Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên môn ở các trường trung cấp chuyên nghiệp thành phố hồ chí minh

Tác giả xin chân thành cảm ơn các vị lãnh đạo, các cán bộ, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm chỉ đạo và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt

Trang 1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH -

HUỲNH TẤN TÂM LINH

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THANH TRA CHUYÊN

Trang 2

và hoàn thành luận văn.

Đặc biệt tác giả bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Trinh, Người hướng dẫn khoa học đã tận tình giúp đở, chỉ bảo ân cần trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các vị lãnh đạo, các cán bộ, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã quan tâm chỉ đạo

và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài; cảm ơn lãnh đạo, công tác viên thanh tra, thầy cô giáo các trường trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin cho tác giả trong suốt quá trình điều tra, nghiên cứu; cảm ơn đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn.

TP.Hồ Chí Minh, tháng 07 năm 2012 Tác giả

Huỳnh Tấn Tâm Linh

DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT

Trang 3

TTV : Thanh tra viên

TTGD : Thanh tra giáo dục

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

XHHGD : Xã hội hóa giáo dục

Trang 4

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục các chũ viết tằt

Danh mục các bảng, biểu đồ sử dụng trong đề tài

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục đích nghiên cứu……… 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu……… 3

4 Giả thuyết khoa học ……… 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu……… 3

6 Phạm vi nghiên cứu……… 3

7 Phương pháp nghiên cứu……… 4

8 Đóng góp mới của đề tài ……… 4

9 Cấu trúc của luận văn 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1.Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề……… 6

1.2.Các khái niệm cơ bản của đề tài……… 7

1.2.1.Khái niệm quản lý……… 7

1.2.2.Khái niệm quản lý giáo dục………

10 1.2.3.Khái niệm quản lý nhà trường………

11 1.2.4 Khái niệm thanh tra ………

13 1.2.5 Khái niệm thanh tra chuyên môn………

15

Trang 5

1.2.6 Hiệu quả, hiệu quả công tác TTCM………

1.4.2 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến việc nâng

cao hiệu quả công tác TTCM ở các Trường TCCN………

Trang 6

2.1 Những nét khái quát chung các trường TCCN ………

Trang 7

2.4 Nguyên nhân của thực trạng………

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, cán

bộ TT và đội ngũ giáo viên về TTGD và nghiệp vụ TTCM………

Trang 8

3.2.4 Đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá công tác TTCM

ở các trườngTCCN………

82

3.2.5 Làm tốt công tác thi đua khen thưởng, các chế độ,

chính sách cho đội ngũ thanh tra viên………

Trang 10

Bảng 2.9: Đánh giá về phẩm chất, năng lực cần có ở người cán bộ TT

Bảng 2.10: Nhận thức chung về công tác TTCM

Bảng 2.11: Nhận thức về nội dung công tác thanh tra chuyên môn

Bảng 2 12: Đánh giá hiệu quả thanh tra hoạt động chuyên môn của trường TCCNBảng 2.13: Thống kê đánh giá chung hoạt động TTCM giáo viên TCCN.Bảng 2.14: Thực trạng về công tác quản lý chuyên môn giáo viên của lãnhđạo các trường TCCN

Bảng 2.15: Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý công tác TTCM

Bảng 2.16: Mức độ kết quả thực hiện các biện pháp quản lý công tác TTCMtrường TCCN

Bảng 2.17: Đánh giá công tác thanh tra chuyên môn các trường TCCN

Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả thăm dò về tính cần thiết của các biện pháp đềxuất

Bảng 3.2: Tổng hợp kết quả thăm dò về tính khả thi của các biện pháp đề xuấtBiểu đồ 3.3: Mối quan hệ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi củacác biện pháp

Trang 11

PHỤ LỤC 1

PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN

(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên)Kính thưa quý thầy cô

Nhằm thu thập thông tin cho đề tài nghiên cứu về công tác thanh tra chuyênmôn tại các trường trung cấp chuyên nghiệp, xin quý thầy cô xem và cho biết

ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ôtương ứng

Trước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:

 Giới tính: - Nam - Nữ

 Hiện là: - Giáo viên - Trưởng khoa - Hiệu trưởng/Hiệu phó

 Thâm niên công tác: - Dưới 5 năm -Từ 6-10 năm

- Từ 11-15 năm - Từ 16-20 năm - Trên 20 năm

 Giảng dạy môn: ………

Theo thầy cô, chất lượng đội ngũ CTVTT chuyên môn ở các mục dưới đây,mục nào thầy cô là rất tốt, tốt, chưa tốt

Trang 12

(Dành cho cán bộ quản lý, cộng tác viên thanh tra và giáo viên)

Kính thưa quý thầy cô

Theo thầy cô, nội dung về phẩm chất, trình độ và năng lực của người cán bộ thanh tra ở các mục dưới đây, mục nào là rất quan trọng, quan trọng và không quan trọng.

quan trọng

Quan trọng

Không quan trọng

1 Phẩm chất của người cán bộ TT

- Phẩm chất chính trị tốt

- Trung thực

- Công minh

Trang 13

- Có thời gian công tác từ 5 năm trở lên

- Có nghiệp vụ thanh tra

3 Năng lực của người cán bộ thanh tra

- Có khả năng làm việc độc lập

- Có khả năng quan sát đánh giá

- Có khả năng giáo tiếp sư phạm

- Có khả năng tư vấn

- Có khả năng cảm hóa và thuyết phục

Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô

PHỤ LỤC 3

Trang 14

Theo thầy cô, nội dung các hoạt động thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất đồng ý, đồng ý và không đồng ý.

Rất đồng ý

Đồng ý Không

đồng ý

1 Cấp có thẩm quyền thanh tra:

- Hoạt động thanh tra thuộc thẩm quyền

của Sở giáo dục và đào tạo

- Hoạt động thanh tra chuyên môn thuộc

thẩm quyền của Hiệu trưởng

- Hoạt động thanh tra chuyên môn thuộc

thẩm quyền của cơ quan TTNN

2 Mục đích của thanh tra chuyên môn:

- Phát hiện những sai sót trong chuyên

môn để xử lý kỷ luật

- Phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa

ngăn chặn các sai phạm, giúp đỡ đối

Trang 15

tượng (Nhà trường, thầy giáo, học sinh)

hoàn thành tốt nhiệm vụ

- Đánh giá xếp loại chuyên môn, nghiệp

vụ giáo viên theo định kỳ 3 năm một lần

3 Đối tượng thanh tra chuyên môn:

- Những GV vi phạm qui chế chuyên

môn

- Chỉ thanh tra những đơn vị trường học

và giáo viên chất lượng giáo dục thấp

- Bao gồm cả công tác giảng dạy và

giáo dục của GV và hoạt động học tập

của HS

PHỤ LỤC 4

Trang 16

Theo thầy cô, nội dung công tác thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất quan trọng, quan trọng và không quan trọng.

trọng

Quan trọng

Không quan trọng

2

Hồ sơ giáo viên :

- Kế hoạch bài dạy (giáo án)

4 Chất lượng bài kiểm tra khảo sát học

sinh trong tiết dạy

5 Quan sát hoạt động sư phạm của giáo

viên

6 Quan sát hoạt động học của học sinh

Trang 17

PHỤ LỤC 5

(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên)

Theo thầy cô, nội dung các hoạt động thanh tra ở các mục dưới đây, mục nào là có chất lượng, chất lượng chưa cao và chưa có chất lượng về cả 2 phía: cán bộ thanh tra và giáo viên được thanh tra

Ý kiến đánh giá Cán bộ thanh tra Giáo viên

Trang 18

T

Nội dung Thanh tra được đánh giá

Cóhiệuquả

Hiệuquảchưacao

Chư

a cóhiệuquả

Cóhiệuquả

Hiệ

u quả chư-

a cao

Chưacóhiệuquả

1 Thanh tra việc thực hiện,

mục tiêu, chương trình, KH

phát triển GD

2 Thanh tra hoạt động giáo

dục đạo đức cho học sinh

3 TT chất lượng giảng dạy

học tập các bộ môn

4 Thanh tra chất lượng hoạt

động giáo dục khác

5 Thanh tra việc thực hiện

Điều lệ nhà trường, quy chế

đối với giáo viên

Trang 19

PHỤ LỤC 6

Theo thầy cô, nội dung hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên môn giáo viên ởcác mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất tốt, tốt và chưa tốt

1 Tính kế hoạch hoá trong công

tác thanh tra chuyên môn TCCN

2

Trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ thanh tra của thanh tra viên

chuyên ngành

3

vụ thanh tra của cộng tác viên

thanh tra

Trang 20

4 Công tác chỉ đạo về công tác

thanh tra chuyên môn

5

Công tác chỉ đạo về công tác tự

kiểm tra, đánh giá ở cơ sở

6

Sự phối hợp trong công tác

thanh tra chuyên môn và tự

kiểm tra giữa nhà trường và cấp

trên

7

Việc sử dụng kết quả công tác

thanh tra chuyên môn trong

Trang 21

Theo thầy cô, nội dung thực trạng quản lý công tác thanh tra chuyên môn giáo viên ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô là rất tốt, tốt và chưa tốt.

tốt

1 Phân công giảng dạy cho GV và xây dựng

thời khóa biểu hợp lý

2 Quản lý kế hoạch chương trình giảng dạy

3 Quản lý việc soạn thảo bài và chuẩn bị tiết

dạy

4 Quản lý giờ dạy GV và hồ sơ chuyên môn

GV

5 Quản lý việc dự giờ và đánh giá giờ dạy

6 Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

7 Quản lý phương tiện, thiết bị dạy học

8 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập HS

9 Quản lý công tác phụ đạo HS yếu, kém;

bồi dưỡng HS giỏi

10 Quản lý việc bồi dưỡng nâng cao năng lực

giảng dạy cho GV

Trang 22

Xin chân thành cảm ơn quý thầy cô.

PHỤ LỤC 8

(Dành cho thanh tra viên và công tác viên thanh tra)

Trang 23

Theo thầy cô, nội dung về mức độ thực hiện các biện pháp quản lý công tác TTCM trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là thường xuyên; ít thường xuyên, chưa sử dụng

Thường xuyên

Ít thường xuyên

Chưa sử dụng

7 Chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá công tác

kiểm tra nội bộ trường học của CB

Trang 24

PHỤ LỤC 9

(Dành cho thanh tra viên và công tác viên thanh tra)

Theo thầy cô, nội dung về mức độ kết quả các biện pháp quản lý công tác TTCM trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất tốt, tốt và chưa tốt.

tốt

1 Xây dựng kế hoạch cụ thể (tính kế hoạch

hóa)

2 Tổ chức thực hiện hoạt động TTCM

Trang 25

3 Xây dựng những qui định, nội dung khi tiếnhành mỗi đợt TTCM

4 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ CB, GV vềcông tác TTGD và TTCM

5 Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ choCTVTT

6 Đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của từngCTVTT để rút kinh nghiệm

7 Chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá công tác kiểmtra nội bộ trường học của CB quản lý nhàtrường

8 Tổng kết, phổ biến kinh nghiệm trong hoạtđộng TT

9 Quan tâm đến chế độ đãi ngộ cho đội ngũCTVTT

PHỤ LỤC 10

Trang 26

(Dành cho cán bộ quản lý, thanh tra viên , công tác viên thanh tra và giáo viên )

ý kiến của mình về thông tin liên quan dưới đây bằng cách đánh dấu X vào ôTrước hết, Thầy cô cho biết thông tin về bản thân:

Theo thầy cô, nội dung về đánh giá công tác thanh tra chuyên môn các trường TCCN ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất tốt, tốt và chưa tốt.

1

Tính kế hoạch hoá trong công

tác thanh tra chuyên môn

TCCN

2

vụ thanh tra của thanh tra viên

chuyên ngành

3

vụ thanh tra của cộng tác viên

thanh tra

4 Công tác chỉ đạo về công tác

thanh tra chuyên môn

Trang 27

Công tác chỉ đạo về công tác tự

kiểm tra, đánh giá ở cơ sở

6

Sự phối hợp trong công tác

thanh tra chuyên môn và tự

kiểm tra giữa nhà trường và cấp

trên

7

Việc sử dụng kết quả công tác

thanh tra chuyên môn trong

(Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên )Kính thưa quý thầy cô

Trang 28

Theo thầy cô, nội dung về tính cần thiết và tính khả thi khi đề xuất các biện pháp thanh tra chuyên môn các trường TCCN, ở các mục dưới đây, mục nào thầy cô cho là rất cần, cần, ít cần, không cần; rất khả thi, khà thi, ít khả thi, không khả thi.

Không trả lời

Trung bình

Khả thi

Ít khả thi

Không khả thi

Khôn

g trả lời

Trung bình

1 Nâng cao nhận thức về

Trang 29

Hơn nửa thế kỷ qua, nền giáo dục nước ta đã đạt những thành tựu đáng

tự hào, góp phần quan trọng quyết định trong việc nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dưỡng nhân tài Hệ thống giáo dục quốc dân từ giáo dục mầmnon đến giáo dục đại học, với trên 23 triệu người đi học (chiếm hơn 28% dânsố), sự nghiệp giáo dục đã góp phần phát huy nhân tố con người-nguồn nộilực quan trọng-để đưa nước ta vào thế kỷ XXI

Ở bậc giáo dục nghề nghiệp (GDNN), đã có bước phát triển rõ rệt vềqui mô, đa dạng hóa về loại hình và các hình thức đào tạo, bước đầu điềuchỉnh cơ cấu hệ thống, cải tiến chương trình và huy động được nhiều nguồnlực của xã hội; chất lượng giáo dục ở một số ngành, lĩnh vực, cơ sở GDNN có

Trang 30

những chuyển biến tích cực, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xãhội.

Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, nền Giáo dục và Đào tạo(GD&ĐT) ở nước ta còn có những điểm yếu cần khẩn trương khắc phục Chấtlượng giáo dục còn thấp, khả năng chủ động, sáng tạo của học sinh, sinh viên

ít được bồi dưỡng, chương trình, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng

nề, chưa thật phù hợp Đối với GDNN chưa đáp ứng được những đòi hỏi của

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhu cầu học tập của nhândân và yêu cầu hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới Văn kiện Đại hội Đảnglần thứ X cũng chỉ ra “công tác quản lý giáo dục, đào tạo chậm đổi mới vàcòn nhiều bất cập; thanh tra giáo dục (TTGD) còn nhiều yếu kém”

Để phát huy những thành tựu đã đạt được và khắc phục có hiệu quả cácyếu kém văn kiện Đại hội Đảng lần thứ X đã chỉ ra phương hướng giải quyết

là “đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy vàhọc; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dụcViệt Nam”; “Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát các hoạt động giáodục” Để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục, phảixây dựng tổ chức thanh tra đủ mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động, coithanh tra là hoạt động thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước Yêu cầu đổimới công tác TTGD được đặt ra càng cấp thiết hơn

Ngày 02/11/2005, Chính phủ ban hành nghị quyết số 14/2005/NQ-CP

về việc đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục Việt Nam, trong đó nhiệm vụđổi mới cơ chế quản lý được xác định là “Quản lý nhà nước tập trung vàoviệc xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược phát triển; chỉ đạo triển khai hệthống đảm bảo chất lượng và kiểm định giáo dục; hoàn thiện môi trường pháplý; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra” Trước yêu cầu của việc thựchiện, quán triệt Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X và triển khai

Trang 31

Nghị quyết của Chính phủ, việc lựa chọn và tiến hành nghiên cứu một đề tài

về đổi mới công tác TTGD là hết sức cần thiết, có ý nghĩa, góp phần phát huy

ưu điểm, khắc phục yếu kém trong quản lý nhà nước về GDNN

Trong những năm qua hoạt động thanh tra của Sở GD&ĐT TP Hồ ChíMinh đã có nhiều chuyển biến tích cực, đã có nhiều đóng góp vào việc nângcao hiệu quả quản lý của ngành GD&ĐT TTGD đã xác định được mục tiêu

và trách nhiệm nặng nề của mình, không ngừng nâng cao hiệu quả hoạt động

và quản lý nhằm góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung

và nâng cao chất lượng hoạt động thanh tra chuyên môn (TTCM) trong cáctrường TTCN nói riêng Tuy nhiên, hoạt động thanh tra (TT) vẫn còn nhữngđiều bất cập, đội ngũ thanh tra viên (TTV) và cộng tác viên thanh tra(CTVTT) còn thiếu và có những hạn chế về chất lượng

Thực tế công tác TTGD trong lĩnh vực GDNN cũng cho thấy chủ yếutập trung vào TT giải quyết khiếu nại tố cáo liên quan đến lĩnh vực GDNN màchưa chú trọng đúng mức đến TTCM

Từ những lý do nêu trên, tác giả lựa chọn đề tài “Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên môn ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh”.

2.Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM ởcác trường TCCN, TP Hồ Chí Minh, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo nghềnghiệp ở các trường này

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quản lý hoạt động TTCM ở các trường TCCN

- Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quảcông tác TTCM ở các trường TCCN, TP Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Trang 32

Nếu xác định và thực hiện được một số biện pháp quản lý mang tínhkhoa học, khả thi thì có thể nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trườngTCCN, TP Hồ Chí Minh.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý công tác TTCM ở các trườngTCCN

- Nghiên cứu thực trạng quản lý công tác TTCM trường TCCN, TP HồChí Minh

- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết, khả thi của một số biện pháp quản

lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM ở các trường TCCN TP Hồ Chí Minh

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích- tổng hợp, phân loại- hệ thống hóa, khái quáthóa các tài liệu có liên quan nhằm thu thập thông tin phục vụ cho việc xâydựng cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra, tổng kết kinh nghiệm, thăm dò ý kiến củachuyên gia (các nhà quản lý và TTV, CTVTT…) nhằm thực hiện nhiệm vụthứ 2 và 3 của đề tài

7.3 Nhóm phương pháp bổ trợ khác

Trang 33

Phương pháp thống kê toán học nhằm xử lý các số liệu đã thu thậpđược trong quá trình nghiên cứu.

8 Đóng góp mới của đề tài

+ Xây dựng được một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượnghoạt động TTCM, góp phần đổi mới quản lý nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn có nội dung gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng quản lý công tác TTCM ở các trường TCCN,TP.Hồ Chí Minh

Chương 3: Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác TTCM

ở các trường TCCN, TP.Hồ Chí Minh

Trang 34

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

Vấn đề quản lý giáo dục (QLGD) nói chung và quản lý giáo dục nghềnghiệp (GDNN) nói riêng ở nước ta đã được nhiều nhà khoa học nghiên cứu

Vấn đề TTGD cũng là một lĩnh vực được nhiều người quan tâm và đãđược đưa vào nội dung các tài liệu giảng dạy tại trường Bồi dưỡng cán bộquản lý giáo dục, Học viện QLGD, Trung tâm Canh tân và công nghệ giáodục thuộc tổ chức Bộ trưởng Giáo dục các nước Đông Nam Á- SEAMEOINOTECH…hay trong một số công trình nghiên cứu, như:

- Đề tài “Đổi mới và tổ chức hoạt động của hệ thống thanh tra giáodục”, mã số B2001-52-18 của Viện chiến lược và chương trình giáo dục,

Trang 35

- Chương trình khảo sát công tác thanh tra giáo dục của Cộng hòa Pháp

do thanh tra Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện

Các nghiên cứu này có mục tiêu tổng quát là xây dựng hệ thống lý luận

về công tác TT đủ mạnh, ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ được quy định tạiLuật giáo dục, củng cố, tổ chức, tăng cường cán bộ cho cơ quan thanh tra Bộ

và thanh tra Sở, cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ và đổi mới phương thức hoạtđộng, phương pháp công tác của các tổ chức thanh tra và thanh tra viên, đẩymạnh đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũcán bộ làm công tác thanh tra Các đề tài, chương trình khảo sát trên chủ yếunghiên cứu thực trạng tổ chức và hoạt động của hệ thống TTGD, tập trungvào TTGD phổ thông, tìm hiểu kinh nghiệm TTGD hệ phổ thông ở nướcngoài Sản phẩm nghiên cứu của đề tài mã số B2001-52-18 và chương trìnhkhảo sát tại nước ngoài chính là các dự thảo văn bản hướng dẫn hoạt độngTTGD phổ thông, thanh tra tuyển sinh đại học và hướng dẫn công tác giảiquyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực giáo dục

Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu một cáchtoàn diện, có hệ thống về các biện pháp đổi mới công tác TT GDNN ở ViệtNam

1.2.Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1.Khái niệm quản lý

QL là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong cáchoạt động của con người K Marx nói: “Một nghệ sĩ độc tấu thì tự điều khiểnmình, nhưng một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”.[16,12]

Trên cơ sở kế thừa kho tàng lý luận QL, để làm sáng tỏ và phù hợp vớithực tiễn Việt Nam, các nhà nghiên cứu lý luận nước ta đã có một số địnhnghĩa về khái niệm QL một cách cụ thể hơn

Trang 36

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: Bản chất của hoạt động quản lý nhằmlàm cho hệ thống vận hành theo mục tiêu đặt ra và tiến đến các trạng thái cótính chất lượng mới.

Quản lý = Quản + Lý

Trong đó: - Quản là chăm sóc, giữ gìn sự ổn định.

- Lý là sửa sang, sắp xếp, đổi mới phát triển

Hệ ổn định mà không phát triển thì tất yếu dẫn đến sự suy thoái Hệphát triển mà không ổn định tất yếu dẫn đến rối ren

Vậy: Quản lý = ổn định + phát triển

Tác giả Hồ Văn Vĩnh có viết: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, cóhướng đích của chủ thể quản lý nhằm đạt mục tiêu đã đề ra”.[33;15]

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác động của chủ thểquản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phốicác nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu lànội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả caonhất”.[19;8]

Có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, song tựu trung các địnhnghĩa trên đều thể hiện:

- QL là một thuộc tính bất biến nội tại của mọi quá trình lao động xãhội Lao động QL là điều kiện quan trọng để làm cho xã hội loài người tồn tại,vận hành và phát triển

- Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của mọi hoạt động QL

- QL là một hoạt động được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm

xã hội

- QL vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật chính vì vậy tronghoạt động quản lý người quản lý phải hết sức sáng tạo, linh hoạt, mềm dẻo đểchỉ đạo hoạt động của tổ chức đi tới đích

Trang 37

Suy cho cùng bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổchức, điều khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể đến khách thể quản lý,trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn

và đạt được mục tiêu đã đề ra

Tóm lại, QL là hệ thống những tác động gây ảnh hưởng, có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm năng và cơ hội của khách thể quản

lý để đạt mục tiêu chung của hệ thống trong một môi trường luôn biến động

Tùy theo cách tiếp cận, các nhà khoa học đã cho rằng QL có 4 chứcnăng cơ bản sau:

- Chức năng kế hoạch

Chức năng kế hoạch được xem là chức năng quan trọng nhất trong hoạtđộng quản lý Để thực hiện chức năng này, nhà quản lý thiết kế (lập kế hoạch)trước các bước đi cho hoạt động tương lai để đạt được những mục tiêu đã xácđịnh thông qua việc sử dụng tối ưu các nguồn lực và vật lực đã có và sẽ khaithác Như vậy, kế hoạch được hiểu khái quát là một bản ghi nhận những mụctiêu cơ bản và một chương trình hành động cụ thể được hoạch định, trươc khitiến hành thực hiện những nội dung nào đó mà chủ thể quản lý đã đề ra

- Chức năng tổ chức

Tổ chức là sự sắp xếp, xếp đặt một cách khoa học những yếu tố, nhữngcon người, những dạng hoạt động thành một hệ thống toàn vẹn, nhằm đảmbảo cho chúng tương tác với nhau một cách tối ưu, để đạt được mục tiêu Tổchức là bộ phận, nhưng là bộ phận then chốt của QL

- Chức năng chỉ đạo

Chỉ đạo là huy động lực lượng vào việc thực hiện kế hoạch, là điềuhành mọi việc nhằm đảm bảo vận hành thuận lợi Chỉ đạo là chỉ huy, điềuhành công việc; động viên, kích thích kịp thời, thường xuyên; giám sát, đánh

Trang 38

giá trạng thái của hệ; điều chỉnh, uốn nắn, can thiệp vào sự vận hành của hệ

để loại trừ trục trặc, sửa chữa lệch lạc nhưng vẫn giữ tinh thần của kế hoạch,chiến lược chung của chương trình hành động để đạt đến mục tiêu

- Chức năng kiểm tra

Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá thực trạng, phát hiệnlệch lạc, sai sót, tìm hiểu nguyên nhân, đúc kết, rút ra những bài học kinhnghiệm để bổ sung, điều chỉnh kế hoạch tiếp theo

Xuyên suốt quá trình quản lý, chức năng thông tin có mặt trong tất cảcác giai đoạn và là điều kiện cho hoạt động quản lý ở mỗi giai đoạn Thôngtin đầy đủ, kịp thời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kếhoạch; thông tin cũng cần cho các bộ phận trong cơ cấu tổ chức, là chất liệutạo lập quan hệ giữa các bộ phận trong cơ cấu tổ chức; thông tin chuyển tảimệnh lệnh chỉ đạo (thông tin xuôi) và phản hồi (thông tin ngược) diễn tiếnhoạt động của tổ chức và thông tin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp chongười quản lý xem xét mức độ đạt mục tiêu của toàn tổ chức

1.2.2.Khái niệm quản lý giáo dục

Khoa học QLGD là một chuyên ngành của khoa học quản lý nói chungđồng thời cũng là một bộ phận khoa học giáo dục, nhưng là một khoa họctương đối độc lập

QLGD là một bộ phận của quản lý xã hội, được hình thành một cáchkhách quan QLGD là sự kết hợp của hai phạm trù lý luận quản lý và khoahọc giáo dục Tùy theo cách nhìn nhận từ những góc độ khác nhau, các nhànghiên cứu về QL đã đưa ra những khái niệm về QLGD khác nhau

Theo Nguyễn Ngọc Quang, khái niệm QLGD là khái niệm đa cấp (baohàm cả quản lý hệ thống giáo dục quốc gia, quản lý các phân hệ của nó, đặcbiệt là quản lý trường học) “QLGD là hệ thống những tác động có mục đích,

có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ thống vận

Trang 39

hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của nhà nước, thực hiện được cáctính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ làquá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiếnlên trạng thái mới về chất”.[25,35].

Theo Phạm Minh Hạc, QLGD là tổ chức các hoạt động dạy học Có tổchức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhàtrường phổ thông Việt Nam, mới quản lý được giáo dục, tức là cụ thể hóađường lối giáo dục của nhà nước và biến đường lối đó thành hiện thực, đápứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước

QLGD là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến khách thể quản

lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mongmuốn bằng cách hiệu quả nhất QLGD theo nghĩa tổng quát là hoạt động điềuhành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đấy mạnh công tác đào tạo thế hệtrẻ theo yêu cầu phát triển xã hội

Ngoài các khái niệm đã nêu ở trên, có tác giả cho rằng: “QLGD theonghĩa tổng quát là hoạt động điều hành, phối hợp của các lực lượng xã hộinhằm thúc đẩy công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội”.[2;3]

Tác giả khác định nghĩa: “QLGD là những tác động tự giác (có ý thức,

có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật) của các chủ thể quản lý đến tất cả cácmắc xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục, đào tạo thế hệtrẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục.”

Khái quát lại, nội hàm khái niệm QLGD chứa đựng những nhân tố đặctrưng bản chất sau:

- Phải có chủ thể QLGD, ở tầm vĩ mô là quản lý của nhà nước mà cơquan trực tiếp quản lý là Bộ GD&ĐT, ở tầm vi mô là quản lý của hiệu trưởngnhà trường

Trang 40

- Phải có hệ thống tác động quản lý theo một nội dung, chương trình kếhoạch thống nhất từ trung ương đến địa phương nhằm thực hiện mục đíchgiáo dục trong mỗi giai đoạn cụ thể của xã hội phải có một lực lượng đôngđảo những người làm công tác giáo dục cùng với hệ thống cơ sở vật chấttương ứng.

- QLGD có tính xã hội cao Bởi vậy, cần tập trung giải quyết tốt cácvấn đề xã hội: kinh tế, chính trị, văn hóa, an ninh quốc phòng phục vụ côngtác giáo dục

Từ những khái niệm trên, chúng ta có thể hiểu khái niệm QLGD như

sau: QLGD là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm tổ chức, điều khiển hoạt động của khách thể quản lý, thực hiện mục tiêu giáo dục đã đề ra

1.2.3 Khái niệm quản lý nhà trường

Trường học là một hệ thống xã hội mà ở đó tiến hành quá trình giáodục đào tạo Nhà trường là một thiết chế đặc biệt của xã hội, thực hiện chứcnăng tạo nguồn cho các yêu cầu của xã hội, đào tạo các công dân cho tươnglai Trường học với tư cách là một tổ chức giáo dục cơ sở, vừa mang tính giáodục, vừa mang tính xã hội, trực tiếp đào tạo thế hệ trẻ Nó là tế bào chủ chốtcủa bất kỳ hệ thống giáo dục nào từ Trung ương đến địa phương Vì vậy,quản lý nhà trường là một bộ phận của quản lý giáo dục

Có thể hiểu quản lý nhà trường bao gồm hai loại:

- Tác động của những chủ thể quản lý bên trên và bên ngoài nhàtrường

- Tác động của những chủ thể quản lý bên trong nhà trường

Quản lý nhà trường do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồmcác hoạt động quản lý GV, quản lý học sinh, quản lý quá trình dạy học, giáodục; quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị trường học; quản lý tài chính trường;

Định dạng
Số trang	127
Dung lượng	0,95 MB

Tiêu đề	Một số biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên môn ở các trường trung cấp chuyên nghiệp thành phố hồ chí minh
Tác giả	Huỳnh Tấn Tâm Linh
Người hướng dẫn	PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Trinh
Trường học	Trường Đại Học Vinh
Chuyên ngành	Quản lý giáo dục
Thể loại	Luận văn thạc sĩ
Năm xuất bản	2012
Thành phố	Nghệ An