Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử ở trường THPT huyện hậu lộc tỉnh thanh hóa luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Các nhà giáo dục học Xô Viết trước đây như: V.AXukhomlinxki, Zaxapob,Macarenco,…cũng đã tổng kết các kinh nghiệm quý báu về công tác quản lý dạy họcqua nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó

Bộ giáo dục và đào tạo

Trờng đại học Vinh

Mai thị thơm

Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lợng

dạy học môn lịch sử ở các trờng thpt

huyện hậu lộc tỉnh thanh hóa

Chuyên ngành: quản lí giáo dục

LỜI CÁM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu, học tập và hoàn thành luận văn, tác giả đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình

Tác giả chân thành cám ơn Hội đồng đào tạo, Hội đồng khoa học trường Đại học Vinh, Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hoá, các thầy giáo, cô giáo đội ngũ cán bộ quản lý 5 trường Trung học phổ thông huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá cùng đông đảo các bạn đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu tạo điều kiện thuận lợi

về cơ sở thực tế, tham gia đóng góp những ý kiến quí báu cho việc nghiên cứu đề tài

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến Sĩ khoa học Nguyễn Gia Cầu - Người hướng dẫn khoa học đã tận tâm trau dồi tư duy, bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu và trực tiếp giúp đỡ tác giả hoàn thành luận văn này.

Mặc dù đã rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 12 năm 2011

MAI THỊ THƠM

BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

STT Vi t t t Vi t ết tắt Viết đầy đủ ắt Viết đầy đủ ết tắt Viết đầy đủ đầy đủ đủy

6. GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

MỤC LỤC

LỜI CÁM ƠN 1

MỤC LỤC 3

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 8

4 Giả thuyết khoa học 8

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 8

6 Phương pháp nghiên cứu 9

7 Những đóng góp của luận văn 9

8 Cấu trúc của luận văn 9

NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 10

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 10

1.2 Một số khái niệm cơ bản 12

1 3 Hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trường THPT 23

1.4.Quản lý chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THPT 28

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THPT 36

1.6 Cơ sở pháp lý của đề tài: 37

1.7 Tiểu kết chương 1 38

CHƯƠNG 2 39

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN HẬU LỘC , TỈNH THANH HOÁ 39

2.1 Khái quát về tình hình phát triển kinh tế- xã hội - giáo dục cấp THPT của huyện Hậu Lộc 39

2.2 Chất lượng dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện Hậu Lộc Tỉnh Thanh Hoá 48

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện Hậu Lộc - Tỉnh Thanh Hoá 49

2.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện Hậu Lộc , Thanh Hoá 68

2.5 Tiểu kết chương 2: 71

CHƯƠNG 3 72

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN 72

HẬU LỘC , TỈNH THANH HOÁ 72

3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 72

3.2 Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá 73

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp được đề xuất 92

3.4 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 96

PHỤ LỤC 103

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Bước vào thế kỷ XXI, khoa học- công nghệ tiếp tục có những bước phát triểnnhảy vọt, đưa loài người từ kỷ nguyên công nghiệp sang kỷ nguyên thông tin và pháttriển kinh tế tri thức Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là một xu thế kháchquan.Trong bối cảnh đó,Việt nam có những thời cơ lớn, đồng thời cũng đứng trướcnhững thách thức lớn Một trong những con đường để đưa đất nước hội nhập thànhcông, đó là phát triển giáo dục và đào tạo (GD-ĐT)

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước Đảng và Nhà nước ta đã đánh giá cao về vai

trò của giáo dục và đào tạo Nghị quyết TW II khoá VIII đã nêu lên quan điểm: "Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước [ 09,107 ]

Sau hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, nền giáo dục nước ta đã thu đượcnhiều thành tựu quan trọng Hệ thống giáo dục bước đầu được đa dạng hoá về loạihình, phương thức đào tạo từng bước hoà nhập vào xu thế chung của giáo dục thế giới,chất lượng giáo dục có chuyển biến rõ rệt, song với cái nhìn thẳng thắn, khách quanchúng ta thừa nhận rằng: Hiệu quả giáo dục còn thấp chưa đáp ứng được đòi hỏi ngàycàng cao về nhân lực phục vụ cho công cuộc đổi mới đất nước Trình độ kiến thức, kỹnăng thực hành, phương pháp tư duy khoa học, khả năng nắm bắt các vấn đề xã hộicủa đa số học sinh còn yếu chưa đáp ứng được yêu cầu của đời sống kinh tế- xã hội

Có thể nói nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục là cấp thiết và tất yếu, trong

đó nâng cao chất lượng công tác quản lý giáo dục có ý nghĩa rất quan trọng

Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường đóng vai trò định hướng, là một trongnhững yếu tố mang tính đột phá và quyết định đến chất lượng, hiệu quả giáo dục Đổimới lãnh đạo và quản lý giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng (trong đó có nhàtrường THPT) Là 1 tất yếu khách quan Dạy học là hoạt động trung tâm trong nhàtrường, đội ngũ giáo viên(GV) là lực lượng quyết định chất lượng dạy học Quản lý

hoạt đông dạy học( HĐDH) là nhiệm vụ cơ bản nhằm duy trì, nâng cao chất lượng vàhiệu quả giáo dục của nhà trường.

Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục Trung học phổ thông là bậc họcnhằm phát huy các kết quả ở bậc Trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông, giáodục Trung học phổ thông có vai trò to lớn trong việc phát triển nhân cách học sinh vàgiúp học sinh có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật, hướng nghiệp, chuẩn bịcho học sinh có thể học tiếp ở bậc Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp hoặcbước vào cuộc sống lao động

Đối với cấp THPT ảnh hưởng thời đại khoa học kĩ thuật đối với sự lựa chọn vàđịnh hướng nghề nghiệp của các em khá rõ nét Thế kỉ 21, tại đất nước đang phát triểnnhư Việt Nam, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật xu hướng các ngànhnghề thuộc khối khoa học tự nhiên, khoa học kĩ thuật, ứng dụng công nghệ và kĩ thuậtchiếm ưu thế, khối ngành KHXH chỉ chiếm khoảng 6-7% vì vậy bản thân các em vàgia đình cũng có xu hướng lựa chọn và đầu tư cho các em học các môn khoa học tựnhiên là chủ yếu

Từ năm học 2006-2007 Bộ giáo dục đã triển khai đồng loạt chương trình phânban đại trà lớp 10 cho tất cả các trường THPT, đến năm học 2008-2009 việc phân banđại trà đã thực hiện ở cả ba khối 10,11và 12 Có một thực tế xảy ra đó là học sinh có

sự phân hoá rõ rệt trong việc lựa chọn môn học, có những trường THPT học sinh đăng

ký học ban khoa học tự nhiên chiếm tới 90%, thậm chí có trường 100%, rất ít học sinhyêu thích và chọn học các môn khoa học xã hội, đa số các em xem các môn khoa học

xã hội là điều kiện cần để lên lớp, thi tốt nghiệp, và xem các môn xã hội nóichung ,môn lịch sử nói riêng có vị trí thấp trong việc định hướng nghề ngiệp nên chưatích cực học

Công tác quản lý chất lượng dạy học tại các trường THPT tỉnh Thanh hóa trongnhững năm qua đã có những cải tiến đáng kể, chất lượng dạy học chuyển biến theochiều hướng tích cực Song, trước thực tế các em chủ yếu học các môn thuộc banKhoa học tự nhiên nên việc quản lí chất lượng dạy học các môn thuộc ban Khoa học

xã hội trong đó có môn Lịch sử còn bộc lộ những hạn chế, chất lượng và hiệu qủa cònthấp

Là một huyện đồng bằng ven biển tỉnh Thanh hoá, không nằm ngoài xu thếchung đó, học sinh các trường THPT huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh hoá cũng chọn họcban Khoa học tự nhiên là chủ yếu

Làm thế nào để có những giải pháp quản lí chất lượng dạy học các môn khoahọc xã hội nói chung và môn Lịch sử nói riêng?

Đó là câu hỏi đặt ra cho cán bộ quản lí các trường THPT nói chung và cán bộquản lí các trường THPT Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá nói riêng

Với lý do trên chúng tôi chọn đề tài "Một số biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện Hậu lộc , tỉnh Thanh Hoá " để

nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu.

Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử

ở trường THPT, huyện Hậu Lộc, Thanh Hóa

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở các trườngTHPT huyện Hậu Lộc - Tỉnh Thanh Hoá

4 Giả thuyết khoa học.

Nếu đưa ra được các biện pháp quản lý có tính khoa học và tính khả thi thì cóthể nâng cao được chất lượng dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện HậuLộc- Tỉnh Thanh Hoá

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trườngTHPT;

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học các bộ môn nói trên ở các trường THPThuyện Hậu Lộc, Tỉnh Thanh Hoá;

- Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở cáctrường THPT huyện Hậu Lộc- Tỉnh Thanh Hoá

6 Phương pháp nghiên cứu.

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:

Phân tích- tổng hợp; phân loại và hệ thống hóa, cụ thể hóa các tài liệu lý luận có liên quan để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Quan sát sư phạm;

- Điều tra;

- Lấy ý kiến chuyên gia;

- Tổng kết kinh nghiệm QLGD trong các năm học;

- Nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học:

Xử lý và đánh giá các thông tin, số liệu thu thập được bằng định tính và địnhlượng

7 Những đóng góp của luận văn.

- Khái quát hoá lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT

- Làm sáng tỏ thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPThuyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá

- Đề xuất một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học mônLịch sử ở các trường THPT huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hoá

8 Cấu trúc của luận văn.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.

Chương 2: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

Chương 3: Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử tại

các trường THPT huyện Hậu Lộc, tỉnhThanh Hóa

Ngay từ thời cổ đại, một số nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục ở cả phươngTây và phương Đông đã có những tư tưởng về dạy học và quản lý dạy học Xôcơrat

(469-399, trước CN) đã đề xuất dạy học phải “giúp thế hệ trẻ từng bước tự khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý”[18;111] Khổng Tử (551-479,

trước CN) đã có quan điểm về phương pháp dạy học: “dùng cách gợi mở, đi từ gầnđến xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy

nghĩ”, “đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nền nếp, thói quen trong học tập” [18;15]

Các tư tưởng trên có giá trị gợi ý cho các chương trình quản lý dạy học vấn đề:quản lý dạy học phải gắn liền với thể chế xã hội, nền nếp dạy học, trình độ người dạy,năng lực người học, tính độc lập suy nghĩ và tính sáng tạo của người học

Các nhà giáo dục học Xô Viết trước đây như: V.AXukhomlinxki, Zaxapob,Macarenco,…cũng đã tổng kết các kinh nghiệm quý báu về công tác quản lý dạy họcqua nhiều tác phẩm nổi tiếng, trong đó các tác giả đã khẳng định rằng người hiệu trưởng

sẽ quản lý thành công hoạt động dạy học khi xây dựng được một đội ngũ giáo viên yêunghề, vững mạnh về nghiệp vụ, phát huy được tính sáng tạo trong lao động của họ vàtạo ra môi trường phù hợp để họ được hoàn thiện tay nghề sư phạm Các tác giả cũng

nhấn mạnh rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên”

lý luận quản lý hoạt động dạy học trong thực tiễn Việt Nam

Sau đó đã nở rộ những công trình nghiên cứu về vấn đề quản lý giáo dục, quản lýhoạt động dạy học Có thể kể đến các công trình nghiên cứu của các tác giả PhạmMinh Hạc, Nguyễn Minh Đạo, Nguyễn Văn Lê, Đặng Quốc Bảo,…Ở các công trìnhnghiên cứu này, các tác giả đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạtđộng dạy học và chỉ ra các giải pháp quản lý vận dụng trong quản lý trường học, quản

lý giáo dục Các tác giả đều khẳng định việc quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụtrọng tâm của hiệu trưởng trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo

Ngoài các công trình trên, khi bàn về quản lý dạy học có các sách, các bài báo,giáo trình dạy học, các luận văn thạc sỹ nghiên cứu về đề tài quản lý hoạt động dạyhọc của CBQL trường phổ thông như:

ò “Đổi mới quản lý hoạt động dạy học của giáo viên các trường THPT huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây ” của tác giả Nguyễn Thị Hà Thanh (2004).

ò “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học phân ban THPT các trường công lập ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An” của tác giả Hoàng Minh Lương (2007).

ò “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Vật lý ở trường THPT huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hoá ”của tác giả Nguyễn Đình Điền (2008).

Các luận văn này tập trung nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản lý hoạt độngdạy học của hiệu trưởng và đã chú ý đến bối cảnh thực hiện chương trình mới

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về đề tài quản lý hoạt động dạy học,nhưng vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Lịch sử ở các trường THPT huyện HậuLộc, tỉnh Thanh Hoá thì chưa được tác giả nào quan tâm

1.2 Một số khái niệm cơ bản.

1.2.1 Quản lý; quản lý giáo dục; qu¶n lý nhµ trêng.

1.2.1.1 Quản lý.

a) Khái niệm:

Quản lý là một hiện tượng xã hội được xuất hiện từ rất sớm, đúng như C.Mác đã

nói: “Bất cứ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn

bộ cơ thể sản xuất, khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải

có nhạc trưởng ” [20;24]

Ngày nay, nhiều người thừa nhận rằng quản lý trở thành một trong 3 nhân tố của

sự phát triển xã hội: tri thức, sức lao động và trình độ quản lý Quản lý là sự tổ chức,điều hành, kết hợp vận dụng tri thức với việc sử dụng sức lao động để phát triển sản xuất

xã hội Việc kết hợp đó tốt thì xã hội phát triển, ngược lại kết hợp không tốt thì xã hội sẽtrì trệ, sự phát triển sẽ bị chậm lại

Trong nghiên cứu khoa học, có rất nhiều quan điểm khác nhau về quản lý, theonhững cách tiếp cận khác nhau

Có thể điểm qua một vài quan điểm của các nhà nghiên cứu như sau:

- Pall Hersey và Ken Blanc Hard trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” thì

xem xét “Quản lý như là một quá trình làm việc cùng và thông qua các cá nhân, các nhóm cũng như các nguồn lực khác để hình thành các mục đích của tổ chức ”

- Theo GS.Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (Nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [31;35 ]

- Theo Trần Hữu Cát, Đoàn Minh Duệ thì: “Quản lý là hoạt động thiết yếu nảy sinh khi con người hoạt động tập thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con người nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức” [6;41]

Tóm lại, bàn về khái niệm quản lý, các tác giả đều thống nhất chung là:

Quản lý là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường.

Như vậy, rõ ràng “Quản lý không chỉ là một khoa học mà còn là nghệ thuật” và

“Hoạt động quản lý vừa có tính chất khách quan, vừa mang tính chủ quan, vừa có tính pháp luật Nhà nước, vừa có tính xã hội rộng rãi, chúng là những mặt đối lập trong

một thể thống nhất” [24;15]

b) Chức năng quản lý:

Chức năng quản lý là một dạng hoạt động quản lý chuyên biệt, thông qua đó chủ thểquản lý tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định Theoquan điểm quản lý học hiện đại thì quản lý có 4 chức năng cơ bản sau:

+ Chức năng kế hoạch: là xỏc định mục tiờu, mục đớch đối với thành tựu tương lai

của tổ chức và cỏc con đường, biện phỏp, cỏch thức để đạt được mục tiờu, mục đớchđú

+ Chức năng tổ chức: là những nội dung và phương thức hoạt động cơ bản trong

việc thiết lập cấu trỳc của tổ chức, mà nhờ đú chủ thể quản lý tỏc động đến đối tượngquản lý một cỏch cú hiệu quả nhằm thực hiện được mục tiờu của kế hoạch

+ Chức năng chỉ đạo (lónh đạo): là phương thức tỏc động của chủ thể quản lý đến

đối tượng quản lý theo đỳng kế hoạch và cú hiệu quả nhằm thực hiện được mục tiờucủa kế hoạch

+ Chức năng kiểm tra: Là một chức năng quản lý, thụng qua đú một cỏ nhõn, một

nhúm hay một tổ chức theo dừi, giỏm sỏt cỏc thành quả hoạt động và tiến hành nhữnghoạt động điều chỉnh, uốn nắn (nếu cần thiết)

Bốn chức năng quản lý núi trờn cú mối quan hệ mật thiết và gắn bú hữu cơ vớinhau trong quỏ trỡnh quản lý

1.2.1.2 Quản lý giỏo dục

Theo tiến trình phát triển của lịch sử xã hội ngay từ khi xuất hiện, con ngời phảilao động để tồn tại Trong quá trình lao động, giáo dục ra đời Cho nên giỏo dục là mộthoạt động đặc trưng của lao động xó hội nhằm thực hiện quỏ trỡnh truyền đạt và lĩnhhội kinh nghiệm lịch sử xó hội qua cỏc thế hệ, đồng thời là động lực thỳc đẩy sự phỏttriển của xó hội Để hoạt động này vận hành cú hiệu quả, giỏo dục phải được tổ chứcthành một hệ thống cỏc cơ sở giỏo dục Điều này dẫn đến một tất yếu là phải cú một lĩnhvực hoạt động cú tớnh độc lập tương đối trong giỏo dục, đú là cụng tỏc quản lý giỏo dục(để quản lý cỏc cơ sở giỏo dục)

Vậy quản lý giỏo dục là gỡ? Theo P.V.Khuđụminxky: “Quản lý giỏo dục là tỏc động

cú hệ thống, cú kế hoạch, cú ý thức và hướng đớch của chủ thể quản lý ở cỏc cấp khỏc nhau đến tất cả cỏc khõu của hệ thống từ Bộ GD đến nhà trường nhằm mục đớch bảo đảm việc giỏo dục Cộng sản chủ nghĩa cho thế hệ trẻ, bảo đảm sự phỏt triển toàn diện, hài hoà của họ ” [26;50]

Theo GS.Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp với quy luật của chủ thể quản lý, nhằm làm hệ thống giáo dục vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thể hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ được giáo dục đến mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất ”

[31;35]

Cũng theo GS.Nguyễn Ngọc Quang, trong khái niệm quản lý giáo dục có sự phâncấp quản lý, từ cấp trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện, thị Quản lý giáo dục bao hàm cảquản lý hệ thống giáo dục quốc dân và quản lý các phân hệ của nó, đặc biệt là quản lýtrường học Cơ quan tối cao quản lý giáo dục là Bộ GD & ĐT, đứng đầu là Bộ trưởng với

tư cách là chủ thể quản lý ngành giáo dục của cả nước

Văn kiện Hội nghị lần thứ hai BCH TW Đảng khoá VIII viết: “Quản lý giáo dục

là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất ” [9;35].

GS.TS Phạm Minh Hạc cho rằng: “Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt động dạy học Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính chất của nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được giáo dục, tức là

cụ thể hoá đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó thành hiện thực, đáp ứng yêu cầu của nhân dân, của đất nước”[15;9].

Những khái niệm trên, tuy cách diễn đạt khác nhau nhưng ta có thể hiểu chung là:

Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, có định hướng, phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục

ở từng cơ sở trường học và của toàn hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định.

chủ thể quản lý đến tất cả các mặt của đời sống nhà trường, nhằm đảm bảo sự vận hành tối ưu về các mặt xã hội- kinh tế, tổ chức- sư phạm của quá trình dạy học và giáo dục thế hệ đang lớn lên” [26;15].

Một nhiệm vụ quan trọng của các nhà trường là đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước phù hợp với xu thế toàn cầu hoá lực lượng

sản xuất “Nếu xét trên khía cạnh vĩ mô, các nhà quản lý trường học phải làm cho hoạt động GD gắn chặt chẽ với đời sống xã hội, sao cho giáo dục thích ứng hơn với

nhu cầu xã hội” [24;5].

Theo GS TS Phạm Viết Vượng: “Quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác cũng như huy động tối ưu các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường ” [46;205]

Tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý trường học có thể hiểu là một hệ thống những tác động sư phạm hợp lý và có hướng đích của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm huy động và phối hợp sức lực, trí tuệ của họ vào mọi mặt hoạt động của nhà trường hướng vào việc hoàn thành có chất lượng và hiệu quả mục tiêu dự kiến ” [21;27]

Từ các định nghĩa về quản lý trường học đã nêu, chúng ta có thể thấy rằng: Quản lý nhà trường thực chất là hệ thống tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản

lý lên tất cả các nguồn lực nhằm đẩy mạnh hoạt động của nhà trường theo nguyên lý giáo dục, trong đó, hoạt động trọng tâm lµ hoạt động dạy học.

Quản lý nhà trường bao gồm nhiều nội dung: quản lý giáo viên, quản lý học sinh,quản lý cơ sở vật chất và thiết bị trường học, quản lý tài chính, quản lý quá trình dạyhọc - giáo dục…

Như vậy, trong quản lý trường học thì quản lý hoạt động dạy học là nội dungquan trọng nhất

Theo từ điển Tiếng Việt: “Dạy học là để nâng cao trình độ văn hoá, phẩm chất đạo đức theo một chương trình nhất định ” [37;252].

Theo tác giả Võ Quang Phúc: “Dạy học là hệ thống những tác động qua lại lẫn nhau giữa nhiều nhân tố nhằm mục đích trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo tương ứng và rèn luyện đạo đức cho người công dân Chính những nhân tố hợp thành hoạt động này cùng với hệ thống tác động qua lại lẫn nhau giữa chúng đã làm cho dạy học thực sự tồn tại như một thực thể toàn vẹn - một hệ thống ” [30;1]

Với quan niệm trên, dạy học là một hoạt động mang tính toàn vẹn hệ thống

Theo các tác giả Thái Văn Thành và Chu Thị Lục thì: “Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng, kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy và hình thành thế giới quan khoa học ” [34;1]

Dạy học là một hoạt động chủ yếu của nhà trường THPT Hoạt động dạy học giúpcho sinh THPT vừa chiếm lĩnh được những tri thức c¬ b¶n, có hệ thống, vừa chiếmlĩnh được cách thức hoạt động với những phẩm chất hoạt động trí tuệ, s¸ng t¹o (tínhđịnh hướng, tính độc lập, tính linh hoạt, tính mềm dẻo, tính khái quát,…) Trên cơ sở

đó, các em phát triển t duy s¸ng t¹o, vËn dung linh ho¹t vµo bµi häc vµ cuéc sèng Mặtkhác, hoạt động dạy học giúp cho học sinh THPT không phải nắm được những tri thứcrời rạc, phiến diện mà nắm được những tri thức ngày càng có hệ thống, toàn diện về tựnhiên, xã hội, tư duy và biết chuyển hoá những tri thức đó thành kỹ năng, kỹ xảo tươngứng; đảm bảo kết hợp học với hành, biết vận dụng những điều đã học vào thực tiễn víimôc tiªu “Häc tËp v× ngµy mai lËp nghiÖp”

Hoạt động dạy học ngày càng phải đáp ứng yêu cầu của thực tiễn thì phươngpháp dạy học phải: Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo củangười học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mêhọc tập và ý chí vươn lên

Hoạt động dạy học bao gồm 2 hoạt động có sự gắn kết hữu cơ với nhau: hoạtđộng dạy và hoạt động học: hoạt động dạy là hoạt động của người thầy nhằm tổ chức,

điều khiển, hướng dẫn, uốn nắn những hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh;hoạt động học được thể hiện ở việc học sinh tiếp nhận nhiệm vụ và kế hoạch do GV đề

ra, có kỹ năng thực hiện các thao tác học tập nhằm giải quyết các nhiệm vụ do giáoviên yêu cầu, tự điều chỉnh hoạt động học tập dưới sự kiểm tra của GV và tự kiểm tracủa bản thân, tự tổ chức, tự điều khiển, tự đánh giá hoạt động dạy học để đạt kết quảtốt Nội dung của hoạt động học là: tri thức, kỹ năng, thái độ

Theo GS.TS Phạm Minh Hạc thì: “Hoạt động học nhằm tiếp thu (lĩnh hội) những điều của hoạt động dạy truyền thụ và biến những điều tiếp thu được thành năng lực thể chất và năng lực tinh thần ” [16;138]

Hoạt động dạy theo GS Đặng Vũ Hoạt: "Hoạt động của thầy là hoạt động điều khiển, hoạt động của trò là đối tượng của quá trình dạy học ”.

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy häc.

Quản lý hoạt động dạy học là nhiệm vụ trọng tâm quản lý nhà trường

Quản lý hoạt động dạy học là hoạt động có ý thức của các nhà quản lí nhằm đạt tớimục tiêu quản lí Nhà quản lí cùng với tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng xãhội, bằng hành động của mình biến mục tiêu đó thành hiện thực

Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm của nhàtrường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêuđiểm này, vì vậy quản lí nhà trường thực chất là quản lí quá trình sư phạm của Thầyhoạt động học tập -tự giáo dục của trò chủ yếu diễn ra trong quá trình dạy học

Như vậy quản lí dạy học ở trêng chính là sự tác động của chủ thể quản lí vào quátrình dạy học(được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh với sự hỗ trợ đắc lựccủa các lực lượng xã hội khác) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhâncách học sinh theo mục tiêu đào tạo chung của nhà trường THPT

1.2.4 Chất lượng; chất lượng dạy học, chất lượng dạy học môn Lịch sử:

1.2.4.1 Chất lượng.

Theo từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa “Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật chỉ rõ là cái gì? Tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật.

Chất lượng được biểu thị ra ngoài qua các thuộc tính Nó là sự liên kết các thuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó các sự vật như một tổng thể, bao quát toàn bộ sự vật và không tách khỏi sự vật Sự vật trong khi vẫn còn là bản thân nó thì không thể thiếu mất chất lượng của nó Sự thay đổi về chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật về căn bản Chất lượng sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng của nó và không tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng có sự thống nhất của số lượng và chất lượng ” [37;419].

Có thể hiểu rằng: Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của con người, sựvật, sự việc Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu Mục tiêu ở đây được hiểu mộtcách rộng rãi, bao gồm các sứ mạng, các mục đích Sự phù hợp với mục tiêu có thể

là sự đáp ứng mong muốn của những người quan tâm, là đạt được hay vượt qua cáctiêu chuẩn đặt ra Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạocho thực thể đó khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm ẩn

Tóm lại: Khái niệm Chất lượng phản ánh mặt vô cùng quan trọng của sự vật,hiện tượng, là cái làm nên giá trị, bản chất của sự vật, hiện tượng, là yếu tố làm chonhững sự vật, hiện tượng này khác với những sự vật, hiện tượng khác

Khái niệm chất lượng, theo nghĩa rộng, bao hàm cả khái niệm hiệu quả

1.2.4.2 Chất lượng dạy học.

Khái niệm chất lượng dạy học liên quan mật thiết với khái niệm hiệu quả dạyhọc Nói hiệu quả dạy học tức là nói đến các mục tiêu đã đạt được mức độ nào, sự đápứng và kịp thời yêu cầu của nhà trường, với chi phí tiền của sức lực thời gian hợp lýnhất Chất lượng dạy học là một phạm trù động, thay đổi theo thời gian và theo bốicảnh: Chất lượng dạy học được nhìn dưới góc độ là giá trị gia tăng ở người học vềkiến thức, thái độ và hành vi, cách nhìn này muốn nói đến tác động ảnh hưởng của nhàtrường hay hệ thống giáo dục đối với người học, nghĩa là chất lượng dạy- học càngcao thì càng làm phong phú kiến thức, thái độ, giá trị và hành vi của người học

Chất lượng dạy học chính là nói về chất lượng của người học hay là những trithức phổ thông mà người học lĩnh hội được”, tri thức đó gồm có:

+ Tiềm năng trí tuệ (trình độ hiểu biết, nắm vững các tri thức phổ thông)

+ Tiềm năng tinh thần, sức mạnh của trí tuệ và khả năng tư duy, cách hiểu vấn đề vàbước đầu xây dựng phương pháp giải quyết (một mặt biểu hiện quan trọng của nhâncách).

+ Hình thành và phát triển nhân cách học sinh, phát triển toàn diện về thể chất

1.2.4.3 Chất lượng dạy học môn Lịch sử

Chất lượng dạy học môn Lịch sử chính là mức độ đạt được về kiến thức, kỹnăng, thái độ ở người học theo mục tiêu của môn Lịch sử trong cấp học tương ứngđược nghiên cứu

1.2.5 Biện pháp, biện pháp quản lý, biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử.

1.2.5.1 Biện pháp, biện pháp quản lý

Theo từ điển tiếng Việt, nhà xuất bản Khoa học xã hội, năm 2005 do PGS Hồ

Lê hiệu đính, trang 365 thì: Biện pháp là phương pháp giải quyết một vấn đề cụ thểnào đó

Phương pháp quản lý là cách thức chủ thể quản lý sử dụng các công cụ quản lýtác động vào thực hiện từng khâu của chức năng quản lý trong mỗi quá trình quản lý,nhằm tạo thêm sức mạnh, tạo ra năng lực thực hiện mục tiêu quản lý Phương phápquản lý là bộ phận linh hoạt nhất trong hệ thống quản lý, đồng thời cũng thể hiện rõnhất tính năng động, sáng tạo của chủ thể quản lý trong mỗi đối tượng, mỗi tình huốngnhất định Biết sử dụng các phương pháp thích hợp là chức năng của người làm côngtác quản lý

Biện pháp quản lý là cách làm cụ thể để thực hiện mục tiêu quản lý Trong quản lýgiáo dục, biện pháp quản lý là tổ hợp nhiều cách thức tiến hành, cách làm cụ thể của chủthể quản lý nhằm tác động đến đối tượng quản lý để giải quyết những vấn đề khó khăntrong công tác quản lý, làm cho hệ quản lý vận hành đạt mục tiêu mà chủ thể quản lý đã đề

ra và phù hợp với quy luật khách quan

1.2.5.2 Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử

Các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử là hệthống các cách làm cụ thể của nhà quản lý đến các đối tượng quản lý để giảiquyết các vấn đề khó khăn trong công tác dạy học môn Lịch sử nhằm mục đích

đáp ứng các yêu cầu của Chuẩn kiến thức, kỹ năng, thái độ theo yêu cầu của mônLịch sử, từ đó không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy và giáo dục trong cácnhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với giáo dục và đàotạo.

1 3 Hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trường THPT.

1.3.1 Đặc điểm môn Lịch sử ở trường THPT.

Lịch sử là môn học về nghiên cứu và phân tích những sự kiện đã xảy ra Theovichtorhuygô thì:Lịch sử là tiếng vang của của quá khứ đến tương lai, là sự phản xạ củatương lai về quá khứ Bộ môn lịch sử có sứ mệnh giải đáp " trầm tích lịch sử " với nhữnglát cắt nông sâu khác nhau tuỳ từng bậc học, cấp học Bộ môn lịch sử được coi: “Thầydạy của cuộc sống”, “Bó đuốc soi đường đi tới tương lai”, có khả năng giáo dục nhiềumặt cho học sinh về tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm mỹ Qua đó xây dựng niềm tinvững chắc vào lý tưởng cách mạng, giáo dục cho học sinh truyền thống tốt đẹp của dântộc Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước, bồi dưỡng những phẩm chất đạođức của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Về lý luận và thực tiễn, môn Lịch sử còn mang tính chất thời đại và giai cấp rõ rệt

Vì vậy trong quá trình dạy học môn Lịch sử cần kết hợp giữa dạy học với dạy kỹ năngsống, kỹ năng rèn luyện tư duy bộ môn, hiểu biết về các giá trị của thời đại, của giai cấp,của cộng đồng, gia đình và của chính cá nhân

1.3.2 Mục tiêu dạy học môn Lịch sử ở trường THPT.

Luật Giáo dục (2005) đã khẳng định: :Giáo dục trung học phổ thông giúp cho học sinhphát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triểnnăng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tụchọc lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Mục tiêu phát triển giáo dục THPT được ghi trong điều lệ thực hiện bằng conđường giáo dục cơ bản nhất là dạy học Mục tiêu dạy học môn Lịch sử cũng tuân thủtrên mục tiêu chung của phát triển giáo dục Người quản lý phải nắm vững nội dung,

chương trình, kế hoạch từng năm học, hình thức dạy học, phương pháp dạy học của bộmôn để hướng dẫn giáo viên thực hiện có hiệu quả mục tiêu dạy học môn Lịch sử

1.3.3.Nội dung dạy học môn Lịch sử cấp THPT.

Nội dung dạy học môn Lịch sử cấp THPT gồm : Kiến thức cơ bản về lịch sử thế giới

và lịch sử dân tộc từ thời nguyên thuỷ đến năm 2000

Cụ thể :Phần nội dung Lịch sử thế giới :sự xuất hiện loài người;các đặc trưng của các môhình xã hội: xã hội nguyên thuỷ, xã hội cổ trung đại phương đông và phương Tây;Lịch sửthế giới cận đại -hiện đại với sự nảy sinh, phát triển của chủ nghĩa tư bản về kinh tế chínhtrị - xã hội và những mâu thuẫn vốn có của nó; sự ra đời, phát triển và những khủngkhoảng, đổi mới thành công hoặc thất bại của Liên xô và các nước xã hội chủ nghĩa từ sau

1945 đến nay; Quan hệ quốc tế trước và sau chiến tranh thế giới thứ hai và xu thế củaquan hệ quốc tế hiện nay

Phần lịch sử dân tộc :Môn Lịch sử cấp THPT cung cấp cho học sinh những kiến thức cơbản sau:

-Sự xuất hiện của người Việt cổ và các quốc gia cổ đại trên đất nước Việt nam ;

+Công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ Quốc từ sau 1975-2000

Ngoài ra còn có nội dung lịch sử địa phương

1.3.4.Phương pháp dạy học lịch sử trong trường THPT.

Xuất phát từ đặc trưng quá trình nhận thức bộ môn Lịch sử, phương pháp dạy học mônLịch sử bao gồm các phương pháp cơ bản sau:

1.3.4.1 Phương pháp trình bày miệng:

Phương pháp này chiếm vị trí khá quan trọng, vì lời nói của giáo viên không những

là nguồn kiến thức vô tận mà còn có tác động mạnh mẽ tới tư tưởng tình cảm của học sinh.Phương pháp này có nhiều hình thức cụ thể khác nhau đó là:

- Thông báo: trình bày ngắn gọn chính xác về một sự kiện lịch sử, về niện đại, tên nhânvật, địa điểm sảy ra sự kiện lịch sử

-Tường thuật: là trình bày một cách đầy đủ, phong phú với những tình tiết cụ thể hấp dẫn

về một sự kiện lịch sử nào đó ví dụ: Tường thuật về giành chính quyền tại thủ đô Hà Nộitháng 8/1945 ;

-Miêu tả: Chỉ ra đặc trưng của sự vật, hiện tượng lịch sử nhằm khắc học đối tượng ;

-Ngoài ra còn có giải thích, giảng thoại

Yêu cầu của phương pháp này là Lời nói giáo viên phải sinh động, phong phú , có sứcthuyết phục

1.3.4.2 Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan:

Đặc trưng của quá trình nhận thức lịch sử là học sinh không thể trực tiếp tri giác vớinhững sự kiện đã xảy ra trong quá khứ Do vậy, hiện vật, phương tiện trực quan lịch sửđóng vai trò hết sức quan trong trong việc hình thành biểu tượng lịch sử chính xác cho họcsinh, tránh tình trạng " hiện đại hoá " lịch sử

Đồ dùng trực quan gồm :Bản đồ, biểu đồ, địa đồ lịch sử; Tranh ảnh có sẵn trong SGK;vật thật,di tịch lịch sử; Phim tài liệu, phim truyện, sân khấu khai thác các đề tài lịch sử;Thiết bị nghe nhìn hiện đại đại

Nguyên tắc khi sử dụng phương pháp này là đảm bảo học sinh tri giác được các đồ dùngtrực quan một cách khoa học, hợp lí về thời gian và trình độ học sinh

Tuy nhiên cần lưu ý: chữ viết và hình vẽ trên bảng đen cũng được coi là phương tiệntrực quan vì nó có tác dụng rất to lớn, không có gì thay thế được, Không phải ngẫn nhiên

mà bảng đen phấn trắng đã thành biểu tượng của lớp học của nhà trường của nghề dạy học.Tất cả từ đầu bài , đề mục, niên đại lịch sử, sự kiện lịch sử quan trọng, khái niệm lịch sử,

các hình vẽ, sơ đồ là rất quan trọng vì nó vừa cung cấp tri thức cho học sinh vừa đem lạicho học sinh sự lựa chọn kiến thức và cách trình bày khoa học Chính vậy nên đòi hỏingười giáo viên dạy Lịch sử cẩn trọng khi trình bày bảng: chữ viết chân phương dễ đọc,trình bày khoa học.

1.3.4.3 Phương pháp khai thác sử dụng các loại tài liệu học tập

Như: SGK, tài liệu tham khảo khác, các phẩm văn, thơ cách mạng phản ánh sinh độngkhông khí lịch sử

Khi sử dụng phương pháp này giáo viên phải chú ý về thời gian và hình thức tổ chứcthực hiện phương pháp cho phù hợp và hiệu quả

1.3.5 Kết quả dạy học môn Lịch sử:

Việc dạy học môn lịch sử thông qua các bài học lịch sử cụ thể cần phải đạt được kếtquả sau:

- Thứ nhất : Học sinh nắm được kiến thức cơ bản của nội dung chương trình lịch sử cấp

THPT: Ghi nhớ được các sự kiện lịch sử chủ yếu, biết đánh giá các sự kiện Lịch sử, rút racác bài học Lịch sử, nêu được quy luật lịch sử, hình thành các khái niệm lịch sử, xác địnhđược phương pháp học tập, kiểm tra bộ môn Cụ thể là giúp các em trả lời được các câuhỏi: như thế nào? và vận dụng những kiến thức đã học trong cuộc sống ra sao

- Thứ hai: là phải đạt được mục tiêu giáo dục đề ra Kết quả giáo dục thể hiện ở thái độ,

xúc cảm của học sinh đối với các hiện tượng lịch sử,nhân vật lịch sử, những phản ứng tựnhiên của các em đối với các hiện tượng lịch sử,nhân vật lịch sử Mặt khác kết qủa giáodục còn thể hiện ở kĩ năng của học sinh trong việc đánh giá đúng sự kiện, vai trò của nhân

vật lịch sử, kĩ năng sử dụng những kiến thức lí luận đã học để phân tích các hiện tượng xãhội của quá khứ và hiện tại

Những biểu hiện này là cơ sở để giáo dục cho học sinh tư tưởng, chính trị đạo đứctrong quá trình học tập

-Thứ ba: Kết quả dạy học môn Lịch sử còn thể hiện ở việc phát triển toàn diện học sinh

như: Năng lực nhận thức( tri giác, tưởng tượng, trí nhớ, tư duy, sáng tạo );Các thành phầnnhân cách( xúc cảm lịch sử,hứng thú học tập bộ môn ); Năng lực thực hành và các kĩnăng kĩ xảo Ngoài ra, còn hình thành ở học sinh lòng mong muốn, khả năng tham giatích cực có hiệu quả các hoạt động xã hôi, và lao động sản xuất

Ba mặt cung cấp kiến thức,giáo dục tư tưởng và phát triển các năng lực tư duy và hànhđộng trong học tập lịch sử có mối quan hệ chặt chẽ, tác động biện chứng với nhau Kết quảgiáo dục và phát triển chỉ có thể thực hiện được trên cơ sở học sinh nắm vững kiến thứclịch sử Mặt khác việc giáo dục và phát triển trong học tập bộ môn sẽ làm cho việc nắmkiến thức lịch sử của học sinh vững chắc hơn

Ví dụ: Khi dạy bài " Cách mạng tư sản pháp năm 1789" trong chương trình lớp 10THPT học sinh phải nắm được các sự kiện về tình hình chính trị, kinh tế xã hội, tư tưởngcủa nước Pháp trước cách mạng để hiểu được nguyên nhân bùng nổ cách mạng Học sinhtrên cơ sở nắm được kiến thức về diến biến cách mạng sẽ giúp các em hiểu được đây làcuộc cách mạng dân chủ tư sản điển hình, biết đánh giá đúng vai trò các cá nhân lịch sử,vai trò quần chúng nhân dân trong cánh mạng Qua đó giáo dục cho học sinh thái độ kínhphục các nhân vật lịch sử tiến bộ cụ thể là Luật sư: RoobeXkie, tin tưởng vào sức mạnhcủa quần chúng trong cách mạng Đồng thời qua bài học rèn luyện cho các em khả năngtri giác tài liệu tranh ảnh ,bản đồ, sơ đồ; kĩ năng phân tích, so sánh, đánh giá các sự kiên,hiện tượng lịch sử; bồi dưỡng các phẩm chất tự giác, tích cực học tập

1.4.Quản lý chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THPT.

1.4.1 Những yêu cầu về quản lý chất lượng dạy học môn Lịch sử :

- CBQL trường THPT phải nắm chắc mục tiêu GD&ĐT, nhiệm vụ cụ thể từng nămhọc, tình hình đội ngũ, cơ sở vật chất hiện có, đặc điểm của môn Lịch sử khác với các

môn khác như thế nào để chỉ đạo thực hiện tốt các khâu trong hoạt động dạy học mônLịch sử của nhà trường một cách linh hoạt, sáng tạo.

- Phải quản lý tất cả các thành tố cấu trúc của quá trình dạy học môn Lịch sử : Mục tiêu,nội dung, chương trình, phương pháp, phương tiện, lực lượng, hình thức tổ chức, kết quảdạy học và môi trường dạy học Tất cả các thành tố đó trước hết được vận dụng một cáchđồng bộ, hài hoà, hợp quy luật, đúng nguyên lý và nguyên tắc dạy học trong quy trìnhhoạt động của người dạy Quản lý chất lượng hoạt động dạy học môn Lịch sử ở trườngTHPT thực chất là quản lý các khâu lập kế hoạch bài dạy, giảng bài và đánh giá kết quảdạy học của đội ngũ giáo viên nhằm đạt tới mục tiêu từng môn học, từng chương, từngbài và mục tiêu chung của việc dạy học

- Chú trọng đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian tự học, nghiên cứu của học sinh”[27;11] Dạy cho học sinh cách tự học, tự tìm tòi phát huy nội lực sáng tạo

trong quá trình học tập là chức năng, nhiệm vụ của người thầy giáo để nâng cao chấtlượng học sinh

- Xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, mạnh về chất lượng Đặc biệt, xây dựngđội ngũ giáo viên giỏi làm nòng cốt môn Lịch sử của nhà trường, tạo điều kiện nângcao chất lượng đội ngũ giáo viên Xây dựng bồi dưỡng đội ngũ quản lý là tiêu chuẩnhàng đầu để xây dựng và nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử nhằm xây dựngnhà trường vững mạnh toàn diện

- Quản lý việc khai thác CNTT, bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị là điều kiện quantrọng để nâng cao chất lượng hoạt động dạy học môn Lịch sử trong nhà trường

- Tăng cường công tác thi đua, viết SKKN trong nhà trường, tạo thành phong trào thiđua rộng khắp và sôi nổi trên mọi mặt công tác

- Tăng cường công tác xã hội hoá giáo dục, thu hút và phát huy tối đa sức mạnh cộngđồng tham gia góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

1.4.2 Nội dung quản lý chất lượng dạy học môn Lịch sử

Trên cơ sở lý luận và qua tham khảo tài liệu của các tác giả trong và ngoài nước, đặcbiệt là qua thực tiễn công tác, chúng tôi nhận thấy để quản lý tốt hoạt động dạy học mônLịch sử , người CBQL của một nhà trường phải nắm vững và thực hiện tốt các nội dungquản lý sau đây:

1.4.2.1 Quản lý mục tiêu, chương trình, kế hoạch dạy học môn Lịch sử

Thực hiện chương trình là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu đào tạo củatrường THPT Về nguyên tắc, mục tiêu, chương trình là pháp lệnh của Nhà nước do

Bộ GD&ĐT ban hành Mục tiêu, chương trình dạy học môn Lịch sử quy định chi tiếtđến từng phần, từng chương, từng bài học

Để quản lý nghiêm túc và có hiệu quả, người Quản lí phải nghiên cứu, nắm vữngbiên chế năm học, chương trình dạy học môn Lịch sử và kế hoạch dạy học môn Lịch sử

ở từng khối lớp và cả cấp học Cụ thể là phải nắm vững và quán triệt cho giáo viên nắmvững những vấn đề sau: Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học môn Lịch sửcấp THPT; nguyên tắc cấu tạo chương trình của môn Lịch sử ,nội dung, phạm vi kiếnthức của môn học; phương pháp dạy học và các hình thức dạy học của môn Lịch sử; kếhoạch dạy học môn Lịch sử của từng lớp học

Bên cạnh đó, người cán bộ quản lí nắm tiến độ thực hiện chương trình môn Lịch

sử thông qua Kế hoạch giảng dạy hàng tuần, qua dự giờ, thăm lớp và qua kiểm tra giáo

án của giáo viên Người cán bộ quản lí sử dụng thời khoá biểu để điều khiển, kiểm soátviệc thực hiện chương trình của giáo viên Đồng thời, người cán bộ quản lí chỉ đạo tổchuyên môn có môn Lịch sử tổ chức định kỳ việc rút kinh nghiệm, đánh giá tiến độ, tìnhhình thực hiện chương trình, thảo luận những vấn đề khó của chương trình để nhanhchóng tháo gỡ; tổ chức tiến hành phân tích tình hình thực hiện chương trình và đánh giátrong các buổi họp của nhà trường

1.4.2.2 Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên.

Soạn bài và chuẩn bị các trang thiết bị phục vụ cho giờ lên lớp là yếu tố quyết địnhđến chất lượng giờ dạy Tuy không thể dự kiến hết các tình huống trong quá trình lên lớpnhưng soạn bài thực sự là lao động sáng tạo của từng giáo viên, nó thể hiện sự đầu tư suy

nghĩ, trăn trở, lựa chọn, quyết định của giáo viên về nội dung, phương pháp giảng dạy, hìnhthức lên lớp phù hợp với đối tượng học sinh và đúng với yêu cầu của chương trình

Để việc soạn bài, chuẩn bị giờ lên lớp có thể thực hiện theo một kế hoạch đồng bộ vàhiệu quả, CBQL cần hướng dẫn giáo viên lập kế hoạch soạn bài, chỉ đạo tổ chuyên mônthảo luận, thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạyhọc của mỗi tiết dạy để giờ lên lớp đạt kết quả tốt nhất , đồng thời phải thường xuyên kiểmtra, theo dõi việc soạn bài của giáo viên, kịp thời khuyến khích, động viên và điều chỉnhnhững sai lệch nhằm thực hiện đúng những quy định đề ra

1.4.2.3 Quản lý giờ lên lớp và hoạt động ngoài giờ lên lớp của giáo viên.

Hoạt động dạy học môn Lịch sử trong nhà trường THPT hiện nay chủ yếu diễn rabằng hình thức dạy và học trên lớp Giờ lên lớp là hình thức tổ chức cơ bản và chủ yếu nhất

của quá trình dạy học môn Lịch sử trong nhà trường để thực hiện mục tiêu cấp học “Giờ lên lớp là một khâu quan trọng trong quá trình dạy học được kết thúc trọn vẹn trong khuôn khổ nhất định về thời gian theo quy định của kế hoạch dạy học.” [18;73].

Giáo viên là người trực tiếp quyết định kết quả giờ lên lớp, còn quản lý thế nào đểcác giờ lên lớp của giáo viên đạt kết quả tốt là trách nhiệm của người cán bộ quản lí Người cán bộ quản lí phải có những biện pháp tác động cụ thể, phong phú và linh hoạt

để nâng cao chất lượng giờ lên lớp của giáo viên Điều quan trọng để quản lý tốt giờ lênlớp, CBQL phải xây dựng thời khóa biểu cho giờ lên lớp một cách khoa học, phù hợp.Đồng thời, CBQL phải có kế hoạch và tiến hành dự giờ, thăm lớp định kỳ, đột xuất; phântích, rút kinh nghiệm cho giờ dạy Thông qua việc dự giờ, thăm lớp, người quản lý sẽthấy được trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm của giáo viên; từ đó phân tích,hướng dẫn giáo viên khắc phục những mặt yếu trong giảng dạy của họ

Ngoài quản lý việc dạy và học trên lớp, người CBQL còn quản lý các hoạt động ngoàigiờ lên lớp của tổ chuyên môn có môn Lịch sử thông qua kế hoạch năm học của nhàtrường, kế hoạch đăng ký tổ chức hoạt động ngoài giờ, chủ đề hoạt động ngoài giờ của

cá nhân, tập thể Qua hoạt động này, người CBQL có thể đánh giá toàn diện về nănglực của giáo viên

1.4.2.4 Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học.

Phương pháp dạy học môn Lịch sử là tổ hợp các cách thức cộng tác, hoạt độngcùng nhau của cả thầy và trò nhằm đạt mục đích, mục tiêu dạy học nói chung Phươngpháp dạy học môn Lịch sử luôn được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với các thành tốkhác của quá trình dạy học: mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, kết quả vànhất là mối quan hệ giữa thầy và trò

Quản lý việc đổi mới phương pháp giảng dạy môn Lịch sử là quá trình tác động có

tổ chức, có mục đích của người cán bộ quản lí đến đội ngũ sư phạm nhằm tạo được độnglực dạy tốt, giáo viên tích cực giảng dạy theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của họcsinh

Để thực hiện tốt việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử , người cán

bộ quản lí cần tổ chức cho giáo viên nghiên cứu, thảo luận để nhận thức sâu sắc về yêu cầuđổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch

sử, đồng thời nắm vững về phương pháp dạy học môn Lịch sử theo hướng tích cực hoáhoạt động của học sinh để thực hiện Bên cạnh đó cần chỉ đạo và kiểm tra việc giáo viênđổi mới cách kiểm tra, đánh giá học sinh vì đây là một khâu quan trọng trong đổi mới cáchdạy, cách học, nhằm giúp học sinh phát triển toàn diện

1.4.2.5 Quản lý việc sinh hoạt tổ chuyên môn.

Trong nhà trường THPT, tổ chuyên môn được quy định ở điều 16 chương II

Điều lệ trường trung học: “Hiệu trưởng, các phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học ở từng cấp học trung học cơ sở, trung học phổ thông Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”.[4;7]

Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhànước, của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, địa phương và Nhà trường

Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động không thể thiếu trong hoạt động dạyhọc nói chung và hoạt động dạy học môn Lịch sử nói riêng ở các nhà trường phổthông.Cán bộ quản lý hướng dẫn nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn có môn Lịch

sử.Tổ chuyên môn phải xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, hướng dẫn xây dựng vàquản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học môn Lịch sử, phân phốichương trình và các quy định của Bộ GD & ĐT; Người cán bộ quản lí duyệt kế hoạchhoạt động của tổ

Tổ chuyên môn có nhiệm vụ bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viêndưới các hình thức: tổ chức các chuyên đề, hội thảo trao đổi ,thống nhất về cách soạngiáo án; về đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử từng chương, từng bài; cách sửdụng CNTT; đồ dùng dạy học sẵn có; cách làm đồ dùng dạy học; cách đánh giá họcsinh; dự giờ, rút kinh nghiệm,các vấn đề bức xúc trong hoạt động dạy học môn Lịchsử

Các buổi sinh hoạt chuyên môn được tổ chức tốt sẽ trở thành những khoảng thờigian và không gian chủ yếu rèn luyện và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên môn Lịch sử cótay nghề vững vàng, đáp ứng kịp thời sự đổi mới trong phương pháp dạy học của bộmôn

1.4.2.6 Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên.

Chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục được quyết định bởi nhân tố conngười, những con người tham gia vào quá trình giáo dục, đó là học sinh, giáo viên vàcác cán bộ quản lý giáo dục, trong đó giáo viên là lực lượng tác động trực tiếp đến họcsinh Vì thế, người cán bộ quản lí phải coi trọng công tác bồi dưỡng giáo viên Đây làyêu cầu thường xuyên, liên tục và là biện pháp then chốt trong việc nâng cao chất

lượng giảng dạy, góp phần tích cực thực hiện sự nghiệp đổi mới giáo dục phổ thông.

Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên là quá trình chỉ đạo, tổ chức, động viên, tạođiều kiện về tinh thần lẫn vật chất để giáo viên được nghiên cứu, học tập, nâng cao trình độ

về mọi mặt đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác giảng dạy, đồng thời kiểm tra việcgiáo viên thực hiện các yêu cầu của cấp trên về chuẩn hoá và nâng chuẩn trình độ chuyênmôn, xây dựng đội ngũ ngày càng vững mạnh về chuyên môn nghiệp vụ

Người cán bộ quản lí phải chủ động trong việc xây dựng chương trình, kếhoạch; chỉ đạo công tác bồi dưỡng giáo viên qua việc tổ chức thường xuyên cácchuyên đề về dạy học, phân tích sư phạm sau các tiết dạy, bồi dưỡng thường xuyên

theo chu kỳ; tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tự bồi dưỡng, học tập nâng cao trình

độ chuyên môn nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu dạy học trong giai đoạn mới

1.4.2.7 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Kiểm tra - đánh giá là một bộ phận hợp thành, một khâu không thể thiếu đượctrong quá trình giáo dục ở tất cả các môn học Kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của họcsinh được tồn tại đồng thời với quá trình dạy học, đó là quá trình thu thập và xử lý thôngtin về trình độ và khả năng thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh, trên cơ sở đó đề ranhững biện pháp phù hợp giúp học sinh học tập tiến bộ

Thông qua việc quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá học sinh của giáo viên, ngườiquản lý sẽ nắm bắt được chất lượng dạy và học ở từng giáo viên Nó là cơ sở để đánh giáquá trình và hiệu quả của người dạy lẫn người học, nhất là trong giai đoạn hiện nay, khithực hiện chương trình phân ban,số học sinh đăng kí học ban khoa học xã hội ngày cànggiảm mạnh, một số giáo viên tiếp cận phương pháp đổi mới dạy học còn hạn chế thì việcquản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập của học sinh trong hoạt động dạy –học môn Lịch sử là một vấn đề rất quan trọng Nó tác động trực tiếp đến giáo viên trongviệc thực hiện đầy đủ và chính xác quá trình kiểm tra - đánh giá, đảm bảo sự côngbằng, khách quan; thúc đẩy quá trình nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học trong nhàtrường Quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn Lịch sử của họcsinh phải đạt được những yêu cầu cơ bản sau:

- Phải thực hiện nghiêm túc quy chế chuyên môn trong nhà trường thông qua điểm số,nhận xét, đánh giá chất lượng học của học sinh và giảng dạy của GV Từ đó, rút ra đượcnhững vấn đề cần phải điều chỉnh, uốn nắn và bổ sung giúp cho người quản lý chỉ đạohoạt động này một cách đầy đủ, chặt chẽ hơn

- Phải thực hiện đúng theo các văn bản hướng dẫn về đánh giá, xếp loại học sinh

- Phải đánh giá, xếp loại học sinh một cách công bằng, chính xác, khách quan, tránhnhững biểu hiện không đúng trong đánh giá, xếp loại học sinh Trong quá trình thựchiện,cần yêu cầu GV lập kế hoạch kiểm tra - đánh giá học tập một cách đầy đủ, đánhgiá đúng đối tượng học sinh theo yêu cầu của chương trình Đồng thời thường xuyên

kiểm tra, xem xét việc thực hiện nhiệm vụ của các đối tượng để đảm bảo mục tiêu đã

đề ra nhằm từng bước nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử

1.4.2.8 Quản lý phương tiện, điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học

Các phương tiện, điều kiện hỗ trợ hoạt động dạy học môn Lịch sử là các yếu tốgóp phần đưa hoạt động dạy học môn Lịch sử đạt hiệu quả Các phương tiện, điều kiệnnày gồm:

- Các yếu tố đảm bảo về chính trị, xã hội, tâm lý và tổ chức nhằm giúp đội ngũ giáo viên mônLịch sử quán triệt, chấp hành tốt chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; tạođộng lực làm việc tích cực, hiệu quả của giáo viên

- Các yếu tố đảm bảo về phương tiện, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học: cung cấp đầy đủcác điều kiện để tổ chức các hoạt động ngoại khoá cùng các phương tiện, tài liệu thamkhảo, trang thiết bị dạy học nhằm giúp cho giáo viên tổ chức, điều khiển hoạt động nhậnthức, hứng thú trong học tập môn Lịch sử của học sinh được thuận lợi.Để quản lý tốtphương tiện, thiết bị trong nhà trường, CBQL cần lập kế hoạch trang bị đủ thiết bị dạyhọc môn Lịch sử theo danh mục tối thiểu do Bộ GD&ĐT quy định, mua tài liệu hàngnăm của tổ chuyên môn đăng ký Đồng thời kiểm tra việc giáo viên sử dụng, bảoquản

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử ở trường THPT.

1.5.1 Các yếu tố khách quan.

- Vai trò, ý nghĩa của môn Lịch sử đối với sự phát triển nhân cách con người

- Định hướng đổi mới CTGDPT và đổi mới mục tiêu giáo dục HS phổ thông

- Các điều kiện cần thiết: chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc theo quy định của Nhànước, địa phương cho việc dạy học môn Lịch sử

1.5.2 Các yếu tố chủ quan.

- Nhận thức của CBQL, GV, HS về việc đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánhgiá môn Lịch sử Năng lực giảng dạy, năng lực tổ chức kiểm tra, đánh giá, đặc biệt lànăng lực soạn thảo câu hỏi kiểm tra của GV dạy môn Lịch sử chưa đồng đều

- Học sinh chủ yếu học các lớp ban KHTN, ngại học môn Lịch sử , năng lực ghinhớ ,phân tích ,hiểu các vấn đề lịch sử của học sinh nhìn chung còn yếu

Do đó, chất lượng dạy và học các môn này gặp rất nhiều khó khăn

1.6 Cơ sở pháp lý của đề tài:

1.6.1 Định hướng của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục và Đào tạo Việt nam về nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông và chất lượng quản lý giáo dục, quản lý nhà trường.

Điều 35 Hiến pháp nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam chỉ rõ: “Giáo dục

và đào tạo là quốc sách hàng đầu” Hội nghị lần thứ VI BCH TW khoá IX về tiếp tụcthực hiện Nghị quyết TW 2 khoá 8, phương hướng phát triển giáo dục, đào tạo, khoahọc công nghệ đến năm 2010, Đảng nhấn mạnh: “Tạo chuyển biến cơ bản về chất lượnggiáo dục, trước hết là nâng cao đội ngũ GV, thực hiện giáo dục toàn diện”

Nghị quyết Hội nghị BCH Trung Ương Đảng lần thứ V (khoá VIII) đã chỉ rõ:

“Coi trọng hơn nữa các môn xã hội và nhân văn, nhất là Tiếng Việt, Lịch sử, Địa lý vàVăn hoá Việt Nam”

1.6.2 Định hướng phát triển giáo dục của tỉnh Thanh Hóa, của huyện Hậu Lộc

- Tại hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết TW II- khoá VIII của Đảng

về giáo dục và đào tạo do Sở GD&ĐT Thanh Hoá tổ chức khẳng định: “Cần tăngcường đổi mới công tác quản lý, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý giáodục, nhanh chóng nâng cấp quản lý theo hướng dân chủ hoá tạo ra sự chủ động chocác địa phương, các nhà trường; đẩy mạnh xã hội hoá giáo dục, đa dạng hoá các loạihình trường lớp”

- Nghị quyết 19 của BCH huyện Hậu Lộc về “Tăng cường sự lãnh đạo củaĐảng đối với công tác GD-ĐT trong tình hình mới”, chỉ rõ: Muốn dân thoát nghèo thìtrước hết phải xoá được nạn mù chữ trong nhân dân, vì vậy chăm lo cho sự nghiệpphát triển giáo dục phải được ưu tiên hàng đầu

1.7 Tiểu kết chương 1.

Để quản lý nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử phải chú ý đến việc xây dựng

nề nếp, kỷ cương dạy học, thực hiện tốt chức năng quản lý hành chính trong việc tổ

chức quỏ trỡnh dạy học, phỏt triển ý thức tự giỏc, tinh thần trỏch nhiệm cỏ nhõn và sựcộng tỏc giỳp đỡ học hỏi lẫn nhau trong quỏ trỡnh dạy học, tạo ra trạng thỏi tinh thầnlành mạnh, bầu khụng khớ sư phạm thõn ỏi, đoàn kết là nền tảng cho việc nõng caochất lượng dạy học mụn Lịch sử Chỉ đạo nền nếp dạy học mụn Lịch sử phải cú chiềusõu, cú tớnh hiệu quả, vỡ cỏc mụn Lịch sử có tỏc dụng rèn luyện cho HS tư duy lôgic

và tư duy sáng tạo, hình thành ở các em niềm tin, giúp các em hiểu giá trị đích thực về

tư tưởng, tình cảm, đạo đức, thẩm mĩ

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ Ở CÁC

TRƯỜNG THPT HUYỆN HẬU LỘC , TỈNH THANH HOÁ

2.1 Khái quát về tình hình phát triển kinh tế- xã hội - giáo dục cấp THPT của huyện Hậu Lộc

2.1.1 Điều kiện tự nhiên,kinh tế

Hậu Lộc là huyện đồng bằng ven biển, cách trung tâm thành phố Thanh Hoá 25

km về phía đông bắc Phía bắc giáp huyện Nga Sơn, Hà Trung; phía nam và phía tâygiáp huyện Hoằng Hoá; phía đông giáp biển Ðông Hậu Lộc có diện tích tự nhiên141,5km2, có 1 thị trấn và 26 xã với tổng số dân số là 163.971 người ( năm 2009), mật

độ dân số 1.212 người/km2 Ðiều kiện tự nhiên rất đa dạng với đường bờ biển dài 12

km, cùng 2 cửa lạch lớn (Lạch Trường và Lạch Sung), khá thuận lợi cho phát triểnkinh tế biển, giàu tiềm năng với 3 vùng: vùng đồi núi (1485,8 ha), vùng đồng bằng chủyếu là phù sa và vùng ven biển Hệ thống giao thông của Hậu Lộc khá phát triển do cóQuốc lộ 1A, tuyến đường sắt Bắc- Nam và Quốc lộ 10 chạy qua Đây cũng là điềukiện tốt để Hậu Lộc mở mang và giao lưu với các vùng để phát triển kinh tế văn hoá

xã hội Những yếu tố này đã tạo điều kiện thuận lợi cho kinh tế Hậu Lộc phát triểntrên các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp, công nghiệp, thủcông nghiệp và dịch vụ Tốc độ tăng trưởng bình quân 5 năm giai đoạn 2005-2010 đạt12,4% Năm 2010 tỷ trọng các ngành kinh tế trong cơ cấu GDP (Nông- lâm- ngưnghiệp) là: 42,3%-25,6%-32,1% Thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt gần 10triệu đồng, tăng hơn 2 lần so với năm 2005

2.1.2 Điều kiện văn hoá ,xã hội.

Hậu Lộc là một vùng đất có bề dày lịch sử và truyền thống văn hóa với nhiều di

tích lịch sử văn hóa được xếp hạng quốc gia và cấp tỉnh Năm 1973 và năm 1976, cácnhà khảo cổ học đã phát hiện di chỉ văn hóa Hoa Lộc và Gò Trũng (Phú Lộc) niên đạicách đây 4.000-5.000 năm Ðiều đó chứng tỏ con người tiền sử ở Hậu Lộc sớm pháttriển nền văn minh lúa nước, chăn nuôi và đánh bắt cá Không những thế, Hậu Lộccòn là vùng đất có tinh thần yêu nước nồng nàn, là cái nôi của cách mạng Việt Nam

Hậu Lộc được Nhà nước tặng bằng có công với nước, là "Kho tàng lịch sử" quý báukhông chỉ đối với Thanh Hoá mà với cả dân tộc Việt Nam.

2.1.3 Nét chính về tình hình Giáo dục và Đào tạo của huyện Hậu Lộc

Hiện nay giáo dục Hậu Lộc đã có mạng lưới trường học hoàn chỉnh với 5 trườngTHPT, 1 trung tâm GDTX, 1 trung tâm dạy nghề, 26 trường trung học cơ sở, 30trường tiểu học, 27 trung tâm mầm non, 27/27 xã, thị trấn có trung tâm học tập cộngđồng Có thể nói mạng lưới trường học thực sự đã đáp ứng nhu cầu học tập của con

em và nhân dân địa phương

Hậu Lộc là huyện đã hoàn thành phổ cập tiểu học đúng độ tuổi ( năm 2000) và

đã hoàn thành phổ cập GD THCS ( năm 2005); toàn huyện có 32/90 trường đạt chuẩnQuốc gia, trong đó THPH có 01 trường Giáo dục Hậu Lộc luôn được xếp trong tốpdẫn đầu của ngành giáo dục Thanh Hoá

Phong trào khuyến học trong và ngoài nhà trường phát triển tương đối mạnh,27/27 xã, thị trấn thành lập trung tâm cộng đồng, 27 hội khuyến học với hàng vạn hộiviên đã góp phần động viên GV, HS thi đua “Dạy tốt, học tốt” và xây dựng môitrường giáo dục lành mạnh Chất lượng giáo dục đại trà được nâng lên, hàng năm cótrên 98% HS các cấp tốt nghiệp Số HS giỏi và số HS đỗ đại học này càng tăng, mỗinăm có từ 1100-1450 HS đỗ vào các trường Đại học Hướng nghiệp dạy nghề pháttriển mạnh, với nhiều hình thức đào tạo, dạy nghề phù hợp, bước đầu tạo sự chuyểnbiến nhận thức về nghề nghiệp, việc làm cho HS

Về quá trình phát triển bậc học Trung học phổ thông Trước Năm 1998 huyệnmới có trường 02 THPT Là Hậu Lộc 1, Hậu Lộc 2, Từ sau năm 1998 có 05 trường,

cả năm trường đều là trường công lập Trong những năm gần đây các trường THPThuyện Hậu Lộc đã có nhiều thành tích như Hậu lộc 2, Hậu Lộc1 được nhận Huânchương Lao động hạng 3 Các trường khác được nhận Bằng khen của UBND Tỉnh,Thủ tướng chính phủ vvv, những thành tích này tạo đà cho các nhà trường phấn đấuvào những năm sau này

2.1.4 Giáo dục THPT của huyện Hậu Lộc

2.1.4.1.Về cơ sở vật chất ,trường –lớp của các trường THPT trong huyện hậu lộc

Bảng 2.1: Thèng kª sè trêng, sè líp häc cña THPT giai ®o¹n 2007-2010

Đơn vị tính: L pớp

Năm học

THPT HậuLộc 1

THPT Hậu Lộc 2

THPT HậuLộc 3

THPT HậuLộ

c 4

THPT Đinh Chương Dương

Tổng cộng

(Nguồn số liệu do các trường THPT cung cấp)

Nhìn vào số liệu trên tuy số lượng trường ổn định nhưng nguồn học sinh giảm, dẫn đến

số lớp giảm

* Bảng 2.2- Loại trường và cơ sở vật chất

Loại trường

Thành lập

Diện tích (m 2 )

Số phòng học Kiên cố Cấp

(Nguồn: Các trường THPT huyện Hậu Lộc)

Bảng 2.3: Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học các trường THPT

Năm học

Phòng thực hành

Phòng

vi tính

Máy vi tính

Phòng thư viện

Máy chiếu PROJECTER

2009-2010 08 08 212 4 23

(Nguồn: Các trường THPT huyện Hậu Lộc)

Nhận xét: Về qui mô các trường THPT trong huyện có số lớp, số học sinh đông

trong tỉnh ( từ 24 lớp trở lên ) Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt độngdạy học đã được các trường đầu tư nhiều nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu dạy vàhọc, cũng như yêu cầu về công tác đổi mới phương pháp dạy học 3/5 trường phònghọc còn thiếu phải học hai ca Trang thiết bị thí nghiệm tuy trong năm qua đã đượctỉnh đầu tư nhưng so với yêu cầu vẫn còn thiếu, chưa đồng bộ Phương tiện nghe nhìnchưa có, thư viện còn ít đầu sách Các thiết bị và đồ dùng dạy học theo quy định của Bộ

GD & ĐT có tên theo danh mục, nhưng chưa đủ để đáp ứng cho hoạt động dạy học nóichung.Diện tích các nhà trường còn hạn chế, đặc biệt là trường THPT Đinh ChươngDương diện tích quá nhỏ ảnh hưởng nhiều đến chất lượng dạy học, hoạt động và xâydựng trường chuẩn Quốc gia

2.1.4.2.Về đội ngũ giáo viên THPT.

* Bảng 2.4- Trình độ GV các trường THPT năm học 2010-2011.

T

Đạt chuẩn trở lên (%)

Trình độ Thạc sĩ GV giỏi cấp tỉnh

Tổng biên chế GV trên lớp ở Tỉnh Thanh Hoá còn ít (chỉ có 1,96 GV/lớp ) so với quyđịnh của Bộ GD- ĐT là 2.25 GV/lớp, ảnh hưởng rất lớn đến việc bố trí chuyên mônmang tính chuyên sâu Hiện tượng GV thừa, thiếu cục bộ theo bộ môn vẫn diễn ra gâynên sự khó khăn trong phân công lao động và chất lượng giảng dạy của những bộ mônnày.Mặt khác chính sách tuyển chọn giáo viên mới có rất nhiều bất cập, chính sáchcộng điểm ưu tiên đã làm cho nhiều sinh viên giỏi không thể lọt vào giáo dục được;như năm học 2008-2009 con thương binh, con bệnh binh, con liệt sĩ được cộng tới

30 điểm; trong khi đó giáo sinh có trình độ Tiến sĩ chỉ cộng thêm được 20 điểm, trình

độ Thạc sĩ cộng thêm 10 điểm Với chính sách như vậy đã làm cho nhiều giáo sinh cóbằng khá, giỏi không có cơ hội để tuyển vào giáo dục được

- Giáo viên có trình độ thạc sỹ, GV giỏi cấp tỉnh còn ít, chỉ có trường THPT cáctrường cần có kế hoạch đào tạo thêm nhiều

- Trình độ và năng lực giáo viên ở các trường có nhiều bất cập Sự trẻ hoá đội ngũ giáo viên của giáo dục THPT có nhiều thế mạnh, bên cạch đó các kinh nghiệm giảng

dạy, kinh nghiệm sư phạm thì lớp trẻ lại có phần hạn chế

-Mặt khác còn tồn tại một số hạn chế sau: Nhận thức, nắm bắt thông tin xã hội và giáodục, đặc biệt việc cập nhật thông tin trên mạng internet hỗ trợ cho chuyên môn chưađạt so với yêu cầu, GV ít giành thời gian cho đọc sách báo và tài liệu tham khảo, tiếpcận kiến thức mới, đổi mới phương pháp giảng dạy những điều này ảnh hưởngkhông ít đến chất lượng dạy học

Một bộ phận GV cao tuổi có phần giảm sút về ý chí, sức khoẻ , giảng dạy thiếunhiệt tình, ít chịu cải tiến, chậm đổi mới PPDH Đội ngũ GV trẻ mới ra trường mặc dùđược đào tạo cơ bản, có kiến thức nhưng năng lực sư phạm chưa cao, năng lực chuyênmôn còn hạn chế, kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều, rất cần sự dẫn dắt của lớp người

đi trước

Những bất cập này chỉ có thể giải quyết được nếu người quản lý trường học biếtkết hợp hài hoà giữa yếu tố phát triển và tính kế thừa để xây dựng đội ngũ đủ mạnh(vững vàng về phẩm chất và năng lực), nhằm một mục tiêu là nâng cao chất lượng dạyhọc trong nhà trường

(Nguồn: Các trường THPT huyện Hậu Lộc)

Nhận xét:

- Ban giám hiệu mỗi trường gồm 3 người: 1 Hiệu trưởng và 2 phó Hiệu trưởng Nhìnchung Ban giám hiệu đều có kinh nghiệm quản lý, có năng lực và phẩm chất tốt, có uytín với tập thể sư phạm, được chính quyền và nhân dân địa phương tín nhiệm Tuynhiên mỗi CBQL có một phong cách riêng, tạo nên hiệu quả quản lý khác nhau, vìvậy việc trao đổi kinh nghiệm quản lý là một trong những biện pháp tự bồi dưỡngnghiệp vụ của người quản lý

- CBQL các trường có trình độ trên Đại học ít, chỉ trường THPT Hậu Lộc 2, Hậu Lộc

4 là có CBQL trình độ thạc sỹ, còn 3 trường còn lại chưa có

- CBQL các trường có trình độ lý luận chính trị cao cấp chưa có, CBQL có trình độ lýluận chính trị vẫn đạt tỷ lệ thấp vì vậy cần phải tiếp tục tăng cường, bổ sung nhiều hơnnữa

2.1.4 4.Số lượng và chất lượng giáo dục học sinh THPT huyện Hậu Lộc từ 2011.

B¶ng 2.6: H¹nh kiÓm vµ häc lùc cña HS c¸c trường THPT