Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học môn thể dục cho học sinh lớp 5 theo chuẩn kiến thức kỹ năng ở các trường tiểu học trên địa bàn quận gò vấp thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH---  ---VŨ MỸ HUỆ MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN THỂ DỤC CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- 

 -VŨ MỸ HUỆ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN THỂ DỤC CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN GỊ VẤP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

1

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGHỆ AN - 2012

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

- 

 -VŨ MỸ HUỆ

MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MƠN THỂ DỤC CHO HỌC SINH LỚP 5 THEO CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN GỊ VẤP THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.

CHUYÊN NGÀNH: GIÁO DỤC TIỂU HỌC

MÃ SỐ: 60.14.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS TS NGUYỄN BÁ MINH

NGHỆ AN - 2012

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn chân thành nhất, tôi xin chân thành cảm

ơn Ban giám hiệu Trường ĐH Vinh, Ban giám hiệu Trường

ĐH Sài Gòn, Ban giám hiệu Trường Tiểu học An Hội, đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến thầy hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Bá Minh đã tận tình động viên giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý Thầy, Cô đã giảng dạy cho khóa cao học 18 và các bạn đồng nghiệp trong khóa cao học 18 liên kết với trường ĐH Vinh

Tôi xin cảm ơn các thầy cô là Cán bộ quản lí, Ban giám hiệu và các đồng nghiệp ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu luận văn này.

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận văn

Vũ Mỹ Huệ

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, CÁC BẢNG

Thể

lớp 5 theo chuẩn kiến thức, kĩ năng.

34

giai đoạn lứa tuổi cần thiết phải tổ chức hoạt động dạy học môn Thể dục theo chuẩn KTKN

43

Bảng 2.7 Các nội dung đánh giá môn Thể dục lớp 5 theo chuẩn

tiêu, nội dung bài học theo SGV

phương pháp dạy học trong quá trình dạy học môn Thể dục

ở Tiểu học

50

thức dạy học trong quá trình dạy học môn Thể dục ở Tiểu học

52

KTKN môn Thể dục lớp 5 cho GVTH

56

Bảng 2.18 Thực trạng bồi dưỡng về chuẩn KTKN cho GV ở các

trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp (ý kiến của CBQL)

57

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

Danh mục các sơ đồ, bảng

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

Lý do chọn đề tài 1

Mục đích nghiên cứu 3

Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

Giả thuyết khoa học 3

Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu 4

Cấu trúc luận văn 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG MÔN THỂ DỤC LỚP 5 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC. 1.1 Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về công tác TDTT 6

1.2 Học thuyết Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh đối với TDTT trường học 8

1.3 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề 10

1.4 Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài 12

1.5 Tổ chức hoạt động dạy học theo CKTKN môn Thể dục lớp 5. 31

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 35

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG MÔN THỂ DỤC LỚP 5 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN GÒ VẤP, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. 2.1 Khái quát về Giáo dục Tiểu học Quận Gò Vấp – Thành phố Hồ Chí Minh .36

2.2 Thực trạng tổ chức dạy học theo Chuẩn kiến thức kĩ năng môn Thể dụclớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn quận Gò Vấp 412.3 Đánh giá tổng quát thực trạng tổ chức dạy học theo Chuẩn KTKN mônThể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn quận Gò Vấp 602.4 Cơ hội và thách thức đối với việc tổ chức dạy học theo Chuẩn KTKN mônThể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp Thành phố

Hồ Chí Minh 62KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 68

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KỸ NĂNG MÔN THỂ DỤC LỚP 5

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN GÒ VẤP

3.1 Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 693.2 Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học môn Thể dục theo chuẩn kiếnthức, kỹ năng ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp, TP.HCM 703.3 Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất từthử nghiệm tác động 92KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 95KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

KẾT LUẬN 96KIẾN NGHỊ 97

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Hiến pháp nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam năm 1992,

Điều 41 có ghi: “Quy định chế độ giáo dục thể chất bắt buộc trong trường

học”, điều này xuất phát từ ý nghĩa to lớn của Giáo dục Thể chất trong nhà

trường

Phân môn Thể dục cùng với các phân môn khác trong nhà trường làmột bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo, đồng thời là một mặtgiáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ tương lai, nhằm tạo ra một thế hệ trẻ có trithức mới, có năng lực, phẩm chất đạo đức và có sức khỏe, đó là lớp người

“Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần,trong sáng về đạo đức”

Bậc Tiểu học có vị trí đặc biệt quan trọng, là bậc học nền tảng trong

hệ thống giáo dục phổ thông, có nhiệm vụ xây dựng và phát triển tình cảm,đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và thể chất cho trẻ em nhằm hình thành cơ sở banđầu cho sự phát triển toàn diện nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ

nghĩa Giáo dục Thể chất là một bộ phận hợp thành quan trọng của nội dung

giáo dục toàn diện, có nhiệm vụ bồi dưỡng và nâng cao sức khỏe - thứ tài sảnquý giá nhất của mỗi cá nhân và toàn xã hội Với chức năng hình thành, định hư-ớng giá trị sức khoẻ cho học sinh, đặc biệt với học sinh Tiểu học, Giáo dục Thểchất sẽ góp phần xây dựng những nền móng ban đầu vững chắc cho sức khoẻ vànhân cách của các em, để các em tự tin bước tiếp trên đường đời

Thực tế công tác Giáo dục Thể chất ở trường Tiểu học hiện nay còn bịthả nổi, thiếu sự đầu tư, quản lí, thiếu đội ngũ giáo viên chuyên trách Bêncạnh những cố gắng trong việc cải tiến nội dung, phương pháp tổ chức củamột số trường tiên tiến tại một vài thành phố, thì việc tổ chức các hoạt độngdạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Thể dục cho học sinh Tiểu họcnói chung và học sinh lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấpnói riêng chưa thực sự được quan tâm đúng mức, nội dung, phương pháp,hình thức tổ chức còn đơn điệu, cộng với quỹ thời gian nghèo nàn làm ảnhhưởng không nhỏ tới hiệu quả của công tác Giáo dục Thể chất

Quận Gò Vấp, Tp.HCM là nơi tập trung hơn 20 trường Tiểu học trong

đó đáng chú ý nhất là trường tiểu học An Hội - đây là trường Tiểu học lớnnhất khu vực Đông Nam Á, trường có trên 5.000 học sinh với hơn 100 lớphọc Ngoài ra còn kể đến các trường khác như trường Tiểu học Kim Đồng,Tây Sơn, Trần Văn Ơn, Võ Thị Sáu … đều là những trường có không dưới

1000 học sinh Việc thực hiện công tác giáo dục của nhà trường căn cứ theochương trình khung của Bộ GD&ĐT ban hành Môn Thể dục được đưa vàogiảng dạy chính khóa trong điều kiện sân bãi thiếu thốn, biên chế về sỉ số họcsinh/ lớp học thể dục quá đông, lực lượng giáo viên dạy thể dục tại trường chủyếu là giáo viên tốt nghiệp sư phạm tiểu học nên nghiệp vụ chuyên môn đểdạy môn Thể dục cho học sinh không vững vàng Bên cạnh đó việc dạy họcmôn Thể dục theo chuẩn kiến thức, kỹ năng cho học sinh lớp 5 ở các trườngTiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp còn gặp nhiều khó khăn Thực tế đó đãlàm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng Giáo dục Thể chất cho học sinh cáctrường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp, Tp.HCM

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn đó chúng tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học môn Thể dục lớp 5 theo chuẩn kiến thức,

kỹ năng ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố

Hồ Chí Minh ” để nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học môn Thể dục lớp

5 theo chuẩn kiến thức, kỹ năng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở cáctrường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề tổ chức hoạt động dạy học theo chuẩn kiến thức, kỹ năng mônThể dục cho học sinh lớp 5

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học môn Thể dục lớp 5 theochuẩn kiến thức, kỹ năng ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp,Thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp có cơ sở khoa học và có tính khả thithì có thể nâng cao chất lượng Giáo dục Thể chất cho học sinh lớp 5 ở cáctrường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc tổ chức hoạt động dạy học

theo chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Thể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trênđịa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

5.1.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của việc tổ chức hoạt động dạy học

theo chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Thể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trênđịa bàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

5.1.3 Đề xuất các biện pháp để nâng cao hiệu quả công tác Giáo dục

Thể chất cho học sinh lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp,Thành phố Hồ Chí Minh thông qua việc tổ chức hoạt động dạy học theochuẩn kiến thức, kĩ năng môn Thể dục

5.2 Phạm vi nghiên cứu

- Học sinh lớp 5 tại một số trường Tiểu học trên địa bàn Quận Gò Vấp,Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng cơ

sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hoá các nhận định độc lập

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xây dựng

cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm này có các phương pháp cụ thể sauđây:

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

- Phương pháp khảo nghiệm

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý số liệu thu được thông qua việc sử dụng phần mềm SPSS.

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảothì cấu trúc luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của biện pháp tổ chức hoạt động dạy học theo

Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Thể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học

- Chương 2: Cơ sở thực tiễn của biện pháp tổ chức hoạt động dạy học theo

Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Thể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địabàn Quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh

- Chương 3: Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy học theo Chuẩn kiến

thức, kĩ năng môn Thể dục lớp 5 ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận GòVấp, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHUẨN KIẾN THỨC, KĨ NĂNG MÔN THỂ DỤC

LỚP 5 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về công tác TDTT.

1.1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước đối với TDTT trường học.

Giáo dục Thể chất (GDTC) ở nước ta thường được gọi là Thể dục thểthao (TDTT) trường học là một bộ phận quan trọng cấu thành nền TDTT vàcũng là một mặt không thể thiếu của nền giáo dục, là nền tảng của TDTT toàndân TDTT trường học bao gồm giáo dục thể chất chính khóa và các hoạtđộng TDTT ngoại khóa TDTT trong nhà trường là giao điểm giữa hai lĩnhvực giáo dục và TDTT, là cơ sở nền tảng của sự phát triển TDTT Do đó đầu

tư và phát triển TDTT trường học hiện nay được Đảng và Nhà nước đặc biệtquan tâm như là nhu cầu tất yếu của sự phát triển xã hội

Một trong những mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước cũng nhưngành Giáo dục - Đào tạo và TDTT nước ta hiện nay là xã hội hóa TDTT,phát triển phong trào thể dục thể thao rộng khắp, nhằm tạo ra thế hệ trẻ phát

triển toàn diện cả về Đức – Trí – Thể - Mỹ Đảng và Nhà nước ta lãnh đạo đất

nước luôn dựa trên cơ sở nền tảng học thuyết Mác – Lê Nin và tư tưởng HồChí Minh để làm kim chỉ nam và đã đạt thắng lợi ở nhiều lĩnh vực trong đó có

GD - ĐT và TDTT Do đó thật cần thiết xem xét vị trí của TDTT trường họcthông qua quan điểm của học thuyết Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1.2 TDTT trường học dưới sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta.

Nâng cao thể chất và sức khỏe cho học sinh, sinh viên là một trongnhững mục tiêu chiến lược của Đảng và Nhà nước, của ngành Giáo dục vàĐào tạo nước ta từ trước đến nay Để thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ởtất cả các bậc học, nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, nhất thiết phải coi trọng công tác giáo dục thể chất trong trường học

Thực tế cho thấy, TDTT trong trường học góp phần đào tạo, bồi dưỡng thế hệtương lai của đất nước, cung cấp nguồn nhân lực có sức khỏe, học vấn và đạođức cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bên cạnh đó, “TDTT trườnghọc có ý nghĩa quan trọng đối với việc phát hiện, bồi dưỡng nhân tài và nângcao trình độ thể thao Sẽ không có thể thao thành tích cao nếu như thể thaotrường học không được phát triển, bởi TDTT trường học là cái nôi của thểthao thành tích cao” [17].

Vì tầm quan trọng này, TDTT trường học được Đảng ta chính thứcđưa vào nghị quyết TW VIII khóa III năm 1961: “Bắt đầu đưa việc dạy thểdục và một số môn thể thao cần thiết vào chương trình học tập của các trườnghọc” [8] Kể từ đó đến năm 1975, đã có hơn 3000 trường học bao gồm tiểuhọc, trung học cơ sở, trung học phổ thông, trung cấp, cao đẳng, đại học cóphong trào giáo dục thể chất nội khóa và ngoại khóa một cách nề nếp

Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, mặc dù bước đầu phải đối mặt vớimuôn vàn khó khăn, khắc phục hậu quả chiến tranh, xây dựng đời sống mới ,Đảng và Nhà nước ta vẫn ưu tiên cho công tác TDTT trường học khi ra chỉ thị

số 227/CT-TW ngày 18/11/1975: “Tổ chức tốt việc tập thể dục buổi sáng, thểdục trước giờ, giữa giờ cho các trường học và các cơ sở sản xuất Phát triểncác trò chơi vận động trong thiếu niên và học sinh ”

Pháp lệnh TDTT được ban hành theo nghị quyết của Uỷ ban Thường

vụ Quốc hội ngày 25/09/2000 và được Chủ tịch nước kí lệnh công bố chínhthức có hiệu lệnh pháp luật ngày 09/10/2000 đã qui định: “Thể dục, thể thaotrường học bao gồm Giáo dục Thể chất và hoạt động thể dục, thể thao ngoạikhóa cho người học Giáo dục Thể chất trong trường học là chế độ giáo dụcbắt buộc nhằm tăng cường sức khỏe, phát triển thể chất, góp phần hình thành

và bồi dưỡng nhân cách, đáp ứng yêu cầu giáo dục toàn diện cho người học.Nhà nước khuyến khích hoạt động TDTT ngoại khóa trong trường học” [45].Đây là văn bản pháp luật cao nhất trong suốt những năm qua kể từ ngày thành

lập ngành TDTT Pháp lệnh TDTT đã thể chế hóa đường lối, chủ trương củaĐảng và Nhà nước ta trong công tác xây dựng và phát triển sự nghiệp TDTTnói chung và TDTT trường học nói riêng Pháp lệnh cũng đã phát huy hiệulực, đi vào thực tiễn đời sống và kịp thời điều chỉnh các mặt của TDTT họcđường trên toàn quốc trong suốt 11 năm qua.

TDTT trường học còn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm đặc biệt

và được thể hiện cụ thể bởi nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác Hiếnpháp nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam năm 1992 (đã được sửađổi bổ sung năm 2001) tại điều 41 nêu rõ: “Qui định chế độ giáo dục thể chấtbắt buộc trong trường học ” [13] Luật thể dục, thể thao đã được Quốc hộikhóa XI, kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 29/11/2006 và được Chủ tịch nướccông bố ngày 12/12/2006 cũng đã xác định rõ tầm quan trọng và ý nghĩa lợiích, tác dụng của TDTT trường học nên đã dành 7 điều, từ Điều 20 đến Điều

26 quy định về lĩnh vực này Cụ thể:

Giáo dục Thể chất là môn học chính khóa thuộc chương trình giáodục nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản cho người học thôngqua các bài tập và trò chơi vận động, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dụctoàn diện [18]

Như vậy có thể thấy, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm và chútrọng vai trò của TDTT trường học

1.2 Học thuyết Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh đối với TDTT trường học.

Theo Mác, giáo dục ở nhà trường có ba điều cần quan tâm, đó là: giáodục trí tuệ, giáo dục thể chất và giáo dục kỹ thuật Vì thế Mác đã viết: “Kếthợp lao động sản xuất với trí dục và thể dục Đó không những là biện pháp đểtăng thêm sức sản xuất của xã hội, mà còn là biện pháp duy nhất để đào tạonhững con người phát triển toàn diện” [6]

Phát triển sâu hơn học thuyết giáo dục toàn diện Lê Nin cho rằng:

“Thanh thiếu niên đặc biệt cần sự yêu đời và sảng khoái, cần có thể thao lànhmạnh, thể dục, bơi lội, tham gia các bài tập thể lực, những hứng thú phongphú về tinh thần, học tập, phân tích nghiên cứu và cố gắng phối hợp tất cả cáchoạt động ấy với nhau” [49] Để khẳng định biện chứng của sự phát triển hàihòa giữa thể chất và tinh thần, Lê Nin còn khẳng định: “Tinh thần khỏe mạnhphụ thuộc vào thân thể khỏe mạnh ”

Kế thừa, phát huy và ứng dụng sáng tạo học thuyết Mác – Lê Nin vàothực tiễn nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sáng lập ra Đảng cộng sản ViệtNam, lãnh đạo thành công cách mạng giải phóng dân tộc qua hai cuộc khángchiến chống Pháp và chống Mỹ Về giáo dục và TDTT, đặc biệt là TDTTtrường học, Bác đã thể hiện quan điểm quan tâm sâu sát, Người coi đó là mụctiêu quan trọng trong sự nghiệp giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho thế hệ thanhniên, học sinh (HS), sinh viên (SV) Giáo dục Thể chất cho thế hệ trẻ, ngày31/01/1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 14, lập ra Nha Thể dụctrung ương thuộc Bộ Thanh niên với nhiệm vụ: “ Liên lạc mật thiết với Bộ Y

tế và Bộ Giáo dục để nghiên cứu phương pháp và thực hành thể dục trongtoàn quốc”, nhằm “ Tăng bổ sức khỏe quốc dân và cải tạo nòi giống ViệtNam.” [44] Tiếp ngay sau đó, ngày 27/03/1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh banhành Sắc lệnh 33 thành lập Nha Thanh Niên và Thể dục thuộc Bộ Quốc gia

Giáo dục Đồng thời Bác cũng viết bài “sức khỏe và thể dục” (được đăng trên trang báo Cứu quốc số 119) để động viên trực tiếp đồng bào cả nước tập thể

dục Trong đó nêu rõ: “ Luyện tập thể dục bồi bổ sức khỏe là bổn phận củamỗi người dân yêu nước dân cường thì nước thịnh Tôi mong đồng bào ta

ai cũng gắng tập thể dục” Lời kêu gọi này cũng là phương châm, là ánh sángsoi đường chỉ lối cho công tác TDTT cách mạng trong thời kỳ sơ khai

Duy trì và tăng cường thể chất của nòi giống Việt Nam, trước hết chothế hệ trẻ, thông qua TDTT trường học là một biện pháp quan trọng, thiết

thực mang lại sức khỏe cường tráng cho mọi người Vì vậy, rất nhiều lần Bác

đã khuyên bảo thiếu nhi và thanh niên, HS, SV, bộ đội hãy cố gắng tập luyệnTDTT để cho thân thể khỏe mạnh Đối với thế hệ trẻ, Bác quan tâm sâu sắcđến việc bồi dưỡng và phát triển về mọi mặt Bác đã nói: “Thanh niên phảirèn luyện TDTT vì thanh niên là tương lai của đất nước” [16] Một khi thế hệtrẻ được giáo dục và chăm sóc chu đáo cả về thể chất và tinh thần thì họ sẽphát triển lành mạnh, hoàn thiện, trở thành người năng động để xây dựng xãhội mới, kế tục sự nghiệp cách mạng của cha anh Nhân dịp trung thu ngày15/9/1945 Bác đã gửi thư và căn dặn thiếu nhi cả nước: “Phải siêng tập thểthao cho mình mẩy được nở nang” [24]

Tư tưởng bao trùm của Bác Hồ trong việc đặt nền tảng xây dựng nềnTDTT mới của nước ta là: Sự khẳng định có tính chất cách mạng của công tácTDTT là nhu cầu khách quan của một xã hội phát triển, là nghĩa vụ của mỗingười dân yêu nước Mục tiêu cao đẹp của TDTT là bảo vệ, tăng cường sứckhỏe nhân dân, góp phần cải tạo nòi giống, làm cho dân cường nước thịnh.Những ý tưởng đó được xuyên suốt trong các văn kiện, bài viết của Bác Chođến tận ngày nay, tư tưởng của Bác vẫn giữ nguyên giá trị và luôn đượcĐảng, Nhà nước ta trân trọng, phát huy trên mọi lĩnh vực, gần đây nhất làcuộc vận động mọi tầng lớp nhân dân trong cả nước “Học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh”

1.3 Lịch sử nghiên cứu của vấn đề.

Theo Lê Văn Lẫm – Phạm Trọng Thanh, Giáo dục Thể chất ở nhàtrường là biện pháp quan trọng để bồi dưỡng cho các em khả năng tự tậpluyện lâu dài, hình thành thói quen tập luyện trong cuộc sống, làm khơi dậylòng ham mê đối với TDTT, sự hiểu biết về TDTT, xem chúng như là mộtphương tiện để khám phá và phát triển nhân cách, nâng cao thể lực và trí lực,làm cho đời sống văn hóa và tinh thần ngày càng tốt đẹp hơn

GDTC góp phần giáo dục ý chí cho học sinh, xây dựng mối quan hệgiữa thầy và trò, tập thể và cá nhân, thậm chí giữa bố mẹ và con cái Thôngqua việc GDTC để các em làm quen với thiên nhiên, cuộc sống bằng các hoạtđộng tập thể như cắm trại, du lịch, đi dã ngoại trong những kì nghỉ.

Mặc dù có tầm quan trọng như vậy nhưng không có nghĩa là GDTC ởcác nước đều thực hiện một cách triệt để, nghiêm túc và có chất lượng để đạtmục đích và nhiệm vụ đã đặt ra, trong đó có cả các nước phát triển Ở cácnước như Bỉ, Hy Lạp, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, giờ học Thể dục ở Tiểuhọc hầu như không được thực hiện đều đặn Ở Pháp thì có 50% – 60% họcsinh tiểu học không được tập luyện thể dục ở nhà trường Ở Mỹ chỉ có 36,4%

số trẻ em đi học các giờ thể dục hàng ngày Nguyên nhân chủ yếu là do thiếugiáo viên có trình độ sư phạm và chuyên môn, các điều kiện đáp ứng yêu cầu

về năng khiếu học sinh, cơ sở vật chất [15]

Ngoài ra trong những năm gần đây có một số đề tài nghiên cứu khoahọc của các nghiên cứu sinh và học viên cao học về lĩnh vực GDTC và cáclĩnh vực có liên quan cũng đã đi sâu vào một số chuyên đề sau:

Tác giả Huỳnh Trọng Khải: Nghiên cứu sự phát triển thể chất của họcsinh nữ tiểu học (từ 7 – 11 tuổi) ở Thành phố Hồ Chí Minh (Luận án tiến sĩgiáo dục - 2001)

Tác giả Lê Duy Khánh: Nghiên cứu thực trạng sức khỏe của học sinhTiểu học tỉnh Bến Tre lứa tuổi 6 đến 12 (Luận văn cao học - 1998)

Tác giả Trương Công Quang: Nghiên cứu sự phát triển hình thái – thểlực của nữ học sinh lứa tuổi 8 – 9 – 10 tập luyện theo chương trình nội khóa ởThành phố Hồ Chí Minh (Luận văn cao học - 1999)

Tác giả Nguyễn Văn Tri: Nghiên cứu ứng dụng chương trình thể dụcthực nghiệm lớp 3 và lớp 4 dạy học sinh mù trong các trường dạy trẻ khuyếttật (Luận văn cao học - 1999)

Tác giả Nguyễn Ngọc Kiên: Giáo dục Thể chất cho học sinh lớp 5thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (Luận văn cao học – 2010).

Tác giả Lê Thị Quyền: Một số biện pháp tổ chức hoạt động dạy họcmôn Toán theo chẩn kiến thức, kỹ năng ở các trường Tiểu học trên địa bànThành phố Vinh – Tỉnh Nghệ An (Luận văn cao học - 2010)

Tác giả Nguyễn Thị Sâm: Một số biện pháp hình thành và phát triển

kỹ năng tự học môn Toán cho học sinh cuối cấp Tiếu học ( Luận văn cao học

- 2010)

1.4 Một số khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài

1.4.1 Trường Tiểu học

1.4.1.1 Vị trí của trường Tiểu học

Điều 2: “ Điều lệ trường Tiểu học” đã ghi rõ: Trường Tiểu học là cơ sở

giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, cótài khoản và con dấu riêng

1.4.1.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường Tiểu học

Điều 3: Điều lệ trường Tiểu học ghi rõ

+ Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục theo mục tiêu,chương trình giáo dục Tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo banhành

+ Huy động trẻ em đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, trẻ em đã bỏ họcđến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộngđồng Nhận bảo trợ và quản lý các hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dụckhác, thực hiện chương trình giáo dục Tiểu học theo sự phân công của cấp cóthẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình Tiểu họccủa học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn quản lý của trường

+ Quản lý giáo viên, nhân viên và học sinh

+ Quản lý sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theoquy định của pháp luật

+ Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thựchiện hoạt động giáo dục

+ Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh tham giacác hoạt động xã hội trong cộng đồng

+ Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

- Nắm vững các văn bản quản lý giáo dục cơ bản phục vụ cho quản lý quátrình dạy học : Luật giáo dục, Luật phổ cập giáo dục Tiểu học, Mục tiêu, Kếhoạch đào tạo trường Tiểu học, Điều lệ trường Tiểu học và những văn bản phápquy khác phục vụ cho chỉ đạo chuyên môn ở trường Tiểu học

1.4.1.3 Chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học

Theo Điều 27: Điều lệ trường Tiểu học:

+ Trường Tiểu học thực hiện chương trình Giáo dục, kế hoạch dạy học

do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; thực hiện kế hoạch thời giannăm học theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và phù hợp với điềukiện cụ thể của từng địa phương

+ Căn cứ vào kế hoạch dạy học và kế hoạch thời gian năm học, nhàtrường cụ thể hoá các hoạt động giáo dục và giảng dạy, xây dựng thời khoábiểu phù hợp với tâm lý, sinh lý lứa tuổi học sinh và điều kiện của địaphương

1.4.2 Hoạt động dạy học và tổ chức hoạt động dạy học ở Tiểu học.

1.4.2.1 Khái niệm dạy học và quá trình dạy học

* Khái niệm dạy học:

Dạy học là một phạm trù mang thuộc tính xã hội, nó xuất hiện ngay từbuổi sơ khai khi con người muốn truyền thụ những kinh nghiệm, kỹ năng, kỹxảo cho nhau Dần dần, những kỹ năng, kỹ xảo ấy được tập hợp thành hệ thốngtri thức và được tổ chức như một hoạt động giáo dục chuyên biệt, có mục tiêu và

có tính chuyên môn hoá cao, diễn ra trong trường, lớp, có người dạy và có ngườihọc đặt dưới tác động của quản lý giáo dục

Dạy học là một hoạt động thống nhất hữu cơ của dạy và học Nói tổngquát thì dạy không phải là dạy riêng lẻ của mỗi cá nhân giáo viên và học cũngkhông phải là hoạt động riêng lẻ của từng cá nhân học sinh Mỗi thầy giáo là mộtchủ thể dạy, thực hiện chức năng tổ chức, định hướng hoạt động học và truyềnthụ kinh nghiệm xã hội; còn học là hoạt động của mỗi học sinh nhằm lĩnh hộikinh nghiệm xã hội Sự thống nhất của hai hoạt động mang tính xã hội này tổchức nên những hệ thống, những quan hệ dạy học và đảm bảo tính toàn vẹn củaviệc dạy học

Hoạt động dạy học là một hoạt động cơ bản của trường phổ thông nóichung và trường Tiểu học nói riêng Theo tác giả Võ Quang Phúc “ Dạy học là

hệ thống tác động qua lại lẫn nhau giữa nhiều nhân tố nhằm mục đích trang bịkiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo tương ứng và rèn luyện đạo đức cho ngườicông dân Chính những nhân tố hợp thành hoạt động này cùng với hệ thống tácđộng qua lại lẫn nhau giữa chúng mà làm cho việc dạy học thật sự tồn tại nhưmột thực thể toàn vẹn thống nhất nhau”.[46]

Theo tác giả Thái Văn Thành và Chu Thị Lục thì “ Dạy học là một bộphận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên

và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng,

kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy

và hình thành thế giới quan khoa học”.[36]

Hoạt động dạy của giáo viên Tiểu học là loại hình hoạt động chuyên biệt,

là hoạt động được định hướng và tuân theo quy luật học của học sinh Hoạt độngdạy của giáo viên có đối tượng là học sinh, là hoạt động lĩnh hội và hành độngứng xử của học sinh Vì vậy, giáo viên Tiểu học cần có vai trò chủ đạo, có vị tríthen chốt trong nhà trường

Hoạt động học, theo tâm lý học hiện đại lần đầu tiên xuất hiện và hìnhthành nhờ phương pháp nhà trường Tròn 6 tuổi, trẻ em vào học lớp 1, bằnghoạt động học trẻ em sẽ có những biến đổi tâm lý căn bản (trí tuệ, năng lực,động cơ, hứng thú ) Từ những năm 1960 trở lại đây, hoạt động học của họcsinh Tiểu học đã trở thành một trong những đối tượng nghiên cứu được quantâm hàng đầu của các nhà tâm lý học lứa tuổi và sư phạm mà tiêu biểu làElconin, Đavưđôp, Hồ Ngọc Đại…Họ đều khẳng định rằng hoạt động học làhoạt động chủ đạo ở lứa tuổi học sinh Tiểu học Vai trò chủ đạo của hoạtđộng học của học sinh Tiểu học ở lứa tuổi này được xem xét từ các khía cạnhsau (Nguyễn Bá Minh, Nguyễn Thị Mỹ Trinh, Tâm lý học lứa tuổi và sưphạm, NXB Giáo dục Hà Nội, 2008):

- Hoạt động học của học sinh Tiểu học có đối tượng lần đầu tiên xuấthiện trong tiến trình phát triển của trẻ em, được tổ chức đặc biệt Đối tượngcủa hoạt động học là hệ thống các khái niệm khoa học và những kỹ năng kỹxảo tương ứng

- Tiền đề, cơ sở của hoạt động học của học sinh Tiểu học được nảy sinhtrong lòng hoạt động vui chơi

- Sự phát triển của hoạt động học của học sinh Tiểu học quy định sựphát triển những cấu trúc tâm lý đặc trưng cho lứa tuổi học sinh Tiểu học:Hành động trí óc; tư duy lý luận; thái độ khoa học trong nhận thức, trong laođộng, trong quan hệ xã hội; tính kế hoạch, tính chủ định, tính kỷ luật tronghành vi; khả năng tự kiểm tra hành vi…

Trong hoạt động dạy học, Giáo viên tổ chức cho học sinh Tiểu học tácđộng trên đối tượng (khái niệm khoa học, những chuẩn mực của đời sống xãhội đương thời), có thể nói đối tượng hoạt động của học sinh Tiểu học lànhóm đối tượng trong đời sống hiện thực với những thành tựu vật chất và tinhthần, với những quan hệ kinh tế, xã hội của xã hội đương thời Nhà trường lànơi diễn ra cuộc sống thực của trẻ em và bằng cách tổ chức hoạt động trênnhững đối tượng ấy, tâm lý của học sinh Tiểu học được phát triển Lần đầuđến trường, bằng hoạt động của mình được tổ chức theo phương pháp nhàtrường, học sinh nắm lấy những mối liên hệ xuất phát của các môn khoa học.

* Quá trình dạy học Tiểu học

Quá trình dạy học Tiểu học là quá trình hoạt động tương tác và thống nhấtgiữa giáo viên và học sinh, trong đó dưới tác động chủ đạo (tổ chức, điều khiển)của giáo viên, học sinh chủ động tự giác, tích cực thực hiện các nhiệm vụ học

Quá trình dạy học Tiểu học là một hệ thống bao gồm các thành tố cấu trúcnhư: mục đích, nhiệm vụ dạy học, nội dung dạy học, phương pháp, phương tiệndạy học, hình thức tổ chức dạy học, giáo viên, học sinh, kết quả dạy học Cácthành tố này giữ vai trò khác nhau nhưng chính nó có mối quan hệ, tác động qualại lẫn nhau và chịu sự chi phối mạnh mẽ của môi trường Kinh tế - Xã hội, Khoahọc và Công nghệ

Vì vậy, quản lý quá trình dạy học là một hệ thống cân bằng động gồmnhiều thành tố tác động qua lại lẫn nhau, chế ước lẫn nhau với đời sống xã hộitheo những quy luật và nguyên tắc nhất định, nhằm thực hiện các nhiệm vụ dạyhọc [40]

Sơ đồ 1.1 : Sơ đồ “Tiếp cận hệ thống quản lý quá trình dạy học”

- Trên cơ sở các nhân tố cấu trúc của quá trình dạy học, sơ đồ “Tiếp cận

hệ thống quản lý quá trình dạy học” sẽ giúp chúng ta hiểu được quản lý hoạt

Hoạt động dạy học

ND

dạy học

PP dạy Hình thức dạy học Bài học

Kiểm tra HK1, HK2, Cuối năm

PT dạy

học

Đánh giá sản phẩm Dạy học chất lượng hiệu quả

Môi trường kinh tế - xã hội Môi trường khoa học – công nghệ Mục đích dạy học

Nhiệm vụ dạy học

động dạy học là làm cho hệ thống các thành tố: mục đích, nội dung, phươngpháp, hình thức dạy học, phương tiện dạy học… vận động và kết hợp chặt chẽvới nhau Thông qua hoạt động dạy của GV và hoạt động học của học sinh,nhằm biến trình độ ban đầu của HS (đầu vào) thành sản phẩm (đầu ra) dạy học.

1.4.2.2 Mục tiêu dạy học Tiểu học

- Mục tiêu dạy học là hình thành những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo chongười học, trong quá trình đó nó cũng hình thành ở người học thái độ, tình cảm

và đạo đức

- Mục tiêu dạy học Tiểu học phải đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng(KTKN) của từng môn học, hoạt động giáo dục Mỗi môn học, hoạt động dạyhọc đều có chuẩn KTKN Mỗi giai đoạn học tập Tiểu học đều xác định chuẩnKTKN trong giai đoạn đó

- Dạy học trên cơ sở chuẩn KTKN sẽ góp phần đảm bảo tính thống nhất,tính khả thi của chương trình Tiểu học, đảm bảo chất lượng và hiệu quả của quátrình giáo dục Tiểu học

1.4.2.3 Nội dung, kế hoạch dạy học Tiểu học

Giáo dục Tiểu học phải bảo đảm cho học sinh có hiểu biết đơn giản, cầnthiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, nói, đọc, viết

và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết banđầu về Âm nhạc, Mỹ thuật…

Bảng 1.1: Kế hoạch giáo dục Tiểu học: (tiết/tuần)

Môn học và hoạt động giáo dục Lớp1 Lớp2 Lớp3 Lớp4 Lớp5

- Ở Tiểu học, thời lượng mỗi năm học học ít nhất là 35 tuần Đối với cáctrường, lớp dạy học 5 buổi/tuần, mỗi buổi học không quá 4 giờ (240 phút); cáctrường, lớp dạy học 2 buổi/ngày hoặc nhiều hơn 5 buổi/tuần, mỗi ngày họckhông quá 7 giờ (420 phút) Mỗi tiết học trung bình 35 phút Giữa các tiết cóthời gian nghỉ ngơi, tập thể dục Tất cả các trường, lớp thực hiện kế hoạch giáodục này.

Mỗi tuần có ít nhất 2 tiết hoạt động tập thể, sinh hoạt lớp, Sao Nhi đồng,Đội Thiếu niên và sinh hoạt toàn trường

- Bắt đầu từ lớp 1, đối với những trường dạy tiếng dân tộc có thể dùngthời lượng tự chọn để dạy học tiếng dân tộc Bắt đầu từ lớp 3, thời lượng tự chọndùng để dạy học các môn tự chọn: Ngoại ngữ, Tin học Học sinh có thể chọnhoặc không chọn học các nội dung và hai môn học nêu trên

- Các trường, lớp dạy học 2 buổi/ngày hoặc nhiều hơn 5 buổi/tuần phải cóđầy đủ điều kiện về giáo viên, cơ sở vật chất, được sự thỏa thuận của gia đìnhhọc sinh, có thể tổ chức dạy học Ngoại ngữ, Tin học.

- Việc áp dụng kế hoạch giáo dục này cho các vùng miền, các trườngchuyên biệt, các trường, lớp học 2 buổi/ngày, các trường, lớp học nhiều hơn 5buổi/tuần thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Hiệu trưởng trường Tiểu học tổ chức lập kế hoạch dạy học hằng tuầncăn cứ vào kế hoạch giáo dục và chương trình các môn học, đặc điểm của nhàtrường và của địa phương

1.4.2.4 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở Tiểu học

* Phương pháp dạy học

Điều 28 Luật Giáo dục (2005) ghi rõ “Phương pháp giáo dục phổ thôngphải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp vớiđặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả nănglàm việc theo nhóm; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tácđộng đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.”

- Phương pháp giáo dục Tiểu học phải phát huy được tính tích cực, tựgiác, sáng tạo của học sinh; phù hợp với những đặc trưng môn học, hoạt độnggiáo dục, đặc điểm đối tượng học sinh và điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡngcho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kỹ năng vận dụngkiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú họctập cho học sinh

Sách giáo khoa và phương tiện dạy học phải đáp ứng yêu cầu của phươngpháp giáo dục Tiểu học

* Hình thức tổ chức dạy học.

- Hình thức tổ chức giáo dục Tiểu học bao gồm các hình thức tổ chức dạyhọc và hoạt động giáo dục trên lớp, trong và ngoài nhà trường Các hình thức tổchức giáo dục phải bảo đảm cân đối, hài hòa giữa dạy học các môn học và hoạtđộng giáo dục; giữa dạy học trên lớp, nhóm và cá nhân; bảo đảm chất lượng giáodục chung cho mọi đối tượng và tạo điều kiện phát triển năng lực cá nhân củahọc sinh.

Để đảm bảo quyền học tập và học tập có chất lượng cho mọi trẻ em, cóthể tổ chức dạy học và hoạt động giáo dục theo lớp ghép, lớp học hòa nhập

- Giáo viên chủ động lựa chọn, vận dụng các phương pháp và hình thức tổchức giáo dục sao cho phù hợp với nội dung, từng đối tượng học sinh và điềukiện cụ thể [19]

- Có thể có nhiều phương pháp và hình thức dạy học để chuyển tải cùngmột nội dung dạy học Tuy nhiên người dạy phải lựa chọn phương pháp và hìnhthức tổ chức sao cho phù hợp với đối tượng Việc tìm hiểu rõ đối tượng để lựachọn hình thức và phương pháp dạy học là yếu tố quan trọng để tạo nên hiệu quảcủa phương pháp dạy học Do đó, để chọn lựa hình thức dạy học đạt hiệu quả,người dạy cần chú ý :

- Tổ chức các hình thức đa dạng và phong phú

Nhằm giúp học sinh lĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng Điều này

có nghĩa là phải tổ chức cho học sinh hoạt động một cách tích cực, học sinh làngười tham gia các hoạt động ấy, các em tự tìm tòi, khám phá dưới sự hướngdẫn của giáo viên Ví dụ: học sinh phải trao đổi, thảo luận để giải quyết nhiệm

vụ , học sinh được đóng vai, được tham gia vào trò chơi học tập, đóng kịch diễnxuất Giáo viên chú ý cho học sinh nhiều cơ hội thực hành, thực tập, được thểhiện, được phát biểu trên lớp

- Tổ chức các hoạt động phát triển khả năng tự học của học sinh

Giáo viên phải tổ chức hình thành ở học sinh cách tự học, cách quan sáthiện tượng xung quanh Tự học là kỹ năng quan trọng nhất cần hình thành ởngười học Nếu học sinh không có kỹ năng này thì việc học tập gặp rất nhiềukhó khăn, và học sinh rất ít có khả năng sáng tạo sau này Phần lớn những kiếnthức và kinh nghiệm có được trong cuộc đời nhờ vào việc tự học.

Tóm lại, chương trình Tiểu học cần chú trọng việc đổi mới hình thức tổchức dạy học sao cho phát huy tính tích cực của học sinh như: Phối hợp giữa dạyhọc cá nhân, dạy học theo nhóm nhỏ, dạy học cả lớp, dạy học ở hiện trường (ở

cơ sở sản xuất, bảo tàng địa phương, ở vườn trường ), dạy học có sử dụng tròchơi một cách hợp lý

1.4.2.5 Đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

Đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học là quá trình hình thànhnhững nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về phẩm chất, hành vi,lối sống (hạnh kiểm) và năng lực học tập các môn học, các hoạt động giáo dục(học lực) của học sinh

Sơ đồ 1.2: Sơ đồ diễn giải kết quả học tập cần đánh giá ở Tiểu học:

Theo sơ đồ trên, học lực bao gồm ba thành tố: Kiến thức, kỹ năng và thái

độ được học sinh thể hiện qua việc học tập các môn học Căn cứ vào chương

trình mỗi môn học, các chuẩn KTKN và thái độ được xác lập Hệ thống chuẩnKTKNvà thái độ ở một môn học được xem là trình độ chuẩn tối thiểu mà mỗihọc sinh cần đạt sau khi học môn học đó Hệ thống chuẩn là căn cứ để giáo viênxây dựng hay lựa chọn các công cụ kiểm tra và đánh giá học sinh

Hạnh kiểm là những phẩm chất đạo đức được thể hiện trong việc làm vàhành vi ứng xử của học sinh đối với mọi người Các việc làm và hành vi ứng xử

ấy được cụ thể hoá qua bốn nhiệm vụ của học sinh trong Điều lệ nhà trường Tiểuhọc Với ý nghĩa là phẩm chất đạo đức, hạnh kiểm có liên quan mật thiết đến thái

độ, một trong ba thành tố của học lực Do vậy giáo viên cần nhận ra mối quan hệbiện chứng giữa hạnh kiểm và thái độ để có thể đưa ra những nhận xét cụ thể vàtoàn diện về phẩm chất, nhân cách của học sinh

1.4.3 Chuẩn kiến thức kỹ năng ở Tiểu học.

Theo Tài liệu hướng dẫn thực hiện Chuẩn KTKN – Bộ GD & ĐT,

tháng 03 năm 2009, chúng tôi có được:

1.4.3.1 Khái niệm chuẩn

- Chuẩn là những yêu cầu, tiêu chí tuân thủ theo những nguyên tắc

nhất định được dùng để làm thước đo đánh giá hoạt động, công việc, sảnphẩm thuộc lĩnh vực nào đó

- Yêu cầu của Chuẩn là sự cụ thể hóa, chi tiết Chuẩn chỉ ra những căn

cứ để đánh giá chất lượng Yêu cầu có thể được đo thông qua chỉ số thựchiện

Những yêu cầu cơ bản của Chuẩn:

a Chuẩn phải có tính khách quan, không lệ thuộc vào quan điểm haythái độ chủ quan của người sử dụng Chuẩn

b Chuẩn phải có hiệu lực ổn định về phạm vi lẫn thời gian áp dụng

c Đảm bảo tính khả thi, có nghĩa là Chuẩn đó có thể thực hiện được

d Đảm bảo có tính cụ thể, tường minh và có tính định lượng

e Đảm bảo không mâu thuẫn với các chuẩn khác trong cùng lĩnh vựchoặc những lĩnh vực có liên quan.

- Chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục (gọi tắt là Chuẩn).

Là mức độ yêu cầu và điều kiện mà đối tượng giáo dục được đánh giáphải đáp ứng để được công nhận đạt chất lượng tiêu chuẩn giáo dục Chuẩnbao gồm các tiêu chuẩn và các tiêu chí

Đối tượng được đánh giá chất lượng giáo dục chủ yếu là: Chương trình,sách giáo khoa(SGK), giáo trình, tài liệu, cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý(CBQL), giáo viên (GV), học sinh (HS)

1.4.3.2 Khái niệm chuẩn kiến thức, kỹ năng

Chuẩn KTKN :

* Là cơ sở pháp lý cho công tác chỉ đạo, quản lý, dạy học

* Là mức độ cần đạt để GV thực hiện dạy học đảm bảo những yêu cầu

cơ bản, tối thiểu của chương trình giáo dục cấp Tiểu học;

* Thực hiện dạy học phù hợp với các đối tượng, tạo cơ hội cho GV chủ động, linh hoạt trong dạy học, từng bước thực hiện chất lượng giáo dục và bình đẳng trong phát triển năng lực của mỗi HS

Chuẩn KTKN nhằm đáp ứng sự chuẩn hoá trong chỉ đạo, thực hiện vàđánh giá kết quả một chương trình giáo dục Vì vậy, nội dung của chuẩn

KTKN phải phản ánh đúng và đầy đủ những nội dung cơ bản nhất, quan trọngnhất, cần thiết của chương trình giáo dục; đảm bảo cho mọi HS bình thườngthực hiện đúng yêu cầu của nhà trường đều có thể đạt hoặc vượt chuẩn.Chuẩn KTKN phải cụ thể và chuẩn xác, dễ sử dụng, dễ kiểm soát, không tạo

ra những cách hiểu khác nhau trong sử dụng Chuẩn KTKN là cơ sở quantrọng để biên soạn tài liệu dạy học, xây dựng ngân hàng đề kiểm tra, kiểmđịnh và đánh giá chất lượng giáo dục, đặc biệt là kiểm tra kết quả giáo dụcHS

- Chuẩn KTKN thường tồn tại ở những dạng sau:

- Chuẩn KTKN của từng môn học

- Chuẩn KTKN của từng lĩnh vực giáo dục (gồm một nhóm các môn

học có nhiều quan hệ với nhau)

- Chuẩn KTKN của một cấp, bậc học (bao gồm chuẩn chung của

chương trình tất cả các môn học và hoạt động giáo dục) Ở dạng này có thểnêu đầy đủ những chuẩn mực về KTKN, thái độ của một chương trình giáodục

Có thể xây dựng chuẩn KTKN theo một, hai hoặc cả ba dạng trên

b) Các mức độ thực hiện Chuẩn KTKN

- Các mức độ về kiến thức: yêu cầu HS phải nhớ, nắm vững, hiểu rõ các

kiến thức cơ bản trong Chương trình, SGK, đó là nền tảng vững chắc để cóthể phát triển năng lực nhận thức ở cấp cao hơn

Có 6 mức độ là: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá

và Sáng tạo

+ Nhận biết: Là sự nhớ lại các dữ liệu, thông tin đã có trước đây; nghĩa

là có thể nhận biết thông tin, ghi nhớ, tái hiện thông tin, nhắc lại một loạt dữliệu từ các dữ liệu đơn giản đến các lý thuyết phức tạp

+ Thông hiểu: Là các khả năng nắm được, hiểu được ý nghĩa các kháiniệm, hiện tượng, sự vật; giải thích được, chứng minh được

+ Vận dụng: Là khả năng sử dụng các kiến thức đã học vào một hoàncảnh cụ thể mới: Vận dụng nhận biết, hiểu biết thông tin để giải quyết vấn đềđặt ra; là khả năng đòi hỏi HS phải vận dụng kiến thức, biết sử dụng phươngpháp, nguyên lý hay ý tưởng để giải quyết một vấn đề nào đó.

+ Phân tích: Là khả năng phân chia một thông tin ra thành các thông tinnhỏ sao cho có thể hiểu được cấu trúc, tổ chức của nó và thiết lập mối liên hệphụ thuộc giữa chúng

+ Đánh giá: Là khả năng xác định giá trị thông tin, bình xét, nhận định,xác định được giá trị của một tư tưởng, một nội dung kiến thức, một phươngpháp

+ Sáng tạo: Là khả năng tổng hợp, sắp xếp, thiết kế lại thông tin, khaithác, bổ sung thông tin từ các nguồn tư liệu khác để sáng lập một hình mẫumới

Tuy nhiên trong chương trình giáo dục phổ thông, chủ yếu đề cập đến 3mức độ đầu, các mức độ còn lại chú trọng phát huy năng khiếu, sở trường,năng lực sáng tạo của HS

- Các mức độ về kỹ năng: Biết vận dụng các kiến thức đã học để trả lời

các câu hỏi, giải bài tập, làm thực hành, có kỹ năng tính toán, vẽ hình, dựngbiểu đồ

Thông thường kỹ năng được xác định theo 3 mức độ:

c) Hướng dẫn thực hiện Chuẩn KTKN

c1 Yêu cầu cần đạt, bài tập cần làm

Đối với từng bài học trong SGK, cần quan tâm tới yêu cầu cơ bản, tối

thiểu mà tất cả HS cần phải đạt được sau khi học xong bài học đó Quá trình

tích luỹ được qua yêu cầu cần đạt ở mỗi bài học cũng chính là quá trình bảo

đảm cho HS đạt chuẩn KTKN theo từng chủ đề, từng lớp và toàn cấp Tiểuhọc

Để thực hiện được yêu cầu cần đạt của mỗi bài học, phải thực hiện các

bài tập cần làm trong số các bài tập thực hành, luyện tập của bài học trong

SGK Bài tập cần làm là các bài tập cơ bản, thiết yếu phải hoàn thành đối với

HS trong mỗi giờ học Các bài tập cần làm này đã được lựa chọn đảm bảo

tính sư phạm, tính khả thi, tính đặc thù của môn học

Như vậy, thực hiện đầy đủ các bài tập cần làm là đáp ứng yêu cầu cần đạt của mỗi bài học, góp phần thực hiện chuẩn KTKN của mỗi chủ đề (mức

độ cần đạt), góp phần thực hiện Chuẩn KTKN mỗi môn học; góp phần thực

hiện Chuẩn KTKN của chương trình Tiểu học

Trong quá trình chuẩn bị và dạy học, GV phải nắm được yêu cầu cần

đạt và các bài tập cần hoàn thành của mỗi bài học để bảo đảm mọi đối tượng

HS đều đạt chuẩn KTKN của chương trình môn Thể dục theo từng chủ đề,

từng lớp và toàn cấp Tiểu học

Sơ đồ 1.3: Sơ đồ hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN

Có thể là mục tiêu của Kế hoạch bài học

Tất cả học sinh làm được

Dạy học theo Chuẩn KTKN qua một số bài cụ thể đối với môn Thể dục

ở mỗi lớp được trình bày trong tài liệu Hướng dẫn thực hiện Chuẩn KTKNmôn Thể dục

c2 Mục tiêu -Yêu cầu cần đạt

Kế hoạch bài dạy trong Sách giáo viên (SGV) được biên soạn theochương trình chung do Bộ GD quy định nên mục tiêu trong SGV thích hợpcho vùng thuận lợi, vùng phát triển Đối với vùng khó khăn, cần biên soạn lạimục tiêu cho thích hợp

Dù thế nào đi nữa thì tất cả học sinh phải làm được tất cả các bài tập cần làm.

d) Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN Sách giáo khoa Công văn số 9832/BGDĐT- GDTH ngày 01/9/2006 (HD thực hiện chương trình các lớp 1-2-3-4-5 ở Tiểu học)

-d1 Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN và Sách giáo khoa

- Hầu hết các bài trong SGK được hướng dẫn trong tài liệu Hướng dẫnthực hiện Chuẩn KTKN

- Một ít bài luyện tập trong SGK được hướng dẫn gộp lại từ 3 bài thành

2 bài

d2 Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN và công văn số

9832/BGDĐT- GDTH ngày 01/9/2006 ( HD thực hiện chương trình các lớp 1-2-3-4-5 ở Tiểu học)

- Công văn 9832 yêu cầu nội dung trong từng tuần học

- Tài liệu Hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN nêu Yêu cầu cần đạt, bàitập cần làm của từng bài

Nếu có “độ vênh” giữa 2 loại tài liệu này thì GV vận dụng thích hợpvào lớp của mình

GDTC là một loại hình giáo dục nên nó là một quá trình giáo dục có tổchức, có mục đích, có kế hoạch để truyền thụ những tri thức, kỹ năng, kỹxảo từ thế hệ này cho thế hệ khác Điều đó có nghĩa là GDTC cũng như cácloại hình giáo dục khác là quá trình sư phạm với đầy đủ các đặc điểm của nó(vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phùhợp với học sinh, với nguyên tắc sư phạm ).

GDTC là một hình thức giáo dục nhằm trang bị kỹ năng kỹ xảo vậnđộng và những tri thức chuyên môn (giáo dưỡng), phát triển tố chất thể lực,tăng cường sức khỏe (Giáo dục Tố chất thể lực)

Như vậy GDTC có thể chia thành hai mặt tương đối độc lập: dạy họcđộng tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tố chất thể lực

- Dạy học động tác là nội dung cơ bản của giáo dưỡng thể chất Đó làquá trình trang bị kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản, cần thiết cho cuộc sống

và những tri thức chuyên môn

- Bản chất của thành phần thứ hai trong GDTC là tác động hợp lý tới sựphát triển tố chất vận động đảm bảo phát triển các năng lực vận động (nhanh,mạnh, bền, khéo léo, mềm dẻo, )

Như vậy GDTC là một loại giáo dục có nội dung đặc trưng là dạy họcđộng tác và giáo dục tố chất vận động của con người Việc dạy học động tác

và phát triển tố chất thể lực có liên quan chặt chẽ, làm tiền đề cho nhau thậmchí có thể “chuyển” lẫn nhau Nhưng chúng không bao giờ đồng nhất, giữachúng có quan hệ khác biệt trong các giai đoạn phát triển thể chất và GDTCkhác nhau

Trong hệ thống giáo dục, nội dung đặc trưng của GDTC được gắn liềnvới trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động

1.4.4.2 Các nhiệm vụ của Giáo dục Thể chất.

- Nhóm nhiệm vụ GDTC theo nghĩa hẹp:

Cũng cố và tăng cường sức khỏe, phát triển toàn diện cân đối hình tháichức năng cơ thể, phát triển tố chất vận động và khả năng hoạt động thể lựccủa con người.

Nhóm nhiệm vụ này đảm bảo phát triển toàn diện các tố chất vận động

và năng lực thể chất nói chung, hoàn thiện thể hình, củng cố sức khỏe, pháttriển duy trì lâu dài khả năng vận động và thể lực chung Trên cơ sở giáo dụccác tố chất vận động có thể giải quyết được những nhiệm vụ nhất định vềhoàn thiện hình thái cơ thể Đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, bởi vì hoànthiện hình thái cơ thể cũng có ảnh hưởng đến hoàn thiện chức năng

- Nhóm nhiệm vụ Giáo dưỡng Thể chất:

Hình thành và hoàn thiện kỹ năng, kỹ xảo vận động quan trọng trongcuộc sống, kể cả kỹ năng, kỹ xảo thực dụng thể thao và trang bị những kiếnthức chuyên môn

Chúng ta biết rằng nếu có trình độ chuẩn bị thể lực mà chỉ phát triển tốchất thể lực thì chưa đủ Mặt khác, khả năng vận động của con người đượcbộc lộ trong các kỹ năng, kỹ xảo vận động Vì vậy nhiệm vụ giáo dưỡng thểchất phải được đặt ra

Trong quá trình GDTC nhiều năm, nội dung cụ thể của giáo dưỡng ởcác giai đoạn khác nhau phụ thuộc vào đặc điểm tâm sinh lý theo lứa tuổi, vàokinh nghiệm vận động mà con người tiếp thu được, vào năng khiếu cá nhân,vào đặc điểm của hoạt động và nhiều nhân tố khác

- Nhiệm vụ giáo dục theo nghĩa rộng:

Giáo dục đạo đức, ý chí góp phần xây dựng con người phát triển toàndiện

Giáo dục đạo đức dường như xuyên suốt thực tiễn của quá trình giáodục nói chung cũng như quá trình GDTC nói riêng Bởi vì hiệu quả cuối cùngcủa bất kỳ mặt giáo dục nào cũng phụ thuộc vào việc giải quyết nhiệm vụhình thành lý tưởng, tiêu chuẩn đạo đức và thói quen đạo đức

Việc tách riêng nhiệm vụ trên chỉ là tương đối, trên thực tế của quá trìnhGDTC bao giờ người ta cũng tiến hành giải quyết đồng thời các nhiệm vụ(như: giáo dục đạo đức, ý chí, thẩm mỹ và trí tuệ, giáo dưỡng thể chất với các

tố chất thể lực).[25]

1.4.5 Môn Thể dục.

1.4.5.1 Khái niệm về môn Thể dục.

Môn Thể dục hay còn được gọi là Giáo dục Thể dục thể thao là một quátrình giáo dục nhằm hoàn thiện về mặt thể chất và chức năng của cơ thể conngười, trên cơ sở hình thành và cũng cố những kỹ năng và kỹ xảo vận động

cơ bản trong đời sống, cùng những hiểu biết có liên quan đến kỹ năng kỹ, xảođó.[30]

1.5.1 Mục tiêu dạy học theo Chuẩn KTKN môn Thể dục lớp 5.

Chương trình môn Thể dục lớp 5 giúp học sinh củng cố, phát triểnnhững kết quả đã học tập được ở lớp 1 – 4 và hoàn thành mục tiêu môn học ởTiểu học là:

- Biết được một số kiến thức, kĩ năng vận động để tập luyện giữ gìn sứckhỏe, nâng cao thể lực.

- Rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, kỉ luật, thói quen tự giác tập luyệnTDTT, giữ gìn vệ sinh và nếp sống lành mạnh

- Biết vận dụng ở mức nhất định những điều đã học vào nếp sinh hoạt ởtrường và ngoài nhà trường

1.5.2 Nội dung dạy học theo Chuẩn KTKN môn Thể dục lớp 5.

1.5.2.1 Kiến thức.

- Hoàn thiện những KTKN đội hình đội ngũ đã học ở các lớp 1 – 4, đặcbiệt là kĩ năng tập hợp hàng dọc, hàng ngang, dóng hàng, điểm số, quay trái,quay phải, quay sau, đi đều và đổi chân khi đi đều sai nhịp

- Thuộc bài thể dục phát triển chung, biết được các bài tập rèn luyện tưthế và kĩ năng vận động cơ bản, đặc biệt là các động tác phối hợp chạy, nhảy,mang vác, bật cao và phối hợp chạy – bật cao

- Biết tên, cách chơi các trò chơi đã học ở các lớp 1 – 4 và 10 trò chơimới học

- Biết cách thực hiện ở mức làm quen một số động tác kĩ thuật của mônthể thao tự chọn

1.5.2.2 Kĩ năng.

Thực hiện đúng các động tác đội hình đội ngũ, bài tập rèn luyện tư thế

và kĩ năng vận động cơ bản đã học, bước đầu làm quen với một số bài tậpphối hợp chạy, nhảy, mang vác, tung và bắt bóng theo nhóm

- Thực hiện đúng nhịp điệu, phương hướng, biên độ và thuộc các độngtác của bài thể dục phát triển chung

- Tham gia chơi một cách chủ động những trò chơi đã học và tham giachơi ở mức ban đầu các trò chơi mới học Thực hiện cơ bản đúng một số độngtác của môn thể thao tự chọn