Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ của hiệu trưởng ở các trưởng trung học phổ thông huyện anh sơn, tỉnh nghệ an

Giả thuyết khoa học Nếu Luận văn đợc nghiên cứu một cách công phu thì chắc chắn sẽ tìm ra các giải pháp tích cực, có tác dụng trong việc nâng cao hiệu quả công tácquản lý của các nhà trờ

§Æng xu©n quang

mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶

c«ng t¸c kiÓm tra néi bé cña hiÖu trëng ë c¸c trêng trung häc phæ th«ng huyÖn anh s¬n, tØnh nghÖ an

luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc gi¸o dôc

Vinh - 2009

§Æng xu©n quang

mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶

c«ng t¸c kiÓm tra néi bé cña hiÖu trëng ë c¸c trêng trung häc phæ th«ng huyÖn anh s¬n, tØnh nghÖ an

chuyªn ngµnh: Qu¶n lý gi¸o dôc

m· sè: 60.14.05

luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc gi¸o dôc

Người hướng dẫn khoa học:

pgs ts nguyÔn träng v¨n

Vinh - 2009

Với tình cảm chân th nh, tôi xin b y tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: ành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: ành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

Khoa Đào tạo sau Đại học, Trờng Đại học Vinh, các Thầy, Cô giáo đãtham gia quản lý, phục vụ, giảng dạy lớp Cao học Quản lý giáo dục khóa 15.Các Thầy Cô đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu, đã tạo

điều kiện thuận lợi cho bản thân tôi hoàn thành khóa học

Xin trân trọng cảm ơn PGS TS Nguyễn Trọng Văn - ngời đã trực tiếphớng dẫn tôi với sự tận tình, trách nhiệm giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn tốtnghiệp đạt chất lợng tốt

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám đốc SởGD&ĐT Nghệ An; lãnh đạo Huyện ủy, UBND huyện, Phòng GD&ĐT huyệnAnh Sơn; lãnh đạo, các tổ chuyên môn, giáo viên bộ môn của các trờng THPThuyện Anh Sơn; Cảm ơn gia đình, đồng chí, đồng nghiệp và bạn bè đã độngviên, khích lệ và giúp đỡ mọi mặt cho bản thân trong quá trình học tập, nghiêncứu hoàn thành luận văn

Do điều kiện về mặt thời gian và phạm vi nghiên cứu hạn chế nên chắcchắn luận văn tốt nghiệp của tôi sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Kínhmong quý Thầy, Cô giáo và các bạn đồng nghiệp hết sức thông cảm và giúp

đỡ để tôi tiếp tục hoàn thiện hơn đề tài nghiên cứu

Vinh, tháng 12 năm 2009

Tác giả

Đặng Xuân Quang

GD&§T : Gi¸o dôc vµ §µo t¹o

mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Giả thuyết khoa học 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 4

5 Khách thể và đối tợng nghiên cứu 4

6 Phơng pháp nghiên cứu 4

7 Những đóng góp của luận văn 5

8 Cấu trúc luận văn 5

Chơng 1 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 6

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 6

1.2 Một số vấn đề chung về kiểm tra nội bộ trờng học 9

1.2.1 Một số khái niệm 9

1.2.2 Vai trò, vị trí của công tác kiểm tra nội bộ trờng học 12

1.2.3 Mục đích, nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 13

1.2.4 Chức năng của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 15

1.2.5 Đối tợng và nội dung của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 16

1.2.6 Phơng pháp kiểm tra nội bộ trờng học 21

1.2.7 Nguyên tắc của công tác kiểm tra nội bộ trờng học 24

1.2.8 Các hình thức kiểm tra nội bộ trờng học 25

1.2.9 Quy trình của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 26

1.2.10 Quá trình của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 27

1.3 Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 27

1.3.1 Cơ sở lý luận của kiểm tra nội bộ trờng học 27

1.3.2 Cơ sở pháp lý của kiểm tra nội bộ trờng học 31

tỉnh Nghệ An 33

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế, xã hội của huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An 33

2.1.2 Quy mô giáo dục bậc học THPT huyện Anh Sơn 34

2.1.3 Chất lợng giáo dục toàn diện 35

2.2 Kết quả khảo sát thực trạng công tác kiểm tra nội bộ ở 3 trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An 40

Chơng 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An 45

3.1 Nâng cao nhận thức t tởng về công tác kiểm tra nội bộ trờng học cho CBQL, GV và NV 45

3.2 Bồi dỡng nghiệp vụ về công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng 45

3.2.1 Kiểm tra GV 46

3.2.2 Kiểm tra hoạt động s phạm của tổ, nhóm chuyên môn GV 71

3.2.3 Kiểm tra HS 72

3.2.4 Kiểm tra cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kiểm tra tài chính 75

3.3 Kế hoạch hóa hoạt động kiểm tra nội bộ nhà trờng 76

3.3.1 Kế hoạch kiểm tra năm học 77

3.3.2 Kế hoạch kiểm tra tháng 79

3.3.3 Kế hoạch kiểm tra tuần 79

3.4 Giải pháp tổ chức, chỉ đạo công tác kiểm tra nội bộ trờng học 80

3.4.1 Xây dựng lực lợng kiểm tra 80

3.4.2 Phân cấp trong kiểm tra 80

3.4.3 Có chế độ tài chính, thời gian, quy định về trách nhiệm cá nhân .81

3.4.4 Cung cấp các điều kiện cần thiết cho kiểm tra 81

3.6 Kh¶o s¸t tÝnh kh¶ thi cña c¸c gi¶i ph¸p 83

KÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ 84

1 KÕt luËn 84

2 Mét sè khuyÕn nghÞ 85

Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 87

phô lôc

Sơ đồ

Sơ đồ 1: Vị trí của kiểm tra trong chu trình quản lý 13

Sơ đồ 2: Mô tả vị trí của kiểm tra đánh giá với các khâu khác bằng một chu trình thuận chiều kim đồng hồ 16

Sơ đồ 3: Biểu thị các thành tố của hệ thống s phạm nhà trờng 17

Sơ đồ 4: Quá trình kiểm tra 27

Sơ đồ 5: Mối liên hệ thông tin trong quản lý 28

Sơ đồ 6: Vòng liên hệ ngợc trong kiểm tra quản lý 29

Sơ đồ 7: Alison Allenby và Dela Jenkins đánh giá hiệu quả làm việc phát triển năng lực nhân viên - bộ sách quản trị nguồn nhân lực 30

Sơ đồ 8: Các bớc trong quy trình kiểm tra giờ dạy của GV 58

Sơ đồ 9: Sơ đồ kiểm tra toàn diện một lớp HS 74

Biểu mẫu Biểu mẫu 1: Tiêu chuẩn và cách xếp loại giờ dạy 62

Biểu mẫu 2: Phiếu đánh giá, xếp loại giờ dạy GV bậc THPT của Sở GD&ĐT Nghệ An 64

Biểu mẫu 3: Kế hoạch kiểm tra nội bộ trong năm học của trờng THPT 78

Biểu mẫu 4: Kế hoạch thanh tra toàn diện GV hàng năm 78

Biểu mẫu 5: Kế hoạch kiểm tra tháng năm 79

Kiểm tra nội bộ nhà trờng là một chức năng quan trọng của Hiệu trởng,

là công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà trờng, góp phầnnâng cao chất lợng giáo dục toàn diện

Kiểm tra là chức năng cuối cùng của một quá trình quản lý, nó có vaitrò giúp cho chủ thể quản lý biết đợc cấp dới thực hiện nhiệm vụ đến mức độnào, qua đó cũng để biết các quyết định quản lý ban hành có phù hợp haykhông, ở đây chúng ta thấy kiểm tra có vai trò cung cấp thông tin và trợ giúpcá nhân, đơn vị hoàn thành nhiệm vụ theo kế hoạch Nó còn là tiền đề cho mộtquá trình quản lý mới tiếp theo

Kiểm tra thể hiện phẩm chất quản lý sâu sát thực tế, thực hiện đúngquan điểm và t tởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh Bác dạy cán bộ quản lý:

“ Muốn chống bệnh quan liêu, bàn giấy, muốn biết các Nghị quyết có thực

thi hay không, muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ có một cách là khéo kiểm tra ”

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, kiểm tra không phải là một thứ đặc quyền,

đặc ân của ngời quản lý dùng để lục soát, theo dõi, xác minh, đánh giá thiếusót của ngời dới quyền hay để tóm lấy thành tích, để khi có dịp là dùng đến

mà xem đó là chức năng, nhiệm vụ của ngời lãnh đạo và của mọi ngời Kiểmtra phải nhằm mục đích chính xác, đầy đủ công việc và kết quả của công việc

đó Có ba điều cần phải kiểm soát, đó là: Có kiểm soát mới biết cán bộ, nhânviên tốt hay xấu; Mới biết rõ u điểm, khuyết điểm của cá nhân, đơn vị, cơquan Mới biết u điểm của các mệnh lệnh, nghị quyết

Trong trờng học, việc kiểm tra phải nhằm khai thác, tiếp nhận thông tinmột cách đầy đủ, chính xác về công việc, con ngời để đánh giá đúng đắn vềcông việc và con ngời Kiểm tra phải thực hiện chức năng tự bộc lộ, tự điềuchỉnh các mặt hạn chế trong mỗi con ngời Kiểm tra phải nhằm động viên,khuyến khích con ngời phát huy các u điểm, các mặt tốt, quyết tâm khắc phụccác khuyết điểm Kiểm tra khéo léo thì phát hiện hết các khuyết điểm để sửachữa khắc phục, về sau khuyết điểm sẽ ít đi

Hiện nay, nớc ta đang trong quá trình thực hiện công cuộc đổi mới toàndiện đất nớc, trong đó GD&ĐT là một lĩnh vực đợc đặc biệt quan tâm nhằm

để tạo ra nguồn nhân lực mới có chất lợng cao đáp ứng nhu cầu công nghiệphoá và hiện đại hoá đất nớc.

Trong Nghị quyết TW2 (khóa VIII) về GD&ĐT, Khoa học và Công

nghệ, Đảng ta đã chỉ rõ “phải đổi mới công tác quản lý giáo dục ” Để pháttriển sự nghiệp GD&ĐT đề án chiến lợc phát triển GD&ĐT giai đoạn 2001 -

2010 đã đề ra 7 nhóm giải pháp chủ yếu, trong đó đổi mới công tác quản lý là

khâu đột phá: “Đổi mới quản lý giáo dục, đổi mới cơ bản phơng thức quản lý

giáo dục theo hớng nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nớc, phân cấp mạnh mẽ nhằm phát huy tính chủ động và tự chịu trách nhiệm của các địa phơng, của các cơ sở giáo dục, giải quyết một cách có hiệu quả các vấn đề bức xúc, ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tợng tiêu cực hiện nay ” [14, 23]

Chất lợng và hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục phụ thuộc rấtlớn vào công tác quản lý giáo dục, đặc biệt là năng lực của đội ngũ cán bộquản lý giáo dục Thực tế cho thấy hiệu quả giáo dục phần lớn là do công tácquản lý quyết định Năng lực quản lý đợc thể hiện rõ trong chu trình 4 bớc:xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá các nộidung quản lý

Nhà trờng là một bộ phận của nền giáo dục quốc dân do vậy đổi mớicông tác quản lý nhà trờng sẽ góp phần vào sự nghiệp đổi mới quản lý giáodục nói chung Đổi mới công tác kiểm tra nội bộ trờng học là một yêu cầu bứcthiết nhằm thực hiện đổi mới quản lý nhà trờng Đổi mới công tác kiểm tra nội

bộ của nhà trờng cũng là một nhiệm vụ quan trọng để thực hiện thành công

Chỉ thị số 06-CT/TW của Bộ Chính trị về triển khai cuộc vận động “Học tập

và làm theo tấm gơng đạo đức Hồ Chí Minh”., cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục, không vi phạm đạo

đức nhà giáo và không để tình trạng HS không đủ điều kiện lên lớp”

Thực trạng hiện nay hoạt động kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ở các ờng THPT nói chung và tại địa bàn huyện Anh Sơn nói riêng bên cạnh những -

tr-u điểm, mặt tích cực thì vẫn còn nhiềtr-u tồn tại, hạn chế cha đáp ứng yêtr-u cầtr-u,cha ngang tầm với sự nghiệp đổi mới giáo dục Nhằm nghiên cứu các vấn đề

lý luận, khảo sát thực tiễn để tìm ra các giải pháp để khắc phục các yếu kémtrong công tác kiểm tra nội bộ là một nội dung quan trọng và cần thiết nhằmgóp phần đổi mới công tác quản lý nhà trờng, đổi mới quản lý giáo dục, pháttriển sự nghiệp giáo dục và đạo tạo đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực đểphát triển quê hơng, đất nớc

Với những lý do trên mà tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ở các trờng Trung học Phổ thông huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An”

2 Giả thuyết khoa học

Nếu Luận văn đợc nghiên cứu một cách công phu thì chắc chắn sẽ tìm

ra các giải pháp tích cực, có tác dụng trong việc nâng cao hiệu quả công tácquản lý của các nhà trờng THPT nói chung của tỉnh Nghệ An và các trờngTHPT tại huyện Anh Sơn, Nghệ An nói riêng, nhằm thực hiện đúng chủ trơng

về đổi mới công tác quản lý nhà trờng của Đảng và Nhà nớc, làm chuyển biếnchất lợng giáo dục

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, tìm hiểu và đề xuất các giải pháp khoa học, mang tínhkhả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ởcác trờng THPT, vận dụng thực hiện vào công tác quản lý tại các trờng THPT

ở huyện Anh Sơn và tỉnh Nghệ An góp phần nâng cao chất lợng giáo dục cácnhà trờng

4 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu những vấn đề lý luận về công tác kiểm tra nội bộ;

Nghiên cứu những cơ sở khoa học về công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởngnhà trờng

4.2 Điều tra, nghiên cứu thực trạng về công tác kiểm tra nội bộ của

Hiệu trởng ở các trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

4.3 Đề xuất các giải pháp khoa học, có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu

quả công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng các trờng THPT huyện Anh Sơn,tỉnh Nghệ An

4.4 Phạm vi nghiên cứu: ba trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

(trờng THPT Anh Sơn 1, THPT Anh Sơn 2, THPT Anh Sơn 3)

5 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

5.1 Khách thể: Hoạt động kiểm tra nội bộ trờng THPT.

5.2 Đối tợng nghiên cứu: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ở các trờng THPT huyện Anh Sơn,

tỉnh Nghệ An

6 Phơng pháp nghiên cứu

6.1 Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu các tài liệu liên quan

đến quản lý giáo dục: Luật giáo dục, Điều lệ trờng Phổ thông, các tài liệu vềnghiệp vụ quản lý nhà trờng, thanh tra, kiểm tra và đánh giá trong giáo dục,tâm lý học quản lý, giáo dục học, xã hội học giáo dục, kinh tế học giáo dục,khoa học quản lý giáo dục, lý thuyết hệ thống các thông t, văn bản quyphạm có liên quan đến công tác quản lý nhà trờng, quản lý giáo dục của cáccấp có thẩm quyền

6.2 Phơng pháp thực tiễn: trao đổi, trò chuyện, quan sát, điều tra thực tế 6.3 Phơng pháp toán học: thống kê, so sánh đối chiếu

- Khảo sát thực trạng tình hình về chất lợng đội ngũ, chất lợng giáo dục

và việc thực hiện công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng nhà trờng THPThuyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

- Xây dựng một số giải pháp khoa học nhằm nâng cao hiệu quả hoạt

động kiểm tra nội bộ nhà trờng, góp phần đổi mới công tác quản lý giáo dục

đào tạo trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nớc hiện nay

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo, cơ sở khoa học và thực tiễncho các cấp quản lý, lãnh đạo ở địa phơng tham mu đề ra các chủ trơng, giảipháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác GD&ĐT trên địa bàn

- Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo, vận dụng vào thực tế cho cán

bộ quản lý ở các trờng THPT huyện Anh Sơn nói riêng và các cơ sở giáo dụcphổ thông trong phạm vi toàn tỉnh và cả nớc

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đợc chiathành 3 chơng:

Chơng 1 Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

Chơng 2 Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

Chơng 3 Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra

nội bộ của Hiệu trởng ở các trờng Trung học Phổ thônghuyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

Nội dungChơng 1

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

Trên thế giới, không có một quốc gia nào lại không quan tâm đến pháttriển GD&ĐT trong quá trình xây dựng và phát triển đất nớc của mình

Ngay từ đầu thế kỷ XIX, Nhật Bản đã quan tâm đến phát triển giáo dục.Những thập niên 70, 80 của thế kỷ XX, Hàn Quốc, Đài Loan là những điểnhình về u tiên đầu t phát triển giáo dục Từ một nớc nghèo không có tàinguyên thiên nhiên, sau 25 năm, Hàn Quốc trở thành một quốc gia có nềnkinh tế, công nghệ đứng thứ 11 thế giới, bớc đi thần kỳ này đợc thực hiện bởi

sự đầu t đúng mức cho giáo dục, bởi ý chí và quyết tâm vơn lên của Ngời dânHàn Quốc

Để giữ vững là một cờng quốc đứng đầu về kinh tế, khoa học và côngnghệ, nớc Mỹ đã luôn luôn chú trọng đến sự đầu t phát triển sự nghiệp giáodục, trong thông điệp gửi quốc dân của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton ngày

04/02/1997 đã kêu gọi: “Tôi đa ra lời kêu gọi hành động để cho nớc Mỹ bớc

vào thế kỷ XXI, hành động để duy trì nền kinh tế của chúng ta, hành động để tăng cờng nền giáo dục, công nghệ, khoa học ”

ở nớc ta thế kỷ XV, vua Lê Thánh Tông đã cho khắc bia tại Quốc tử

giám với cơng lĩnh của đất nớc: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia; nguyên khí

mạnh thì nớc cờng; nguyên khí suy thì thế nớc tàn ”

Ngời anh hùng áo vải cờ đào sau khi dẹp giặc Thanh lên ngôi Hoàng đế

Quang Trung đã đề ra tuyên ngôn: “Xây dựng đất nớc lấy việc khuyến học làm

đầu”

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Vì lợi ích 10 năm thì phải trồng cây, vì

lợi ích 100 năm thì phải trồng ngời” Điều mong ớc lớn nhất của Bác là: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn đến tột bậc là mỗi ngời dân Việt Nam ai cũng đợc ấm no, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng đợc học hành ”

Bởi lẽ đó, Đảng ta đã đặt vấn đề nạn thất học và mù chữ vào tình trạng

báo động khẩn cấp, Bác Hồ nói: “Giặc đói, giặc dốt là bạn đồng hành của

giặc ngoại xâm”

Ngày nay, Đảng và Nhà nớc ta càng quan tâm hơn đến sự nghiệp giáo

dục, coi Giáo dục là quốc sách hàng đầu , đầu t“ ” “ cho giáo dục là đầu t cho phát triển , giáo dục là một ngành kinh tế đặc biệt ” “ ” toàn xã hội quan tâm sự

nghiệp giáo dục, vì xã hội đã nhận thức đợc một cách đúng đắn là: sự nghiệpgiáo dục đợc coi là nền tảng cho sự phát triển khoa học kỹ thuật, là nguồn gốccho thực hiện dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Từ trớc đến nay đã có nhiều tác giả bàn về vấn đề thanh tra, kiểm tratrong giáo dục nói chung và công tác kiểm tra nội bộ trờng học nói riêng:

Tác giả Nguyễn Ngọc Quang trong “Những khái niệm cơ bản về lý luận

quản lý giáo dục” - Trờng Cán bộ quản lý TW1 - 1989 cho rằng: chu trình

quản lý gồm 5 giai đoạn: chuẩn bị kế hoạch hoá, kế hoạch hoá, chỉ đạo, tổchức, kiểm tra Kiểm tra là giai đoạn cuối cùng của chu trình quản lý Kiểmtra giữ vai trò liên hệ nghịch trong quá trình quản lý Nó giúp cho chủ thể

quản lý điều khiển một cách tối u hệ quản lý “không có kiểm tra không có

quản lý” [23, 73].

Tác giả Đặng Quốc Bảo trong “Những vấn đề cơ bản quản lý giáo

dục” trong tài liệu “Những vấn đề quản lý Nhà nớc và quản lý giáo dục”

Tr-ờng Cán bộ quản lý TW1 - 1989 xác định: quản lý giáo dục có 4 chức năng

cụ thể: kế hoạch hoá, chỉ huy, điều hành, kiểm tra Trong đó “ Kiểm tra là

công việc gắn bó với sự đánh giá tổng kết kinh nghiệm giáo dục, điều chỉnh mục tiêu” [14, 125].

Về quản lý trờng học, tác giả Trần Kiểm trong cuốn “Khoa học quản lý

nhà trờng phổ thông” - Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội - 2002, đã viết: “Hiệu quả quản lý nhà trờng phụ thuộc nhiều vào chừng mực ngời Hiệu trởng sử dụng thông tin khách quan, đáng tin cậy, toàn diện, đầy đủ và kịp thời của mỗi GV về chất lợng kiến thức, mức độ đợc giáo dục và tính kỷ luật của HS”.

[20, 123] Thông tin khách quan thu đợc chủ yếu qua kết quả thanh tra, kiểmtra

Đề tài thanh tra, kiểm tra giáo dục đã có nhiều tác giả đề cập Các bàiviết đăng trên tạp chí thông tin quản lý giáo dục, các bài giảng trong các lớptập huấn thanh tra của trờng Cán bộ quản lý TW1, của các tác giả: Lu XuânMới, Dơng Chí Trọng, Nguyễn Trọng Hậu đã đề cập nhiều vấn đề liên quan

đến công tác kiểm tra, thanh tra giáo dục Năm 2003, hai tác giả Quang Anh

-Hà Đăng đã xuất bản cuốn: “Những điều cần biết trong hoạt động thanh tra,

kiểm tra GD&ĐT” có tính chất tổng hợp các vấn đề cơ bản về thanh tra

GD&ĐT Năm 2006, tác giả Hà Thế Truyền đã viết “kiểm tra - thanh tra và

đánh giá trong giáo dục” có nội dung quan trọng mang tính nghiệp vụ cho

công tác kiểm tra, thanh tra trong các nhà trờng

Ngoài ra, một số Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục, các

đề tài về thanh tra, kiểm tra trong các đợt tập huấn cán bộ quản lý, tập huấncông tác thanh tra, kiểm tra đã đợc một số tác giả đề cập đến

Các đề tài, bài viết nêu trên đã đề cập đến các vấn đề chung của côngtác kiểm tra - thanh tra và đánh giá trong giáo dục, đó là những tài liệu bổ íchcho việc nghiên cứu và ứng dụng vào thực tế

Tuy nhiên, cha có đề tài nào nghiên cứu một cách chi tiết về các giảipháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ở các trờngTHPT nói chung của tỉnh Nghệ An và ở các trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnhNghệ An nói riêng Do vậy, vấn đề nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra nội bộcác trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An cần đợc nghiên cứu một cáchnghiêm túc về cả lý luận lẫn thực tiễn

Việc lựa chọn đề tài này với mong muốn góp phần tìm ra các giải phápvừa mang tính khoa học, vừa khả thi để nâng cao hơn nữa hiệu quả công táckiểm tra nội bộ của Hiệu trởng ở các trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ

An, nhằm đóng góp vào sự nghiệp đổi mới sự nghiệp GD&ĐT

1.2 Một số vấn đề chung về kiểm tra nội bộ trờng học

1.2.1 Một số khái niệm

1.2.1.1 Kiểm tra

Theo Từ điển tiếng Việt - Nxb Khoa học Xã hội - Hà Nội - 1992:

“Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét; Theo đó, kiểm

tra đợc hiểu với nghĩa là một dạng hoạt động nào đó để rút ra nhận xét, đánh giá và cuối cùng là nhằm tác động, điều chỉnh hoạt động của con ngời cho phù hợp với mục đích đặt ra”

Theo tác giả Hà Thế Ngữ (bài viết trong Tạp chí NCGD số 4 - 1984):

“Kiểm tra là xem xét thực tế để tìm ra những sai lệch so với quyết định, kế

hoạch và chuẩn mực đã định; phát hiện ra trạng thái thực tế; so sánh trạng thái đó với khuôn mẫu đã đặt ra, khi phát hiện ra những sai sót thì cần phải

điều chỉnh, uốn nắn và sửa chữa kịp thời”

Hoạt động kiểm tra đợc thực hiện thờng xuyên, rộng rãi trong thực tiễn.Trong đời sống, kiểm tra giúp cho mỗi ngời điều chỉnh đợc hành vi phù hợpvới mục đích của mình và đáp ứng yêu cầu của cộng đồng Bởi vậy kiểm tragiúp con ngời có thể quản lý đợc hành vi của mình Với Nhà nớc kiểm tra làcông việc không thể thiếu trong công tác quản lý Thông qua kiểm tra, các chủ

thể quản lý tự điều chỉnh hành vi của mình theo mục tiêu, nhiệm vụ quản lýNhà nớc; cơ quan quản lý cấp trên.

1.2.1.2 Kiểm tra nội bộ trờng học

Là một dạng hoạt động quản lý của ngời Hiệu trởng nhằm kiểm tra, theodõi, xem xét, kiểm soát, phát hiện, kiểm nghiệm diễn biến và kết quả của cáchoạt động giáo dục trong phạm vi nội bộ nhà trờng và đánh giá kết quả các hoạt

động giáo dục đó có phù hợp với mục tiêu, kế hoạch, chuẩn mực, quy chế đã đề

ra hay không Qua đó phát hiện các u điểm để động viên, khích lệ, mặt khácphát hiện những tồn tại, yếu kém so với yêu cầu để có biện pháp uốn nắn, điềuchỉnh, khắc phục để nhằm nâng cao chất lợng, hiệu quả GD&ĐT trong nhà tr-ờng

Kiểm tra nội bộ trờng học về thực chất là kiểm tra tác nghiệp, là hoạt

động tự kiểm tra của trờng bao gồm hai hoạt động chủ yếu là:

- Hiệu trởng tiến hành kiểm tra tất cả các thành tố cấu thành hệ thốngnhà trờng, đặc biệt là kiểm tra công việc, hoạt động, mối quan hệ của mọithành viên và những điều kiện, phơng tiện phục vụ dạy học và giáo dục trongnhà trờng

- Hiệu trởng có kinh nghiệm là ngời biết tiến hành kiểm tra thờngxuyên và có kế hoạch, biết biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tracủa các bộ phận và mọi thành viên trong nhà trờng mà mình quản lý Biếtkiểm tra đúng ngời, đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ Xác định đối tợng nào thìcần kiểm tra thờng xuyên, bộ phận nào cần kiểm tra định kỳ và thậm chí có bộ

phận chỉ cần báo cáo (không phải kiểm tra) Đồng thời, Hiệu trởng cũng xác

định rõ nên kiểm tra vào thời điểm nào

Khái niệm đợc thể hiện rõ ở khoản 1, điều 22, chơng VI: “Công tác

kiểm tra nội bộ trong các trờng học và các đơn vị trong ngành ” trong bản

“Quy chế về tổ chức và hoạt động của Thanh tra GD&ĐT” (Quyết định số

478/QĐ ngày 11/3/1993): Việc kiểm tra công việc, hoạt động và các mối quan

hệ của mọi thành viên trong nhà trờng là trách nhiệm và quyền hạn của Hiệutrởng Hiệu trởng có thể huy động: Phó Hiệu trởng, các tổ trởng chuyên môn

và các cán bộ, GV khác giúp Hiệu trởng kiểm tra với t cách là ngời đợc uỷquyền hoặc trợ lý nhng Hiệu trởng vẫn nắm quyền quyết định về những vấn đềquan trọng nhất của kiểm tra, ngời đa ra quyết định cuối cùng và là ngời chịutrách nhiệm về những kết luận đó

1.2.1.3 Phân biệt khái niệm thanh tra, kiểm tra trong giáo dục

Trong thực tiễn hiện nay, ngành GD&ĐT tồn tại 3 hoạt động: Kiểm tranội bộ, kiểm tra thi đua và thanh tra Cần phân biệt ba loại hình hoạt động này

và tìm mối quan hệ giữa các hoạt động đó

* Giống nhau:

- Mục đích: Cả ba hoạt động đều đi sâu kiểm tra, theo dõi các hoạt độnggiáo dục để giúp đỡ đối tợng hoàn thành nhiệm vụ, giúp nhà quản lý đạt mục

đích, hiệu quả trong công tác quản lý GD&ĐT

- Chức năng: Là hệ thống thông tin phản hồi, thực hiện việc tạo lậpkênh thông tin phản hồi trong quản lý GD&ĐT

- Nội dung: Thực chất đều là hoạt động kiểm tra, đánh giá các mặt hoạt

- Các kết luận mang tính pháp lý nội bộ.

- Động viên phong trào thi đua, nâng cao năng suất, chất lợng của đội ngũ.

- Kiểm tra đánh giá, xếp loại phong trào dạy - học của nhà trờng.

- Mang tính hành chính, pháp chế Nhà nớc.

- Kiểm tra của cấp trên đối với cấp dới.

- Các kết luận rút ra mang tính pháp lý cao.

Khi có nhu cầu thì

tổ chức để kiểm tra phong trào.Tổ chức mang tính tập thể.

(không ổn định).

Là hệ thống tổ chức Nhà nớc do Pháp luật quy định, cấp trên bổ nhiệm (có tính ổn

định,)gồm 3 cấp: Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT.

3 Đối

t-ợng

Tập thể, cá nhân trong nội bộ với mọi hoạt động và mối quan hệ giữa chúng.

Tập thể, cá nhân thờng là diện rộng,

đồng loạt với những hoạt động toàn diện, từng mặt hay chủ đề.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân cấp dới với những công việc và hoạt động của họ.

động

- Thực hiện theo kế hoạch của nhà trờng (nội bộ)

- Hoạt động từ trong hệ.

- Mang tính tập thể.

- Hoạt động có thể

từ ngoài hệ hoặc trong hệ.

- Chỉ tuân theo pháp luật, theo quy chế không ai đợc can thiệp trái luật vào hoạt động thanh tra.

- Hoạt động từ ngoài hệ.

lý

- Xem xét, phát hiện, điều chỉnh, t vấn trong nội bộ.

- Biểu dơng khen thởng, xử phạt trong nội bộ Làm cơ sở

để bố trí nhiệm vụ

và có các chính sách đào tạo, đãi ngộ hợp lý.

- Biểu dơng, khen thởng.

- Rút ra những hạn chế để giúp chủ thể quản lý có sự điều chỉnh phù hợp, đối tợng quản lý rút kinh nghiệm để khắc phục kịp thời.

- Các kết luận mang tính pháp lý, hiệu lực cao, buộc đối tợng phải chấp hành.

- Có thể biểu dơng,

đề nghị cấp trên khen thởng, kỷ luật và đình chỉ công tác, hoạt

1.2.2 Vai trò, vị trí của công tác kiểm tra nội bộ trờng học

Kiểm tra nội bộ trờng học là một chức năng đích thực của quản lý trờnghọc, là khâu quan trọng trong chu trình quản lý, đảm bảo tạo lập mối liên hệngợc thờng xuyên, kịp thời giúp ngời quản lý (Hiệu trởng) hình thành cơ chế

điều chỉnh hớng đích trong quá trình quản lý nhà trờng

Sơ đồ 1: Vị trí của kiểm tra trong chu trình quản lý

Tổ chức

TT QL

Chỉ đạo

Kế hoạch

Kiểm tra

có tác dụng giúp Hiệu trởng xác định mức độ, giá trị, các yếu tố ảnh hởng

từ đó tìm ra đợc những nguyên nhân và đề ra những giải pháp điều chỉnhhiệu quả

Với đối tợng kiểm tra thì kiểm tra nội bộ trờng học có tác động tới ýthức, hành vi và hoạt động của con ngời, nâng cao tinh thần trách nhiệm, độngviên thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ, uốn nắn, giúp đỡ sửa chữa sai sót,khuyết điểm và tuyên truyền nhân rộng các kinh nghiệm tiên tiến, u việt

1.2.3 Mục đích, nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng

1.2.3.1 Mục đích của công tác kiểm tra nội bộ

Kiểm tra nhằm mục đích xác nhận thực tiễn, phát huy nhân tố tích cực,phòng ngừa, ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối tợng hoàn thành nhiệm vụ,

đồng thời giúp cho nhà quản lý điều khiển và điều chỉnh hoạt động quản lý

1.2.3.2 Nhiệm vụ của công tác kiểm tra nội bộ

Hiệu trởng có trách nhiệm sử dụng bộ máy quản lý của mình để kiểmtra các hoạt động giáo dục trong nhà trờng, xem xét mối quan hệ giữa cácthành viên trong nhà trờng, kiểm tra điều kiện, phơng tiện phục vụ cho dạy

học và các hoạt động giáo dục; xem xét giải quyết khiếu nại, tố cáo về các vấn

đề thuộc trách nhiệm quản lý của mình

Hiệu trởng có trách nhiệm kiểm tra thờng xuyên, định kỳ theo kếhoạch, đặc biệt là kiểm tra công việc hàng ngày, hàng tuần của GV Mỗi nămkiểm tra toàn diện 30% GV, còn toàn bộ các GV khác đợc kiểm tra từng mặthay chuyên đề Phối hợp với các tổ chức Đảng, Đoàn thể trong nhà trờng đểtiến hành việc tự kiểm tra nội bộ nhà trờng

Hiệu trởng tự kiểm tra công tác quản lý, phát huy và thực hiện dân chủhoá trong quản lý nhà trờng, thực hiện tốt quy chế chuyên môn, giải quyết kịpthời các vớng mắc nảy sinh trong lãnh đạo Khi kiểm tra phải có biên bản ghichép cụ thể, có kết luận các nội dung kiểm tra để lu hồ sơ kiểm tra

Kết luận kiểm tra phải đánh giá đúng thực trạng tình hình nhà trờng,khẳng định những mặt đã làm đợc, phát huy u điểm và đề xuất các giải phápkhắc phục những yếu kém (nếu có); đồng thời kiến nghị các cấp quản lý điềuchỉnh bổ sung các quy định cần thiết phù hợp với thực tế

1.2.4 Chức năng của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng

1.2.4.1 Nhằm tạo kênh thông tin phản hồi chính xác

Tạo lập mối liên hệ ngợc trong quản lý trờng học, cung cấp thông tin đã

đợc xử lý chính xác để Hiệu trởng hoạt động quản lý hiệu quả Thu thập thôngtin là chức năng trung tâm của kiểm tra nội bộ trờng học, chỉ qua kiểm tra mới

có những thông tin đáng tin cậy, việc xử lý đúng đắn các thông tin giúp Hiệutrởng có các tác động kịp thời, phù hợp vào các tổ chức, điều chỉnh mục tiêu

và ra các quyết định phù hợp cho chu trình quản lý mới

1.2.4.2 Động viên, phê phán, điều chỉnh, t vấn và giúp đỡ

Động viên phê phán mang tính xã hội Kiểm tra thờng xuyên sẽ nắm đợc

t tởng, tình cảm, tài năng, tinh thần, trách nhiệm của đối tợng quản lý

Mọi ý kiến của Hiệu trởng là khuyến khích, động viên, phê phán, uốnnắn, t vấn đều phải lấy cơ sở từ kết quả kiểm tra thì mới thuyết phục và chínhxác Bản thân khâu kiểm tra đã mang tính chất động viên, phê bình đối tợngquản lý Khi đợc kiểm tra GV và HS sẽ có sự quyết tâm, nỗ lực làm việc hơn,

đó cũng chính là cơ hội để đối tợng quản lý bộc lộ tài năng và bản chất của

họ Nó sẽ có vai trò quan trọng đối với các quyết định của ngời Hiệu trởng

1.2.4.3 Đánh giá để có các biện pháp điều chỉnh, xử lý cần thiết

Đánh giá liên quan chặt chẽ với kiểm tra và là kết quả của kiểm tra, vìmục đích của kiểm tra là đánh giá khách quan tình hình công việc, giúp đỡkhắc phục sai sót, phát hiện, uốn nắn, kích thích kịp thời.

Đánh giá là một chức năng của kiểm tra, liên hệ chặt chẽ với kiểm tra,

do đó kiểm tra, đánh giá, thờng đợc dùng liền nhau với ý nghĩa đó

Mối liên hệ của kiểm tra và đánh giá có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau:

Sơ đồ 2: Mô tả vị trí của kiểm tra đánh giá với các khâu khác

bằng một chu trình thuận chiều kim đồng hồ

1.2.4.4 Kiểm soát, phát hiện và có giải pháp phòng ngừa

Nhằm xác định thực chất hiệu quả giáo dục Kiểm soát đúng sẽ pháthiện đợc các u điểm, khuyết điểm của từng đối tợng quản lý giúp cho Hiệutrởng làm tốt công tác điều khiển, định hớng trong chỉ đạo, quản lý, đồngthời ngăn chặn, phòng ngừa những biểu hiện lệch lạc của đối tợng quản lý.Hoạt động kiểm soát, phát hiện một khi đợc tiến hành thờng xuyên sẽ giúpHiệu trởng không bị bệnh quan liêu, xa thực tế, dẫn đến hiệu quả thấp

1.2.5 Đối tợng và nội dung của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng

1.2.5.1 Đối tợng của công tác kiểm tra nội bộ

Đối tợng kiểm tra nội bộ trờng học là tất cả các thành tố cấu thành hệthống s phạm nhà trờng, sự tơng tác giữa chúng tạo ra một phơng thức hoạt

động đồng bộ và thống nhất nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục trong nhàtrờng

Tìm nguyên nhân Quyết định

Đánh giá

Thực hiện

Sơ đồ 3: Biểu thị các thành tố của hệ thống s phạm nhà trờng

1.2.5.2 Nội dung kiểm tra nội bộ trờng học

Hiệu trởng có trách nhiệm kiểm tra toàn bộ công việc, hoạt động, mốiliên hệ, kết quả của toàn bộ quá trình dạy học, giáo dục và những điều kiệnphơng tiện của nó không loại trừ mặt nào Song trên thực tế, kiểm tra nội bộtrờng học cần tập trung vào các nội dung chính không tách rời nhau mà liênquan chặt chẽ với nhau

 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục:

- Thực hiện chỉ tiêu về số lợng HS từng khối lớp, toàn trờng: tình hình

sỹ số, tỷ lệ HS bỏ học, lên lớp, lu ban, chuyển đến, chuyển đi

- Thực hiện kế hoạch, chỉ tiêu tuyển sinh

 Kiểm tra việc xây dựng đội ngũ nhà giáo:

- Kiểm tra hoạt động của các tổ, nhóm chuyên môn trong nhà trờng:

+ Kiểm tra công tác quản lý điều hành của Tổ trởng chuyên môn:

+ Kiểm tra hồ sơ của tổ chuyên môn: Kế hoạch bồi dỡng phẩm chấtchính trị nhà giáo, công tác giảng dạy, bồi dỡng đào tạo đội ngũ, bồi dỡng HSgiỏi, thao giảng, thực tập, thanh tra, kiểm tra của tổ trởng, ứng dụng côngnghệ thông tin, công tác xã hội, hoạt động văn hoá, thể thao ; các loại sổsách; các loại biên bản; hồ sơ đánh giá; xếp loại GV; chuyên đề; sáng kiếnkinh nghiệm, nghiên cứu khoa học

+ Nề nếp sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, nề nếp thăm lớp, dự giờ, thaogiảng, hội giảng

MT

ND PP

GV HS

CSVC - TBDH

+ Phân công nhiệm vụ cho cán bộ GV, công tác bồi dỡng chuyên môn,nghiệp vụ, công tác tự bồi dỡng, bồi dỡng thờng xuyên của GV, nhân viêntrong tổ, nhóm chuyên môn.

+ Việc thực hiện quy chế chuyên môn;

+ Việc xây dựng đời sống văn hóa và các hoạt động xã hội khác

+ Việc thực hiện chế độ chính sách, công tác cải thiện đời sống GVnhân viên;

+ Việc thực hiện công tác thi đua, động viên, kích thích, khen thởngnhằm phát huy tối đa khả năng, năng lực sẵn có của đội ngũ

- Kiểm tra đánh giá GV:

* Kiểm tra về t tởng, phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống:

+ Nhận thức t tởng, chính trị;

+ Việc chấp hành chính sách pháp luật Nhà nớc;

+ Việc chấp hành nội quy, quy chế của ngành, của cơ quan, đảm bảongày công lao động theo quy định

+ Đạo đức, nhân cách, lối sống, ý thức đấu tranh chống các biểu hiệntiêu cực, sự tín nhiệm trong đồng nghiệp, phụ huynh, HS và nhân dân

+ Tinh thần đoàn kết, tính trung thực trong công tác, quan hệ đồngnghiệp, thái độ phục vụ nhân dân và HS

+ Tinh thần học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, lý luậnchính trị, ý thức trách nhiệm trớc tập thể và các công việc đợc giao

* Kiểm tra kết quả của công tác giảng dạy, giáo dục:

+ Điểm kiểm tra, kết quả đánh giá môn học của HS từ đầu năm đến thời

điểm kiểm tra, khảo sát của cán bộ kiểm tra

+ Kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ khác đợc giao nh: Công tác chủnhiệm lớp, các kiêm nhiệm khác;

+ Phối hợp các tổ chức, đoàn thể kiểm tra việc thực hiện nội quy, quy

định của các cá nhân khi tham gia hoạt động tại các tổ chức

đào tạo:

* Thực hiện nội dung, chơng trình dạy học và giáo dục;

* Chất lợng dạy học và giáo dục;

- Chất lợng giáo dục đạo đức:

+ Thực hiện trình giáo dục đạo đức, giáo dục công dân qua giờ học trênlớp, hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động giáo dục hớng nghiệp, công tácchủ nhiệm lớp, công tác Đoàn, sự phối hợp của Ban đại diện Cha Mẹ HS

+ Việc kết hợp giáo dục giữa nhà trờng, gia đình và xã hội;

+ Kết quả đánh giá đạo đức, hạnh kiểm HS;

- Chất lợng giáo dục văn hoá, khoa học, kỹ thuật:

+ Việc thực hiện kế hoạch theo chơng trình, sách giáo khoa mới;

+ Việc thực hiện quy chế chuyên môn, nề nếp dạy học: Thực hiện thờikhoá biểu, giờ giấc, kiểm tra, thực hành thí nghiệm, sử dụng thiết bị dạy học,chấm bài, cho điểm

+ Việc đổi mới phơng pháp dạy và phơng pháp học của GV và HS.+ Việc bồi dỡng HS có năng khiếu và phụ đạo HS yếu kém

+ Kết quả học tập của HS (kiến thức, kỹ năng, thái độ) so với đầu vào.

- Chất lợng giáo dục lao động kỹ thuật tổng hợp, hớng nghiệp, dạy nghề: Thực hiện kế hoạch giảng dạy, giáo dục, trình độ HS và kết quả đạt đợc.

- Chất lợng giáo dục sức khoẻ, thể dục thể chất, thẩm mỹ, vệ sinh và giáo dục quốc phòng an ninh.

- Chất lợng giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục hớng nghiệp.

 Kiểm tra việc xây dựng, bảo quản và khai thác cơ sở vật chất

-thiết bị dạy học:

- Đảm bảo các tiêu chuẩn về lớp học, bàn ghế, bảng, ánh sáng, vệ sinh.

- Sử dụng và bảo quản hợp lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy học: Đồ dùng

dạy học, phòng thí nghiệm, dụng cụ thể thao, th viện, vờn trờng, sân chơi bãitập, phòng chức năng, phòng học chung, phòng nghe nhìn, nhà để xe

- Cảnh quan s phạm của trờng: Cổng trờng, tờng rào, đờng đi, vờn hoa,

cây xanh, công trình vệ sinh, hệ thống cấp thoát nớc, lớp học sạch sẽ, đảm bảo

vệ sinh môi trờng, đảm bảo tính s phạm

 Công tác tự kiểm tra của Hiệu trởng nhà trờng:

- Công tác kế hoạch: Xây dựng, chỉ đạo và thực hiện kế hoạch chung

và từng bộ phận, gồm 3 loại kế hoạch chính: kế hoạch dạy học và giáo dụctrên lớp; kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp; kế hoạch giáo dục lao động, h-ớng nghiệp và dạy nghề

- Hiệu trởng tự kiểm tra - đánh giá công tác kế hoạch của mình gồm :

thu thập, xử lý thông tin, xác định mục tiêu và phân hạng u tiên; tìm phơng

án, giải pháp thực hiện mục tiêu; soạn thảo; thông qua; duyệt và triển khai

kế hoạch

- Công tác chỉ đạo: Hiệu trởng tự kiểm tra, đánh giá về các mặt: nắm

quyền chỉ huy; hớng dẫn cách làm: Điều hoà, phối hợp (can thiệp khi cần

thiết; kích thích động viên; bồi dỡng cán bộ GV ) trong hoạt động chỉ đạo các

công tác cụ thể trong nhà trờng nh:

+ Chỉ đạo dạy học, giáo dục trong và ngoài giờ lên lớp, công tác lao

động hớng nghiệp, dạy nghề

+ Chỉ đạo công tác hành chính, quản trị trong nhà trờng:

* Công tác hành chính văn th, hành chính giáo vụ trong nhà trờng;

* Hồ sơ, sổ sách trong nhà trờng, lớp học, GV và HS

* Các chế độ công tác, sinh hoạt định kỳ của Hiệu trởng, Phó Hiệu ởng, các tổ, nhóm, Hội đồng trờng, hội đồng giáo dục, phụ huynh HS

tr-* Thời khoá biểu, lịch công tác hàng tuần của trờng

+ Chỉ đạo thi đua điểm và điển hình;

+ Việc thực hiện dân chủ hoá trong quản lý trờng học: quản lý tài sản,tài chính, tuyển sinh, tuyển dụng, lên lớp, tốt nghiệp, khen thởng, kỷ luật,nâng lơng, nâng ngạch, đào tạo, bồi dỡng, bố trí sắp xếp, đề bạt, luânchuyển

+ Chỉ đạo thực hiện việc kết hợp với tổ chức Đảng, Đoàn thể và huy

động cộng đồng tham gia xây dựng và quản lý nhà trờng

- Công tác kiểm tra: thực hiện kiểm tra nội bộ trờng học và tự kiểm tramột cách thờng xuyên, định kỳ theo kế hoạch để phát hiện, theo dõi, kiểmsoát, động viên uốn nắn, giúp đỡ kịp thời

- Ngoài ra, Hiệu trởng còn cần căn cứ các quy định về chuẩn Hiệu trởng

và các văn bản quy phạm và thực tế công tác để tự kiểm tra - đánh giá: lề lốilàm việc, phong cách tổ chức và quản lý của chính mình, tự đánh giá kháchquan phẩm chất, năng lực và uy tín của mình để tự điều chỉnh cho phù hợp vớiyêu cầu, chuẩn mực của ngời quản lý trờng học

- Công tác tổ chức nhân sự: Hiệu trởng kiểm tra đánh giá về xây dựng,

sử dụng cơ cấu bộ máy, quy định chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và sự phốihợp, quan hệ từng bộ phận, cá nhân, lựa chọn, phân công cán bộ, GV Cungcấp kịp thời những điều kiện, phơng tiện cần thiết; khai thác tiềm năng của tậpthể và cá nhân cho việc thực hiện kế hoạch đã đề ra

1.2.6 Phơng pháp kiểm tra nội bộ trờng học

Để thu thập thông tin một cách tin cậy, khách quan về các hoạt độngchuyên môn trong nhà trờng, ngời Hiệu trởng thờng sử dụng các phơng phápkiểm tra, nhng lựa chọn và sử dụng phơng pháp nào là tuỳ thuộc vào đặc điểm

đối tợng, mục đích, nhiệm vụ, thời gian kiểm tra và tình huống cụ thể trongkiểm tra.

1.2.6.1 Cách thứ nhất gồm 3 phơng pháp phổ biến

- Phơng pháp kiểm tra kết quả (chất lợng và hiệu quả dạy học, giáo dục);

- Phơng pháp kiểm tra phòng ngừa (dự đoán sai lệch, uốn nắn);

- Phơng pháp tự kiểm tra (tự đánh giá, xem xét so với chuẩn mực).

Để kiểm tra nội bộ trờng học theo các phơng pháp trên, Hiệu trởng cần

sử dụng các phơng pháp bổ trợ làm điều kiện, phơng tiện thực hiện Đó là cácphơng pháp: quan sát, đàm thoại, phiếu điều tra chất lợng kiến thức HS (nói,viết, thực hành ); phân tích, tổng hợp tài liệu, hồ sơ và đối chiếu với thực tế;tham gia các hoạt động giáo dục cụ thể

1.2.6.2 Cách thứ hai gồm các phơng pháp cụ thể sau

- Phơng pháp kiểm tra hoạt động giảng dạy của GV

+ Dự giờ (có lựa chọn, theo chủ đề, phối hợp so sánh với các lớp, dự có

mục đích và mời các chuyên gia cùng dự ).

+ Xem xét, kiểm tra các tài liệu khác nhau: sổ sách, hồ sơ cá nhân

(giáo án, kế hoạch cá nhân, lịch báo giảng, sổ điểm ).

+ Đàm thoại với GV (về chơng trình, phơng pháp giảng dạy, sự tiến bộ

của HS ).

- Phơng pháp kiểm tra chất lợng kiến thức, kỹ năng của HS

+ Kiểm tra nói, viết, thực hành;

+ Nghiên cứu và phân tích vở ghi của HS;

+ Kiểm tra kỹ năng của HS trong việc làm bài tập, thí nghiệm thựchành, lao động hớng nghiệp và học nghề

- Phơng pháp kiểm tra quá trình giáo dục HS trong các giờ lên lớp, khi

- Phơng pháp kiểm tra và đánh giá công tác GV chủ nhiệm lớp

+ Kiểm tra và đánh giá GV chủ nhiệm lớp trong công tác giáo dục HS

* Việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch giáo dục HS;

* Tiến hành công tác tổ chức với tập thể lớp, từng HS (làm công tác

giáo dục HS cá biệt);

* Thực hiện nhiệm vụ cố vấn công tác Đoàn, Thanh niên của lớp;

* Công tác phối hợp với GV bộ môn;

* Công tác phối hợp với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Ban

đại diện Cha Mẹ HS và các lực lợng xã hội khác ở địa phơng;

+ Kiểm tra và đánh giá mức độ đợc giáo dục của HS:

* HS thực hiện các quy tắc, hành vi, kỷ luật trong giờ học, chuẩn bị giờhọc, tính chuyên cần, tính cẩn thận, nề nếp trong học tập

* HS tham gia lao động công ích xã hội, lao động sản xuất, vệ sinh ờng lớp, vệ sinh công cộng, các hoạt động tình nguyện vì cộng đồng

tr-* Trình độ đợc giáo dục về thẩm mỹ, thể chất, giữ gìn lớp học và các tàisản nhà trờng, ý thức thực hiện vệ sinh công cộng, vệ sinh cá nhân

* Tính tích cực của HS trong công tác xã hội - nhà trờng: Làm báo tờng,hoạt động văn nghệ, thể thao, cắm trại, hội khoẻ, công tác Đoàn, công tácThanh niên, hoạt động “Uống nớc nhớ nguồn”., từ thiện, nhân đạo

* Sự tham gia của HS vào các hoạt động ngoại khoá, kỹ thuật, các câulạc bộ

Để kiểm tra, đánh giá mức độ đợc giáo dục của HS một cách khácquan, Hiệu trởng phải dùng phơng pháp tiếp cận phức hợp và phải đi vào hoạt

động thực tế

- Phơng pháp phòng ngừa

Rất quan trọng trong hệ thống kiểm tra s phạm Nhiệm vụ của nó làphòng ngừa những khuyết điểm có thể có, giúp đỡ kịp thời cho GV Có 2 hìnhthức kiểm tra phòng ngừa: kiểm tra tập thể và kiểm tra cá nhân

Ngoài các phơng pháp nêu trên, ngày nay ngời ta còn sử dụng nhiều

ph-ơng pháp xử lý bằng máy vi tính, toán học, logích học tuỳ từng đối tợng,

ng-ời quản lý phải biết sử dụng linh hoạt các phơng pháp phục vụ cho mục đíchkiểm tra của mình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất

1.2.7 Nguyên tắc của công tác kiểm tra nội bộ trờng học

Đối tợng kiểm tra là con ngời, mục đích kiểm tra là vì sự tiến bộ củacon ngời, do đó không thể tiến hành tuỳ tiện mà phải tuân thủ theo nhữngnguyên tắc nhất định trong công tác chỉ đạo, thực hiện kiểm tra:

1.2.7.1 Nguyên tắc tính pháp chế

Hiệu trởng là ngời đại diện của Nhà nớc Quyết định của Hiệu trởngphải đợc coi là mang tính pháp luật Ngời chống lại quyết định kiểm tra làchống lại pháp luật Nhà nớc Lợi dụng chức vụ để tiến hành kiểm tra phục vụmục đích cá nhân thì chính Hiệu trởng vi phạm nguyên tắc này

1.2.7.2 Nguyên tắc tính khách quan

Cơ sở khoa học của nguyên tắc tính khách quan là thái độ trung thực,công bằng trong kiểm tra Ngời kiểm tra phải luôn tôn trọng sự thật, kháchquan trong kiểm tra, đánh giá và xử lý Phải thực sự dân chủ, công khai vàcông bằng trong kiểm tra

1.2.7.3 Nguyên tắc tính kế hoạch

Đảm bảo tính kế hoạch trong kiểm tra là bảo đảm sự ổn định cho mọihoạt động giáo dục trong nhà trờng Kiểm tra có kế hoạch là đa hoạt độngkiểm tra trở thành một nội dung thờng xuyên trong công tác quản lý của Hiệutrởng và của đối tợng quản lý Đây cũng đợc xem là một hoạt động dạy học có

sự thống nhất với các hoạt động khác, tạo động lực cho mọi hoạt động giáodục đạt hiệu quả cao nhất và không ảnh hởng, xáo trộn các hoạt động kháccủa đơn vị

1.2.7.4 Nguyên tắc tính giáo dục

Nguyên tắc tính giáo dục là lòng nhân ái, kiểm tra là để hiểu biết côngviệc, hiểu biết và giúp đỡ con ngời, kiểm tra phải mang tính thiện chí, tínhgiáo dục bộc lộ ở mục đích, nội dung, phơng pháp kiểm tra Bảo đảm tốtnguyên tắc giáo dục sẽ biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra

1.2.7.5 Nguyên tắc tính hiệu quả

Nguyên tắc tính hiệu quả chính là hiệu suất lao động và lợi ích kinh tếtrong kiểm tra Kiểm tra không dẫn đến tốn kém, kiểm tra để giải quyết thoả

đáng các mâu thuẩn, kiểm tra để thúc đẩy các mặt tốt, mặt u việt, ngăn chặn

và hạn chế các mặt tiêu cực

Năm nguyên tắc trên tuy có nội dung và vai trò khác nhau nhng có liênquan chặt chẽ với nhau, bổ sung, hỗ trợ cho nhau Tuỳ từng mục đích, đối t-ợng, nội dung và tình huống kiểm tra cụ thể mà Hiệu trởng sử dụng cácnguyên tắc hoặc sự phối hợp tối u giữa chúng một cách linh hoạt, sáng tạo

1.2.8 Các hình thức kiểm tra nội bộ trờng học

Có nhiều hình thức kiểm tra, ngời quản lý có thể lựa chọn để kiểm tra

đúng mục đích quản lý của mình Hình thức kiểm tra phải gọn nhẹ, không gâytâm lý nặng nề cho đối tợng hoặc ảnh hởng tới tiến độ bình thờng của việcthực hiện chơng trình, nhiệm vụ chung Thông thờng có các hình thức kiểmtra sau đây:

1.2.8.1 Theo mức độ tổng quát của nội dung kiểm tra

- Kiểm tra toàn diện

- Kiểm tra từng mặt (có chọn lọc).

1.2.8.2 Theo tần suất của các cuộc kiểm tra

- Kiểm tra đột xuất

- Kiểm tra thờng kỳ

1.2.8.3 Các hình thức kiểm tra xét theo quá trình hoạt động

- Kiểm tra trớc hoạt động

- Kiểm tra kết quả từng giai đoạn hoạt động

- Kiểm tra sau hoạt động

1.2.8.4 Theo mối quan hệ giữa chủ thể và đối tợng kiểm tra

- Kiểm tra của chủ thể bên trong nhà trờng (Hiệu trởng, tổ chuyên

môn, GV, cán bộ ) với đối tợng đợc quản lý.

- Tự kiểm tra (đối với cán bộ quản lý, những ngời có năng lực và ý thức

tổ chức kỷ luật cao) Hình thức này áp dụng cho những ngời có khả năng giám

sát bản thân và áp dụng thành thạo kiến thức, kỹ năng để hoàn thành các mụctiêu với hiệu quả cao

1.2.8.5 Ngoài ra còn có các hình thức kiểm tra thờng xuyên, hàng ngày theo các hình thức sau đây

Kiểm tra sơ bộ, kiểm tra thực hiện, kiểm tra tổng kết, kiểm tra việc thựchiện kiến nghị của kiểm tra lần trớc

- Kiểm tra sơ bộ: xem xét các kế hoạch, tài liệu chuẩn bị lên lớp của

GV về các phơng pháp và hình thức giảng bài, củng cố bài, về các biện pháphọc tập, làm việc độc lập của HS

- Kiểm tra thực hiện: quan sát trực tiếp việc thực hiện một giờ hay

nhiều giờ giảng, kiểm tra kiến thức, kỹ năng của HS, xem các bài làm của HS

- Kiểm tra tổng kết: nghiên cứu các kết quả lao động của GV về giảng

dạy và giáo dục HS trong một thời kỳ nhất định, nghiên cứu sổ sách, các báocáo, các bài kiểm tra viết, hỏi đáp HS và tham gia các hoạt động khác nh : lao

động, thể dục thể thao, văn nghệ của HS

- Kiểm tra việc thực hiện kiến nghị của kiểm tra lần trớc: Đánh giá việc

chỉ đạo khắc phục những tồn tại, kiến nghị của lần kiểm tra trớc đó

1.2.9 Quy trình của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng

Kiểm tra nội bộ trờng học cần thực hiện theo các bớc sau đây:

- Xác định mục đích, yêu cầu, nội dung, đối tợng kiểm tra

- Lập kế hoạch, chơng trình kiểm tra cụ thể

- Xây dựng các lực lợng kiểm tra

- Tiến hành kiểm tra (tiếp cận đối tợng), gồm:

+ Lựa chọn và sử dụng phơng pháp, phơng tiện chủ yếu để thu thập

thông tin, số liệu cần thiết, xử lý thông tin (xử lý thô, tinh), đánh giá sơ bộ, lập

biên bản và thông báo bớc đầu

+ Thu thập tín hiệu phản hồi từ đối tợng

+ Tổng kết đa ra kết luận và kiến nghị

+ Kiểm tra lại (nếu cần).

+ Lu hồ sơ kiểm tra

1.2.10 Quá trình của công tác kiểm tra nội bộ nhà trờng

Có thể chia quá trình kiểm tra thành các giai đoạn đợc phản ánh trongsơ đồ sau đây:

Sơ đồ 4: Quá trình kiểm tra

So sánh hoạt

động phù hợp với tiêu chuẩn?

Xác định hệ thống tiêu chuẩn kiểm tra

Tiến hành

điều chỉnh

Mục tiêu (Sản phẩm)

1.3 Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu

1.3.1 Cơ sở lý luận của kiểm tra nội bộ trờng học

Kiểm tra nói chung và kiểm tra nội bộ nói riêng xuất phát từ luận điểm

cơ bản là: “sự liên hệ ngợc” - định nghĩa nôm na là: “thông tin quay trở về với

ngời ra quyết định sau một hành động”

Cơ sở lý luận của kiểm tra nội bộ trờng học là tạo lập mối liên hệ thông tin ngợc (kênh thông tin phản hồi) trong quản lý trờng học.

1.3.1.1 Theo điều khiển học

Quản lý là một quá trình điều khiển và điều chỉnh, bao gồm các mốiliên hệ thông tin thuận, ngợc

Sơ đồ 5: Mối liên hệ thông tin trong quản lý

- Mối liên hệ thông tin thuận a (thông tin từ hệ quản lý đến hệ bị quản

lý) chủ yếu là truyền đạt thông tin về mục tiêu, kế hoạch, quyết định quản lý

đến ngời thực hiện

- Mối liên hệ thông tin bên ngoài b (thông tin từ hệ bị quản lý đến hệ

quản lý), phản ánh sự tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ, khó khăn thuận lợi,

tâm t, nguyện vọng, đề đạt kiến nghị của những ngời thực hiện đến ngời quảnlý

- Mối liên hệ ngợc bên trong b’ (thông tin từ hệ bị quản lý trở lại chính

hệ bị quản lý) phản ánh sự tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ, sự tự điều chỉnh

để phát triển chính mình

Các mối liên hệ thông tin ngợc (trong ngoài) là nền tảng của sự điều chỉnh gồm hai quá trình: Điều chỉnh (của hệ quản lý) và tự điều chỉnh (của hệ

bị quản lý), chúng có liên quan mật thiết và thống nhất với nhau.

1.3.1.2 Theo lý thuyết thông tin

- Quản lý là một quá trình thu nhận, xử lý, truyền đạt và lu giữ thôngtin Thông tin là nền tảng của quản lý, đó là số liệu, t liệu đã đợc lựa chọn, xử

lý để phục vụ cho mục đích nhất định

Hệ bị quản lý ( khách thể, đối t ợng)

Hệ quản lý

b

b’

- Quản lý phải có và cần thông tin nhiều chiều, nắm thông tin là mộtchức năng quan trọng của công tác quản lý, nó xen lẫn vào các chức năng khác

và rất cần cho các chức năng ấy nh: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

Chính kiểm tra nội bộ trờng học tạo lập mối liên hệ ngợc (trong ngoài)

trong quản lý trờng học, cung cấp thông tin đã xử lý, đánh giá chính xác đó là

nguồn thông tin cần thiết, quan trọng để ngời Hiệu trởng (hệ quản lý) điều

khiển, điều chỉnh và hoạt động quản lý hiệu quả hơn Cũng trên cơ sở này các

thành viên, các bộ phận trong nhà trờng (đối tợng quản lý) đồng thời tự điều

chỉnh hành vi và hoạt động của mình ngày càng tốt hơn

Chính vì vậy mà có thể nói kiểm tra nội bộ là một hệ thống phản hồi

Sơ đồ 6: Vòng liên hệ ngợc trong kiểm tra quản lý

Song để có đợc thông tin đúng, đủ, chính xác và kịp thời hoạt độngkiểm tra nội bộ trờng học cần dựa vào các cơ sở khoa học nh: Tâm lý họcquản lý, giáo dục học, xã hội học giáo dục, kinh tế học giáo dục, khoa họcquản lý giáo dục, pháp luật trong giáo dục, mục tiêu đào tạo của cấp học,yêu cầu của chơng trình, hớng dẫn giảng dạy các bộ môn, công tác GV chủnhiệm lớp, đặc điểm lao động s phạm của GV, chuẩn đánh giá giờ lên lớp

sẽ giúp Hiệu trởng có cơ sở khoa học để kiểm tra đánh giá một cách chínhxác

Theo đánh giá của Alison Allenby và Dela Jenkins, quy trình đánh giáhiệu quả làm việc đợc thực hiện theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 7: Alison Allenby và Dela Jenkins đánh giá hiệu quả làm việc phát triển năng lực nhân viên - bộ sách quản trị nguồn nhân lực

Xác định

các sai lệch

So sánh kết quả

thực tại với các tiêu chuẩn

Đo l ờng kết quả thực tế Kết quả thực tế

Thực hiện các điều chỉnh mong muốnKết quả

Chuẩn bị Hoạch định Thực hiện Đánh giá Phỏng vấn đánh giá

(NXB Trẻ, tr.22)

Trong cuốn “cơ sở đánh giá giáo dục hiện đại”., tác giả Ngô Cơng đãtrình bày trình tự thông thờng của hoạt động đánh giá gồm 4 khâu: chuẩn bị,thực thi, xử lý kết quả và phản hồi kết quả

- Chuẩn bị: chất lợng chuẩn bị ảnh hởng trực tiếp đến chất lợng đánh

giá Khâu chuẩn bị thờng bao gồm: lực lợng đánh giá, xác định mục tiêu đánhgiá, thiết kế tiêu chí đánh giá, xác định cách thức chọn, thu thập và xử lýthông tin, chuẩn bị các biểu mẫu

- Thực thi đánh giá: Nhiệm vụ chính của khâu này là thu thập thông

tin một cách chính xác, toàn diện và hệ thống Trong quá trình thực thi cụ thểcần thực hiện các công việc sau đây:

+ Nâng cao nhận thức cho ngời đánh giá và ngời đợc đánh giá nhằmtăng tính tích cực của hoạt động đánh giá Làm cho mọi ngời hiểu rõ ý nghĩa,mục đích của đánh giá

+ Cá nhân, tổ chức đợc đánh giá phải tự đánh giá việc thực hiện côngviệc của mình

+ Thực hiện đánh giá từ bên ngoài: giai đoạn này thờng là đánh giá củachuyên gia về việc thực hiện công việc của đối tợng đợc đánh giá

- Xử lý kết quả đánh giá: Khâu này có nhiệm vụ xử lý thông tin, suy ra

kết luận, các công việc chủ yếu của khâu này là:

+ Hình thành phán đoán tổng hợp, trên tổng thể để đa ra ý kiến tổnghợp và định lợng công việc cho cá nhân, tổ chức đợc đánh giá

+ Phân tích vấn đề và chẩn đoán: phân tích các tài liệu tổng hợp mộtcách tỷ mỷ, tiến hành đánh giá hệ thống, chỉ ra những điểm tốt, những điểmhạn chế đối với công việc cho cá nhân, tổ chức đợc đánh giá

- Phản hồi kết quả đánh giá: khâu này đợc thực hiện để phản hồi kết

quả đánh giá đến ngời lập chính sách, cá nhân, tổ chức đợc đánh giá để họ cảitiến công việc một cách chính xác, rõ rệt, nâng cao hiệu quả công việc Cáccông việc của khâu này là hoàn thành báo cáo đánh giá, phản hồi nhanh, chínhxác Ngoài ra, còn cần đánh giá lại kết quả các đánh giá nhằm kiểm nghiệmchất lợng đánh giá, kịp thời xem xét, điều chỉnh kết quả đánh giá và cung cấpthông tin một cách có hiệu quả cho hoạt động đánh giá sau này

Nh vậy, quy trình đánh giá chất lợng hoạt động bao gồm các bớc sau:+ Xác định mục đích, yêu cầu, nội dung, đối tợng và hình thức đánh giá;

+ Xây dựng tiêu chí đánh giá;

+ Sử dụng phơng pháp và phơng tiện để thu thập và xử lý thông tin;+ Tiến hành đánh giá;

+ Phân tích kết quả, nhận xét, kết luận;

+ Phản hồi

1.3.2 Cơ sở pháp lý của kiểm tra nội bộ trờng học

Kiểm tra nội bộ trờng học là hoạt động mang tính pháp chế đợc quy

định trong các văn bản pháp quy của Bộ GD&ĐT Ngày 11/3/1993, Bộ

GD&ĐT đã ban hành quyết định số 478/QĐ - BGD&ĐT ban hành Quy chế“

về tổ chức và hoạt động của thanh tra giáo dục ” Tại khoản 1, điều 22, chơng

VI: “Công tác kiểm tra nội bộ trong các trờng học và các đơn vị trong

ngành” ghi rõ: “Hiệu trởng các trờng, Thủ trởng các cơ sở GD&ĐT trong ngành có trách nhiệm sử dụng bộ máy quản lý và các cán bộ trong đơn vị để kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của cá nhân và các bộ phận thuộc quyền, xét và giải quyết các khiếu nại tố cáo về các vấn đề thuộc quyền mình quản lý Các hoạt động kiểm tra đợc thực hiện thờng xuyên, công khai, dân chủ, kết quả kiểm tra đợc ghi nhận bằng biên bản

và đợc lu trữ Hiệu trởng hay Thủ trởng phải chịu trách nhiệm về các kết luận kiểm tra này ”

Thực hiện phơng châm của Đảng: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân

kiểm tra” Bộ trởng Bộ GD&ĐT đã có quyết định số 04/2000/QĐ - BGD&ĐT

ngày 01/3/2000 ban hành “Quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trờng” Tại khoản 1 điều 1 của quy chế đã ghi rõ: “thực hiện dân chủ trong nhà trờng

nhằm thực hiện tốt nhất, có hiệu quả nhất những điều luật giáo dục quy định theo phơng châm: Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra trong các hoạt

động của nhà trờng”

Ngày 29/10/1988, Bộ GD&ĐT đã có quyết định số 1019/QĐ ban hànhvăn bản quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục

Ngày 28/9/1992, Hội đồng Bộ trởng (nay là Chính phủ) ra Nghị định số

358/HĐBT về tổ chức và hoạt động thanh tra giáo dục

Tháng 12/1998, Luật Giáo dục đợc ban hành, ở mục 4 chơng VII từ

điều 98 đến điều 103 đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm củathanh tra giáo dục và đối tợng thanh tra

Ngày 11/7/2006, Bộ GD&ĐT có công văn số 5875/BGD&ĐT-TCCB vềviệc hớng dẫn đánh giá xếp loại cán bộ quản lý, viên chức không trực tiếpgiảng dạy trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông công lập.

Ngày 21/12/2007, Bộ GD&ĐT đã có chỉ thị số 8077/CT-BGD&ĐT vềviệc tập trung kiểm tra, chấn chỉnh vi phạm đạo đức nhà giáo

Ngày 05/10/2009, Bộ GD&ĐT đã có công văn số NGCBQLGD về việc tăng cờng kiểm tra, chấn chỉnh vi phạm đạo đức nhà giáo

8856/BGDĐT-Các quyết định trên cùng các văn bản pháp quy của Nhà nớc và BộGD&ĐT là cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm tra nội bộ trờng học

Chơng 2

cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu

2.1 Khái quát chung về tình hình các trờng THPT huyện Anh Sơn, tỉnh nghệ an

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế, xã hội của huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

Địa danh Anh Sơn có từ lâu đời gắn liền với lịch sử dựng nớc và giữ nớccủa dân tộc Việt Nam Năm 1963, huyện Anh Sơn (cũ) chia thành hai huyện

Đô Lơng và Anh Sơn ngày nay Anh Sơn là một miền quê với núi sông hùng vỹ,lèn Kim Nhan sừng sững, dòng sông Lam uốn khúc quanh co, là một huyệnmiền núi ở miền Tây xứ Nghệ Ngời dân Anh Sơn bao đời sống bằng nghề nôngnghiệp, lâm nghiệp là chủ yếu Diện tích tự nhiên 60.299.9 ha, trong đó đấtnông nghiệp 8.801 ha, đất lâm nghiệp 35.550,90 ha, đất chuyên dùng 15.292

ha, đất ở 656 ha Toàn huyện có 21 xã, thị với dân số 111.000 ngời, bao gồmngời Kinh, ngời Thái luôn đoàn kết, yêu quê hơng đất nớc, cần cù lao động,thông minh hiếu học

Từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, phát huy truyền thốngyêu nớc và cách mạng, nhân dân Anh Sơn đã anh dũng tham gia các cuộckháng chiến bảo vệ Tổ quốc và tiến hành các kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội Ghi nhận những thành tích đóng góp to lớn đó của nhân dân, Nhà nớc đã

phong tặng huyện Anh Sơn danh hiệu Anh hùng lực l“ ợng vũ trang”., các xã

T-ờng Sơn, Phúc Sơn là các xã “Anh hùng lực lợng vũ trang”

Bớc sang thời kỳ đổi mới, cùng với cả tỉnh và cả nớc, Anh Sơn đã vơn

lên nhanh chóng đạt đợc những thành tựu bớc đầu rất đáng phấn khởi: " Tốc

độ tăng trởng kinh tế hàng năm đạt từ 13 - 14%, kết cấu hạ tầng đợc xây dựng khá, nhất là giao thông - thuỷ lợi, bộ mặt quê hơng từng bớc đợc khởi sắc Văn hoá - Xã hội có nhiều tiến bộ, công tác y tế, dân số, gia đình và trẻ em, xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm, chính sách xã hội, hoạt động văn hoá thông tin, thể thao đạt nhiều thành tích Nổi bật là phòng trào: Toàn dân

đoàn kết, xây dựng đời sống văn hoá mới ở khu dân c Đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân đợc cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm, an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội đợc đảm bảo" (Trích Nghị quyết đại hội Huyện Đảng bộ

Anh Sơn lần thứ XVIII)

Những thành tựu quan trọng này đã tạo dựng đợc một miền quê AnhSơn ngày cành đổi mới, phát triển trên con đờng công nghiệp hoá - hiện đạihoá

2.1.2 Quy mô giáo dục bậc học THPT huyện Anh Sơn

2.1.2.1 Trờng THPT Anh Sơn 1

TT Tên trờng Năm học

Số lớp Số HS Số HS bỏ học

Công lập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm học 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009

của trờng THPT Anh Sơn 1)

2.1.2.2 Trờng THPT Anh Sơn 2

TT Tên trờng Năm học

Số lớp Số HS Số HS bỏ học

Công lập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm học 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009

của trờng THPT Anh Sơn 2)

2.1.2.3 Trờng THPT Anh Sơn 3

TT Tên trờng Năm học

Số lớp Số HS Số HS bỏ học

Công lập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH Cônglập CôngBán BTVH

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm học 2006-2007, 2007-2008, 2008-2009

của trờng THPT Anh Sơn 3)

Nhận xét:

Huyện Anh Sơn có hệ thống mạng lới trờng lớp khá phù hợp, ổn định,

đáp ứng nhu cầu học tập của con em nhân dân trong huyện Các nhà trờng thựchiện tốt kế hoạch tuyển sinh, công tác phát triển mạng lới trờng lớp

Các trờng đã có nhiều biện pháp duy trì sỹ số HS, hạn chế tối đa HS bỏhọc Tuy nhiên số HS bỏ học vẫn còn tơng đối nhiều, lý do chủ yếu là HS cácxã vùng sâu, vùng xa, các xã đặc biệt khó khăn, các em phải ở trọ trong nhàdân nên rất phức tạp và tốn kém trong lúc điều kiện kinh tế gia đình còn nhiềukhó khăn, học lực lại non kém

2.1.3 Chất lợng giáo dục toàn diện

2.1.3.1 Chất lợng các mặt giáo dục năm học 2008 - 2009

TT Tên trờng Sỹ số

Chất lợng các mặt giáo dục

HS giỏi

bộ môn cấp Tỉnh

HS giỏi toàn diện TN THPTHS đậu

HS đỗ

Đại học, Cao đẳng

HS

đợc lên lớp thẳng

HS sinh

vi phạm

kỷ luật

Số ợng Tỷ lệ (%) Số l-ợng Tỷ lệ (%) Số l-ợng Tỷ lệ (%) Số l-ợng Tỷ lệ (%) Số l-ợng Tỷ lệ (%) Số l-ợng Tỷ lệ (%)

l-1 Anh Sơn 1 2292THPT 20/27 74 118 6,3 650/678 96 276 32 2269 99,3 43 2,2

2 Anh Sơn 2 1604THPT 11/18 61 6 0,4 493/542 91 132 24 1571 98,1 48 3,1

3 Anh Sơn 3 1494THPT 10/18 56 8 0,5 499/532 93 123 23 1449 97.0 51 3,3

Tổng 5390 45 71 225 4,1 1642/1752 93,7 531 30 5258 97,8 142 2,6

(Nguồn: Báo cáo tổng kết năm học2008-2009 của Sở GD&ĐT Nghệ An)

2.1.3.2 Nhận xét về chất lợng giáo dục

* u điểm:

- Chất lợng đại trà, mũi nhọn đợc chú trọng và đạt hiệu quả khá, phản

ánh đúng chất lợng dạy và học của các nhà trờng, ý thức học tập, thi cử của

HS, phụ huynh đợc nâng cao Việc dạy học, đánh giá đã đi vào cụ thể, thựcchất, sát đối tợng và dạy học đáp ứng nhu cầu HS, góp phần thực hiện hiệu

quả cuộc vận động “Hai không” do Bộ GD&ĐT phát động.

- Thực hiện nghiêm túc phân phối chơng trình của Bộ GD&ĐT, khôngcắt xén chơng trình, chú trọng công tác thực hành, thí nghiệm và các môn phụtrợ mới đa vào nh: Giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục hớng nghiêp

- Tỷ lệ HS tốt nghiệp THPT, đậu vào Đại học, Cao đẳng đạt và vợt kếhoạch đề ra, tỷ lệ HS tốt nghiệp THPT của huyện cao hơn mặt bằng chung củatoàn tỉnh Tỷ lệ HS bỏ học đợc hạn chế thấp hơn tỷ lệ chung của tỉnh

- Thực hiện hoàn thành tốt việc thay sách giáo khoa bậc THPT, phân ban,phân hoá HS theo nguyện vọng và khả năng của HS, dạy học tự chọn thực hiệnhiệu quả HS yếu kém đợc phân hoá và có giải pháp tích cực, phù hợp.

* Tồn tại:

- Chất lợng các bộ môn thuộc khoa học xã hội ngày càng có xu hớnggiảm; các bộ môn: Tin học, giáo dục thể chất, giáo dục quốc phòng an ninh,giáo dục ngoài giờ lên lớp, giáo dục hớng nghiêp, dạy nghề còn nhiều bất cập

và hạn chế nên chất lợng cha đáp ứng yêu cầu

- Tuy đã có nhiều cố gắng nhng chất lợng giáo dục đạo đức, văn hoácủa HS vẫn cha cao, cha đáp ứng đòi hỏi của phụ huynh, HS và xã hội HS yếukém, HS vi phạm kỷ luật vẫn còn khá nhiều ít có học sinh đậu thủ khoa, cha

có trờng nào lọt vào tốp 200 trờng trong cả nớc có điểm thi tuyển sinh Đại họccao

- Công tác hớng nghiệp, dạy nghề cho HS thiếu sự phối hợp chặt chẽvới gia đình và xã hội nên hiệu quả còn nhiều hạn chế

2.1.3.3 Các điều kiện đảm bảo chất lợng giáo dục

a. Đội ngũ cán bộ, GV năm học 2008 - 2009:

TT Tên trờng Tổng

Số lợng CBGV Trình độ chuyên môn Trình độ chính trị Tin

học (bằng

B trở lên)

Ngoại ngữ (bằng

B trở lên)

(Nguồn: Báo cáo tổng kết công tác tổ chức cán bộ năm học 2008-2009

của trờng THPT Anh Sơn 1, Anh Sơn 2, Anh Sơn 3)

Nhận xét:

Công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, GV đợc chăm lo, các trờng đủ cán

bộ, giáo viên ở tất cả các bộ môn, có kế hoạch và đầu t về mọi mặt để vừathu hút, vừa giữ đội ngũ nhà giáo có năng lực tâm huyết với nhà trờng Kếhoạch đào tạo trên chuẩn đã thực hiện khá hiệu quả; công tác tự bồi d ỡng, tựhọc, tự nghiên cứu của đội ngũ cán bộ GV đợc chú trọng

Số GV dạy giỏi , giáo viên có trình độ trên chuẩn ở các bộ môn cơ bảncòn ít, thậm chí có những trờng không có GV khá giỏi để phụ trách tổ, nhóm