Một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác thanh tra chuyên môn ở các trường trung học cơ sở huyện đông sơn tỉnh thanh hoá

Trong những năm qua, thực tiễn công tác thanh tra, kiểm tra nói chung,thanh tra chuyên môn của Phòng giáo dục Đông Sơn nói riêng còn nhiều bấtcập, hiệu quả cha cao, tác dụng điều chỉnh v

Bộ giáo dục và đào tạoTrờng đại học vinh

Lê văn dũng

Một số giải pháp nâng cao chất lợng

công tác thanh tra chuyên môn ở các trờng THCS huyện đông sơn - tỉnh thanh hoá

luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 60 14 05

Ngời hớng dẫn khoa học

PGS-TS Phạm Minh Hùng

Vinh, 2009

Lời cảm ơn

Với sự trân trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Phạ m Mi nh Hùng, ngời hớng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành tỏ lòng biết ơn tới lãnh đạo Nhà trờng, khoa

Đào tạo Sau đại học, các phòng, ban Trờng đại học Vinh đã quan tâm giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập và nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của các đồng chí lãnh

đạo, cán bộ chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đông Sơn; đội ngũ cán bộ thanh tra và cộng tác viên thanh tra giáo dục, các đồng chí cán

bộ quản lý và giáo viên các trờng trung học cơ sở huyện Đông Sơn, đã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, số liệu, thông tin bổ ích giúp tôi hoàn thành luận văn này.

Trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, mặc dù bản thân đã

có nhiều cố gắng, song không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót, tôi rất mong đợc sự góp ý, chỉ dẫn và giúp đỡ của các thầy, cô và các bạn đồng nghiệp.

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 12 năm 2009

Tác giả luận văn

Lê Văn Dũng

Mục lục

Trang

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phạm vi nghiên cứu 5

7 Các phơng pháp nghiên cứu 5

8 Đóng góp của luận văn 6 9 Cấu trúc luận văn 7

Chơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lợng công tác TTCM ở trờng THCS 8 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu 7 8 1.2 Các khái niệm cơ bản 9 11 1.2.1 Kiểm tra,thanh tra 11

1.2.2 Chuyên môn và hoạt động chuyên môn 17

1.2.3 Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lợng công tác TTCM 19 1.3 Một số vấn đề lý luận về TTGD và TTCM trờng THCS 22

1.3.1 Hệ thống TTNN và TTGD 22 1.3.1.1 Hệ thống thanh tra nhà nớc 22

1.3.1.2 Hệ thống thanh tra GD 24

1.3.2 Thanh tra chuyên môn trờng THCS 29

1.3.2.1 Hoạt động chuyên môn trong trờng THCS 29

1.3.2.2 Công tác thanh tra chuyên môn ở trờng THCS 32

i Mục đích, nội dung, phơng pháp TTCM ở trờng THCS 32

ii Đội ngũ cán bộ TTGD, tiêu chuẩn của CTVTTCM THCS 40

Kết luận chơng 1 44 Chơng 2 Cơ sở thực tiễn của vấn đề nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn ở trờng THCS huyện Đông sơn - tỉnh Thanh Hóa 45 2.1 Khái quát về tình hình KT-XH, VH-GD huyện Đông Sơn tỉnh Thanh Hóa 33 45 2.1.1 Vị trí địa lý, đặc điểm điều kiện tự nhiên và dân c 45

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 45 2.1.3 Khái quát tình hình phát triển GD THCS huyện Đông Sơn 47 2.2 Thực trạng công tác TTCM ở trờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh

Thanh hóa 542.2.1 Thực trạng nhận thức của GV và CBQL về công tác TTCM 542.2.2 Thực trạng triển khai công tác TTCM ở trờng THCS huyện Đông Sơn 59

2.3.1 Nguyên nhân của thành công 66

Chơng 3 Một số giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp 59 693.1.1 Đảm bảo tính mục tiêu 693.1.2 Đảm bảo tính thực tiễn 69

3.2.1 Giải pháp 1: Xây dựng các văn bản chỉ đạo, hớng dẫn hoạt động

TTCM THCS phù hợp với điều kiện thực tế địa phơng 713.2.2 Giải pháp 2: Nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ thanh tra viên

3.2.3 Giải pháp 3: Kế hoạch hoá công tác thanh tra chuyên môn trờng

THCS 813.2.4 Giải pháp 4: Tổ chức chỉ đạo và thực hiện công tác thanh tra, kiểm

tra chuyên môn theo đúng kế hoạch 843.2.5 Giải pháp 5: Tăng cờng kiểm tra, đánh giá công tác thanh tra, kiểm

tra chuyên môn đối với CBQL nhà trờng, các Thanh tra viên và các

3.2.6 Giải pháp 6: Xây dựng nề nếp tự KT, đánh giá tại các cơ sở GD tạo

sự hỗ trợ, phối hợp với công tác TT, kiểm tra của PGD 96 3.2.7 Giải pháp 7: Quản lý, sử dụng có hiệu quả kinh phí TTGD và các

yếu tố khác có liên quan đến hoạt động thanh tra, kiểm tra 1013.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp đã đề xuất 1053.4 Khảo nghiệm về sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề

Phô lôc P1

Mở đầu

1 Lý do chọn đề tài

Với mục tiêu cơ bản là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dỡngnhân tài, phát triển GD&ĐT là động lực trực tiếp đến mọi mặt của đời sống xãhội, trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng của xã hội và tạo lập nguồn vốn con ngời

là nguồn nhân lực quan trọng nhất trong quá trình phát triển đất nớc

Khẳng định quan điểm "Giáo dục và Đào tạo là sự nghiệp của toàn Đảng,của Nhà nớc và của toàn dân", tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của

Đảng các vấn đề liên quan đến GD - ĐT đã đợc khẳng định:

“Giáo dục là quốc sách hàng đầu” , “Phát triển GD&ĐT là một trongnhững động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá

đất nớc, là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con ngời - Yếu tố cơ bản

để phát triển xã hội, tăng trởng kinh tế nhanh và bền vững” "Tiếp tục nâng caochất lợng GD toàn diện, đổi mới nội dung, phơng pháp dạy và học, hệ thống tr-ờng lớp và hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện "chuẩn hoá, hiện đại hoá, xãhội hoá" thực hiện phơng châm "học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao

động sản xuất, nhà trờng gắn với xã hội" [12; 35]

"Tăng ngân sách nhà nớc cho giáo dục và đào tạo theo nhịp độ tăng ởng kinh tế " "Thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo điều kiện chongời nghèo, những ngời có dị tật bẩm sinh có cơ hội và điều kiện học tập"

tr-"Thực hiện chủ trơng xã hội hoá giáo dục, phát triển đa dạng các hình thức đàotạo" "Khắc phục khuynh hớng "thơng mại hoá" giáo dục, ngăn chặn nhữngtiêu cực trong giáo dục chấn chỉnh công tác quản lý hệ thống trờng học" [12;36]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành Trung ơng Đảng khoáVIII về định hớng chiến lợc phát triển GD&ĐT trong thời kỳ công nghiệp hoá,hiện đại hoá đã khẳng định những thành tích to lớn cũng nh những yếu kém tồntại của ngành GD&ĐT trong thời gian qua Để phát huy những thành tích đã đạt

đợc và hạn chế những mặt còn thiếu sót, Nghị quyết cũng chỉ ra sự cần thiết

phải “hoàn thiện hệ thống thanh tra giáo dục, tăng cờng công tác thanh tra, tậptrung vào thanh tra chuyên môn".

Những quan điểm chỉ đạo trên của Đảng tạo cơ hội và định hớng đểGD&ĐT phát triển lành mạnh, bền vững góp phần đào tạo nguồn nhân lực phục

vụ công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Ngay từ khi chủ nghĩa khoa học xã hội ra đời, rất nhiều lĩnh vực khoahọc đợc xem xét, bàn luận; trong quản lí nhà nớc, về công tác thanh tra, nhàsáng lập thiên tài C.Mác - Ăng ghen đã quan niệm : “Thanh tra là một phạm trùlịch sử gắn với quá trình lao động xã hội Chính bản chất của quá trình lao độngxã hội đòi hỏi tính tất yếu phải có sự quản lí Nhà nớc” "sự quản lí để điều hoàhoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự khácnhau giữa sự vận động của cơ chế sản xuất với sự vận động của yếu tố kháchquan độc lập hợp thành cơ chế sản xuất đó”

V.I.Lênin, trong những quyết sách để bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa nontrẻ đã rất chú trọng đến công tác thanh tra: “Chúng ta phải tổ chức kiểm tranghiêm ngặt công tác của chúng ta phải kiểm tra thực sự đúng đắn trên quan

điểm nền kinh tế quốc dân mà kiểm tra; phải kiểm tra lại chủ trơng của chúng ta

đã tuyên bố từng giờ, từng phút, từng giây Ban thanh tra công nông không chỉ

có nhiệm vụ, thậm chí không phải nhiệm vụ tóm bắt và vạch mặt mà phải cải tổ

Bộ dân uỷ thanh tra công nông để tăng cờng sự kiểm tra từ phái quần chúngnhằm tiêu diệt thứ cỏ dại của chủ nghĩa quan liêu"

Tại Hội nghị cán bộ thanh tra toàn miền Bắc lần thứ nhất ngày 19/4/1955

Hồ Chủ Tịch đã huấn thị: “Thanh tra là tai mắt của trên, là ngời bạn của dớitheo dõi chỉ thị, chính sách, thông t đa xuống cho đến lúc hoàn thành” “ Sựkiểm tra việc thực hiện đợc đặt ra một cách đúng đắn là ngọn đèn pha giúp cholàm sáng tỏ tinh thần hoạt động của bộ máy trong bất kỳ thời gian nào, chínphần mời những chỗ hỏng, chỗ hở đều do thiếu sự kiểm tra Thanh tra và kiểmtra thờng xuyên, đúng đắn, chắc chắn những chỗ hổng, chỗ hở đều có thể ngănngừa đợc”

Điều đó chứng tỏ: Thanh tra, kiểm tra đã xuất hiện nh một tất yếu kháchquan ở nhiều nhà nớc có hình thái kinh tế xã hội khác nhau, từ các nhà nớcphong kiến đến các nhà nớc t sản hiện đại và nhà nớc xã hội chủ nghĩa; đồngthời đợc sử dụng nh một công cụ thiết yếu nhằm tăng cờng quyền lực nhà nớc ởtất cả các tổ chức xã hội của các quốc gia.

Trong hoạt động quản lý nói chung, quản lý giáo dục nói riêng, quá trìnhquản lý diễn ra liên tục theo bốn bớc cơ bản (gọi là chu trình quản lý) là: Kếhoạch hoá; Tổ chức; Chỉ đạo; Kiểm tra (và thanh tra) Trong đó, chức năngkiểm tra đợc coi là mắt xích tối quan trọng vì nó giúp nhà quản lý xác định hệquản lý đang ở tình trạng nào để có giải pháp điều chỉnh cho phù hợp Chứcnăng kiểm tra trong quản lý còn là cầu nối giữa nhà quản lý và đối tợng bị quản

lý - Nơi diễn ra quá trình thông tin và thu nhận thông tin để hệ vận động và pháttriển

Nghị quyết số 40/2000/QH-10 ngày 09/12/2000 của Quốc hội Nớc Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đổi mới giáo dục phổ thông, chính thức khởi

đầu cuộc cách mạng về GD&ĐT ở Việt Nam lần thứ t Trong công cuộc đổimới này, để tiến hành có hiệu quả, chúng ta phải chấp nhận những thách thứcrất đa dạng và phong phú trong thực tiễn Sự đổi mới về nội dung chơng trình,phơng pháp dạy học, những thay đổi trong đánh giá xếp loại học sinh đòi hỏinhững thanh tra viên chuyên ngành phải tiếp cận và có những kỹ năng tơng ứng

Trong những năm qua, thực tiễn công tác thanh tra, kiểm tra nói chung,thanh tra chuyên môn của Phòng giáo dục Đông Sơn nói riêng còn nhiều bấtcập, hiệu quả cha cao, tác dụng điều chỉnh và định hớng các hoạt động chuyênmôn ở các trờng THCS trong toàn huyện cha đồng bộ Những văn bản hớngdẫn, chỉ đạo chuyên môn, việc triển khai các chuyên đề trong năm đợc chuyểnhoá vào thực tiễn với hiệu quả thấp đã gây ra sự mất niềm tin của CBGV vànhân dân vào hệ thống giáo dục nói chung, các trờng THCS trong huyện nóiriêng Mặt khác, công tác thanh tra, kiểm tra cha đợc tiến hành thờng xuyên,

liên tục, đã không đáp ứng đợc nhu cầu đợc đánh giá của cán bộ, giáo viên; đãlàm giảm động cơ lao động sáng tạo, xu hớng phấn đấu vơn lên của các tập thể,cá nhân trong toàn ngành giáo dục.

Tổ chức thanh tra giáo dục huyện và tơng đơng là tổ chức cuối cùngthuộc hệ thống thanh tra chuyên ngành của ngành GD&ĐT đợc xác định cơcấu, nhiệm vụ, quyền hạn tại các văn bản pháp qui hiện hành; song, đội ngũthanh tra viên và cộng tác viên thanh tra thực hiện nhiệm vụ hiệu quả cha cao,những sai sót về nguyên tắc và nghiệp vụ ít nhiều đã tạo nên tâm lí thiếu tin t-ởng của các đối tợng đợc thanh tra đối với các cơ quan chức năng thuộc ngànhgiáo dục nói riêng, các cơ quan chức năng nhà nớc nói chung

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, tôi chọn nghiên cứu đề tài:

“Một số giải pháp nâng cao chất lợng công tác Thanh tra chuyên môn ở các trờng trung học cơ sở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá“ với mong muốn

đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào việc nâng cao hiệu quả côngtác thanh tra, kiểm tra chuyên môn ở các trờng THCS, nhằm điều chỉnh, định h-ớng và đánh giá đúng các hoạt động quản lý giáo dục, tạo tiền đề vững chắc đểnâng cao chất lợng giáo dục toàn diện ở các đơn vị trờng học trong toàn huyện

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải phápnhằm nâng chất lợng công tác thanh tra chuyên môn trong các trờng THCS

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động thanh tra chuyên môn ở trờng THCS

3.2 Đối tợng nghiên cứu

Các giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn ở cáctrờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa

4 Giả thuyết khoa học

Có thể nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn trong các trờngTHCS ở huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá nếu đề xuất đợc các giải pháp có cơ

sở khoa học và có tính khả thi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh tra chuyên môn ở cáctrờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá

5.3 Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh trachuyên môn ở các trờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá

6 phạm vi nghiên cứu

Do hạn chế về thời gian và yêu cầu của một luận văn Thạc sỹ đề tài chỉtập trung vào nghiên cứu thực trạng hoạt động thanh tra chuyên môn ở các trờngTHCS của phòng GD&ĐT huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá

7 Các phơng pháp nghiên cứu

Để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, tác giả đã sử dụng cácnhóm phơng pháp sau đây:

7.1 Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu các văn kiện của Đảng, Nhà nớc, các chỉ thị, quy định củangành giáo dục, các tài liệu lý luận về công tác cán bộ, thanh tra, thanh tra giáodục và các văn bản có liên quan đến công tác thanh tra nhằm đa ra những cơ sở lýluận để nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn ở các trờng THCShuyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá

7.2 Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn.

7.2.1 Phơng pháp điều tra bằng phiếu: Điều tra bằng phiếu theo các tiêuchí liên quan đến phạm vi của đề tài nghiên cứu.

7.2.2 Phơng pháp phân tích sản phẩm hoạt động: Khảo sát các kết quảThanh tra chuyên môn và tổ chức thanh tra của Phòng GD&ĐT huyện ĐôngSơn, tỉnh Thanh Hoá

7.2.3 Phơng pháp phỏng vấn: Phỏng vấn lấy ý kiến của các chuyên gia,các thanh tra viên, các cán bộ quản lý trờng học, cán bộ giáo viên về công tác

và đội ngũ thanh tra

7.2.4 Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý giáo dục: Tổng kết kinhnghiệm thanh tra chuyên môn và phát triển đội ngũ thanh tra của Phòng GD&ĐThuyện Đông Sơn - Thanh Hoá

7.2.5 Phơng pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến các chuyên gia đánh giá

về kết quả thanh tra chuyên môn các trờng THCS

7.3 Phơng pháp thống kê toán học: Sử dụng toán thống kê để tổng hợp kết

quả điều tra và xử lý số liệu thu đợc

Chơng 1 Cơ sở lý luận của giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra

chuyên môn ở các trờng THCS

Chơng 2 Thực trạng giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên

môn ở các trờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá trong những năm vừa qua

Chơng 3 Những giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh chuyên môn ở

các trờng THCS huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hoá trong giai đoạn hiện nay

Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lợng

công tác thanh tra chuyên môn ở trờng THCS

Trên thế giới, trong tiến trình phát triển đất nớc, không có một quốc gia nào,dân tộc nào lại không quan tâm đến phát triển giáo dục.

Ngay từ đầu thế kỷ XIX Nhật Bản đã quan tâm đến phát triển giáo dục, thậpniên 70, 80 của thế kỷ trớc Hàn Quốc, Đài Loan là những tấm gơng về tập trung

đầu t, chăm lo cho sự nghiệp phát triển giáo dục Việc gia tăng sức mạnh nguồnlực con ngời đợc các quốc gia này thực hiện bằng các cuộc cách mạng vềGD&ĐT Từ một nớc nghèo không có tài nguyên thiên nhiên, sau 25 năm HànQuốc trở thành một quốc gia có nền kinh tế, công nghệ đứng thứ 11 trên thế giới,

sự thần kỳ này đợc thực hiện bởi sự đầu t đúng mức cho giáo dục, bởi sự học tậpchăm chỉ, ý chí quyết liệt vơn lên của ngời dân Hàn Quốc

Để giữ vững vị trí đứng đầu về kinh tế, khoa học và công nghệ nớc Mỹ rấtchú trọng đến sự phát triển giáo dục, bằng sự đầu t tài chính lớn và sự quan tâmchia sẽ của toàn xã hội Trong thông điệp gửi quốc dân của tổng thống MỹBill.ClinTơn ngày 4/2/1997 đã kêu gọi: ‘‘Tôi đa ra lời kêu gọi hành động để cho n-

ớc Mỹ bớc vào thế kỷ 21, hành động để duy trì nền kinh tế của chúng ta, hành

động để tăng cờng nền giáo dục, công nghệ, khoa học ‘’

Đảng và nhà nớc ta, ngay từ khi mới thành lập nớc đã rất quan tâm đến giáodục, coi sự dốt nát (do thiếu giáo dục) nguy hiểm nh giặc ngoại xâm Ngày naycàng coi trọng giáo dục, coi ‘‘giáo dục là quốc sách hàng đầu’’, toàn xã hội rấtchăm lo đến sự nghiệp giáo dục vì mọi ngời nhận thức đợc: Giáo dục đợc coi lànền tảng cho sự phát triển khoa học kỹ thuật, là cội nguồn để dân giàu nớc mạnh,xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Ngày 29/10/1988 Bộ Giáo dục (nay là Bộ Giáo dục và Đào tạo) đã có quyết

định số 1019/QĐ ban hành bản quy định về tổ chức và hoạt động của hệ thốngthanh tra giáo dục Ngày 28/9/1992 Hội đồng Bộ trởng (nay là Chính phủ) ra Nghị

định 358/HĐBT về tổ chức và hoạt động của thanh tra giáo dục Sau đó Bộ Giáodục và đào tạo đã có quyết định số 478/QĐ ngày 11/3/1993 ban hành quy chế tổchức và hoạt động của hệ thống thanh tra giáo dục và đào tạo Tháng 12 năm 1998,

Luật giáo dục nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đợc ban hành, ở mục 4chơng VII từ điều 98 đến điều 103 đã quy định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, tráchnhiệm của thanh tra giáo dục và đối tợng TT.

Ngày 20/10/2006 Bộ GD&ĐT ra thông t số 43/2006/TT- BGD&ĐT về ớng dẫn thanh tra toàn diện nhà trờng, cơ sở giáo dục khác và thanh tra hoạt

đoạn cuối cùng, kết thúc một chu trình quản lí Kiểm tra giúp cho việc chuẩn bịtích cực cho kỳ kế hoạch tiếp theo Kiểm tra tốt, đánh giá đợc sâu sắc và chuẩn

bị trạng thái cuối cùng của hệ (nhà trờng) thì đến kỳ kế hoạch (năm học) tiếptheo việc soạn thảo kế hoạch năm học mới sẽ thuận lợi, kế thừa đợc các mặtmạnh để tiếp tục phát huy, phát hiện đợc lệch lạc để uốn nắn loại trừ Tác giảkết luận: Nh vậy, theo lí thuyết xibecnêtic, kiểm tra giữ vai trò liên hệ nghịchtrong quá trình quản lí Nó giúp cho chủ thể quản lí điều khiển một cách tối u

hệ quản lí Không có KT, không có quản lí [25; 73]

Tác giả Đặng Quốc Bảo trong "Những vấn đề cơ bản về quản lý giáodục" đăng trong tài liệu "Những vấn đề quản lý nhà nớc và quản lý giáo dục" -Trờng CBQL Giáo dục - đào tạo Trung ơng I - 1998, xác định: Quản lý giáo dục

có 4 chức năng cụ thể: Kế hoạch hoá, chỉ huy, điều hành, kiểm tra Trong đó

"Kiểm tra là công việc gắn bó với sự đánh giá tổng kết kinh nghiệm giáo dục,

điều chỉnh mục tiêu"[6.125]

Về quản lý trờng học, tác giả Trần Kiểm đã viết: "Hiệu quả quản lý nhàtrờng phụ thuộc nhiều vào chừng mực ngời hiệu trởng sử dụng thông tin khách

quan, đáng tin cậy, toàn diện, đầy đủ và kịp thời của mỗi giáo viên về chất lợngkiến thức, về mức độ đợc giáo dục và tính kỷ luật của học sinh"[7.123] Thôngtin khách quan thu đợc chủ yếu qua kết quả thanh tra.

Với đề tài về thanh tra giáo dục, đã có nhiều tác giả đề cập Các bài viết

đăng trên tạp chí thông tin quản lý giáo dục, các bài giảng trong các lớp huấnluyện thanh tra trờng CBQL GD&ĐT Trung ơng I của các tác giả Lu Xuân Mới,Nguyễn Trọng Hậu, Dơng Chí Trọng đã đề cập nhiều vấn đề liên quan đến côngtác kiểm tra, thanh tra giáo dục Năm 2003, hai tác giả Quang Anh - Hà Đăng đã xuấtbản cuốn: "Những điều cần biết trong hoạt động thanh tra, kiểm tra giáo dục - đàotạo" có tính chất tổng hợp các vấn đề cơ bản về thanh tra giáo dục - đào tạo Năm

2006 tác giả Hà Thế Truyền đã trình bầy "kiểm tra- thanh tra và đánh giá trong giáodục’’ có nội dung quan trọng mang tính nghiệp vụ cho công tác kiểm tra, thanh tratrong các nhà trờng

Ngoài ra một số luận văn thạc sĩ chuyên ngành QLGD, các đề tài vềthanh tra giáo dục trong các lớp tập huấn cán bộ thanh tra của một số tác giảcũng đề cập đến vấn đề thanh tra, kiểm tra, bồi dỡng đội ngũ thanh tra viên

Các đề tài và bài viết nêu trên đã đề cập đến các vấn đề chung của công tácthanh tra giáo dục, chủ yếu là các khía cạnh thanh tra đánh giá giáo viên, nhà tr-ờng, quản lý công tác TT và là những tài liệu có giá trị và bổ ích

Tuy nhiên cha có đề tài nào nghiên cứu một cách chi tiết, cụ thể về côngtác thanh tra chuyên môn trờng THCS cho ngành giáo dục nói chung và giáodục huyện Đông Sơn nói riêng Do vậy vấn đề nâng cao chất lợng công tácthanh tra chuyên môn ở các trờng THCS và các cấp học khác lúc này là rất cầnthiết, thanh tra giáo dục Thanh Hoá cần đợc nghiên cứu làm sáng tỏ về cả lýluận và thực tiễn Chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài này với mong muốn góp phầnnâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn ở các trờng THCS huyện ĐôngSơn trong giai đoạn hiện nay nhằm đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới sự

nghiệp giáo dục - đào tạo nói chung, giáo dục và đào tạo huyện Đông Sơn nóiriêng.

Trong thực tiễn đã có nhiều cách định nghĩa khác nhau về khái niệmkiểm tra :

Theo Từ điển Tiếng Việt tờng giải và liên tởng [tr.437]: "Kiểm tra là xemxét kỹ đến từng chi tiết, để xác định tính hợp pháp (của giấy tờ, hàng hóa )mức độ đúng sai (của việc học tập, thi hành các điều lệ )" Theo đó, kiểm tra

đợc hiểu với nghĩa là một dạng hoạt động nào đó để rút ra nhận xét, đánh giá vàcuối cùng là nhằm tác động, điều chỉnh hoạt động của con ngời cho phù hợp vớimục đích đặt ra

Theo tác giả Hà Thế Ngữ: "Kiểm tra là xem xét thực tế để tìm ra nhữngsai lệch so với quyết định, kế hoạch và chuẩn mực đã qui định; phát hiện ratrạng thái thực tế; so sánh trạng thái đó với khuôn mẫu đã đặt ra; khi phát hiện

ra những sai sót thì cần phải điều chỉnh, uốn nắn và sửa chữa kịp thời"(Tạp chíNCGD số 4 - 1984)

Hoạt động kiểm tra đợc thực hiện thờng xuyên, rộng rãi trong thực tiễn.Với đời sống xã hội, kiểm tra giúp cho mỗi ngời điều chỉnh đợc hành vi phùhợp với mục đích của mình và đáp ứng yêu cầu của cộng đồng Bởi thế, kiểmtra giúp cho con ngời có thể quản lý đợc hành vi của mình Với Nhà nớc, kiểmtra là một nội dung không thể thiếu của công tác quản lý Thông qua kiểm tra,

các chủ thể quản lý tự điều chỉnh hành vi của mình theo mục tiêu, nhiệm vụquản lý nhà nớc; cơ quan quản lý cấp trên có thể thờng xuyên xem xét tình hìnhtriển khai thực hiện nhiệm vụ của cơ quan cấp dới Kiểm tra trong giáo dục nó

có tầm quan trọng tác động mạnh mẽ tới chất và lợng của sản phẩm giáo dục,trong quản lý qua kiểm tra nó có thể phản ánh thực trạng tình hình, kết quả thựchiện nhiệm vụ của nhà trờng và công tác quản lý của hiệu trởng, đối chiếu thựctrạng đó với quy định của điều lệ nhà trờng và các văn bản liên quan, còn kiểmtra hoạt động chuyên môn trong các trờng học là một khâu không thể thiếutrong quản lý giáo dục, vì nó có thể cho ta xem xét cụ thể việc thực hiện cácnhiệm vụ và kết quả thực hiện của giáo viên, đối chiếu với những yêu cầu, tiêuchuẩn những quy định để xem giáo viên đạt hay cha đạt, làm tốt hay cha làm tốtcác nhiệm vụ đợc giao, kết quả kiểm tra là cơ sở chủ yếu cho việc đánh giá, tvấn và thúc đẩy

1.2.1.2 Thanh tra:

Khái niệm thanh tra (inspect) xuất phát từ gốc Latin (inspectore) có nghĩa

là "nhìn vào bên trong" Theo Nguyễn Văn Đạm trong cuốn Từ điển Tiếng Việttờng giải và liên tởng(NXB văn hóa thông tin- Hà Nội, năm 1999) [32.757]:Thanh tra là xem xét, nhân danh chính quyền và về mặt chuyên môn (quá trìnhtiến hành một việc, thi hành những quyết định, lệ luật, thực hiện một chức năng

…) để phát hiện những trờng hợp vi phạm các nguyên tắc đã đợc ban hành.[32.757]:

Nhà học giả Breitzinger cho rằng: Thanh tra và kiểm tra là những chứcnăng chung của quản lí nhà nớc, là mối quan hệ ngợc chiều trong chu trìnhquản lí nhằm phân tích, đánh giá, theo dõi những mục tiêu nhiệm vụ quản lí đã

đề xuất từ đầu

Theo Ernst Forsthoft : Thanh tra, kiểm tra là những chức năng, nhữngmặt quản lí nói chung, chúng liên hệ, tác động lẫn nhau; trong mối tơng quanvới quản lí nhà nớc thì thanh tra giữ vai trò trực tiếp, bởi chính trong quá trìnhthanh tra, u thế về tính quyền lực nhà nớc đợc thể hiện rõ hơn so với kiểm tra

Trong Pháp lệnh Thanh tra ghi rõ: "Thanh tra là chức năng thiết yếu củacơ quan quản lí nhà nớc, là phơng thức đảm bảo pháp chế, tăng cờng kỷ luậttrong quản lí nhà nớc, thực hiện quyền dân chủ Xã hội chủ nghĩa".[33]

Tại Điều 1, Nghị định của Chính Phủ về tổ chức và hoạt động của Thanhtra giáo dục ghi: "Thanh tra giáo dục là thanh tra chuyên ngành về giáo dục.Thanh tra giáo dục thực hiện quyền thanh tra trong phạm vị quản lí nhà nớc vềgiáo dục, nhằm bảo đảm việc thi hành pháp luật, phát huy nhân tố tích cực,phòng ngừa và xử lí vi phạm, bảo vệ lợi ích của Nhà nớc, quyền và lợi ích hợppháp của tổ chức, cá nhân trong lĩnh vực giáo dục "

Nội dung các định nghĩa trên khẳng định: Thanh tra, kiểm tra là mộttrong những chức năng của hoạt động quản lí nhà nớc; nếu không thanh tra,kiểm tra thì không thể làm tốt chức năng quản lí nhà nớc và làm cho quá trìnhquản lí mất đi một chức năng thiết yếu, do vậy không thể mang lại hiệu quả caotrong hoạt động quản lí

Theo quan điểm của Đảng và Nhà nớc ta về công tác thanh tra, chúng ta

có thể hiểu khái niệm này nh sau: Thanh tra là một dạng hoạt động, là một chứcnăng của quản lí nhà nớc đợc thực hiện bởi chủ thể quản lí có thẩm quyền, nhândanh quyền lực nhà nớc, nhằm tác động đến đối tợng quản lí trên cơ sở xem xét,

đánh giá u khuyết điểm, phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lí viphạm, tăng cờng quản lí, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lí, tăng cờng phápchế bảo vệ quyền lợi nhà nớc, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

Có thể hiểu thanh tra giáo dục là hoạt động quản lí nhà nớc do các chủthể có thẩm quyền tiến hành kiểm tra, xem xét, kiểm soát hoạt động của các tổchức và cá nhân có hoạt động trong hoặc có liên quan đến lĩnh vực giáo dục -

đào tạo đối với việc thực hiện pháp luật, nhằm phát huy những nhân tố tích cực

đồng thời phát hiện, phòng ngừa, xử lí các vi phạm, bảo vệ lợi ích của nhà nớc,các lợi ích hợp pháp của các tổ chức và cá nhân

Thanh tra là kiểm tra có tính chất nhà nớc của cơ quan quản lý cấp trên

đối với cơ quan, tổ chức và cá nhân cấp dới do tổ chức thanh tra thực hiện, có

trách nhiệm thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kếhoạch nhà nớc của cơ quan, tổ chức và cá nhân nhằm phát huy nhân tố tíchcực, phòng ngừa xử lý các vi phạm, góp phần thúc đẩy hoàn thành nhiệm vụ,hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cờng pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợiích của nhà nớc, các quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, côngdân.

1.2.1.3 Phân biệt giữa kiểm tra và thanh tra:

* Sự giống nhau của kiểm tra và thanh tra:

Kiểm tra, thanh tra giống nhau ở tính mục đích Thông qua kiểm tra,thanh tra nhằm phát huy những nhân tố tích cực, phát hiện hoặc phòng ngừa

vi phạm, góp phần thúc đẩy và hoàn thành nhiệm vụ trong hoạt động quản lýnhà nớc

- Về mục đích: cả hai hoạt động TT, và kiểm tra đều đi sâu kiểm tra, theo dõi các hoạt động để giúp đỡ đối tợng hoàn thành nhiệm vụ

- Về chức năng: Đều là hệ thống phản hồi, thực hiện việc tạo lập kênh thông tin phản hồi trong quản lý

- Về nội dung công việc: Về thực chất đều là hoạt động kiểm tra -

đánh giá

Tóm lại, thanh tra, kiểm tra đều phát hiện, phân tích đánh giá thực tiễnmột cách chính xác, khách quan trung thực làm rõ đúng sai, nguyên nhân dẫn

đến sai phạm, từ đó đề xuất biện pháp khắc phục và xử lý sai phạm

* Sự khác nhau của kiểm tra và thanh tra:

- Khác nhau về nội dung:

Nội dung kiểm tra thờng dễ dàng nhận thấy, ngợc lại nội dung thanh trathờng đa dạng, phức tạp hơn Tuy vậy phân biệt này chỉ có tính tơng đối vì thếtrên thực tế có những vụ việc thuộc về kiểm tra nhng không phải hoàn toàn đơn

giản Bởi vậy một vấn đề thuộc về kiểm tra hay thanh tra cần căn cứ vào nộidung vụ việc cụ thể để xác định.

- Khác nhau về chủ thể:

Chủ thể của hoạt động thanh tra trớc hết là tổ chức thanh tra chuyênnghiệp nhà nớc Ngoài ra, khi cần thiết cơ quan nhà nớc có thẩm quyền cũngthành lập đoàn thanh tra để thanh tra theo thẩm quyền quản lý đợc pháp luật quy

định Còn chủ thể của kiểm tra đa dạng hơn Vì nội dung kiểm tra đa dạng vàhoạt động thờng xuyên, rộng khắp nên chủ thể của kiểm tra rất rộng và đa dạng.Trong công tác quản lý, mọi cơ quan, đơn vị đều là chủ thể của kiểm tra; Các cơquan quản lý nhà nớc, các tổ chức kinh tế, các đoàn thể, lực lợng vũ trang cótrách nhiệm tự kiểm tra hoạt động của mình Thờng ngày, mỗi ngời đều thực hiệnkiểm tra hoạt động của mình

- Khác nhau về trình độ nghiệp vụ:

Hoạt động thanh tra đòi hỏi thanh tra viên phải có nghiệp vụ giỏi, amhiểu về kinh tế - xã hội, có khả năng chuyên môn sâu vào lĩnh vực mà thanh trahớng đến Có nh vậy mới có thể khám phá chiều sâu của vụ việc, thu thập đợcthông tin, chứng cứ, xác minh, đối chiếu, phân tích, đánh giá tình hình đi đếnkết luận chính xác, khách quan Do nội dung của hoạt động kiểm tra ít phức tạphơn thanh tra và chủ thể của kiểm tra bao gồm lực lợng rộng lớn có tính quầnchúng, phổ biến nên nói chung, trình độ nghiệp vụ kiểm tra không nhất thiết đòihỏi nh nghiệp vụ thanh tra Tuy nhiên sự phân biệt trình độ kiểm tra, thanh trachỉ là tơng đối

- Khác nhau về phạm vi hoạt động:

Phạm vi hoạt động kiểm tra thờng theo bề rộng, diễn ra liên tục ở khắpnơi với nhiều hình thức phong phú, mang tính quần chúng Phạm vi hoạt độngthanh tra thờng hạn hẹp hơn Hoạt động thanh tra thờng có sự chọn lọc Nhìn

chung ở từng cấp, số lợng đề tài thanh tra và địa điểm thanh tra ít hơn số lợng

đề tài kiểm tra và địa điểm kiểm tra

- Khác nhau về thời gian tiến hành:

Trong hoạt động thanh tra, thờng có nhiều vấn đề phải xác minh, đốichiếu rất công phu, nhiều mối quan hệ đều đợc làm rõ cho nên phải sử dụngthời gian dài hơn so với kiểm tra Tuy nhiên, nếu so sánh từng cuộc kiểm tra

đơn lẻ, đôi khi có cuộc kiểm tra kéo dài hơn thanh tra, song nhìn tổng quát thìthời gian thanh tra dài hơn thời gian kiểm tra

* Mối quan hệ qua lại giữa kiểm tra và thanh tra:

Sự phân biệt giữa kiểm tra và thanh tra chỉ là tơng đối khi tiến hành cuộcthanh tra, thờng phải tiến hành nhiều hoạt động kiểm tra Ngợc lại, đôi khi tiếnhành kiểm tra là để làm rõ vụ, việc và từ đó lựa chọn nội dung thanh tra Kiểmtra và thanh tra là hai khái niệm khác nhau nhng có liên hệ qua lại với nhau Dovậy khi nói đến một khái niệm nào ngời ta thờng nhắc đến cả cặp với tên gọi:kiểm tra, thanh tra hay thanh tra, kiểm tra

1.2.2 Chuyên môn và hoạt động chuyên môn.

1.2.2.1 Chuyên môn: Theo Từ điển Tiếng Việt tờng giải và liên tởng (Nhà

xuất bản văn hóa thông tin - Hà Nội 1999); chuyên môn là công việc của từngngành riêng biệt đòi hỏi phải đợc đào tạo mới biết ”[32 164]

1.2.2.2 Hoạt động chuyên môn trong trờng THCS.

Các trờng THCS là đơn vị hoạt động theo chức năng chuyên môn củangành GD, thuộc hệ thống GD Quốc dân, nó có nhiệm vụ thực hiện theo luật

GD, điều lệ trờng THCS, quy định tại các văn bản khác có liên quan của củangành GD, các hoạt động chuyên môn trong các trờng THCS đợc hiểu nh sau:(1) Hoạt động quản lý của Hiệu trởng và Ban giám hiệu nhà trờng và cáchoạt động chuyên môn khác, dới sự chỉ đạo về chuyên môn của ngành GD-ĐT (2) Là hoạt động dạy và học của GV và HS, chịu sự quản lý của Hiệu tr-ởng và ban giám hiệu nhà trờng

+ Những hoạt động quản lý của Hiệu trởng:

- Xây dựng kế hoạch

- Quản lý cán bộ, GV nhân viên

- Bố trí sử dụng đội ngũ cán bộ, GV, nhân viên

- Quản lý cán bộ GV thực hiện chủ trơng, đờng lối của Đảng, chính sách,pháp luật của nhà nớc

- Bồi dỡng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, GV, nhân viên

- Hoạt động của việc kiểm tra thực hiện kế hoạch mục tiêu GD của nhà ờng, hoạt động giảng dạy của GV và các hoạt động khác, để lấy cơ sở khen th-ởng và kỷ luật nhằm khuyến khích động viên những cá nhân hoàn thành xuấtsắc, kịp thời ngăn ngừa và kỷ luật đối với những cá nhân tập thể thực hiện saichủ trơng đờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nớc và những viphạm quy chế chuyên môn của ngành

tr Hoạt động quản lý hành chính gồm: Cập nhật, soát xét, quản lý các hồsơ, sổ sách theo quy định của điều lệ nhà trờng

- Hoạt động về tài chính của nhà trờng gồm: quản lý thu, chi, sử dụng cácnguồn tài chính; xây dựng, sử dụng bảo quản cơ sở vật chất và thiết bị trờng học

- Hoạt động của thực hiện chế độ chính sách của nhà nớc: Đối với cán bộ,

GV, nhân viên, HS và thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trờng

do Bộ GD - ĐT ban hành

- Tham mu với cơ quan quản lý cấp trên, với chính quyền địa phơng vàcông tác xã hội hoá GD.

- Quản lý và tổ chức giáo dục HS

- Khen thởng kỷ luật HS

- Xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại HS

+ Những hoạt động s phạm của GV: là hoạt động chuyên môn nhằm truyền

thụ kiến thức và GD cho HS qua quá trình dạy học của GV, chính vì vậy nhữnghoạt động s phạm của GV là rất quan trọng trong hoạt động chuyên môn củanhà trờng, vì chất lợng dạy học của GV nếu đạt chất lợng thì nó có thể giúp chonhà trờng cũng nh cho xã hội một sản phẩm tốt, còn nếu chất lợng dạy học của

GV kém thì nó để lại cho nhà trờng cũng nh xã hội hậu quả xấu lâu dài ảnh ởng tới lòng tin của nhân dân đối với GD Nhìn thấy tầm quan trọng của hoạt

h-động CM của GV nh vậy ngành GD đã tiêu chuẩn hoá về hoạt h-động CM theocác quy định về chuyên môn nh:

- Ngời GV khi lên lớp phải có đủ trình độ tơng đơng với cấp học của mìnhgiảng dạy

- Nắm vững chơng trình, nội dung, giảng dạy, kiến thức, kỹ năng cần xâydựng cho HS, trình độ vận dụng phơng pháp giảng dạy, GD

- Chuẩn bị hồ sơ chuyên môn theo quy định của ngành GD đề ra là:

+ Thực hiện đúng chơng trình, kế hoạch giảng dạy, GD, soạn bài chuẩn bịbài đầy đủ

+ Thực hiện tốt những bài thực hành thí nghiệm

+ Kiểm tra chấm bài, và đánh giá kết quả học tập của HS nghiêm túc

+ Thờng xuyên sinh hoạt tổ chuyên môn, nâng cao khả năng tự nghiênkhoa học, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn của mình

Nh vậy hoạt động chuyên môn của nhà trờng có hai lĩnh vực thuộc hai đốitợng khác nhau đó là hoạt động quản lý của ngời Hiệu trởng, và hoạt động sphạm của GV, tuy hai mặt hoạt động nó khác nhau nhng nó đều chung một mục

đích là tạo nên nhà trờng có một môi trờng s phạm lành mạnh, và đều hớng tới

một mục đích là nâng cao chất lợng GD của nhà trờng.

1.2.3 Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lợng thanh tra chuyên môn.

1.2.3.1 Giải pháp: Theo Nguyễn Văn Đạm thì: “Giải pháp là toàn bộ ý nghĩ

có hệ thống cùng với những quyết định và hành động theo sau, dẫn tới việckhắc phục một khó khăn”[32; 325]

Để hiểu rõ hơn về khái niệm giải pháp, chúng ta cần phân biệt nó với mộtkhái niệm tơng tự nh phơng pháp, biện pháp Điểm giống nhau của các kháiniệm là đều nói về cách làm, cách tiến hành, cách giải quyết một công việc, mộtvấn đề Còn điểm khác nhau ở chỗ, biện pháp chủ yếu nhấn mạnh đến cách làm,cách hành động cụ thể, trong khi đó phơng pháp nhấn mạnh đến trình tự các b-

ớc có quan hệ với nhau để tiến hành một công việc có mục đích

Theo Nguyễn Văn Đạm thì “phơng pháp đợc hiểu là trình tự cần theotrong các bớc có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đíchnhất định” [32; 325]

Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển Tiếng Việt tờng giải và liên tởng,thì Biện pháp là “cách làm, hành động, đối phó, lựa chọn để đi tới một mục đíchnhất định” [32; 66]

Nh vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệmtrên, nhng nó cũng có điểm riêng Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này là nhấnmạnh đến phơng pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó khăn nhất

định Trong một giải pháp có thể bao gồm nhiều biện pháp

1.2.3.2 Giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn.

Giải pháp nâng cao chất lợng công tác thanh tra chuyên môn là hệ thốngcác phơng pháp, cách thức, tổ chức, điều khiển toàn bộ công tác thanh trachuyên môn nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Hoạt động thanh tra nói chung và hoạt động thanh tra chuyên môn nóiriêng, có thể đợc xem xét ở các góc độ khác nhau:

ở góc độ chức năng, công tác TTCM bao gồm: Xây dựng kế hoạch thanhtra, tổ chức hoạt động thanh tra, đánh giá kết quả của hoạt động.

ở góc độ quá trình, công tác TTCM bao gồm: Điều tra thực tiễn vấn đề,xác định nội dung, phơng thức tổ chức hoạt động, các điều kiện đảm bảo, kiểmtra, thanh tra, đánh giá kết quả hoạt động …

Tóm lại, muốn nâng cao chất lợng công tác TTCM phải đảm bảo tínhnguyên tắc trong công tác chỉ đạo hoạt động KT, TT Nguyên tắc chỉ đạo hoạt

động trong công tác TTCM là những t tởng, luận điểm cơ bản quy định việc lựachọn nội dung, phơng pháp, phơng tiện và hình thức tổ chức KT, TT phù hợp,

đó là những tri thức mang tính chuẩn mực đợc tổng kết từ thực tiễn KT, TT, cótính khách quan, là chỗ dựa đáng tin cậy về lý luận, giúp định hớng đúng đắntrong hoàn cảnh phức tạp để tự mình giải quyết những nhiệm vụ TT trong cáctình huống cụ thể, đa dạng và biết tổ chức một cách khoa học việc KT, TT để

đạt hiệu quả tối u

Muốn nâng cao chất lợng công tác TTCM phải đảm bảo tuân thủ theo hệthống các nguyên tắc chỉ đạo hoạt động TT, đó là các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc pháp chế: Kiểm tra, thanh tra phải dựa trên cơ sở pháp

luật, hoạt động theo luật định, không thể tùy tiện

- Nguyên tắc tính Đảng: Phải quán triệt đờng lối, quan điểm giáo dục

của Đảng về xây dựng nhà nớc pháp quyền trong thanh tra giáo dục

- Nguyên tắc tính kế hoạch: Thanh tra phải nằm trong toàn bộ chơng

trình , kế hoạch đã định và nhằm đạt đợc những mục tiêu nhất định

- Nguyên tắc tính tập trung dân chủ: Nguyên tắc này đợc quán triệt và

thể hiện rõ hơn trong công tác thanh tra, tổ chức thanh tra cấp trên có quyền phủquyết những kết luận kiến nghị của tổ chức thanh tra cấp dới và mới có quyền

tổ chức phúc tra (tập trung) Các tổ chức, cơ quan, cá nhân đợc thanh tra cóquyền khiếu nại, khiếu tố, đề xuất, kiến nghị với các tổ chức thanh tra xem xét,giải quyết

- Nguyên tắc tính khách quan: Thanh tra chuyên môn phải đảm bảo tính

trung thực, chính xác, nói thẳng, nói thật, công khai và công bằng

- Nguyên tắc tính hiệu quả: Hoạt động thanh tra chuyên môn phải tối u

(chi phí vật chất, thời gian, sức lực cần thiết nhất, nhng đem lại kết quả tối đa).Hiệu quả thanh tra đợc đánh giá bằng những kết luận chính xác và những kiếnnghị có giá trị thực tiễn, có tính khả thi, giúp đối tợng sửa chữa sai sót, ngănngừa vi phạm chính sách, chế độ , pháp luật, giữ nghiêm kỉ luật chấp hành, pháthiện đúng sai trong các quyết định của quản lý để ngời lãnh đạo nghiên cứu, bổsung, ban hành quyết định mới đợc chính xác và phù hợp, nâng cao hiệu lựcQLGD

- Nguyên tắc tính giáo dục: Thanh tra, kiểm tra để hiểu con ngời, giúp

đỡ, động viên, giáo dục con ngời Ngời cán bộ thanh tra phải thiện chí, có lòngnhân ái sâu sắc, có năng lực, có phẩm chất đạo đức tốt và có uy tín thực sự

Trong quá trình chỉ đạo hoạt động thanh tra, tùy từng mục đích, đối tợng,tình huống thanh tra cụ thể mà ngời cán bộ kiểm tra, thanh tra vận dụng nguyêntắc nào hay vận dụng sự kết hợp các nguyên tắc một cách linh hoạt, sáng tạo,hợp lý để có hiệu quả tối u nhất

1.3 Một số vấn đề lý luận về thanh tra giáo dục và thanh tra chuyên môn trờng THCS

1.3.1 Hệ thống thanh tra nhà nớc và thanh tra giáo dục.

1.3.1.1 Hệ thống thanh tra nhà nớc.

Căn cứ vào hiến pháp nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992

đã đợc sửa đổi, bổ sung theo nghị định số 51/2001/QH 10 ngày 25/12/2001 củaQuốc hội khoá 10 kỳ họp 10 ban hành luật thanh tra và quy định hệ thống tổ chứccơ quan thanh nhà nớc :

- Cơ quan thanh tra theo cấp hành chính gồm : Thanh tra chính phủ; thanhtra các uỷ ban nhà nớc, cơ quan thuộc chính phủ; thanh tra tỉnh, thành phố và cấp

tơng đơng; thanh tra huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; chức năng thanh tranhà nớc ở xã, phờng, thị trấn

- Cơ quan thanh tra theo ngành và lĩnh vực: Thanh tra Bộ, cơ quan ngang

bộ ( gọi chung là thanh tra Bộ ), thanh tra Sở

Sơ đồ 1: Hệ thống tổ chức thanh tra nhà nớc

+ Vị trí của hệ thống thanh tra giáo dục

Thanh tra giáo dục là hệ thống thanh tra chuyên ngành, là một trong ba

bộ phận hợp thành tổ chức quản lý nhà nớc của Bộ GD&ĐT: Nghiên cứu, chỉ

đạo và thanh tra, TTGD có chức năng chủ yếu là đánh giá việc thực hiện nhiệm

vụ của đối tợng thanh tra, qua đó đồng thời đánh giá cả việc nghiên cứu, chỉ đạogiúp cho công tác quản lý giáo dục của cấp trên ngày càng hoàn thiện về nộidung, về thể chế hoá xây dựng luật hoặc các văn bản dới luật

Sơ đồ 2: Tổ chức Quản lý nhà nớc của Bộ Giáo dục và đào tạo

Tổ chức QLNN của

Bộ Giáo dục và đào tạo

Nghiên cứu

Việc thực hiện nhiệm vụ của đối tượng tham gia

TT sở

1.3.1.2 Hệ thống thanh tra giáo dục.

1.3.1.2 Hệ thống thanh tra giáo dục.

Điều 6 Nghị định 101/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định hệ thống tổchức của TTGD gồm:

Thanh tra Bộ GD&ĐT (gọi tắt là thanh tra Bộ)

Thanh tra Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng(gọi tắt là thanh tra Sở)

Hoạt động TTGD ở cấp huyện (Quận) do trởng phòng GD&ĐT trực tiếpphụ trách và theo sự chỉ đạo nghiệp vụ của thanh tra cấp trên

Thanh tra chuyên ngành GD&ĐT tiến hành thanh tra, kiểm tra việc chấphành pháp luật về GD&ĐT của các cơ quan, tổ chức các cá nhân có hoạt độngtrong hoặc liên quan đến GD&ĐT

+ Phân cấp quản lý hệ thống tổ chức thanh tra giáo dục hiện nay:

- Thanh tra Bộ là tổ chức thanh tra nhà nớc của Bộ Giáo dục và Đào tạo,thuộc quyền quản lý trực tiếp của Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và chịu sựchỉ đạo về công tác, nghiệp vụ của tổng thanh tra nhà nớc Thanh tra Bộ cóchánh thanh tra, phó chánh thanh tra, các thanh tra viên Khi cần thiết, Bộ trởngquyết định điều động cán bộ đang công tác ở các đơn vị thuộc Bộ làm công tácthanh tra

- Thanh tra Sở là tổ chức thanh tra nhà nớc về giáo dục - đào tạo ở tỉnh,

thành phố trực thuộc trung ơng, thuộc quyền quản lý trực tiếp của giám đốc SởGD&ĐT, chịu sự chỉ đạo về công tác, nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành củathanh tra Bộ, chịu sự chỉ đạo của thanh tra tỉnh, thành phố Thanh tra sở cóchánh thanh tra, phó chánh thanh tra và các thanh tra viên về một số môn học,ngành học và một số mặt quản lý chủ yếu trong lĩnh vực quản lý giáo dục - đàotạo

- Cấp Huyện (Quận) và cấp tơng đơng, thực hiện theo điều lệ trờng côngtác thanh tra do trởng phòng GD&ĐT trực tiếp chỉ đạo và cử chuyên viên phụtrách, chịu sự chỉ đạo về tổ chức và nghiệp vụ của thanh tra Sở GD& ĐT, thựchiện thanh tra chuyên ngành đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân có hoạt

động trong hoặc liên quan đến lĩnh vực giáo dục - đào tạo

Trên đây là các cơ quan thanh tra thuộc hệ thống cơ quan quản lý nhà nớc vềgiáo dục - đào tạo, thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành về giáo dục -

đào tạo

Sơ đồ 3: Hệ thống thanh tra giáo dục

Thanh tra bộ giáo dục

Chánh thanh tra bộ

Phó chánh thanh tra

Thanh tra viên

Cộng tác viên thanh tra

Thanh tra sở giáo dục

Chánh thanh traPhó chánh thanh traThanh tra viên

thpt Phòng giáo dục

Trưởng phòng Phó trưởng phòng

Phó chánh thanh tra

Thanh tra viên Thanh tra viên

Cộng tác viên thanh tra

Thanh tra viên Thanh tra viên

Phó trưởng phòng

1.3.1.3 Đối tợng, nội dung, hình thức, nguyên tắc, chức năng của thanh tra giáo dục.

* Đối tợng của thanh tra giáo dục

- Các cơ sở giáo dục của cơ quan, tổ chức, cá nhân với những công việc,hoạt động, mối quan hệ và kết quả hoạt động của họ

- Các tổ chức, cá nhân hoạt động giảng dạy, giáo dục thực hiện ngoài cơ

sở giáo dục

* Nội dung của TTGD.

Thanh tra giáo dục có 3 nội dung chính:

- Thanh tra chuyên môn: Thanh tra công tác giảng dạy, giáo dục và trình

độ giáo viên Thanh tra hoạt động học tập và rèn luyện của học sinh

- Thanh tra quản lý: Thanh tra công tác quản lý trờng học, các cơ sở giáo

dục và quản lý của các cấp quản lý giáo dục

- Thanh tra khiếu tố: Thanh tra vụ, việc sai phạm trong hoạt động giáo

dục và quản lý giáo dục

Hiện nay, trong đổi mới nhận thức về thanh tra giáo dục, trọng tâm côngtác thanh tra chuyển từ thanh tra khiếu tố sang thanh tra chuyên môn và thanhtra quản lý

* Hình thức thanh tra giáo dục

Theo chơng III mục 1 điều 34 luật thanh tra 2004 quy định hoạt độngthanh tra gồm thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành

Thanh tra giáo dục là thanh tra chuyên ngành đợc thực hiện trong công

tác thanh tra là: Thanh tra theo chơng trình, kế hoạch và thanh tra đột xuất

- Thanh tra theo chơng trình, kế hoạch đợc hiểu: Là hoạt động mang tính

thờng xuyên, liên tục, đợc triển khai theo kế hoạch và có thông báo trớc cho đốitợng thanh tra

- Thanh tra đột xuất: Tiến hành khi phát hiện có sự vi phạm pháp luật củacác đối tợng thanh tra và không cần phải thông báo trớc

* Nguyên tắc chỉ đạo hoạt động thanh tra giáo dục

Hoạt động thanh tra giáo dục phải tuân theo các nguyên tắc: Tính Đảng,tính pháp chế, tính kế hoạch, tính tập trung dân chủ, tính khách quan, tính hiệuquả, tính giáo dục Cán bộ, thanh tra viên phải biết vận dụng các nguyên tắctrên một cách sáng tạo

* Chức năng của thanh tra giáo dục.

Thanh tra giáo dục các cấp đều có những chức năng cơ bản sau:

+ Đánh giá: Đánh giá là phân tích, xác nhận giá trị thực trạng về mức độ

hoàn thành nhiệm vụ, chất lợng và hiệu quả công việc, trình độ, sự phát triển,

những kinh nghiệm đợc hình thành ở thời điểm đang xét so với mục tiêu, kếhoạch hay những chuẩn mực đã đợc xác lập Đánh giá bao gồm các giai đoạn:

- Xác định những chuẩn mực

- Thiết kế hệ thống thông tin liên lạc ngợc

- Đo lờng thành tích bằng cách so sánh thành tích đạt đợc với nhữngchuẩn mực đã xác định trong kế hoạch

Thanh tra giáo dục tạo lập mối liên hệ thống tin ngợc trong quản lý giáodục, cung cấp những thông tin đã đợc xử lý, đánh giá chính xác - đó là nguồnthông tin cần thiết, cực kỳ quan trọng để hệ quản lý điều chỉnh và hoạt động cóhiệu quả hơn, đồng thời hệ bị quản lý tự điều chỉnh ý thức hành vi và hoạt độngcủa mình ngày càng tốt hơn

+ Phát hiện: Phát hiện ra những mặt tốt để động viên, kích thích, đồng

thời phát hiện ra những lệch lạc, sai sót, những gì còn cha đạt đợc so với dựkiến, những mặt còn yếu kém, khó khăn trở ngại, những thất bại, những vấn đềnảy sinh cần giải quyết, những nguyên nhân tồn tại:

- Phát hiện kịp thời những lệch lạc, sai sót, những gì cha đạt so với mụctiêu dự kiến

- Đo lờng mức độ của những lệch lạc, sai sót một cách chính xác và cụ thể

- Tìm nguyên nhân của những lệch lạc, sai sót

+ Điều chỉnh: Điều chỉnh chơng trình, kế hoạch, điều chỉnh những biện

pháp quản lý, tìm ra những giải pháp uốn nắn lệch lạc, xử lý những vi phạm vàphát huy nhân tố tích cực Điều chỉnh bao gồm:

- Hành động phát huy

- Hành động uốn nắn

- Hành động xử lý

+ Giúp đỡ: Thanh tra nhằm kiểm soát việc thực hiện nhiệm vụ của đối

t-ợng từ đó giúp đối tt-ợng hoàn thành nhiệm vụ, phát huy u điểm, khắc phục

khuyết điểm, tuyên truyền những kinh nghiệm giáo dục tiên tiến nhằm làm cho

đối tợng hoàn thành tốt nhiệm vụ đợc giao

+ Phòng ngừa: Bằng hoạt động của mình thanh tra giáo dục có chức

năng đề phòng, không để (hoặc hạn chế) những hiện tợng xấu, hiện tợng tiêucực xảy ra trong các hoạt động giáo dục Nh vậy, thanh tra giáo dục là hệ thốngphản hồi, đo lờng đầu ra của quá trình quản lý rồi đa vào hệ thống hoặc đầu vàocủa hệ thống những tác động điều chỉnh để thu đợc kết quả ra mong muốn

Có thể hiểu rõ chức năng của thanh tra qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 4 Vòng liên hệ ngợc của thanh tra, kiểm tra trong quản lý

1.3.2 thanh tra chuyên môn trờng THCS

1.3.2.1- Hoạt động chuyên môn ở trờng THCS

Các trờng THCS là đơn vị hoạt động theo chức năng chuyên môn củangành giáo dục, thuộc hệ thống giáo dục Quốc dân nó có nhiệm vụ thực hiệntheo luật giáo dục, điều lệ trờng THCS, quy định tại các văn bản khác có liênquan của của ngành giáo dục, các hoạt động chuyên môn trong các trờngTHCS đợc hiểu nh sau:

Xác định

các sai lệch

So sánh kết quả thực tế với các tiêu chuẩn

Đo lường kết quả thực tế

Thực hiện các điều chỉnh

Kết quả

mong muốn

(1) Hoạt động quản lý của Hiệu trởng và ban giám hiệu nhà trờng và cáchoạt động chuyên môn khác, dới sự chỉ đạo về chuyên môn của ngành giáo dục

- Quản lý cán bộ, giáo viên nhân viên

- Bố trí sử dụng đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên

- Quản lý cán bộ giáo viên thực hiện chủ trơng, đờng lối của Đảng,chính sách, pháp luật của nhà nớc

- Bồi dỡng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ, giáo viên, nhân viên

- Hoạt động của việc kiểm tra thực hiện kế hoạch mục tiêu giáo dục củanhà trờng, hoạt động giảng dạy của giáo viên và các hoạt động khác, để lấy cơ

sở khen thởng và kỷ luật nhằm khuyến khích động viên những cá nhân hoànthành xuất sắc, kịp thời ngăn ngừa và kỷ luật đối với những cá nhân tập thể thựchiện sai chủ trơng đờng lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nớc vànhững vi phạm quy chế chuyên môn của ngành

- Hoạt động quản lý hành chính gồm: Cập nhật, soát xét, quản lý các hồsơ, sổ sách theo quy định của điều lệ nhà trờng

- Hoạt động về tài chính của nhà trờng gồm: quản lý thu, chi, sử dụng cácnguồn tài chính; xây dựng, sử dụng bảo quản cơ sở vật chất và thiết bị trờng học

- Hoạt động của việc thực hiện chế độ chính sách của nhà nớc: Đối vớicán bộ, GV, nhân viên học sinh và thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt độngcủa nhà trờng do Bộ GD & ĐT ban hành

- Tham mu với cơ quan quản lý cấp trên, với chính quyền địa phơng vàcông tác xã hội hoá giáo dục.

- Quản lý và tổ chức giáo dục học sinh

- Khen thởng kỷ luật học sinh

- Xét duyệt kết quả đánh giá, xếp loại học sinh

+ Những hoạt động s phạm của giáo viên: là hoạt động chuyên mônnhằm truyền thụ kiến thức và giáo dục cho các em học sinh qua quá trình dạyhọc của giáo viên, chính vì vậy những hoạt động s phạm của giáo viên là rấtquan trọng trong hoạt động chuyên môn của nhà trờng, vì chất lợng dạy học củagiáo viên nếu đạt chất lợng thì nó có thể giúp cho nhà trờng cũng nh cho xã hộimột sản phẩm tốt còn nếu chất lợng dạy học của giáo viên kém thì nó để lạicho nhà trờng cũng nh xã hội hậu quả xấu lâu dài ảnh hởng tới lòng tin củanhân dân đối với giáo dục Nhìn thấy tầm quan trọng của hoạt động chuyênmôn của giáo viên nh vậy ngành giáo dục đã tiêu chuẩn hoá về hoạt độngchuyên môn theo các quy định về chuyên môn nh:

- Ngời giáo viên khi lên lớp phải có đủ trình độ tơng đơng với cấp họccủa mình giảng dạy

- Nắm vững chơng trình, nội dung, giảng dạy, kiến thức, kỹ năng cần xâydựng cho học sinh, trình độ vận dụng phơng pháp giảng dạy, giáo dục

- Chuẩn bị hồ sơ chuyên môn theo quy định của ngành giáo dục đề ra

- Thực hiện đúng chơng trình, kế hoạch giảng dạy, giáo dục, soạn bàichuẩn bị bài đầy đủ

- Thực hiện tốt những bài thực hành thí nghiệm

- Kiểm tra, chấm bài, và đánh giá kết quả học tập của học sinh nghiêm túc

- Thờng xuyên sinh hoạt tổ chuyên môn, nâng cao khả năng tự nghiênkhoa học, tìm tòi và học hỏi về chuyên môn nhằm bồi dỡng và nâng cao nghiệp

vụ chuyên môn của mình

Nh vậy hoạt động chuyên môn của nhà trờng có hai lĩnh vực thuộc hai

đối tợng khác nhau đó là hoạt động quản lý của ngời Hiệu trởng, và hoạt động

s phạm của giáo viên, tuy hai mặt hoạt động nó khác nhau nhng nó đều chungmột mục đích là tạo nên nhà trờng có một môi trờng s phạm lành mạnh, và đềuhớng tới một mục đích là nâng cao chất lợng giáo dục của nhà trờng, giúp các

em học sinh có điều kiện tốt về mọi mặt tinh thần, vất chất để việc rèn luyệnbản thân cũng nh việc học tập đạt kết quả cao để đáp ứng sự mong mỏi của xãhội, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nớc

1.3.2.2- Công tác thanh tra chuyên môn ở trờng THCS.

Năm 1993, sau khi có quyết định về thanh tra giáo dục số 478/QĐ ngày11/3/1993 của Bộ trởng Bộ giáo dục và Đào tạo, hoạt động thanh tra giáo dụccác cấp đã tập trung thanh tra ba đối tợng quản lý của ngành: Hoạt động chuyênmôn, hoạt động quản lý nhà trờng và hoạt động quản lý chính sách của các đơn

vị trờng học

Thanh tra chuyên môn là kiểm tra có tính chất nhà nớc của cơ quan quản

lý giáo dục cấp trên (Bộ, sở, Phòng Giáo dục & Đào tạo) đối với các hoạt độngdạy và học ở các đơn vị giáo dục Thanh tra giáo dục bao gồm: Thanh tra chất l-ợng giảng dạy, trình độ giáo viên và chất lợng giáo dục, học tập, rèn luyện củahọc sinh cụ thể là thanh tra những hoạt động chuyên môn của nhà trờng

i) Mục đích, nội dung, phơng pháp TT chuyên môn ở trờng THCS.

* Mục đích: Xem xét, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn

của trờng THCS trên cơ sở kiểm tra, đối chiếu với những qui định của các vănbản quy phạm pháp luật về mục tiêu, kế hoạch, chơng trình, nội dung, phơngpháp giáo dục, qui chế thi cử, xét tốt nghiệp, cấp văn bằng, chứng chỉ, qui chế

đánh giá, xếp loại nhà giáo và những qui định về điều kiện đảm bảo chất lợnggiáo dục - đào tạo.

- Đánh giá đúng thực trạng tình hình nhà trờng trong mối quan hệ chung

và có sự so sánh với mặt bằng của địa phơng, khu vực vùng miền và tiêu chuẩntrờng chuẩn quốc gia theo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Khẳng địnhnhững mặt đã làm đợc , phát huy những u điểm của các đơn vị trờng học, đồngthời t vấn những biện pháp khắc phục những hạn chế, thiếu sót, yếu kém; qua

đó kiến nghị với các cấp quản lý điều chỉnh, bổ sung các chính sách, quy địnhcần thiết cho phù hợp với thực tế

- Thanh tra giáo dục nói chung và TT chuyên môn trờng THCS nói riêngnhằm; Phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa và xử lý những vi phạm, giúp đỡcác đối tợng hoàn thành tốt nhiệm, góp phần nâng cao chất lợng và hiệu quảgiáo dục trong nhà trờng

* Nội dung thanh tra chuyên môn trờng THCS.

Thanh tra chuyên môn THCS là kiểm tra có tính chất nhà nớc của Phònggiáo dục đào tạo đối với các đơn vị, cá nhân trong phạm vi quản lí của mình vềviệc thực hiện chủ trơng, chính sách, chế độ, các qui định của Nhà nớc và củangành trong việc thực hiện Luật phổ cập giáo dục, định kỳ thanh tra các giáoviên THCS, thanh tra các hoạt động giáo dục, công tác giảng dạy của giáo viên

và học tập, rèn luyện của học sinh ở các nhà trờng; công tác quản lí của Hiệu ởng; tổ chức đánh giá kết quả dạy và học, giúp đỡ các trờng, các giáo viên, cảitiến công tác giáo dục, phơng pháp giảng dạy, duy trì kỉ cơng nền nếp dạy vàhọc ở bậc THCS, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của giáo viên, học sinh vànhân dân trong phạm vi giáo dục THCS

tr-Thanh tra giáo dục trờng THCS:

- Thanh tra việc thực hiện Luật phổ cập giáo dục THCS

- Thanh tra trờng THCS

- Thanh tra giáo viên THCS

- Thanh tra công tác quản lí của hiệu trởng.

- Thanh tra công tác quản lí của UBND xã, phờng đối với sự nghiệp pháttriển giáo dục ở địa phơng

- Thanh tra khiếu tố

Thanh tra chuyên môn THCS bao gồm: Thanh tra công tác giảng dạy

và giáo dục của giáo viên và thanh tra hoạt động học tập của học sinh THCS

+ Thanh tra công tác giảng dạy và giáo dục của giáo viên THCS căn

cứ vào bốn mặt chủ yếu sau:

- Trình độ khoa học, kiến thức văn hoá và tay nghề s phạm

- Thực hiện qui chế chuyên môn và kỷ cơng, nền nếp (soạn bài, lên lớp,chấm bài, hớng dẫn học sinh và sử dụng phơng tiện dạy học ); công tác bồi d-ỡng và tự bồi dỡng

- Kết quả giảng dạy, giáo dục

- Tham gia công tác khác (công tác chủ nhiệm, các hoạt động đoànthể )

+ Thanh tra hoạt động học và kết quả học tập của học sinh THCS căn

cứ vào ba mặt chủ yếu:

- Về tri thức: Việc kiểm tra và đánh giá học sinh dựa vào kết quả học tập

các môn học Mục tiêu của giáo dục tri thức bậc THCS là

+ Có kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, tính toán theo "Chuẩn kiến thức

- Về nhân cách : Khi kiểm tra đánh giá hạnh kiểm học sinh chính là xem

xét về mặt tâm t, tình cảm, t tởng và đạo đức của học sinh Mục tiêu của giáodục nhân cách học sinh THCS là:

+ Yêu quê hơng, đất nớc; hoà bình và hữu nghị, không phân biệt chủngtộc

+ Hiếu thảo với ông bà cha mẹ, yêu quí anh chị em

+ Kính trọng thầy cô giáo, lễ phép với ngời lớn

+ Giúp đỡ bạn bè và các em nhỏ

+ Có lòng tự tin, hồn nhiên; tôn trọng kỉ luật

+ Trung thực; có ý thức tự phục vụ; có thái độ hợp tác

+ Có ý thức tiết kiệm, yêu quí lao động và tôn trọng các giá trị lao động.+ Tôn trọng và thực hiện tốt các nội qui trờng học và nơi công cộng

Về kỹ năng :

+ Rèn luyện đôi tay khéo léo (sử dụng tơng đối thành thạo các đồdùng, công cụ lao động gia đình, phơng tiện học tập )

+ Giúp gia đình những công việc phù hợp

Nội dung TT công tác giảng dạy và giáo dục của giáo viên THCS:

Nội dung thanh tra công tác giảng dạy và giáo dục của giáo viên THCSbao gồm kiểm tra và đánh giá giáo viên về các mặt:

+ Trình độ nghiệp vụ (tay nghề):

- Trình độ về kiến thức, kỹ năng và thái độ cần xây dựng cho học sinh thểhiện qua việc giảng dạy

- Trình độ vận dụng phơng pháp giảng dạy và giáo dục (thể hiện chủ yếutrên lớp mà thanh tra viên dự)

+ Thực hiện qui chế chuyên môn :

- Thực hiện chơng trình, kế hoạch, giảng dạy, giáo dục

- Thực hiện các yêu cầu về soạn bài theo qui định

- Kiểm tra và chấm bài, quan tâm giúp đỡ các đối tợng học sinh

- Bảo đảm các yêu cầu về hồ sơ giáo viên theo qui định

- ý thức, kỹ năng sử dụng đồ dùng dạy học sẵn có và làm mới.

- Bồi dỡng kiến thức văn hóa, nghiệp vụ theo kế hoạch của các cấp quản

lí giáo dục

+ Kết quả giảng dạy, giáo dục:

- Kết quả học tập, rèn luyện của học sinh qua các lần kiểm tra chung trớc

đó (hoặc năm học trớc)

- Kết quả kiểm tra trực tiếp của thanh tra viên

+ Việc thực hiện công tác khác (có thể sử dụng kết quả kiểm tra của hiệutrởng nhà trờng):

- Công tác chủ nhiệm lớp (nếu có)

- Tham gia giáo dục đạo đức cho học sinh (đặc biệt là lớp mình phụtrách)

- Thực hiện các công tác khác đợc phân công

Thanh tra hoạt động học tập của học sinh THCS.

Kết quả thanh tra học sinh là căn cứ, cơ sở chủ yếu để đánh giá giáo viên,trờng học Nội dung thanh tra học sinh bao gồm các mặt:

- Nền nếp, ý thức, thái độ học tập

- Kết quả học tập và rèn luyện các mặt của học sinh

- Trình độ đợc giáo dục và rèn luyện của học sinh THCS

* Phơng pháp Thanh tra chuyên môn ở trờng THCS.

Để tiến hành thanh tra chuyên môn ở trờng THCS đúng trình tự, thu nhận

đợc thông tin một cách khách quan về đối tợng thanh tra Thanh tra viên cần sửdụng các phơng pháp thanh tra Nhng lựa chọn phơng pháp nào là phụ thuộcvào đối tợng thanh tra, mục đích, nhiệm vụ, thời gian và tình huống thanh tra cụthể Thông thờng thanh tra viên sử dụng các phơng pháp cơ bản sau:

+ Phơng pháp quan sát

Quan sát là phơng pháp tri giác có mục đích, có kế hoạch một sự kiện,hiện tợng, quá trình (hay hành vi cử chỉ của con ngời) trong những hoàn cảnh tựnhiên khác nhau nhằm thu thập những số liệu, sự kiện cụ thể đặc trng cho quá