạnh

Mục tiêu giáo dục của trờng THCS

Luật Giáo dục năm 2005 trong điều 27 mục 2 có ghi: "Mục tiêu củagiáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thểchất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng

động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngời Việt Nam xã hội chủ nghĩa,xây dựng t cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục họclên hoặc đi vào cuộc sống lao động tham gia xây dựng bảo vệ Tổ quốc”

10 - 7

* Nhiệm vụ của trờng THCS

Luật Giáo dục đã qui định rõ nhiệm vụ và quyền hạn của trờng THCS

nh sau:

“giáo dục là quốc sách hàng đầu” 1, Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giảng dạy khác theomục tiêu, chơng trình giáo dục

2, Quản lý nhà giáo, cán bộ nhân viên

3, Tuyển sinh và quản lý ngời học

4, Quản lý, sử dụng đất đai, trờng sở, trang thiết bị và tài chính theopháp luật

5, Phối hợp với gia đình ngời học, tổ chức, cá nhân trong hoạt độnggiáo dục

6, Tổ chức cho nhà giáo, cán bộ nhân viên và ngời học tham gia cáchoạt động xã hội

7, Các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật” [10, 36 ]

1.2.2 Những nhiệm vụ cơ bản trong quản lý nhà trờng THCS

Tại điều 3, Điều lệ trờng Trung học(Ban hành theo Quyết định số:23/2000/ QĐ - BGD&ĐT ngày 11/7/2000 của Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đàotạo) chỉ rõ:

"Trờng trung học có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chơngtrình giáo dục trung học do Bộ Trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

2 Tiếp nhận học sinh, vận động học sinh bỏ học đến trờng thực hiện kếhoạch Phổ cập giáo dục THCS trong phạm vi cộng đồng theo quy định củanhà nớc;

3 Quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh;

4 Quản lý, sử dụng đất đai, trờng sở, trang thiết bị và tài chính theo quy

1.2.3 Nhiệm vụ, quyền hạn của Hiệu trởng, Phó Hiệu trởng

Điều 17, Điều lệ trờng Trung học quy định về nhiệm vụ, quyền hạn củaHiệu trởng, Phó Hiệu trởng nh sau:

1 Hiệu trởng có những nhiệm vụ quyền hạn sau đây:

a, Tổ chức bộ máy nhà trờng;

b, Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học;

c, Quản lý giáo viên, nhân viên, học sinh; quản lý chuyên môn; phân côngcông tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên;

d, Quản lý và tổ chức giáo dục học sinh,

đ, Quản lý hành chính, tài chính, tài sản của nhà trờng;

e, Thực hiện các chế độ chính sách của nhà nớc đối với giáo viên, học sinh;

tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trờng;

g, Đợc theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hởng các chế độ hiệnhành

2 Phó Hiệu trởng có nhiệm vụ và những quyền hạn sau đây:

a, Thực hiện và chịu trách nhiệm trớc Hiệu trởng về nhiệm vụ đợc Hiệu ởng phân công

b, Cùng với Hiệu trởng chịu trách nhiệm trớc cấp trên về phần việc đợcgiao

c, Thay mặt Hiệu trởng điều hành hoạt động của nhà trờng khi đợc uỷquyền

d, Đợc theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hởng các chế độ hiệnhành [12 - 9]

1.2.4 Hoạt động giảng dạy

1.2.4.1 Giáo viên và hoạt động dạy của giáo viên

*Giáo viên: Là ngời làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục ở cơ sở giáo dục

mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp

*Hoạt động dạy của giáo viên: Dạy là quá trình truyền đạt lại cho thế hệ

sau nền văn hoá của nhân loại, giúp cho họ bảo tồn, kế thừa và phát triển nềnvăn hoá đó

1.2.4.2 Hoạt động giảng dạy và hoạt động dạy học

*Hoạt động giảng dạy: Là sự điều khiển tối u quá trình giúp học sinh tự

giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái niệm khoa học, bằng cách đó mà hìnhthành cấu trúc tâm lý mới, phát triển nhân cách toàn diện

*Hoạt động dạy học: Dạy học là một quá trình s phạm tổng thể, là quá

trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hộinhững tri thức khoa học, những kĩ năng, kĩ xảo hoạt động nhận thức và thựctiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực t duy và hình thành thế giới quankhoa học Hoạt động dạy học là hoạt động đặc trng nhất, chủ yếu nhất của nhàtrờng Hoạt động này diễn ra theo một quá trình nhất định, gọi là quá trìnhdạy học Nói một cách khái quát, quá trình dạy học có hai chủ thể: GV là chủthể quá trình dạy, HS là chủ thể quá trình học Hai chủ thể hợp tác với nhau

1.3.1 Giải pháp: Là các phơng pháp, biện pháp cụ thể để giải quyết một vấn

đề nào đó

1.3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy ở trờng

THCS: Là hệ thống các phơng pháp, biện pháp để giải quyết vấn đề nâng cao

hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạyhọc ở trờng THCS huyện Kỳ Anh – Hà tĩnh

1.4 Các vấn đề về đổi mới phơng pháp dạy học

1.4.1 Phơng pháp dạy học

Phơng pháp dạy học là con đờng để đạt mục đích dạy học.

PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và họcsinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạyhọc [38-22]

1.4.2.Định hớng đổi mới phơng pháp dạy học

Định hớng đổi mới PPDH đã đợc thể chế hoá trong Luật giáo dục(2005), đợc cụ thể hoá trong các chỉ thị của Bộ giáo dục và Đào tạo, đặc biệtchỉ thị số 14 (4-1999)

Luật giáo dục 2005, điều 5 đã ghi “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Phơng pháp giáo dục phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, t duy sáng tạo của ngời học; bồi dỡng cho ng-

ời học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí v ơnlên” [10 - 2]

Chơng trình trung học phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số16/2006/QĐ- BGDĐT ngày 5/5/2006 của Bộ trởng Bộ giáo dục và Đào tạocũng đã nêu: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của họcsinh; phù hợp với đặc trng môn học, đặc điểm đối tợng học sinh, điều kiện củatừng lớp học; bồi dỡng cho học sinh phơng pháp tự học, khả năng hợp tác; rènluyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đemlại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh” [17-12]

Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học là hớng tới hoạt động học tậpchủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

Đổi mới PPDH đợc thực hiện theo các định hớng sau :

- Bám sát nục tiêu giáo dục phổ thông

- Phù hợp với nội dung dạy học cụ thể

- Phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh

- phù hợp với cơ sở vật chất, các điều kiện dạy học của nhà trờng

- Phù hợp với đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả dạy-học

- Kết hợp giữa việc tiếp thu và sử dụng có chọn lọc, có hiệu quả cácPPDH tiên tiến, hiện đại với việc khai thác các yếu tố tích cực của các PPDHtruyền thống.

- Tăng cờng sử dụng các PTDH, thiết bị dạy học (TBDH) và đặc biệt lu

ý đến những ứng dụng của công nghệ thông tin

1.4.3 Mục đích của đổi mới phơng pháp dạy học

Mục đích của đổi mới PPDH ở trờng phổ thông là thay đổi lối dạy học

truyền thụ một chiều sang dạy học theo “giáo dục là quốc sách hàng đầu”phơng pháp dạy học tích cực”

(PPDHTC) nhằm giúp học sinh phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sángtạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kĩ năng vậndụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thựctiễn; tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập Làm cho “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Học” là quátrình kiến tạo; học sinh tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và

xử lí thông tin,… tự hình thành hiểu biết, năng lực và phẩm chất Tổ chức hoạt

động nhận thức cho học sinh, dạy học sinh cách tìm ra chân lí Chú trọng hìnhthành các năng lực (tự học, sáng tạo, hợp tác,…) dạy phơng pháp và kĩ thuậtlao động khoa học, dạy cách học Học để đáp ứng những yêu cầu của cuộcsống hiện tại và tơng lai

PPDH tích cực đợc dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái vớikhông hoạt động, thụ động PPDHTC hớng tới việc tích cực hoá hoạt độngnhận thức của HS, nghĩa là hớng vào phát huy tính tích cực, chủ động của ngờihọc chứ không chỉ hớng vào việc phát huy tính tích cực của ngời dạy

Muốn đổi mới cách học, phải đổi mới cách dạy Cách dạy quyết địnhcách học, tuy nhiên, thói quen thụ động học tập của HS cũng ảnh hởng đếncách dạy của thầy Mặt khác, cũng có trờng hợp HS mong muốn đợc học theoPPDHTC nhng GV cha đáp ứng đợc Do vậy, GV cần phải đợc bồi dỡng, phảikiên trì cách dạy theo PPDHTC, tổ chức các hoạt động nhận thức từ đơn giản

đến phức tạp, từ thấp đến cao, hình thành thói quen cho HS Trong đổi mới PPphải có sự hợp tác của thầy và trò, sự phối hợp hoạt động dạy và hoạt độnghọc thì mới có kết quả PPDHTC hàm chứa cả phơng pháp dạy và phơng pháphọc

1.4.4 Yêu cầu về đôỉ mới phơng pháp dạy học

*Yêu cầu chung: Việc thực hiện đổi mới PPDH ở trờng phổ thông thực

- Dạy học tiến hành thông qua việc tổ chức các hoạt động học tập củahọc sinh.

- Dạy học kết hợp giữa học tập cá thể với học tập hợp tác; giữa hìnhthức học cá nhân với hình thức học theo nhóm, theo lớp

- Dạy học thể hiện mối quan hệ tích cực giữa giáo viên và học sinh;giữa học sinh với học sinh

- Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện các kĩ năng, năng lực, tăng cờngthực hành và gắn nội dung bài học với thực tiễn cuộc sống

- Dạy học chú trọng đến việc rèn luyện phơng pháp t duy, năng lực tựhọc, tự nghiên cứu; tạo niềm vui, hứng thú, nhu cầu hành động và thái độ tựtin trong học tập cho học sinh

- Dạy học chú trọng đến sử dụng có hiệu quả phơng tiện, TBDH đợctrang bị hoặc do các GV tự làm, đặc biệt lu ý đến những ứng dụng của côngnghệ thông tin

- Dạy học chú trọng đến việc đa dạng nội dung, các hình thức, cáchthức đánh giá và tăng cờng hiệu quả việc đánh giá

* Yêu cầu đối với học sinh:

- Tích cực suy nghĩ, chủ động tham gia các hoạt động học tập để tựkhám phá và lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng, xây dựng thái độ và hành vi

đúng đắn

- Tích cực sử dụng thiết bị, đồ dùng học tập; thực hành thí nghiệm; thựchành vận dụng kiến thức đã học để phân tích, đánh giá,giải quyết các tìnhhuống và các vấn đề đặt ra từ thực tiễn; xây dựng và thực hiện kế hoạch họctập phù hợp với khả năng và điều kiện

- Mạnh dạn trình bày và bảo vệ ý kiến, quan điểm cá nhân; tích cựcthảo luận, tranh luận,đặt câu hỏi cho bản thân, cho thầy, cho bạn

- Biết tự đánh giá và đánh giá các ý kiến, quan điểm, các sản phẩm họctập của bản thân và bạn bè

*Yêu cầu đối với giáo viên:

- Thiết kế, tổ chức, hớng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tậpvới các hình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trng bàihọc, với đặc điểm và trình độ học sinh, với điều kiện cụ thể của lớp trờng và

địa phơng

- Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh thamgia một cách, tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hộikiến thức; chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng đã có của họcsinh; tạo niềm vui, hứng khởi, nhu cầu hành động và thái độ tự tin trong họctập cho học sinh; giúp các em phát triển tối đa năng lực, tiềm năng.

- Thiết kế và hớng dẫn học sinh thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập pháttriển t duy và rèn luyện kĩ năng; hớng dẫn sử dụng các thiết bị, đồ dùng họctập; tổ chức có hiệu quả các giờ thực hành; hớng dẫn học sinh thói quen vậndụng các kiến thức đã học vào giả quyết các vấn đề thực tiễn

- Sử dụng các phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học (HTTCDH) mộtcách hợp lí, hiệu quả, linh hoạt, phù hợp với đặc trng của cấp học, môn học;nội dung, tính chất của bài học; đặc điểm trình độ học sinh; thời lợng dạy học

và các điều kiện dạy học cụ thể của trờng, địa phơng

* Yêu cầu đối với cán bộ quản lí giáo dục:

- Nắm vững chủ trơng đổi mới giáo dục phổ thông thể hiện ở chơngtrình, SGK, PPDH, sử dụng phơng tiện, thiết bị, HTTCDH và đánh giá kết quảgiáo dục

- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện đổi mới PPDH

- Có biện pháp quản lí, chỉ đạo đổi mới PPDH trong nhà trờng một cách

có hiệu quả; thờng xuyên tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá các hoạt độngdạy và học theo định hớng đổi mới PPDH

- Động viên, khen thởng kịp thời những giáo viên thực hiện có hiệu quả

đổi mới PPDH, đồng thời với nhắc nhở, phê bình những ngời cha tích cực đổimới PPDH

1.4.5 Đổi mới các hình thức tổ chức dạy học

Khi đổi mới PPDH, HTTCDH cần phải đa dạng, phong phú hơn choviệc tìm tòi cá nhân, hoạt động theo nhóm và toàn lớp Việc học tập của họcsinh không chỉ diễn ra trên lớp mà còn thực hiện trong các hoạt động ở ngoàilớp, ở ngoài trờng, ở nhà; không chỉ học ở SGK mà còn ở sách báo và các ph-

ơng tiện thông tin đại chúng

Các hình thức tổ chức này cần tạo ra một môi trờng đảm bảo mối liên

hệ tơng tác giữa hoạt động của giáo viên, hoạt động của học sinh và môi trờng

để học sinh tiến hành các hoạt động học tập có hiệu quả và chất lợng

1.4.6 Sử dụng các phơng tiện dạy học theo hớng tích cực

- Cần phải đảm bảo sự đa dạng: Các phơng tiện, thiết bị dạy học khôngchỉ là phấn, bút, sách vở mà cần đa dạng, phong phú hơn: dụng cụ, hoá chất,bảng, biểu, máy vi tính, băng video, mẫu vật chất, máy chiếu qua đầu và bảntrong, đĩa mềm, đĩa CD…

- Khuyến khích GV sử dụng các phiếu tài liệu, phiếu học tập, phiếuthực hành , làm cho giờ dạy tăng thêm tính hấp dẫn; động viên, tạo điều kiệnkhuyến khích GV làm và sử dụng các TBDH tự làm; tăng cờng dạy học đa ph-

ơng tiện; vận dụng công nghệ thông tin vào phục vụ HĐDH Xây dựng đủ cácphòng học bộ môn và các phòng chức năng với các trang thiết bị hiện đạinhằm chuẩn hoá, hiện đại hoá HĐDH

- Cách sử dụng để đổi mới phơng pháp: Các thí nghiệm, các hình vẽ,các sơ đồ mẫu vật, hiện tợng thực tế đợc sử dụng chủ yếu nh là nguồn tri thức

để học sinh tìm tòi phát hiện những tri thức cần lĩnh hội GV biểu diễn hoặctrng bày cho học sinh xem, học sinh quan sát, nhận xét, rút ra kết luận

Kết luận Chơng 1

Nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy THCS đợc thể hiện bằngmối liên quan biện chứng của các mặt: Định hớng chiến lợc GD&ĐT tronggiai đoạn 2006- 2020 định ra vai trò của nhà trờng THCS là thực hiện tốt cácnhiệm vụ: “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Giáo dục đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mỹ cho học sinh, nhằm:nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho đất nớc; nâng caohiệu quả quản lý là cách thức chủ thể quản lý thực hiện tốt các khâu chứcnăng của quá trình quản lý” [ 18 - 2]

Đổi mới PPDH cần kế thừa, phát triển những mặt tích cực của hệ thốngPPDH đã quen thuộc, đồng thời cần học hỏi, vận dụng một số PPDH mới, phùhợp với hoàn cảnh, điều kiện dạy và học ở từng đơn vị, địa phơng.

Đổi mới PPDH ở các trờng THCS hiện nay cần phải hớng tới các phơng

pháp tích cực, sáng tạo Cần thay đổi quan niệm từ “giáo dục là quốc sách hàng đầu”thầy giáo chỉ đạo toàn diện học tập của HS ” sang “giáo dục là quốc sách hàng đầu”huấn luyện viên tổ chức hoạt động sáng tạo của

HS ”

Trên đây là cơ sở lý luận của việc xác định giải pháp nâng cao hiệu quảquản lý hoạt động giảng dạy ở các trờng THCS Để đề ra những giải pháp cụthể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy đáp ứng yêu cầu đổimới phơng pháp dạy học, chúng tôi cần nghiên cứu thực trạng quản lí hoạt

động giảng dạy ở các trờng THCS huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh trong giai đoạnhiện nay Vấn đề này sẽ đợc trình bày ở chơng tiếp theo

Chơng 2 thực trạng công tác quản lý hoạt động giảng dạy

ở các trờng thcs huyện kỳ anh – tỉnh hà tĩnh hà tĩnh

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Kỳ Anh

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân c

Huyện Kỳ Anh ở về phía đông nam tỉnh Hà Tĩnh, vào khoảng 17,5 18,18 độ vĩ Bắc, 106 - 106,28 độ kinh Đông, nằm chếch hớng Tây Bắc - ĐôngNam trên bản đồ.

-Phía Bắc và Tây bắc Kỳ Anh giáp huyện Cẩm Xuyên, phía Nam và Tâynam giáp tỉnh Quảng Bình, phía Đông giáp biển Kỳ Anh có diện tích tự nhiênkhá rộng, 1.052,910km2, bằng 1/6 diện tích toàn tỉnh, nhng 74% lại là núi

đồi Kỳ Anh có 63 km bờ biển, có cảng nớc sâu Vũng áng thuận lợi cho việcphát triển kinh tế xã hội và du lịch

Địa hình Kỳ Anh phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, đất dốc từ phía Tây bắcsang phía Đông nam và bị chia cắt mạch, các nhà địa lý ghi chép rằng đây là

"Mảnh cuối của một d dãy Trờng Sơn bắc mọc lấn ra biển Hoành sơn khôngchỉ là những núi phía nam huyện mang tên ấy, mà thật ra, địa bàn toàn huyện

là một Hoành sơn"

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Toàn huyện có 33 xã và 1 thị trấn trong đó có 24 xã là xã miền núi Dân

số hơn 17 vạn ngời, phân bố không đều, các xã miền núi địa hình rộng, dân ctha thớt Toàn huyện có 1,5 vạn ngời theo đạo thiên chúa, một số xã có tỷ lệngời theo đạo thiên chúa cao nh: Kỳ Khang, Kỳ Hà, Kỳ Lợi, Kỳ Châu, KỳThịnh Nhng tất cả đều đoàn kết chung sức xây dựng Kỳ Anh ngày càng pháttriển

Tốc độ tăng trởng kinh tế bình quân hàng năm đạt 8,1% Thu nhập bìnhquân đầu ngời từ 2.560.000đ năm 2004 tăng lên 3.600.000đ năm 2007 Cơ cấukinh tế có bớc chuyển biến tích cực: Kinh tế nông, lâm, ng nghiẹp chiếm tỷtrọng 55,5%, công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp 19,5%, dịch vụ thơng mại25%

Với sự ra đời của khu công nghiệp cảng Vũng áng, nơi đây không xa

sẽ là đầu mối giao thông quốc tế, là một khu công nghiệp tập trung, là trungtâm thơng mại bắc Trung bộ Theo quy hoạch khu công nghiệp số 1 và số 2gắn với cảng thơng mại tổng hợp Vũng áng và cảng nớc sâu chuyên dụng SơnDơng, phục vụ cho khu công nghiệp luyện thép, đóng tàu và là nơi có thể xâydựng khu công nghiệp lọc hoá dầu và dịch vụ dầu khí Đờng 12 nối cảngVũng áng với biên giới Việt-Lào là con đờng thông thơng quan trọng với nớcbạn Lào và 7 tỉnh đông bắc Thái Lan Một số cơ sở công nghiệp ban đầu đã đivào hoạt động có hiệu quả: Công ty rau quả Hà Tĩnh, Công ty xuất nhập khẩu

nam Hà Tĩnh, Nhà máy liên doanh chế biến gỗ băm dăm Việt- Nhật, nhà máynhiệt điện lớn nhất Đông Nam á năm 2010 sẽ bắt đầu đa vào sử dụng, côngtrình thuỷ lợi Sông Trí và nhà máy chế biến bột ngọt đang đợc tiến hành xâydựng.

Thực hiện Nghị quyết đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXIII và các Nghịquyết của Trung ơng, của Tỉnh, Ban chấp hành Đảng bộ huyện đã kịp thời đề

ra các chơng trình cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, đó là chăm lo

đời sống vật chất, đời sống văn hoá tinh thần cho nhân dân và các hoạt độngxã hội

Đời sống văn hoá và tinh thần của nhân dân Kỳ Anh trong những nămqua đã có bớc cải thiện đáng kể Các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thểthao ngày càng phong phú, mức hởng thụ văn hoá tinh thần và các phục lợi xãhội trong nhân dân đợc nâng lên đáng kể Đến nay trên 60% gia đình đạt danh

hiệu Gia đình văn hoá“giáo dục là quốc sách hàng đầu” ”, 2 xã, 46 làng, 21 cơ quan đợc công nhận danh hiệu

Sự nghiệp GD ở Kỳ Anh liên tục phát triển cả về quy mô lẫn chất l ợng.Năm học 2006-2007 có 34 trờng mầm non với 369 lớp, 8909 cháu, 549 cán

bộ, GV, phục vụ, trong đó: 475 GV đứng lớp; tỷ lệ GV đạt chuẩn 65%

Bậc học tiểu học có 38 trờng, 670 lớp với 18.822 HS, 954 cán bộ GVtrong đó 793 ngời trực tiếp đứng lớp, tỷ lệ GV đứng lớp 1,16; tỷ lệ GV đạtchuẩn 94,5%

Bậc THCS có 27 trờng THCS và 2 trờng PTCS với 482 lớp, 18.515 HS

Có 1001 cán bộ, giáo viên trong đó đội ngũ GV có 874 ngời, CBQL 81 ngời,nhân viên th viện, thiết bị, văn phòng 66 ngời Tỷ lệ GV đứng lớp 1,9; tỷ lệ

GV đạt chuẩn 97,3%

Bậc THPT có 5 trờng gồm 4 trờng hệ công lập và 1 trờng hệ bán công

đã thu hút đợc hơn 70% số HS tốt nghiệp THCS

Trớc xu thế và vận hội mới của đất nớc và của huyện nhà Trong tơnglai, với lực lợng đông đảo cán bộ, công chức và công nhân của các nhà máydồn vào đòi hỏi giáo dục Kỳ Anh phải có nhiều hình thức giáo dục, đào tạolinh hoạt và phong phú, phù hợp với xu thế hội nhập Đó là sự đa dạng hoá,sắp xếp lại các loại hình trờng lớp, đội ngũ, nâng cao chất lợng dạy và họcphù hợp với sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế Đồng thời, tích cực thành lậpcác trung tâm học tập cộng đồng, các trờng dạy và đào tạo nghề cung cấpnguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của các khu công nghiệp và sự phát triểnkinh tế của huyện nhà Trong tơng lai Kỳ Anh sẽ trở thành một điểm sáng,một vùng quê giàu đẹp, một khu đô thị sầm uất nhộn nhịp và một nền giáodục năng động và phát triển.

* Các trờng THCS ở những khu vực có nền kinh tế, văn hoá xã hội phát triển: Thị trấn Kỳ Anh, Phong Bắc, Nguyễn Trọng Bình, Kỳ Tiến, Kỳ

2.2 Thực trạng giáo dục - đào tạo huyện Kỳ Anh

2.2.1 Quy mô trờng lớp - cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

Năm học 2006-2007 Kỳ Anh có 34 trờng Mầm non, 38 trờng Tiểu học

và 27 trờng THCS và 2 trờng PTCS Để theo dõi quy mô trờng lớp và CSVCcủa các nghành học, bậc học trên địa bàn huyện Kỳ Anh chúng tôi đã lậpbảng theo dõi sau :

Bảng 1: Quy mô trờng, lớp các ngành, bậc học huyện Kỳ Anh

Số lớp (HS) Số trờng

Số lớp (HS)

Số ờng

tr-Số lớp (HS)

Tiểu

749 (23778) 39

741 (22410) 38

713 (20618) 38

670 (18,822)

(17410) (17774) (18771) (18515)

(Nguồn phòng GD Kỳ Anh)

Qua bảng trên, ta thấy: Trong những năm qua số học sinh TH liên tục giảmmạnh, THCS giảm đều Dần dần số lợng học sinh TH và THCS sẽ bằng nhautrong tơng lai

+ Cơ sở vật chất phục vụ dạy - học

Toàn huyện có 33/33 xã, Thị Trấn có trờng học cao tầng Số phòng họccao tầng THCS có 345 đạt 55,9%, Nhà ở nội trú GV 363, Tổng số phòng thviện là 83 đạt tỷ lệ 100%, trong đó số th viện đạt chuẩn 40 tỷ lệ 48,2%, cóphòng th viện chung với kho sách là 43, đạt tỷ lệ 51,8% Bậc THCS số trờng

có phòng th viện riêng là 17 đạt 42,5%; phòng thực hành là 40 đạt 100%

2.2.2.Về đội ngũ giáo viên THCS

Tỷ lệ đạt 1,90 giáo viên/lớp kể cả một số giáo viên hợp đồng Trình độ độingũ đợc chuẩn hoá ngày càng tăng

Bảng 2: Số lợng CBGV, trình độ đào tạo bậc THCS ngành Giáo dục huyện

GV cha

đạtchuẩn

GVbiênchế

GVhợp

đồng

2.2.3 Chất lợng giáo dục đối với cấp THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh

Trong những năm qua các trờng THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh đã

có nhiều giải pháp để nâng cao chất lợng giáo dục.Với những cố gắng và nỗlực của toàn nghành bớc đầu đã thu đợc những kết quả khả quan

Bảng 3: Xếp loại hạnh kiểm và học lực học sinh THCS qua các năm

Tình hình thực hiện chất lợng mũi nhọn

Bảng 4 Số lợng học sinh giỏi qua các năm.

Bảng 5 Tổng hợp kết quả giờ lên lớp đối với giáo viên dạy giỏi huyện Kỳ

đợc

đánhgiá

Đạt yêu cầu : 35 giờ Chiếm tỉ lệ 11,7 %

Nh vậy theo tinh thần đổi mới PPDH, kết quả giờ dạy của giáo viên cóphần khả quan Tuy nhiên cần phải nâng tỉ lệ giờ giỏi lên khoảng 65 - 70 %thì mới đạt yêu cầu về chất lợng lên lớp hiện nay Đặc biệt đây lại là kì thi tậptrung những giáo viên giỏi đại diện cho các nhà trờng Các giờ lên lớp đạt loạikhá, giỏi do nhiều yếu tố kết hợp, trong đó việc sử dụng đồ dùng thiết bị dạyhọc đòi hỏi có sự đánh giá chính xác, nghiêm ngặt Điều đó cho thấy việc khaithác đồ dùng thiết bị dạy học ở các trờng THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anhmới đạt yêu cầu khoảng 62,3%

2.2.4 Tình hình thực hiện công tác xây dựng trờng học đạt chuẩn quốc gia bậc THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh - Hà Tĩnh

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Kỳ Anh khoá XXI đề ra nhiệm vụthực hiện hoàn thành việc xây dựng các trờng THCS đạt chuẩn quốc gia vàonăm 2010 Các nhà trờng THCS đã phối hợp với đảng uỷ, chính quyền địa ph-

ơng các xã, thị trấn quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đây là một cốgắng đáng ghi nhận của các nhà trờng trên toàn huyện

Bảng 6 Tình hình thực hiện công tác xây dựng các trờng chuẩn quốc

Bảng 7 Kế hoạch thực hiện công tác xây dựng các trờng chuẩn quốc gia cấp

Toàn huyện hiện có 6/28 trờng đạt chuẩn quốc gia, trong đó có 2 đơn vị

đạt trờng chuẩn quốc gia vào năm 2004, 2 đơn vị đạt chuẩn vào năm 2005, 2

đơn vị đạt chuẩn vào năm 2006 Qua số liệu trên có thể thấy rằng tỉ lệ các ờng đạt chuẩn quốc gia ở huyện Kỳ Anh còn quá thấp so với mặt bằng toàntỉnh, vì vậy nghành giáo dục Kỳ Anh cũng nh Đảng bộ và nhân dân huyện nhàcần có một quyết tâm cao trong việc đẩy mạnh tốc độ xây dựng trờng học đạtchuẩn quốc gia

2.2.5 Đánh giá chung tình hình thực hiện chất lợng giáo dục của các ờng THCS trên địa bàn huyện Kỳ Anh

tr-Qua các số liệu và phân tích trên, ta thấy tình hình thực hiện chất lợnggiáo dục của bậc học THCS huyện Kỳ Anh có nhiều tiến triển mới Trong đó

đã có sự bứt phá về công tác giáo dục mũi nhọn, đã có nhiều trờng có tỉ lệ họcsinh giỏi huyện và tỉnh khá cao Công tác giáo dục phổ cập THCS đã hoànthành từ tháng 8/2007 và đang tiến tới hoàn thành công tác PCGD bậc THPT.Một số trờng đang chuẩn bị hoàn thiện các điều kiện để đề nghị công nhận

đơn vị trờng chuẩn quốc gia giai đoạn I

2.2.6 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý trờng THCS huyện Kỳ Anh Bảng 8: Tình hình đội ngũ CBQL của các trờng THCS huyện Kỳ Anh.

Tổn

g số Nữ

Đảng viên

Trình độ chuyên môn

Lý luận chính trị Thâm niên quản lý Tuổi

đời bình quân 40

T C

C

Đ

Đ H

<2 0

<3 0

(Nguồn phòng GD Kỳ Anh)

Tính đến tháng 9 năm 2007 có 81 cán bộ đang trực tiếp điều hành quản

lý 27 trờng THCS và 2 trờng PTCS trong toàn huyện, trong đó 29 Hiệu trởng,

có thâm niên quản lý dới 5 năm khá nhiều (tỷ lệ 43%)

2.2.7 Việc chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất trờng học

Bảng 9 Bảng đánh giá công tác quản lý đội ngũ, CSVC nghành GD Kỳ

Anh năm học 2006-2007 (so với năm học 2001-2002)

Các chỉ số về đội ngũ và CSVC đều tăng, có các chỉ số tăng mạnh(Đảng viên, giáo viên mầm non đạt chuẩn, số phòng học cao tầng…), đặc biệtcác chỉ số về chuyên môn tăng mạnh: GV giỏi huyện tăng 229, SKKN cấphuyện tăng 204 Tuy nhiên một số chỉ số vẫn còn thấp hoặc tăng chậm nh: Tr-ờng đạt chuẩn của các bậc học Mầm non và THCS, SKKN đạt cấp tỉnh còn

ít…

2.3 Thực trạng thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả quản

lý hoạt động giảng dạy ở trờng THCS huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh

2.3.1 Thực trạng tổ chức quán triệt các văn bản chỉ đạo về đổi mới chơng trình – sách giáo khoa và đổi mới PPDH

* Đối với giáo viên:

Ngay từ đầu năm học giáo viên đã đợc học tập và nắm vững:

- Nghị quyết số 40/2000 QH 10 ngày 9 tháng 12 năm 2000 của Quốchội về đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông

- Chỉ thị số 14/2001/CT-TTg ngày 11 tháng 6 năm 2001 của Thủ tớngChính phủ thực hiện NQ số 40/2000/QH 10 của Quốc hội v/v đổi mới chơngtrình giáo dục phổ thông

- Thông t số 14/2002/TT- BGD - ĐT ngày 1/4/2002 của Bộ Giáo dục và

Đào tạo v/v hớng dẫn thực hiện Chỉ thị số 14/2001/CT - TTg ngày 11/6 /2001của Thủ tớng Chính phủ v/v đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông

- Đề án đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông (2/2002) của Bộ Giáodục và Đào tạo

- Hỏi đáp về đổi mới THCS - Nhà xuất bản Giáo dục Đào tạo- (Tháng7/2001)

Đặc biệt, năm học 2007-2008 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận

động 2 không với 4 nội dumg, cuộc vận động “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Học tập và làm theo tấm gơng

đạo đức Hồ Chí Minh”, thực hiện khẩu hiệu Mỗi thầy cô giáo là một tấm g“giáo dục là quốc sách hàng đầu”

-ơng sáng về đạo đức và tự học, sáng tạo”

Đội ngũ giáo viên bậc THCS huyện Kỳ Anh về cơ bản đã đợc học tập

và nắm bắt khá vững tinh thần các văn bản nói trên

* Đối với học sinh

Các em đã nhận thức đợc mục đích giáo dục, yêu cầu học tập đối vớihọc sinh trong thời kỳ đất nớc đổi mới Thấy đợc tầm quan trọng và sự cầnthiết của việc đổi mới PPDH Thực tế cho thấy học sinh rất hứng thú với việccác em chính là ngời chủ động trong việc nắm bắt các kiến thức khoa học,thay đổi cách học, cách tiếp cận tri thức, rèn luyện kĩ năng và bồi dỡng thái

độ

* Đối với phụ huynh và các đối tợng khác

Thông qua các cuộc họp phụ huynh đầu năm học, các trờng đã dùng

nhiều biện pháp tuyên truyền giải thích; chỉ ra sự cần thiết phải đổi mớiPPDH, nêu lên tính tất yếu của việc đổi mới PPDH trong giai đoạn hiện nay Các trờng cũng đã tranh thủ đợc sự đồng tình của các tổ chức đoàn thể, lãnh

đạo chính quyền địa phơng để tuyên truyền giải thích phổ biến chủ trơng của

Đảng và Nhà nớc về việc đổi mới PPDH Tuy nhiên, một số ít phụ huynh,nhân dân do cha thấu hiểu triệt để tinh thần đổi mới của ngành giáo dục nêncòn do dự, nghi ngại

2.3.2 Thực trạng về việc nâng cao hiệu quả công tác quản lí trờng THCS

Qua điều tra, phân tích thực trạng cho thấy đội ngũ CBQL các trờng đãthực hiện các chức năng quản lý một cách có hiệu quả Tuy nhiên, vẫn cònmột số hạn chế cần phải khắc phục sau đây:

Sơ đồ 2.3.2

Đổi mới nâng cao năng lực của ngời CBQL

2.3.3 Công tác quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên theo tinh thần

đổi mới PPDH ở trờng THCS

Công tác quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên đã phần nào đápứng đợc yêu cầu đổi mới PPDH hiện nay Song chất lợng giáo dục cha cao, dovẫn còn một số tồn tại cần khắc phục nh sau:

Sơ đồ 2.3.3

Đổi mới quản lí hoạt động giảng dạy của giáo viên

2.3.4 Đổi mới hoạt động của tổ chuyên môn, giáo viên chủ nhiệm, và các

tổ chức đoàn thể trong nhà trờng

Chuyên môn phối hợp với các tổ chức đoàn thể đã triển khai đợc một sốchuyên đề, tổ chức thao giảng, rút kinh nghiệm về đổi mới PPDH Song vai tròcủa tổ chuyên môn còn cha đợc phát huy có hiệu quả trong việc nâng cao chấtlợng giảng dạy Thể hiện:

Sơ đồ 2.3.4

- Một số giáo viên cha đáp ứng đợc

yêu cầu giáo dục

- Chất lợng bài soạn, hồ sơ chuyên

CM, giáo án bài soạn

- Công tác tổ chức bồi dỡng HSG, phụ đạo HS yếu kém cha mạnh

- GV cha có thói quen dạy theo

ph-ơng pháp mới

Quản lý hoạt động của tổ CM, GVCN và các tổ chức đoàn thể khác

2.3.5 Đổi mới, nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học ở trờng THCS

Việc thực hiện các chức năng kiểm tra, đánh giá đã đợc thể hiện trong

kế hoạch của các CBQL Tuy nhiên, các chuẩn đánh giá, tiêu chí cha rõ ràng,

cụ thể Một số trờng cha đánh giá đúng năng lực chuyên môn của CBGV Thểhiện ở sơ đồ sau:

Sơ đồ 2.3.5

Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá hoạt động giảng dạy

- Nội dung sinh hoạt nghèo nàn, lặp

lại và cha mang màu sắc chuyên

môn

- Các chuyên đề về đổi mới PPDH

đạt hiệu quả cha cao

- Phối hợp giáo dục giữa gia đình và

nhà trờng vẫn còn nhiều hạn chế

- CBQL cha quan tâm, cha phát huy

đợc vai trò của tổ CM và các tổ chức trong đổi mới PPDH

- Cha kiểm tra thờng xuyên các hoạt

động của tổ CM

- Việc tổng kết, đúc rút kinh nghiệm giảng dạy cha đợc chú trọng đúng mức

- Một số HS còn lời học, thiếu trung

thực trong kiểm tra, thi cử

- CBQL chỉ đạo chung chung, cha cụ

thể hoá kiểm tra-đánh giá

- Công tác đánh giá phân loại GV và

HS cha đợc chú trọng

- Việc kiểm tra - đánh giá chất lợng giảng dạy mang tính hình thức

- Các yêu cầu về đổi mới PPDH cha

đợc cụ thể hoá thành các tiêu chí thi

đua trong quá trình DH

2.3.6 Bảo đảm các điềù kiện cho GV và HS tích cực đổi mới PPDH ở ờng THCS

tr-Các trờng đã thực hiện tốt việc tham mu, huy động các nguồn lực để bổsung đầu t xây dựng CSVC, TBDH, mua sắm các trang thiết bị hiện đại phục

vụ cho công tác đổi mới PPDH Tuy nhiên, cần khắc phục một số tồn tại:

Sơ đồ 2.3.6

Các điều kiện đảm bảo cho GV và HS tích cực đổi mới PPDH

2.4 Những ý kiến chuyên gia đánh giá về các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy

Trong quá trình tìm hiểu thực trạng về quản lí đổi mới PPDH ở các ờng THCS huyện Kỳ Anh – Hà Tĩnh chúng tôi đã trao đổi, phát vấn, tròchuyện với GV, HS và CBQL, trực tiếp dự giờ, nghe đánh giá giờ dạy,dự cácbuổi sinh hoạt chuyên môn, xem xét các hoạt động phục vụ dạy học trongcác phiếu hỏi, chúng tôi có dụng ý soạn thảo các giải pháp nâng cao hiệu quảhoạt động giảng dạy và nói rõ: quan điểm cá nhân là các giải pháp chúng tôi

tr-đa ra, còn thực tế tr-đang diễn ra là cách thức đánh giá hiệu quả thực trạng quản

lý tại đơn vị mình Tất cả các phiếu thu đều trả lời đầy đủ các nội dung đợchỏi Kết quả thu đợc phản ánh nh sau :

- Các giờ dạy nặng về lí thuyết, HS ít

đợc thực hành, thí nghiệm

- Việc sử dụng CSVC, TBDH cha thực

sự có hiệu quả, thậm chí một số trang

thiết bị còn niêm phong

- Thiếu các trang thiết bị dạy học hiện

- Công tác đầu t CSVC, TBDH đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH còn thấp

+ Các giải pháp thực hiện đổi mới toàn diện công tác quản lí ở các trờngTHCS đã đợc 78,62% (tính bình quân) CBQL khẳng định là rất cần thiết hoặccần thiết (Bảng thống kê 1, cột quan điểm cá nhân).

+ Các giải pháp thực hiện đổi mới hoạt động giảng dạy của GV theotinh thần đổi mới PPDH ở trờng THCS đã đợc 91,81% CBQL khẳng định làrất cần (Bảng thống kê 2, cột 1,2,3,4)

+ Các giải pháp thực hiện tổ chức, quản lí đổi mới các hoạt động của Tổchuyên môn, giáo viên chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể trong nhà trờng đã

đợc 93, 67% CBQL khẳng định là rất cần (Bảng thống kê 3, Cột quan điểm cánhân)

+ Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng kiểm tra

đánh giá hoạt động dạy học đã đợc 92, 67% CBQL khẳng định là rất cần(Bảng thống kê 4, Cột quan điểm cá nhân)

+ Các giải pháp đổi mới nâng cao các điều kiện đảm bảo cho công tácquản lí tạo động lực cho GV và HS tích cực đổi mới PPDH đã đợc 91, 57%CBQL khẳng định là rất cần (Bảng thống kê 5, Cột quan điểm cá nhân)

Ngoài ra các chuyên gia còn tập trung vào mấy điểm cần chú ý sau:

- Cần có sự quan tâm chỉ đạo đi vào các khâu trọng điểm nh: vấn đề độingũ giáo viên, bao gồm cơ cấu bộ môn, khả năng tiếp thu và thực hiện phơngpháp dạy mới theo yêu cầu đổi mới chơng trình

- Cần quản lý và sử dụng thiết bị dạy học một cách hiệu quả hơn

- Tăng cờng kiểm tra, thanh tra chuyên môn và có sự đánh giá thực chấtkhách quan chất lợng năng lực giáo viên đứng lớp

- Phải đảm bảo quy chế dân chủ và thực hiện kỷ cơng nề nếp Tạo điềukiện cho giáo viên đợc có cơ hội học tập nâng cao nghiệp vụ chuyên môn

- Tăng cờng công tác xã hội hoá giáo dục Huy động mọi nguồn lực đểthực hiện có hiệu quả việc đổi mới PPDH

- Các chuyên gia đều khẳng định tính cấp thiết của việc đổi mới PPDH

và rất đồng tình với các giải pháp đa ra Họ cho rằng các giải pháp dễ áp dụngcho quy trình quản lý ở các trờng THCS.Trong thực tế, họ đã làm nhng cha cócách thức chi tiết để thực hiện các chức năng quản lý

-Việc thực hiện các giải pháp thuộc vào điều kiện của mỗi đơn vị, ởnhững địa phơng khác nhau Tuy nhiên, để thực hiện các giải pháp vẫn còn

nhiều vấn đề cần phải giải quyết Trớc hết cần phải điều tra khảo sát thựctrạng công tác quản lí hoạt động giảng dạy tại các trờng.

2.5 Những kết luận về thực trạng hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy

Căn cứ vào việc tìm hiểu, khảo sát thực trạng đổi mới PPDH, thực trạngcông tác quản lí đổi mới PPDH ở các trờng THCS huyện Kỳ Anh – HàTĩnh Căn cứ , đối chiếu các bản báo cáo tổng kết năm học của Phòng giáodục huyện Chúng tôi đa ra một số nhận định về thực trạng quản lí đổi mớiPPDH ở các trờng THCS huyện Kỳ Anh – Hà Tĩnh nh sau:

2.5.1 Mặt mạnh chủ yếu

- Hầu hết CBQL và giáo viên nhận thức đợc tính cấp thiết của việc đổimới PPDH hiện nay Để nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giảng dạy thìcần phải nâng cao hiệu quả thực hiện các chức năng quản lý hoạt động dạyhọc

- Các nhà trờng đã đi sâu vào việc tổ chức các hoạt động chuyên môn:Triển khai các chuyên đề, tổ chức thao giảng dự giờ rút kinh nghiệm về đổimới PPDH; tổ chức bồi dỡng kiến thức và các kĩ năng dạy học theo tinh thần

đổi mới cho đội ngũ cán bộ giáo viên Xây dựng đợc chuẩn các tiêu chí đánhgiá về đổi mới PPDH của giáo viên và học sinh Vì vậy, việc thực hiện đổi mớiPPDH đã có những chuyển biến đáng kể

- Các trờng THCS đã thực sự quan tâm đến vấn đề tạo động lực cho cán

bộ giáo viên, học sinh: bồi dỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn, kịpthời động viên, khen thởng và bồi dỡng đảm bảo các chế độ chính sách.Trêncơ sở đó đã tạo điều kiện cỗ vũ, khuyến khích các cá nhân, tập thể phấn đấu

đạt thành tích cao trong dạy học

- Các nhà trờng đã thực hiện tốt việc tham mu cho các cấp ủy Đảng,chính quyền địa phơng, các tổ chức đoàn thể, hội cha mẹ học sinh thực hiện

kế hoạch giáo dục và phát triển của địa phơng Đồng thời vận động đợc cáctầng lớp nhân dân, các doanh nghiệp cá nhân và tập thể đóng góp công sức vàkinh phí đầu t cho giáo dục Huy động các nguồn lực để bổ sung đầu t xâydựng CSVC, TBDH, mua sắm các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho công tác

đổi mới PPDH

Tuy nhiên, qua các số liệu điều tra thấy tỷ lệ thực hiện tốt các chứcnăng quản lý giáo dục còn khiêm tốn Chứng tỏ mặt mạnh trong nâng cao hiệuquả thực hiện các giải pháp quản lý cha mạnh và đồng nhất Điều này nói lên

hiện nay công tác đổi mới PPDH đã có những chuyển biến mới, nhng chamạnh mẽ.

2.5.2 Các mặt hạn chế

- Việc chỉ đạo các hoạt động chuyên môn cha thực sự đi vào chiều sâu,các hoạt động cha mang màu sắc đậm nét về chuyên môn, cha tập trung vàocác vấn đề đổi mới của SGK, của PPDH Vì vậy, đổi mới PPDH cha thực sự đivào nội dung cụ thể, cha thờng xuyên trong hoạt động của giáo viên và họcsinh

- Công tác bồi dỡng và tự bồi dỡng để nâng cao trình độ nghiệp vụ CMcha đi sâu vào từng lĩnh vực, chuyên đề cụ thể Các số liệu điều tra cho thấyvấn đề nâng cao hiệu quả QLDH ở các trờng THCS còn nhiều hạn chế

- Công tác tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động của các tổ chức đoàn thểtrong nhà trờng cha đợc chú trọng Các yêu cầu về đổi mới PPDH còn cha đợc

cụ thể hóa thành các tiêu chí thi đua trong quá trình hoạt động của các tổ chứcnói trên

Tóm lại, cùng với sự chuyển biến tích cực trong công tác QLDH ở cáctrờng THCS, việc nâng cao hiệu quả QLDH còn nhiều hạn chế, có tính phổbiến Từ kết quả nghiên cứu thực trạng QLDH ở các trờng THCS của đề tàimột lần nữa chứng minh nhận định của Đảng “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Trong giáo dục đào tạo đã xuấthiện nhân tố mới” [2, 2] nhng “giáo dục là quốc sách hàng đầu” Công tác quản lý nhà nớc về giáo dục cònnhiều yếu kém” [5, 14]

là các nhà QLDH

Nguyên nhân khách quan:

Quy mô một số trờng THCS trong huyện Kỳ Anh quá nhỏ (có nhữngtrờng chỉ có 4 lớp), hiện vẫn còn 2 trờng PTCS (Kỳ Nam và Kỳ Trung), nên tổchức các hoạt động chuyên môn là khó thực hiện Chế độ chính sách cònnhiều bất hợp lý, cha tạo đợc động lực đủ mạnh để phát huy tiềm năng của đội

Điều kiện kinh tế của nhiều địa phơng còn cực kỳ khó khăn nên đầu tcho giáo dục cha đáp ứng yêu cầu Nguồn tài chính chủ yếu chi cho con ngời(lơng và các khoản phụ cấp theo lơng… ) chỉ có một phần rất ít chi cho cáchoạt động chuyên môn (khoảng 5% quỹ lơng của đơn vị) Cơ sở vật chất phục

vụ cho thí nghiệm thực hành nghèo nàn, nhiều trờng phòng thực hành cònchung với phòng kho thiết bị Sự kết hợp, quan tâm giáo dục của hội cha mẹhọc sinh ở nhiều địa phơng rất hạn chế, dẫn đến chất lợng giáo dục còn thấp

Nguyên nhân chủ quan:

Chỉ có một số ít CBQL đợc đào tạo cơ bản về nghiệp vụ quản lý, một sốlàm việc thiếu năng động, thiếu sáng tạo, trong QLDH, “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Năng lực của đội ngũcán bộ quản lý giáo dục cha ngang tầm với yêu cầu phát triển của sự nghiệpgiáo dục” [24, 50]

Vẫn còn một bộ phận giáo viên chậm đổi mới, “giáo dục là quốc sách hàng đầu”Một bộ phận nhà giáothiếu gơng mẫu trong đạo đức, lối sống, nhân cách, cha làm gơng tốt cho họcsinh” [ 24, 50]

Nhiều học sinh cha xác định cho mình tinh thần thái độ học tập đúng

đắn, lời học, thiếu trung thực trong kiểm tra, thi cử

Trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy vẫn còn cha đáp ứng nhu cầu hiệnnay, hoặc ở những đơn vị có điều kiện thì việc tổ chức khai thác sử dụng cáctrang thiết bị phục vụ dạy học cha đạt hiệu quả cao, còn mang tính chất chiếu

lệ, qua loa

Kết luận Chơng 2

Từ những nghiên cứu lý luận về khoa học quản lý ở chơng 1, vận dụngvào việc khảo sát thực trạng hiệu quả QLDH ở chơng 2, chúng ta có thể thấy

đợc mặc dù còn gặp nhiều khó khăn, nhng với sự nỗ lực phấn đấu của toàn

Đảng bộ và nhân dân huyện nhà, Kỳ Anh trong tơng lai sẽ là một điểm sángcả về kinh tế - xã hội và giáo dục Công tác quản lí đổi mới PPDH ở các trờngTHCS đã có những chuyển biến đáng kể, chất lợng giáo dục ngày càng đợcnâng lên tầm cao mới Từ những vấn đề lí luận và thực tiễn đã nêu trên chophép chúng ta đa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt

động giảng dạy theo tinh thần đổi mới PPDH ở các trờng THCS , huyện KỳAnh- Hà Tĩnh Đồng thời khảo nghiệm đợc tính hợp lý và khả thi các giảipháp đã nêu ở chơng tiếp theo

Chơng 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác

quản lý hoạt động giảng dạy theo tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học ở các trờng thcs huyện kỳ anh

Các giải pháp đề xuất không chỉ căn cứ vào các cơ sở lí luận màcòn căn cứ vào thực trạng công tác quản lí hoạt động giảng dạy ở các tr-ờng Trớc hết chúng ta cần căn cứ vào các văn bản, chủ trơng của Đảng,chính phủ, nhà nớc và nghành về đổi mới PPDH:

- Nghị quyết số 40/QH 10 ngày 9/12/2000 của Quốc hội về đổi mới

ch-ơng trình GD phổ thông ghi rõ: Đổi mới nội dung, ch“giáo dục là quốc sách hàng đầu” ơng trình, SGK, phơng pháp dạy và học phải đợc thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp và đổi mới trang thiết bị dạy học, tổ chức đánh giá, thi cử, chuẩn hóa trờng sở, đào tạo, bồi dỡng giáo viên và công tác quản lí giáo dục” (9-800)

ghi rõ: Đặc biệt đổi mới mạnh mẽ và cơ bản PPDH nhằm khắc phục kiểu“giáo dục là quốc sách hàng đầu”

truyền thụ một chiều, nặng lí thuyết, ít khuyến khích t duy sáng tạo: bồi dỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự giải quyết vấn đề, phát triển năng lực thực hành sáng tạo cho ngời học …tích cực áp dụng một cách sáng tạo các PP tiên tích cực áp dụng một cách sáng tạo các PP tiên tiến, hiện đại, ứng dụng CNTT vào hoạt động dạy học” (7 – 2,3)

- Đặc biệt năm học 2007-2008 là năm học tiếp tục thực hiện chỉ thị củaThủ tớng Chính phủ về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong

giáo dục và cuộc vận động Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành“giáo dục là quốc sách hàng đầu”

tích trong giáo dục”, cuộc vận động Hai không“giáo dục là quốc sách hàng đầu” ” với 4 nội dung do Bộ GD

&ĐT phát động, quán triệt sâu sắc chỉ thị của Bộ trởng Bộ GD & ĐT về nhiệm

vụ của toàn nghành và hớng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục bậc Trung họccủa Bộ

Nh ở các chơng 1 và chơng 2 đã phân tích về công tác quản lý đổi mớiPPDH Qua khảo sát thực trạng giáo dục và việc thực hiện đổi mới PPDH