Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm giáo dục thường xuyên ở thành phố hồ chí minh

Quyết định 112/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005 – 2010” có ghi rõ: “…xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập dựa trên

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu vừa qua, chúng tôi đã nhận được sự động viên, khích lệ và tạo điều kiện giúp đỡ nhiệt thành của các cấp lãnh đạo, của quý thầy giáo, cô giáo và quý đồng nghiệp.

Với tình cảm chân thành đó, chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến: Ban Giám hiệu Trường Đại học Vinh; Ban Giám hiệu Trường Đại học Sài Gòn; Phòng Đào tạo Sau Đại học và Khoa Giáo dục (Trường Đại học Vinh); Phòng Tổ chức – Cán bộ (Ttrường Đại học Sài Gòn); quý thầy giáo, cô giáo đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn, giảng dạy chúng tôi tại lớp 18A chuyên ngành cao học quản lý giáo dục Đặc biệt, xin chân thành cám ơn PGS.TS NGƯT Nguyễn Ngọc Hợi đã hết sức tận tình và chu đáo hướng dẫn khoa học

để chúng tôi có thể nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Xin chân thành cám ơn Ban Giám đốc, lãnh đạo, chuyên viên các phòng, ban Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện

và hỗ trợ chúng tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn tất luận văn trong thời gian vừa qua.

Xin chân thành cảm ơn những người thân, gia đình, bạn bè, đồng nghiệp, đã ủng hộ, tạo điều kiện giúp đỡ chúng tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành chương trình đào tạo thạc sĩ quản lý giáo dục.

Mặc dù bản thân đã hết sức cố gắng, nhưng với nội dung vấn đề nghiên cứu hết sức đa dạng và phong phú, chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế nhất định Rất mong được sự đóng góp ý kiến xây dựng từ quý lãnh đạo, quý thầy giáo, cô giáo và các đồng nghiệp để vấn

đề nghiên cứu ngày càng hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cám ơn!

Tác giả

Nguyễn Phúc Huy Tùng

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

công nghiệp hoá - hiện đại hoácông nghệ thông tin

chủ nghĩa xã hộigiáo dục

giáo dục và đào tạogiáo dục đào tạogiáo dục tiếp tục sau khi biết chữgiáo dục thường xuyên

giáo dục quốc dângiáo sư

kinh tế - xã hộinhà xuất bảnphổ cậpphổ cập giáo dục

thành phố Hồ Chí Minhtiến sỹ

trung tâm giáo dục thường xuyêntrung tâm học tập cộng đồngtrung tâm ngoại ngữ - tin họctrung ương

ủy ban nhân dânvăn hóa ngoài giờ

xã hội chủ nghĩa

xã hội học tậpxóa mù chữ

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Phạm vi nghiên cứu

7 Phương pháp nghiên cứu

8 Những đóng góp của đề tài

9 Cấu trúc của luận văn

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Trung tâm GDTX

1.2.2 CBQL giáo dục và CBQL trung tâm GDTX

1.2.3 Đội ngũ và đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

1.2.4 Chất lượng và nâng cao chất lượng

1.2.5 Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL

trung tâm GDTX

1 3 3 4 4 4 4 5 5

7 9

11 12 13 14

15

1.3 Những yêu cầu cơ bản đối với CBQL trung tâm GDTX

1.3.1 Yêu cầu về phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp

1.3.2 Yêu cầu về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm

1.3.3 Yêu cầu về năng lực lãnh đạo, quản lý trung tâm

1.4 Một số vấn đề về việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL

trung tâm GDTX

1.4.1 Vai trò của GDTX trong sự phát triển kinh tế- xã hội và vai

trò của CBQL GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.4.2 Nhiệm vụ của trung tâm GDTX

1.4.3 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ

2.1.1 Đặc điểm tình hình GDTX hiện nay tại TP HCM

2.1.2 Tình hình thực hiện nhiệm vụ của GDTX TP HCM

2.1.3 Đánh giá chung

2.2 Thực trạng về đội ngũ CBQL TT GDTX tại TP HCM

2.2.1 Về cơ cấu số lượng CBQL trung tâm GDTX tại TP HCM

2.2.2 Đánh giá thực trạng về chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm

GDTX tại thành phồ Hồ Chí Minh

2.2.3 Thực trạng các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ

CBQL trung tâm GDTX tại thành phồ Hồ Chí Minh

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT

17 18 19

23 27

28

31

36 38 53

55

60

68

LƯỢNG ĐỘI NGŨ CBQL TT GDTX Ở TP HCM

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ

CBQL các trung tâm GDTX

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi

3.2 Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các

trung tâm GDTX

3.2.1 Thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ

3.2.2 Nâng cao chất lượng công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn

nhiệm, luân chuyển, sử dụng CBQL trung tâm GDTX

3.2.3 Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ CBQL trung

tâm GDTX

3.2.4 Nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá, thi đua,

khen thưởng, nhân điển hình tiên tiến CBQL trung tâm GDTX

3.2.5 Xây dựng hệ thống thông tin hỗ trợ công tác xây dựng đội

3.3.2 Khai thác các yếu tố thực hiện

3.3.3 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

75 75 75 76

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục thường xuyên, với các tên gọi qua các thời kỳ là bình dân học

vụ, BTVH, GDTX, giáo dục không chính quy rồi đến nay trở lại là GDTX đã thực hiện nhiều nhiệm vụ cụ thể nhằm nâng cao dân trí, cải thiện dân sinh Quyết định 112/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt đề án

“Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005 – 2010” có ghi rõ: “…xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập dựa trên nền tảng phát triển đồng thời gắn kết, liên thông cả hai bộ phận cấu thành: giáo dục chính quy và GDTX của hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó GDTX thực hiện các chương trình học tập nhằm tạo điều kiện tốt nhất, đáp ứng mọi yêu cầu học tập suốt đời, học tập liên tục của mọi công dân, sẽ là một bộ phận có chức năng quan trọng, làm tiền đề xây dựng xã hội học tập…” [13]

Luật Giáo dục 2005 (bổ sung, sửa đổi năm 2009), Điều 44 ghi rõ:

“GDTX giúp mọi người vừa làm vừa học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm việc làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội Nhà nước có chính sách phát triển GDTX, thực hiện giáo dục cho mọi người, xây dựng xã hội học tập” [28]

Theo Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm GDTX ban hành kèm theo Quyết định 01/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ GD-ĐT, nhiệm vụ của trung tâm GDTX được quy định tại Điều 3 là: “Điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học tập, đề xuất với Sở Giáo dục và Đào tạo, chính quyền địa phương việc tổ chức các chương trình và hình thức học phù hợp với từng loại đối tượng” [6]

Tại thành phố Hồ Chí Minh, GDTX đã góp phần không nhỏ trong việc nâng cao mặt bằng dân trí cho một bộ phận lớn nhân dân với các loại hình học tập phong phú, đa dạng: từ XMC đến BTVH; từ bồi dưỡng văn hóa, ngoại ngữ, tin học đến tổ chức chuyên đề cập nhật kiến thức nhằm phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân.

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX chỉ rõ: “Đẩy mạnh giáo dục trong nhân dân bằng các hình thức chính quy và không chính quy, thực hiện giáo dục cho mọi người, cả nước trở thành một xã hội học tập” Như vậy, cùng với giáo dục chính quy, GDTX đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010 của đất nước

Thành phố Hồ Chí Minh vốn là trung tâm văn hóa, khoa học - kỹ thuật, giáo dục của cả nước nên nhu cầu học tập nhằm nâng cao trình độ, cập nhật,

bổ sung kiến thức của nhân dân thành phố là vô cùng cần thiết và đa dạng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh lại cần cù, chịu khó và hiếu học, vì thế, nhu cầu học tập, học tập suốt đời là vô cùng cấp thiết Mặc khác, thành phố

Hồ Chí Minh đang chịu áp lực lớn về “làn sóng” nhập cư với nhiều đối tượng: công nhân, người lao động; trẻ em trong độ tuổi phổ thông, học sinh các trường trung cấp chuyên nghiệp, các trường đào tạo nghề (từ tỉnh khác chuyển đến) Trong số này, tỉ lệ chưa hoàn thành XMC, PCGD các cấp khá cao, khiến ngành giáo dục nói chung và GDTX nói riêng phải không ngừng phát triển để đáp ứng nhu cầu xã hội

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động chủ đề năm học 2010 – 2011 là

“Năm học đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”; năm học 2011 – 2012 là “Năm học tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” Qua đó, có thể thấy được vai trò quyết định của công tác quản lý trong

việc nâng cao chất lượng giáo dục và hiệu quả đào tạo Tuy nhiên, việc nghiên cứu các giải pháp để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý các trung tâm GDTX ở TP Hồ Chí Minh chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ,

hệ thống

Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài “Một số giải pháp nâng cao chất

lượng đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm giáo dục thường xuyên ở thành phố Hồ Chí Minh”, nhằm phát huy chức năng và tăng cường hiệu quả hoạt

động của các trung tâm GDTX, góp phần cùng các ngành học khác mang cơ hội học tập, học tập suốt đời đến cho mọi người, tạo điều kiện cho mọi đối tượng nhân dân được nâng cao dân trí, cải thiện dân sinh, tiến tới xây dựng thành phố Hồ Chí Minh trở thành một thành phố học tập

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài này nhằm đề ra một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trung tâm GDTX, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm GDTX, đáp ứng nhu cầu cần gì học nấy của nhân dân thành phố

Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu các trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh áp dụng một cách sáng tạo, linh hoạt các giải pháp quản lý như luận văn đề xuất, thì sẽ nâng cao chất lượng, hiệu quả đội ngũ cán bộ quản lý ở các trung tâm GDTX của thành phố Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu, hệ thống hoá, cụ thể hóa cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục nói chung, đội ngũ CBQL trung tâm GDTX nói riêng

5.2 Khảo sát, phân tích, mô tả và đánh giá thực trạng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX và công tác nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

6 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL, bao gồm giám đốc, phó giám đốc các trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Bao gồm những quan điểm, những định hướng để soi sáng, định hướng cho quá trình nghiên cứu

- Nghiên cứu lý luận giúp cho việc ứng dụng trong thực tế được linh hoạt, theo đúng mục tiêu mục đích đã xác định

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Bao gồm các phương pháp nghiên cứu thực tế, thăm dò, quan sát, phỏng vấn, thu thập dữ liệu từ các nguồn khác nhau.

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng các thuật toán để: thống kê các số liệu liên quan; xử lý thống

kê dựa trên các số liệu thu thập được từ thực tế; tổng hợp, nhận xét và báo cáo kết quả

7.4 Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia

Tham khảo ý kiến các nhà chuyên môn về vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các TT GDTX bằng liên quan đến các nội dung: phương pháp thu thập dữ liệu, biện pháp xử lý kết quả điều tra, các giải pháp đề nghị

8 Những đóng góp của đề tài

8.1 Luận văn góp phần cụ thể hoá một số vấn đề của khoa học quản lý giáo dục, làm sáng tỏ một số khái niệm về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trung tâm GDTX, CBQL giáo dục và các yêu cầu phẩm chất, năng lực người CBQL trung tâm GDTX

8.2 Đánh giá được thực trạng của chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

8.3 Đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận – kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chương, gồm:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Chương 2: Thực trạng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX ở thành phố Hồ

Chí Minh.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung

tâm GDTX ở thành phố Hồ Chí Minh.

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

Trong bất kỳ lĩnh vực nào của xã hội, quản lý luôn giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, quản lý là nhân tố giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo và nâng cao chất lượng Vì vậy, đã có rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu vấn đề quản lý giáo dục nói chung, trong đó, việc quan tâm đến đội ngũ CBQL có vị trí hết sức quan trọng nhằm thực thi các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục

Nghiên cứu về vai trò quản lý, các nhà lý luận quản lý quốc tế như: Frederich Wiliam Taylor (1856 - 1915), người Mỹ; Henri Fayol (1841-1925), người Pháp; Max Weber (1864 - 1920), người Đức đều đã đưa ra nhận định:

“Quản lý là khoa học và đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội”

Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trước đây như: V.A Xukhomlinxki; V.P Xtrezicondin; M.I Kondakov đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng về công tác quản lý trường học, trong đó khẳng định, hiệu trưởng phải

là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tác quản lý nhà trường; xây dựng được một đội ngũ nhà giáo tâm huyết với nghề nghiệp, có trình độ chuyên môn vững vàng; luôn phát huy tính sáng tạo trong lao động

và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm Đó là yếu tố quyết định thành công trong việc quản lý nhà trường của người CBQL giáo dục Nhà giáo dục học M.I Kondakov định nghĩa: "Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp tổ chức, cán bộ, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu…

nhằm đảm bảo vận hành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, để tiếp tục phát triển và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng lẫn chất lượng".[23]

Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trước đây còn nhấn mạnh, kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ; để bồi dưỡng giáo viên, việc tổ chức dự giờ và phân tích sư phạm tiết dạy là việc làm không thể thiếu Từ hoạt động này, người ta đã đưa ra các cách phân tích bài dạy để cho giáo viên có thể tự khắc phục, tiến bộ

Năm 1996, Uỷ ban quốc tế về giáo dục cho thế kỷ XXI đã công bố báo cáo với tiêu đề “Học tập - một kho báu tiềm ẩn” (tạm dịch từ nguyên bản:

“Learning: the treasure within”), nêu rõ triết lý giáo dục của thế kỷ mới Báo cáo nhấn mạnh: giáo dục có sứ mạng giúp cho mọi người phát huy mọi tài năng, mọi tiềm năng sáng tạo, bao gồm cả tinh thần trách nhiệm đối với đời sống của bản thân và việc đạt được những mục đích cá nhân; nhiệm vụ của giáo dục là phải có cống hiến đối với sự phát triển kinh tế và xã hội, là một biện pháp nhằm thực hiện lý tưởng hoà bình, tự do và công bằng xã hội, là phương tiện chính thúc đẩy hình thái phát triển nhân loại sâu sắc hơn, hài hoà hơn, góp phần giảm bớt đói nghèo, ngu dốt, áp bức, chiến tranh Uỷ ban cũng đã xác định: “Giáo dục là quá trình tiếp diễn cải thiện kiến thức và kỹ năng và cũng – có lẽ là chính yếu – một phương thức phát triển nhân cách và thiết lập những quan hệ giữa các cá thể, các nhóm người và các dân tộc” Giáo dục sẽ giúp loài người vượt qua các thách thức của thời đại về trí tuệ, văn hoá và chính trị (dân chủ), phát triển bền vững Ủy ban cũng nhấn mạnh,

vị trí của giáo dục là ở trung tâm của sự phát triển, vừa của con người, vừa của cộng đồng” Uỷ ban cũng đã thảo luận về sự cần thiết đi tới một “xã hội

học tập” với phương châm và tiêu chí hoạt động là “học tập suốt đời” – lâu nay đã được vận hành ở Việt Nam với tên gọi “GDTX” [32]

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam

Chỉ thị 40-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã nêu: “Những năm qua chúng ta đã xây dựng được đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục ngày càng đông đảo, phần lớn có phẩm chất đạo đức và ý thức chính trị tốt, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ ngày càng được nâng cao Đội ngũ này đã đáp ứng quan trọng yêu cầu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng đất nước Tuy nhiên trước những yêu cầu mới của sự phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đội ngũ giáo viên và CBQL giáo dục có những mặt hạn chế, bất cập Số lượng giáo viên còn thiếu nhiều, chất lượng chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển kinh tế - xã hội ” [2]

Ở Việt Nam ta, từ lâu, các nhà giáo dục học, nhà quản lý giáo dục và các nhà sư phạm cũng đã luôn quan tâm nghiên cứu nhằm tìm ra các giải pháp quản lý nhà trường để thực hiện thành công mục tiêu giáo dục Đã có các tác phẩm nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý trường học trong hoàn cảnh thực tế của Việt Nam Các nhà nghiên cứu đã đặc biệt quan tâm đến vấn

đề nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, đặc biệt là đội ngũ CBQLGD nhằm nâng cao chất lượng GD-ĐT Hầu hết các tác giả đều khẳng định, chất lượng của đội ngũ là điều kiện quyết định chất lượng, hiệu quả giáo dục của cơ sở giáo dục

Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý

là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý)

lên đối tượng quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [22].

GS.TS Nguyễn Ngọc Quang định nghĩa: “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất nhà trường XHCN Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ đưa giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [26]

Theo PGS TS Trần Kiểm thì: “Quản lý giáo dục thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình giáo dục (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của lực lượng xã hội) nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường” [20]

Theo GS Phạm Minh Hạc: “Quản lý trường học (nhà trường) là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [17]

Tại Trường Đại học Vinh, đã có các công trình nghiên cứu về vấn đề trên của các tác giả như PGS.TS Nguyễn Ngọc Hợi, PGS.TS Phạm Minh Hùng, PGS.TS Thái Văn Thành [29]… Các tác giả đều nêu lên những nguyên tắc chung của việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục như sau:

- Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, chính quyền địa phương đối với công tác giáo dục nói chung, công tác quản lý giáo dục nói riêng

- Xây dựng, hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại chuyên môn của đội ngũ nhà giáo.

- Nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL và giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới sự nghiệp giáo dục

Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm Các công trình nghiên cứu của họ đều có cùng một điểm chung, đó là: khẳng định vai trò quan trọng của các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL giáo dục Đây cũng là một trong những tư tưởng, quan điểm chỉ đạo mang tính chiến lược về phát triển giáo dục của Đảng ta

Tại thành phố Hồ Chí Minh, ngoài những văn bản như đề án, quyết định… chỉ đạo của Thành uỷ, Uỷ ban nhân dân thành phố, của Sở Giáo dục

và Đào tạo về nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo nói chung, chưa có công trình nghiên cứu một cách cụ thể về các giải pháp riêng cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL các trung tâm GDTX Vì vậy, đây sẽ là vấn đề được chúng tôi tập trung nghiên cứu trong luận văn này, với mong muốn được đóng góp một phần nhỏ vào công cuộc tiếp tục đổi mới quản lý giáo dục trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Trung tâm giáo dục thường xuyên

Trung tâm GDTX là cơ sở GDTX của hệ thống giáo dục quốc dân Trung tâm GDTX bao gồm trung tâm GDTX quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là trung tâm GDTX cấp huyện), trung tâm GDTX tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là trung tâm GDTX cấp tỉnh) [6]

Với vị trí này, trung tâm GDTX đóng vai trò quan trọng trong quá trình giáo dục nhằm nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước, đặc biệt có ý nghĩa đối với đối tượng học viên trước đây chưa

có điều kiện theo học

1.2.2 Cán bộ quản lý giáo dục và cán bộ quản lý trung tâm GDTX

1.2.2.2 Cán bộ quản lý trung tâm giáo dục thường xuyên [6]

a Giám đốc trung tâm GDTX:

- Vai trò và phẩm chất: trực tiếp quản lý, điều hành và chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý cấp trên về hoạt động của trung tâm; có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt, có năng lực quản lý, tốt nghiệp đại học và công tác trong ngành giáo dục ít nhất 5 năm

- Nhiệm vụ và quyền hạn: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát đánh giá việc thực hiện kế hoạch nhằm hoàn thành các nhiệm

vụ của trung tâm;quản lý cơ sở vật chất và các tài sản của trung tâm; quản lý nhân viên, giáo viên và học viên của trung tâm; bổ nhiệm các trưởng phòng, phó phòng, tổ trưởng, tổ phó; thành lập các phòng chuyên môn, nghiệp vụ, tổ chuyên môn, nghiệp vụ; quản lý tài chính, quyết định thu chi và phân phối các thành quả lao động, thực hành kỹ thuật, dịch vụ theo quy định; ký học bạ, các giấy chứng nhận trình độ học lực và kỹ thuật, nghề nghiệp, chứng chỉ GDTX cho học viên học tại trung tâm theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

b Phó giám đốc trung tâm GDTX:

- Vai trò và phẩm chất: người giúp việc cho giám đốc, có phẩm chất chính trị và đạo đức tốt, có năng lực quản lý, tốt nghiệp đại học, công tác trong ngành giáo dục ít nhất 5 năm; được bổ nhiệm và bổ nhiệm lại theo nhiệm kỳ; mỗi nhiệm kỳ là 5 năm

- Nhiệm vụ và quyền hạn: thực hiện và chịu trách nhiệm trước giám đốc về những việc được phân công; chịu trách nhiệm trước cấp trên về các hoạt động có liên quan của trung tâm; thay mặt giám đốc điều hành hoạt động của trung tâm khi được giám đốc ủy quyền

1.2.3 Đội ngũ và đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm GDTX

1.2.3.1 Đội ngũ

Có nhiều quan niệm và cách hiểu khác nhau về khái niệm đội ngũ + Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “đội ngũ” có nghĩa là [16]:

(1) Tổ chức gồm nhiều người tập hợp lại thành một lực lượng

(2) Tập hợp số đông người cùng chức năng nghề nghiệp

+ Theo Từ điển Tiếng Việt- NXB Đà Nẵng, 1998, “đội ngũ” có nghĩa

là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lượng

Như vậy, có thể nói đội ngũ là một tập thể số đông người, có cùng lý tưởng, cùng mục đích, làm việc có kế hoạch theo sự chỉ huy thống nhất và gắn bó mật thiết với nhau

1.2.3.2 Đội ngũ cán bộ quản lý trung tâm GDTX

Đội ngũ CBQL trung tâm GDTX là lực lượng chủ yếu để tổ chức các hoạt động của trung tâm GDTX Đây là bộ phận rất quan trọng trong một tập thể trung tâm Chất lượng giáo dục, đào tạo của trung tâm GDTX cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào chất lượng đội ngũ CBQL

Một đội ngũ CBQL có kinh nghiệm, trình độ cao, có đầy đủ phẩm chất

và năng lực cần thiết, yêu nghề, tận tuỵ với công việc… sẽ là điều kiện và động lực cơ bản tạo nên mọi thành tích chung của trung tâm GDTX

1.2.4 Chất lượng và nâng cao chất lượng

và không thể tách rời sự vật”

Theo nghĩa thông dụng, chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một người, một sự vật, sự việc Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản, khẳng định sự tồn tại của một sự vật và phân biệt nó với sự vật khác

1.2.4.2 Nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

Là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho đội ngũ CBQL trung tâm GDTX đảm bảo trình độ về chính trị, trình độ về chuyên môn, trình độ về quản lý giáo dục theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường Xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà hạt nhân cơ bản là quá trình dạy học- giáo dục

Nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX là:

+ Xây dựng đội ngũ nhà giáo nắm vững và thực hiện tốt đường lối quan điểm giáo dục của Đảng, luôn trung thành với chủ nghĩa Mác- Lê Nin

và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhận thức rõ mục tiêu giáo dục, hết lòng vì người học

+ Xây dựng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX mà trong đó, tất cả đều được đào tạo đúng chuẩn, có năng lực sư phạm tốt; không ngừng học tập, tự học tập để trau dồi và nâng cao phẩm chất, năng lực, tay nghề; tâm huyết với nghề nghiệp, thực sự là một đội ngũ giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ

+ Xây dựng đội ngũ có tổ chức chặt chẽ, có ý thức kỷ luật cao, chấp hành tốt các quy chế chuyên môn, kỷ cương nền nếp và kỷ luật của đơn vị; biết coi trọng kỷ luật, coi kỷ luật là sức mạnh của tập thể

+ Xây dựng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX mạnh còn là đội ngũ nhà giáo luôn luôn có ý chí tiến thủ, có ý thức xây dựng tập thể, thiết tha gắn bó

với nhà trường, luôn phấn đấu vươn lên trong mọi lĩnh vực, sao cho mỗi thầy

cô giáo thực sự là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo

1.2.5 Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

1.2.5.1 Giải pháp

Theo Đại từ điển Tiếng Việt, “giải pháp” có nghĩa là: cách giải quyết một vấn đề, tìm giải pháp cho từng vấn đề [16]

Như vậy, nói đến giải pháp là nói đến phương pháp giải quyết một vấn

đề cụ thể nào đó, là cách thức tác động nhằm thay đổi, chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định, nhằm đạt được mục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu thì những vấn đề đặt ra càng được giải quyết nhanh chóng Nhưng để có các giải pháp tốt cần phải xuất phát trên những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn tin cậy

1.2.5.2 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

Là hệ thống những phương pháp, cách thức tác động nhằm làm cho đội ngũ CBQL trung tâm GDTX mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, chuẩn hoá về trình độ đào tạo, đáp ứng yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục - đào tạo

Giải pháp nâng cao chất lượng chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX là những cách thức tác động hướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng trong hoạt động của trung tâm GDTX theo đúng và đủ chức năng, nhiệm vụ; của học viên trung tâm GDTX trong thời gian học tập; giúp người học có kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo để đáp ứng yêu cầu trong cuộc sống lao động, sản xuất hay học tập lên các bậc học cao hơn

1.3 Những yêu cầu cơ bản đối với CBQL trung tâm GDTX

Cán bộ quản lý các trung tâm GDTX là những cán bộ thuộc ngành giáo dục, nên họ có những năng lực, phẩm chất, yêu cầu của người cán bộ QLGD Tuy nhiên, cán bộ QLGD hoạt động trong các trung tâm GDTX có những đặc trưng, nhiệm vụ riêng, vì vậy, yêu của của CBQLGD ở các trung tâm GDTX cũng có những đặc điểm riêng Nói chung, những yêu cầu đó là: [9]

1.3.1 Yêu cầu về phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp

a Rèn luyện và giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo;

b Trung thực, thẳng thắn, tâm huyết với nghề nghiệp và có trách nhiệm trong quản lý trung tâm;

c Ngăn ngừa và kiên quyết đấu tranh chống những biểu hiện tiêu cực, không lợi dụng chức vụ vì mục đích cá nhân;

d Đảm bảo dân chủ trong hoạt động của trung tâm

1.3.1.3 Lối sống, tác phong

a Có lối sống lành mạnh, phù hợp với bản sắc văn hoá dân tộc;

b Có tác phong làm việc khoa học, sư phạm, năng động, linh hoạt

và sáng tạo;

c Giao tiếp và ứng xử đúng mực, có hiệu quả;

d Quyết đoán, có bản lĩnh đổi mới

1.3.2 Yêu cầu về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm

1.3.2.1 Hiểu biết chương trình GDTX

a Hiểu biết mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục trong các chương trình giáo dục thường xuyên theo quy định;

b Hiểu biết về vị trí, vai trò và xu thế phát triển của GDTX trong bối cảnh chung của phát triển giáo dục và đào tạo;

c Hiểu biết về phương pháp xây dựng và phát triển chương trình đáp ứng nhu cầu người học

b Hỗ trợ đồng nghiệp hiểu và thực hiện phương pháp dạy học tích cực cho người học.

1.3.2.5 Năng lực ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin

a Sử dụng được một ngoại ngữ hoặc tiếng dân tộc thiểu số (đối với giám đốc trung tâm công tác ở vùng dân tộc thiểu số) trong công việc;

b Sử dụng máy tính và ứng dụng được công nghệ thông tin trong công việc

1.3.3 Yêu cầu về năng lực lãnh đạo, quản lý trung tâm

1.3.3.1 Tầm nhìn chiến lược

a Hiểu biết tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của địa phương, đất nước, một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới;

b Đánh giá, phân tích, dự báo được tình hình phát triển của trung tâm;

c Tổ chức xây dựng định hướng chiến lược của trung tâm hướng tới sự

phát triển của người học, mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của trung tâm;

d Tuyên truyền và quảng bá định hướng chiến lược của trung tâm, công khai hóa các mục tiêu, hoạt động, chương trình giáo dục, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục, hệ thống văn bằng, chứng chỉ và các điều kiện đảm

bảo chất lượng giáo dục của trung tâm, tạo được sự đồng thuận và ủng hộ nhằm phát triển trung tâm.

1.3.3.2 Thiết kế và định hướng triển khai

a Xác định được mục tiêu ưu tiên dài hạn, trung hạn và ngắn hạn của trung tâm;

b Thiết kế và định hướng các chương trình hành động, có quyết định đúng đắn, kịp thời nhằm đạt các mục tiêu phát triển trung tâm

1.3.3.3 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động

a Tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động của trung tâm, phù hợp với các mục tiêu, chiến lược giáo dục và định hướng phát triển của địa phương;

b Tổ chức triển khai và giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch của trung tâm

1.3.3.4 Tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ

a Xây dựng, tổ chức bộ máy của trung tâm hoạt động hiệu quả;

b Thực hiện quy hoạch, tuyển chọn, sử dụng, đánh giá và thực hiện đúng chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên; mở rộng mạng lưới cộng tác viên của trung tâm;

c Thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của trung tâm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động, đảm bảo sự phát triển bền vững của trung tâm;

d Xây dựng môi trường làm việc đồng thuận, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên, cán bộ, nhân viên phát huy tiềm năng, sáng kiến đóng góp tích cực vào các hoạt động phát triển trung tâm

1.3.3.5 Quản lý hoạt động giáo dục

a Tổ chức đánh giá nhu cầu học tập đa dạng của người học trên địa bàn theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương;

b Tổ chức, vận động các đối tượng trong độ tuổi thực hiện phổ cập giáo dục, học tập văn hóa theo quy định và tạo điều kiện để người học có cơ hội học tập; huy động lực lượng tham gia các hoạt động giáo dục, xây dựng

xã hội học tập ở địa phương mà trung tâm là hạt nhân; thực hiện đúng công tác tuyển sinh và chế độ chính sách đối với người học;

c Tổ chức xây dựng chương trình; biên soạn, phát triển tài liệu, học liệu, cập nhật kiến thức kĩ năng, chuyển giao công nghệ thực hiện chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học nhằm phát triển nguồn nhân lực của địa phương;

d Quản lý hoạt động dạy học, kiểm tra, đánh giá theo yêu cầu đổi mới; hướng dẫn cho người học phương pháp tự học nhằm đảm bảo chất lượng, hiệu quả đào tạo

1.3.3.6 Quản lý tài chính, tài sản

a Hiểu biết hoạt động của bộ máy kế toán tại trung tâm, chỉ đạo bộ phận kế toán xây dựng kế hoạch về tài chính, tài sản, có biện pháp bảo đảm cân đối để thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ của trung tâm;

b Tổ chức chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, giám sát kế hoạch nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản theo qui định hiện hành, đảm bảo công khai, minh bạch;

c Thực hiện xã hội hóa nguồn lực tài chính, khuyến khích tự làm đồ dùng dạy học

1.3.3.7 Phát triển môi trường giáo dục

a Xây dựng nếp sống văn hoá và môi trường sư phạm;

b Tạo cảnh quan môi trường của trung tâm sạch, đẹp, vệ sinh, an toàn và lành mạnh;

c Tổ chức, phối hợp với các lực lượng trong cộng đồng, xã hội nhằm hỗ trợ phát triển kiến thức, kỹ năng, thái độ đối với sự phát triển của bản thân và cộng đồng

1.3.3.8 Quản lý hành chính

a Quản lý hồ sơ, sổ sách, tài liệu theo đúng quy định;

b Xây dựng các quy trình hoạt động, thủ tục hành chính của trung tâm theo qui định hiện hành

1.3.3.9 Quản lý công tác thi đua, khen thưởng

a Tổ chức triển khai các phong trào thi đua;

b Trân trọng và đánh giá đúng thành tích của người học, cán bộ, giáo viên, nhân viên và cộng tác viên của trung tâm

1.3.3.10 Quản lý hệ thống thông tin

a Xây dựng, quản lý, sử dụng hệ thống thông tin nhằm phục vụ hoạt động của trung tâm;

b Tổ chức ứng dụng, khai thác công nghệ thông tin trong dạy học và quản lí giáo dục;

c Thông tin, báo cáo về các lĩnh vực hoạt động của trung tâm đẩy đủ, chính xác và kịp thời theo quy định

1.3.3.11 Hợp tác, liên kết và hỗ trợ cộng đồng

a Hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm hoạt động với các cơ sở giáo dục, cá nhân và tổ chức khác trong việc thực hiện các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, chuyển giao khoa học - công nghệ;

b Thực hiện liên kết với các cơ sở giáo dục đào tạo cấp văn bằng của

hệ thống giáo dục quốc dân theo đúng các qui định hiện hành;

c Tham gia và khuyến khích các thành viên của trung tâm tham gia các hoạt động phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội của địa phương; hỗ trợ, tập huấn, tư vấn, tăng cường năng lực cho cán bộ trung tâm học tập cộng đồng

1.3.3.12 Quản lý hoạt động đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục:

a Tổ chức thực hiện tự đánh giá chất lượng giáo dục của trung tâm theo quy định;

b Chấp hành sự kiểm định chất lượng giáo dục của cơ quan có thẩm quyền

1.4 Một số vấn đề về việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

1.4.1 Vai trò của GDTX trong sự phát triển kinh tế- xã hội và vai trò của CBQL GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.4.1.1 Vai trò của giáo dục, GDTX trong sự phát triển kinh tế- xã hội

Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt, là bộ phận cấu thành của đời sống xã hội và được coi là cơ sở phát triển của hạ tầng KT - XH Các nhà

xã hội học luôn coi giáo dục như một quá trình xã hội hoá liên tục và có tính phổ quát trong sự hiện diện của nó ở tất cả các chế độ, giai đoạn lịch sử nhân loại, không hoàn toàn phụ thuộc vào tính chất, cơ cấu xã hội, trong đó, nổi bật là sự chăm sóc giáo dục, bồi dưỡng con người thuộc thế hệ trẻ, xây dựng

quan hệ xã hội, quan hệ giữa con người với thế giới xung quanh Đây là cơ sở giúp các thế hệ nối tiếp nhau sáng tạo, nâng cao những gì mà nhân loại đã học được về bản thân và thiên nhiên, về tất cả những gì cần thiết cho hiện tại

và tương lai Vì thế, giáo dục được coi là cầu nối từ chỗ không có gì đến chỗ cái gì cũng có, là khai sáng, là khối óc của cộng đồng

Ngày nay, giáo dục được coi là nền móng, là chìa khoá cho sự phát triển khoa học kỹ thuật, là động lực của kinh tế và đem lại sự thịnh vượng cho mỗi quốc gia dân tộc Nhiều quốc gia, dân tộc trên thế giới đã rất coi trọng giáo dục, đặt giáo dục ở vị trí quốc sách hàng đầu Tổ chức UNESCO

đã tuyên bố 4 trụ cột của giáo dục thế giới trong thế kỷ XXI, trong đó hết sức coi trọng nhiệm vụ phát triển giáo dục cho mọi người, tạo cơ hội, điều kiện học tập suốt đời, tiến tới xây dựng xã hội học tập; phải làm cho tất cả mọi người, mọi dân tộc, mọi tôn giáo phải được thụ hưởng quyền được giáo dục, quyền được học tập GDTX là một trong những hình thức giáo dục góp phần thực hiện được những yêu cầu trên

Công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay thực chất

là hệ thống các giải pháp nhằm nâng cao năng suất lao động dựa trên sự phát triển công nghiệp, sử dụng tiến bộ của khoa học, kỹ thuật và công nghệ; đưa đất nước tiến lên một trình độ mới Nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã được Đảng ta xác định là nhân tố con người Nhưng, con người - động lực của sự phát triển - không phải là con người chung chung, mà là những con người cụ thể, con người được giáo dục, có đầy đủ trình độ, năng lực, phẩm chất cần thiết cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, có khả năng đáp ứng và giải quyết một cách sáng tạo và có hiệu quả những vấn đề do sự phát triển kinh tế - xã hội đặt ra Con đường cơ bản để làm tăng giá trị con người phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội chính là con đường phát triển giáo dục Chỉ có giáo

dục và bằng giáo dục mới có thể tạo ra con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế- xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững Trên cơ sở đó, Đảng ta đã thực sự coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu”, coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, có nhiều chủ trương và chính sách đúng đắn, thiết thực nhằm thúc đẩy sự nghiệp giáo dục và đào tạo nước nhà phát triển.

Hệ thống giáo dục chính quy với các bậc học từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông đến đại học đã đáp ứng được nhu cầu học tập phổ thông cho đại đa số người học trong độ tuổi phổ thông Tuy nhiên, nhu cầu học tập để nâng cao trình độ, cập nhật kiến thức nhằm cải thiện trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao chất lượng cuộc sống, hiệu quả làm việc của người lao động là hết sức cần thiết Chính vì vậy mà bên cạnh hệ thống giáo dục chính quy như đã nêu trên, hệ thống giáo dục không chính quy – GDTX – đã tạo điều kiện và cơ hội cho mọi tầng lớp, đối tượng nhân dân được học tập, học tập suốt đời Đây là loại hình học tập hết sức đa dạng, phong phú mà qua đó, người dân không chỉ được học văn hóa mà còn được trang bị các kiến thức, kỹ năng hành dụng với tiêu chí “cần gì học nấy” Đây cũng chính là nền tảng, phương thức và mục tiêu của các nền giáo dục tiên tiến trên thế giới hiện nay, tức xây dựng nền giáo dục đáp ứng nhu cầu người học, tạo điều kiện để người dân có cơ hội học tập suốt đời (Long Life Learning)

1.4.1.2 Vai trò của đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

Mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục nước ta hiện nay là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài Phát triển giáo dục tạo ra động lực trực tiếp cho sự phát triển kinh tế - xã hội, làm thay đổi mọi mặt đời sống

xã hội, tạo lập nguồn nhân lực - nguồn lực quan trọng nhất của quá trình phát triển đất nước.

Giáo dục - muốn phát triển - phải xuất phát từ yếu tố con người, mà trước hết, quan trọng hơn hết là đội ngũ CBQL các cấp Đây là “những người trực tiếp thực hiện và vì vậy giữ vai trò quyết định trực tiếp đến chất lượng và sự phát triển của hệ thống giáo dục quốc dân” Tổ chức Văn hoá và Giáo dục của Liên hợp quốc (UNESCO) cũng đã từng khuyến cáo: mọi cuộc cải cách đều bắt đầu từ người thầy giáo

Trong nhà trường nói chung, các trung tâm trung tâm GDTX nói riêng, đội ngũ CBQL là những người trực tiếp tổ chức, quản lý quá trình dạy học theo chương trình, quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo với phương pháp sư phạm phù hợp nhằm đạt mục tiêu giáo dục của từng cấp học Chính vì vậy, đội ngũ CBQL các trung tâm GDTX bao giờ cũng là lực lượng có vai trò tiên quyết đối với chất lượng giáo dục của đơn vị mình phụ trách Có thể nói, muốn có trò giỏi, chăm ngoan, trước hết phải có thầy giáo giỏi, có đạo đức,

có nhân cách tốt Và muốn người thầy giáo thực hiện tốt thiên chức của mình, đòi hỏi phải có người lãnh đạo, người thủ lĩnh giỏi nghề, yêu nghề và gắn bó với nghề Cha ông ta cũng đã từng rất coi trọng nghề dạy học và tôn vinh vị trí cao cả của người thầy: “Không thầy đố mày làm nên”, Bác Hồ kính yêu đã từng nói: “Nhiệm vụ của giáo dục là rất vẻ vang, vì nếu không có thầy giáo thì không có giáo dục” Người cũng khẳng định “nhiệm vụ của các cô giáo, thầy giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang”, đồng thời yêu cầu phải xây dựng những “người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo” “Thầy giáo phải thật sự yêu nghề mình, phải có chí khí cao thượng, khó khăn thì phải chịu trước, sung sướng thì hưởng sau thiên hạ Đây là đạo đức cách mạng của người thầy”

Ngày nay, Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng giáo dục, coi trọng đội ngũ giáo viên và CBQL giáo dục, lực lượng nòng cốt của sự nghiệp giáo dục Đội ngũ giáo viên được tôn vinh là những người kỹ sư tâm hồn, những người chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hoá Họ có trách nhiệm truyền bá cho thế

hệ trẻ lý tưởng và đạo đức cách mạng của giai cấp công nhân, tinh hoa văn hoá của dân tộc và nhân loại; khơi dậy trong người học những phẩm chất cao quý và những năng lực sáng tạo để thực hiện thành công các chủ trương chính sách phát triển kinh tế- xã hội, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đảm bảo mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” Nghị quyết Trung ương II khoá VIII của Đảng ta đã khẳng định: đội ngũ giáo viên là nhân vật trung tâm, đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức, điều khiển, lãnh đạo quá trình hình thành nhân cách con người; Luật giáo dục nước ta khẳng định: giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục Trước yêu cầu mới của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, với nhiều cơ hội phát triển và không ít những thách thức, khó khăn, Đảng ta xác định khâu then chốt để thực hiện chiến lược phát triển giáo dục là phải đặc biệt chăm lo đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hoá đội ngũ giáo viên và CBQL giáo dục cả về chính trị, tư tưởng, đạo đức và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ; cụ thể hoá chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

Tóm lại, có thể nói giáo dục đóng vai trò vị trí rất quan trọng, có ý nghĩa quyết định đối với việc xây dựng và phát triển con người - động lực chủ yếu của sự phát triển kinh tế - xã hội đất nước Đội ngũ nhà giáo là nhân

tố quyết định chất lượng dạy học, giáo dục Hiện nay, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đã và đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với ngành giáo dục đào tạo, với đội ngũ thầy cô giáo và CBQL giáo dục các cấp

1.4.2 Nhiệm vụ của trung tâm giáo dục thường xuyên

Có thể nói, nếu theo quy chế hoạt động của tgrung tâm GDTX thì nhiệm vụ của cơ sở giáo dục này được thể hiện trên nhiều phương diện khác nhau Chúng tôi khái quát lại thành các nhiệm vụ chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục, bao gồm:

+ Chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ;

+ Chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học, cập nhật kiến thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ;

+ Chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ bao gồm: chương trình bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học ứng dụng, công nghệ thông tin - truyền thông; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ; chương trình dạy tiếng dân tộc thiểu số cho cán bộ, công chức công tác tại vùng dân tộc, miền núi theo kế hoạch hằng năm của địa phương;

+ Chương trình GDTX cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông

Thứ hai, điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học

tập, đề xuất với sở giáo dục và đào tạo, chính quyền địa phương việc tổ chức các chương trình và hình thức học phù hợp với từng loại đối tượng

Thứ ba, tổ chức các lớp học theo các chương trình GDTX cấp trung

học cơ sở và trung học phổ thông quy định tại điểm d khoản 1 của Điều này dành riêng cho các đối tượng được hưởng chính sách xã hội, người tàn tật, khuyết tật, theo kế hoạch hằng năm của địa phương

Thứ tư, tổ chức dạy và thực hành kỹ thuật nghề nghiệp, các hoạt động

lao động sản xuất và các hoạt động khác phục vụ học tập

Thứ năm, nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm về tổ chức và hoạt

động nhằm nâng cao chất lượng giáo dục góp phần phát triển hệ thống GDTX

1.4.3 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

Như đã trình bày ở trên, đội ngũ nhà giáo là lực lượng trực tiếp quyết định chất lượng dạy học, giáo dục Muốn có trò giỏi, chăm ngoan thì trước hết phải có những người thầy giỏi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “thầy tốt thì ảnh hưởng tốt, thầy xấu thì ảnh hưởng xấu” Quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta là khẳng định vai trò quyết định của nhà giáo và CBQL giáo dục trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và tầm quan trọng của đội ngũ CBQL trong việc điều hành một hệ thống giáo dục đang ngày càng mở rộng và phát triển Vì vậy, để đảm bảo có đội ngũ CBQL có chất lượng cao, đủ sức mạnh để đảm nhận những trọng trách lớn mà Đảng và nhân dân giao phó là nhiệm vụ tất yếu, thường xuyên của ngành Giáo dục và Đào tạo

Ngày nay, giáo dục và đào tạo đang diễn ra trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và công nghệ phát triển cao, nhân loại đang chạy đua về trí tuệ, về chất xám Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đang đòi hỏi cấp bách cần phải có những con người rất mực trung thành với lý tưởng xã hội chủ nghĩa, giàu lòng yêu nước, có trình độ, kiến thức và có kỹ năng thành thạo, có năng lực sáng tạo, năng động, có thể làm ra những sản phẩm đủ sức cạnh tranh với thị trường thế giới Khâu then chốt trong giáo dục đào tạo là phải nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục, tập trung xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên có chất lượng cao cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu, phẩm chất, trình độ, năng lực

Ngành giáo dục cả nước đã và đang tích cực thực hiện Chỉ thị số CT/TW ngày 15/06/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc xây dựng

40-và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo 40-và CBQL giáo dục; Nghị quyết số 37/2004/QH11 của Quốc hội về giáo dục Toàn ngành đang nỗ lực thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” với 4 nội dung trọng tâm là “nói không” với

“tiêu cực trong thi cử”, “bệnh thành tích”, “vi phạm đạo đức nhà giáo” và

“việc cho học sinh không đạt chuẩn lên lớp”, cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương

về đạo đức, tự học và sáng tạo”, xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” Tất cả những việc làm đó thể hiện quyết tâm cao của ngành giáo dục và đào tạo trong việc xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL, đội ngũ giáo viên; nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, đáp ứng yêu cầu mới của cách mạng

Năm 2011, Ủy ban Nhân dân thành phố Hổ Chí Minh tổ chức Hội nghị Tổng kết công tác triển khai thực hiện Quyết định số 112/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2005-2010” Ngành Giáo dục và Đào tạo cũng đang triển khai thực hiện

đề án “Nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm GDTX giai đoạn 2010 – 2015 ” với nhiều nhóm giải pháp, từ tập trung đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, điều kiện dạy học đến đột phá trong quản lý tài chính, cải thiện chế độ đãi ngộ cho đội ngũ nhà giáo GDTX; từ đa dạng hóa các loại hình hoạt động GDTX đến công tác chăm lo xây dựng đội ngũ, trong đó, việc nâng cao hiệu quả và năng lực quản lý cho đội ngũ CBQL là một trong những giải pháp hàng đầu, quyết định chất lượng hoạt động của GDTX thành phố

Do đặc thù của đơn vị, đa số cơ sở vật chất và cả đội ngũ của GDTX thành phố đều xuất thân từ trường bổ túc văn hóa, với quy mô nhỏ hẹp, chủ yếu đáp ứng nhu cầu học bổ túc trung học cơ sở và bổ túc trung học phổ

thông cho các đối tượng là công nhân viên, người lao động lớn tuổi Chính vì lối mòn này mà khi cơ sở BTVH đã phát triển thành trung tâm GDTX, khó khăn lớn nhất không chỉ là cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu, chế độ chính sách chưa thỏa đáng mà trên hết là, nhận thức của đội ngũ CBQL chưa được thay đổi Họ chưa thay đổi tư duy nhằm cập nhật kịp thời và đầy đủ xu thế mới của GDTX với các loại hình hoạt động phong phú, đa dạng, đáp ứng nhu cầu học tập, học tập suốt đời của các đối tượng dân cư trên địa bàn.

Chính vì vậy mà việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX là hết sức quan trọng và cần thiết Phải làm sao cho đội ngũ này vừa vững chuyên môn, nghiệp vụ, vừa yêu ngành, hiểu ngành là khó khăn, là thách thức và cũng chính là mục tiêu của Giáo dục và Đào tạo thành phố Hồ Chí Minh

1.4.4 Nội dung của việc nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trung tâm GDTX

Đội ngũ CBQL trung tâm GDTX là tập thể những con người có kinh nghiệm, học vấn, vị trí và nhân cách phát triển ở mức độ cao Vì thế, để nâng cao chất lượng đội ngũ này, cần tập trung các nội dung chính sau đây:

1.4.4.1 Nâng cao nhận thức về phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp

CBQL trung tâm GDTX phải là người hiểu biết và chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp luật của Nhà nước; quy chế, quy định của ngành, của địa phương; tích cực tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân;

CBQL trung tâm GDTX phải là người không ngừng rèn luyện và giữ gìn phẩm chất, danh dự, uy tín của nhà giáo; trung thực, thẳng thắn, tâm huyết với nghề nghiệp và có trách nhiệm trong quản lý trung tâm; biết ngăn

ngừa và kiên quyết đấu tranh chống những biểu hiện tiêu cực, không lợi dụng chức vụ vì mục đích cá nhân và đảm bảo dân chủ trong hoạt động của trung tâm.

CBQL trung tâm GDTX phải là người có lối sống lành mạnh, phù hợp với bản sắc văn hoá dân tộc; có tác phong làm việc khoa học, sư phạm, năng động, linh hoạt và sáng tạo; biết giao tiếp và ứng xử đúng mực, có hiệu quả

và quyết đoán, có bản lĩnh đổi mới

1.4.4.2 Nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

CBQL trung tâm GDTX phải là người có hiểu biết sâu sắc về chương trình GDTX: mục tiêu, yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục trong các chương trình giáo dục thường xuyên; vị trí, vai trò và xu thế phát triển của GDTX và phương pháp xây dựng và phát triển chương trình đáp ứng nhu cầu người học

Về chuyên môn, CBQL trung tâm GDTX phải là người đạt trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo theo quy định hiện hành; có kiến thức vững vàng về môn học đã và đang đảm nhận giảng dạy; có hiểu biết về các môn học khác đáp ứng yêu cầu quản lý giáo dục và am hiểu lý luận, nghiệp vụ quản lý GDTX trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Về nghiệp vụ sư phạm, CBQL trung tâm GDTX phải là người có khả năng tổ chức, chỉ đạo thực hiện hiệu quả các phương pháp dạy học và giáo dục tích cực phù hợp với người học và biết hỗ trợ đồng nghiệp hiểu và thực hiện phương pháp dạy học tích cực cho người học

Ngoài ra, CBQL trung tâm GDTX phải là người có ý chí , tinh thần và

kế hoạch trong tự học và sáng tạo, có năng lực ngoại ngữ và ứng dụng công nghệ thông tin và biết xây dựng tập thể sư phạm của trung tâm thành tổ chức học tập, sáng tạo

1.4.4.3 Nâng cao năng lực quản lý

Về xây dựng tầm nhìn chiến lược, CBQL trung tâm GDTX phải là người có hiểu biết sâu sắc về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, giáo dục của địa phương, đất nước, một số quốc gia trong khu vực và trên thế giới; biết đánh giá, phân tích, dự báo được tình hình phát triển của trung tâm và tổ chức xây dựng định hướng chiến lược của trung tâm hướng tới sự phát triển của người học, mở rộng cơ hội tiếp cận, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của trung tâm

CBQL trung tâm GDTX là người thiết kế và định hướng triển khai các chương trình hành động, có quyết định đúng đắn, kịp thời nhằm đạt các mục tiêu phát triển trung tâm đồng thời phải xác định được mục tiêu ưu tiên dài hạn, trung hạn và ngắn hạn của trung tâm

CBQL trung tâm GDTX là người xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động phù hợp với các mục tiêu, chiến lược giáo dục và định hướng phát triển của địa phương và tổ chức triển khai và giám sát, đánh giá việc thực hiện kế hoạch của trung tâm

Về tổ chức bộ máy, phát triển đội ngũ, CBQL trung tâm GDTX là người xây dựng, tổ chức bộ máy của trung tâm; thực hiện việc quy hoạch, tuyển chọn, sử dụng, đánh giá và thực hiện đúng chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên; mở rộng mạng lưới cộng tác viên của trung tâm; thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của trung tâm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả các hoạt động, đảm bảo sự phát triển bền vững của trung tâm đồng thời xây dựng môi trường làm việc đồng thuận, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần, tạo điều kiện cho đội ngũ giáo viên, cán bộ, nhân viên phát huy tiềm năng, sáng kiến đóng góp tích cực vào các hoạt động phát triển trung tâm