Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tại các trường tiểu học quận 1 thành phố hồ chí minh

TRẦN THỊ THU HƯƠNGMỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Giáo dục học Bậc Tiểu học Mã số: 60.14.01 LUẬ

TRẦN THỊ THU HƯƠNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN 1 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Giáo dục học (Bậc Tiểu học)

Mã số: 60.14.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Thái Văn Thành

Nghệ An, 2011

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiệnluận văn, tôi đã nhận được nhiều lời động viên, khuyếnkhích cũng như sự quan tâm, giúp đỡ nhiệt tình của các cấplãnh đạo, các thầy cô giáo, bạn bè, đồng nghiệp.

Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôixin bày tỏ lời cảm ơn tới PGS.TS.Thái Văn Thành, người

đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành bản luận vănnày

Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn tới:

- Ban giám hiệu, các thầy cô giảng viên khoa Giáodục Tiểu học, khoa Quản lí Giáo dục, khoa Tâm lí Giáo dụctrường Đại học Vinh;

- Lãnh đạo, phòng Tổ chức – cán bộ trường Đại họcSài Gòn;

- Lãnh đạo, chuyên viên Phòng giáo dục đào tạoQuận 1;

- Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, các giáo viên trườngtiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Ngọc Hân, Nguyễn TháiHọc, Phan Văn Trị, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Huệ Quận 1

Đã giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận vănnày

Với thời gian nghiên cứu hạn chế, chắc chắn bản luậnvăn không tránh khỏi những thiếu sót Tôi rất mong nhậnđược những ý kiến đóng góp của quý thầy cô, bạn bè đồngnghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

TPHCM, tháng 12 năm 2011 Trần Thị Thu Hương

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Giả thuyết khoa học 4

6 Phương pháp nghiên cứu 4

7 Đóng góp của luận văn 5

8 Cấu trúc của luận văn……….5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 7

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 8

1.3 Một số vấn đề lí luận cơ bản về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học 16

1.4 Quan điểm của Đảng, của nhà nước về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học 27

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN 1, TPHCM 31

2.1 Khái quát về điều kiện kinh tế xã hội và tình hình giáo dục của Quận 1, TPHCM 31

2.2 Đánh giá chung tình hình giáo dục Quận 1 40

2.3 Thực trạng đội ngũ giáo viên Tiểu học Quận 1, TP.HCM 42

2.4 Thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1, TPHCM 54

2.5 Những thuận lợi và khó khăn của hiệu trưởng trong quản lí nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên 62

2.6 Kết luận chương 2 63

3.2 Các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1,

TPHCM ……….…… 65

3.3 Thăm dò tính khả thi của các giải pháp 89

3.4 Kết luận chương 3 90

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 91

1 Kết luận 91

2 Kiến nghị 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: "Không có thầy giáo thì không có giáo dục ”

Tuy nhiên, để đem lại lợi ích cho xã hội, cho đất nước thì nền giáo dụccần phải thực sự có chất lượng Có nhiều nhân tố tác động, ảnh hưởng đếnchất lượng giáo dục Một trong những nhân tố quan trọng hàng đầu quyết

định chất lượng đào tạo chính là chất lượng đội ngũ giáo viên (thể hiện ở đạo

đức nghề nghiệp và năng lực dạy học).

Qua hàng nghìn năm nuôi các thế hệ con em ăn học, cha ông ta đã tổng

kết "Thầy nào trò đó" Không phải ngẫu nhiên mà xưa kia, các bậc cha mẹ

tìm, chọn thầy cho con rất kỹ lưỡng: phải là những thầy "văn hay, chữ tốt", cónhân cách, có ảnh hưởng rộng lớn trong làng xóm

Các thầy (Ông Đồ) ngày xưa rất có uy tín lớn trong cộng đồng làng, xãbằng vốn kiến thức được trang bị, bằng tấm lòng với học trò và bằng nhâncách của mình Trong hầu hết các công việc của cộng đồng, từ dân làng đến

cả các chức dịch của địa phương cũng thường hỏi ý kiến thầy trước khi đưa raquyết định thực thi

Xưa kia, ít có hiện tượng thầy lợi dụng nghề nghiệp, cương vị củamình để "vòi vĩnh" trò và gia đình học trò kiếm lợi Chính vì thế, các thầygiáo luôn được coi là những tấm gương mẫu mực, có ảnh hưởng lớn với học

trò, được học trò kính trọng suốt đời, "sống Tết, chết giỗ"

Trong nền giáo dục mới, các thầy giáo, cô giáo được phân công giảngdạy theo bộ môn, trường lớp, chịu sự quản lí của Nhà nước, thông qua ngànhgiáo dục mà trực tiếp là Ban giám hiệu, tổ chức Đảng, Công đoàn, đoàn thanhniên trong nhà trường Không thể phủ nhận được vai trò to lớn của đội ngũcác nhà giáo đối với những thành tựu của nền giáo dục mới và sự thành đạt

của bao lớp học trò trong mấy chục năm qua Đã có biết bao người thầykhông màng danh lợi, sống đạm bạc, suốt đời vì sự nghiệp đào tạo học trò, có

nhiều học trò thành đạt Nhiều người được nhận các danh hiệu cao quý "Nhà

giáo Nhân dân", "Nhà giáo Ưu tú".

Tuy nhiên, trong khoảng 20 năm trở lại đây, đặc biệt là từ khi nền kinh

tế - xã hội chịu nhiều tác động của những mặt trái của cơ chế thị trường thìmột bộ phận giáo viên, nhất là giáo viên ở các thành phố, thị xã đã sa sútphẩm chất, xa rời đạo lý của người thầy, coi nghề nghiệp và cương vị làmthầy của mình là "bảo bối" để "làm kinh tế" Họ giảng cầm chừng ở giờ họctrên lớp, dành phần kiến thức chính để "phụ đạo" học sinh tại nhà riêng, épbuộc học sinh phải học thêm Nhiều thầy giáo lợi dụng uy tín của mình để mởcác trung tâm luyện thi, thu nhập rất cao Sự sa sút đạo lý làm thầy trên đây làmột trong những nguyên nhân chính yếu nhất dẫn đến chất lượng giáo dục đạitrà giảm sút, quan hệ thầy trò xuống cấp

Mác - Lênin đã nói: "Bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục",

Hồ Chí Minh cho rằng: "Người huấn luyện phải học tập mãi thì mới làm tốt

được công việc của mình - Người huấn luyện nào tự cho mình là biết đủ cả rồi thì người đó là dốt nhất" Ngoài việc nhắc nhở về học tập chuyên môn,

Người cũng lưu ý một vấn đề hết sức quan trọng đó là học tập chính trị, vì "Có

học tập lý luận Mác- Lênin thì mới củng cố được đạo đức cách mạng, giữ vững lập trường, nâng cao sự hiểu biết về trình độ chính trị mới làm nòng cốt công tác Đảng giao phó".

Trong Quyết định về việc phê duyệt “Chiến lược phát triển giáo dục

phương; hướng tới một xã hội học tập” Riêng về giáo dục tiểu học, quyếtđịnh nhấn mạnh: “Phát triển những đặc tính tự nhiên tốt đẹp của trẻ em, hìnhthành ở học sinh lòng ham hiểu biết và những đức tính, kỹ năng cơ bản đầutiên để tạo hứng thú học tập và học tập tốt”

Ngày 15 tháng 6 năm 2004 Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hànhChỉ thị số 40–CT/TN về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lý giáo dục Mục tiêu của chỉ thị là xây dựng đội ngũ nhà giáo

và cán bộ quản lí giáo dục đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơcấu đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước Để thực hiện các Nghị quyết và Chỉ thị trên, Giáo dụctiểu học TP.HCM nói chung và Giáo dục tiểu học Quận 1 nói riêng đã cónhiều nỗ lực và có những bước tiến quan trọng Tuy nhiên, đối chiếu với yêucầu, nhiệm vụ thì Giáo dục bậc tiểu học Quận 1 vẫn còn một số bất cập Bêncạnh các giáo viên giảng dạy có chất lượng, nhiệt tình, tâm huyết với nghềdạy học vẫn còn một bộ phận giáo viên năng lực giảng dạy chưa đáp ứng yêucầu trong giai đoạn mới; chưa thực hiện được việc đổi mới phương phápgiảng dạy, chất lượng lên lớp chưa cao Tình trạng học sinh chưa thực sựnăng động, sáng tạo; giáo viên còn dạy theo kiểu “chạy theo điểm số”… làmột thực tế khiến chúng ta phải băn khoăn Để nâng cao chất lượng toàn diệnbậc tiểu học ở Quận 1, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên là nhiệm

vụ quan trọng và cần thiết

Là một cán bộ quản lí bậc Tiểu học tại Quận 1, với mong muốn giáo

dục Quận nhà phát triển, vì vậy tôi quyết định chọn đề tài: “Một số giải pháp

nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận, khảo sát thực tiễn để tìm kiếm một sốgiải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1,TPHCM

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1,TPHCM

4 Giả thuyết khoa học

Nếu nắm bắt được các đặc trưng của đội ngũ giáo viên tiểu học Quận 1

và xây dựng được các giải pháp khoa học, khả thi thì sẽ góp phần nâng caochất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học trên địa bàn này

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáoviên tiểu học

- Khảo sát thực trạng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu họcquận 1, thành phố HCM

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viêntiểu học Quận 1 thành phố HCM

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

- Tổng quát, khái quát hóa những quan điểm, lí thuyết có liên quan đểxác định những quan điểm chỉ đạo và những khái niệm công cụ của đề tài

- Phân tích lí luận và những quan điểm, đường lối chính sách của Đảng,nhà nước và địa phương về giáo dục tiểu học

- Phân tích đánh giá, so sánh kinh nghiệm với các địa phương khác vềvấn đề này.

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu thăm dò ý kiến

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Thăm dò ý kiến của lãnh đạo, thường trực thanh tra, chuyên viên PhòngGiáo dục & Đào tạo; Cán bộ quản lí trường tiểu học; Giáo viên tiểu họcnhằm thu thập thông tin về chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Tiếp xúc trực tiếp với Ban giám hiệu nhà trường, cha mẹ học sinh, họcsinh và các cấp quản lí có liên quan

6.3 Nhóm các phương pháp thống kê toán học

Thống kê số liệu, tổng hợp kết quả nghiên cứu

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về mặt lí luận

Hệ thống hoá một số vấn đề lí luận về nâng cao chất lượng đội ngũgiáo viên ở trường tiểu học

7.2 Về mặt thực tiễn

Đánh giá một cách toàn diện thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên;

từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở cáctrường tiểu học quận 1, TPHCM

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dungluận văn được bố trí trong 3 chương

- Chương 1 Cơ sở lí luận của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo

viên tiểu học

- Chương 2 Thực trạng của vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên

tiểu học Quận 1, TPHCM

- Chương 3 Các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Quận 1 thành phố HCM

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Một số nghiên cứu tiêu biểu như:

- Nguyễn Đăng Tiến (1999), Những nhân tố cơ bản của động lực sưphạm, Tạp chí nghiên cứu giáo dục, số chuyên đề quý IV/1999, tr 6

- Nguyễn Ngọc Dũng, Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng caochất lượng Giáo dục Tiểu học ở Tây Ninh – Tạp chí Giáo dục số 30

- Nguyễn Ngọc Hợi, Đề tài nghiên cứu khoa học “Các giải pháp cơ bảnnâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên”, Vinh 2006

- Phạm Minh Hạc, Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa thế kỉ XXI,NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2002

- Phan Quốc Lâm (2011), Một số vấn đề về đổi mới công tác bồi dưỡngnhằm nâng cao năng lực dạy học của giáo viên phổ thông tỉnh Bình Dương,Tạp chí Giáo dục – số đặc biệt tháng 11/2011

- Thái Văn Thành, Đổi mới phương pháp đào tạo giáo viên tiểu học để

có thể dạy tốt chương trình Tiểu học 2000, Tạp chí Giáo dục số 34

- Trần Bá Hoành, người giáo viên trước thềm thế kỉ XXI, Tạp chí nghiêncứu giáo dục số 11/1998, tr 1

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Giáo viên và giáo viên tiểu học

1.2.1.1 Giáo viên

Trong Luật Giáo dục năm 2010, điều 70 đã nêu: “Nhà giáo là ngườilàm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác.”[14;tr 34]

Giáo viên là những người làm công tác dạy học - giáo dục, người trựctiếp biến các chủ trương, các chương trình cải cách, đổi mới giáo dục thànhhiện thực

Giáo viên là người giảng dạy, giáo dục cho học sinh, lên kế hoạch, tiếnhành các tiết dạy học, thực hành và phát triển các khóa học nằm trong chươngtrình giảng dạy của nhà trường đồng thời cũng là người kiểm tra, ra đề, chấmđiểm để đánh gia chất lượng từng học sinh

1.2.1.2 Giáo viên tiểu học

Theo Điều lệ trường tiểu học 2007: “Giáo viên tiểu học là người làm

nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh trong trường tiểu học và cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học.”[6;tr 15]

1.2.2 Đội ngũ và đội ngũ giáo viên tiểu học

1.2.2.1 Đội ngũ

Theo Đại từ điển Tiếng Việt của Nguyễn Như Ý (1999), nhà xuất bản

văn hoá - thông tin: “Đội ngũ là tổ chức gồm nhiều người tập hợp lại thành

một lực lượng.” và “là tập hợp số đông người cùng chức năng, nghề nghiệp.”

[27,tr 659]

Đội ngũ là khái niệm được sử dụng rộng rãi trong các tổ chức như độingũ cán bộ công nhân viên, đội ngũ cán bộ khoa học, đội ngũ nghệ sỹ… Kháiniệm đội ngũ còn được xuất phát từ thuật ngữ quân sự, đó là tổ chức gồmnhiều người tập hợp thành một lực lượng hoàn chỉnh

Như vậy, đội ngũ có thể được hiểu là tập hợp một số người có cùngchức năng, nhiệm vụ và nghề nghiệp

Các quan niệm về đội ngũ tuy có khác nhau nhưng đều thống nhất ởchỗ, đội ngũ là tập hợp một số người thành một lực lượng, thực hiện một haymột số chức năng, nhiệm vụ nhất định để đem về kết quả cụ thể nào đó

Trong nhà trường, đội ngũ bao gồm đội ngũ cán bộ quản lý và đội ngũgiáo viên

1.2.2.2 Đội ngũ giáo viên tiểu học

Đội ngũ giáo viên tiểu học là tập thể những người làm công tác dạyhọc– giáo dục trong nhà trường tiểu học, các cơ sở giáo dục ở bậc tiểu học

Đội ngũ giáo viên tiểu học là lực lượng chủ yếu để tổ chức giảng dạy,giáo dục trong các nhà trường tiểu học, các cơ sở giáo dục tiểu học Đây làmột bộ phận rất quan trọng trong một tập thể sư phạm Chất lượng giáo dục,đào tạo cao hay thấp phụ thuộc phần lớn vào đội ngũ giáo viên Một đội ngũgiáo viên tiểu học có trình độ cao, có đầy đủ phẩm chất và năng lực cần thiết,yêu nghề, tận tâm… sẽ là động lực thúc đẩy tạo nên thành tích chung cho nhàtrường tiểu học Vì vậy, hiệu trưởng nhà trường cần phải biết nhìn nhận, đánhgiá đúng vai trò của đội ngũ mà mình quản lí đồng thời đề ra những chủtrương, biện pháp thích hợp để xây dựng và phát triển đội ngũ ngày càngvững mạnh

1.2.3 Chất lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

1.2.3.1 Chất lượng

“Chất lượng là cái làm nên phẩm chất, giá trị của con người, một sự

vật” hoặc là “cái tạo nên bản chất sự vật, làm cho sự vật này khác sự vật kia.”[9;tr 331]

Trong tài liệu “Tập huấn tự đánh giá trường Cao đẳng” của Cục Khảo

thí và Kiểm định chất lượng giáo dục, Bộ giáo dục và đào tạo, năm 2008,

2009 đã nêu: “Chất lượng là sự vượt trội, là xuất sắc, là sự đạt được một số

tiêu chuẩn đặt trước.”

Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể (đối tượng) tạo chothực thể đó có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra hoặc nhu cầu tiềm

ẩn Như vậy khái niệm chất lượng phản ánh thuộc tính đặc trưng, giá trị, bảnchất của sự vật và tạo nên sự khác biệt (về chất) giữa sự vật này với sự vậtkhác

Theo từ điển Tiếng Việt của Văn Tân, nhà xuất bản khoa học - xã hội,

1991: “Chất lượng là giá trị về mặt lợi ích” [26;tr 228]

Trong Từ điển Tiếng Việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng - 1998 đã ghi:

“Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật phân biệt nó với sự vật khác, chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật.”

Theo quan điểm triết học, chất lượng được định nghĩa như sau: “Chất

lượng là đặc tính khách quan của sự vật Nó là cái liên kết các thuộc tính của

sự vật, gắn bó với sự vật mà không tách khỏi sự vật Sự vật trong khi vẫn còn

là bản thân nó thì không thể mất chất lượng của nó Sự thay đổi chất lượng kèm theo sự thay đổi của sự vật về căn bản Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài

tính quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất của chất lượng và

số lượng.”

Theo Từ điển Giáo dục học: “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá

trị của một người, một sự việc Đó là tổng thể những thuộc tính cơ bản khẳng định sự tồn tại của một sự vật, phân biệt nó với sự vật khác.”

Tóm lại, chất lượng phản ánh mặt vô cùng quan trọng của sự vật, hiện

tượng và quá trình của thế giới khách quan Hêghen nói: “Chất lượng là ranh

giới làm cho vật thể này khác với những vật thể khác.”

1.2.3.2 Chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Từ những khái niệm về chất lượng đã nêu trên ta có thể hiểu chất lượngđội ngũ giáo viên tiểu học là toàn bộ những thuộc tính, những đặc điểm cấutrúc của đội ngũ giáo viên tiểu học Những thuộc tính cấu trúc này gắn bó vớinhau trong một tổng thể thống nhất tạo nên giá trị và sự tồn tại của đội ngũgiáo viên tiểu học làm cho nó khác với các đội ngũ khác

Đội ngũ giáo viên tiểu học là lực lượng chủ yếu để tổ chức giảng dạy,giáo dục trong các nhà trường, các cơ sở giáo dục tiểu học Đây là bộ phận rấtquan trọng trong một tập thể sư phạm Chất lượng giáo dục, đào tạo cao haythấp phụ thuộc phần lớn vào chất lượng đội ngũ giáo viên Một đội ngũ cótrình độ cao, có đầy đủ phẩm chất, năng lực cần thiết, yêu nghề, yêu trẻ, nhiệttình với công việc sẽ là động lực cơ bản tạo nên mọi thành tích chung của nhàtrường Vì vậy, người quản lí nhà trường luôn phải biết nhìn nhận, đánh giáđúng vai trò của đội ngũ này và có những chủ trương, biện pháp thích hợp đểngày càng nâng cao chất lượng đội ngũ

Đội ngũ giáo viên tiểu học được đánh giá là đảm bảo chất lượng khi nó

có đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu và mạnh về phẩm chất, trình độ kiếnthức, kĩ năng sư phạm

- Số lượng

Đội ngũ giáo viên tiểu học là một tổ chức xã hội vì thế số lượng giáoviên trong đội ngũ biểu thị về mặt định lượng Nó phản ánh quy mô lớn, nhỏcủa đội ngũ

Số lượng giáo viên của một trường phụ thuộc vào nhu cầu đào tạo, quy

mô phát triển nhà trường và các yếu tố khách quan tác động như: quy mô đàotạo, giáo viên hợp đồng, biên chế, chế độ chính sách đối với giáo viên

Cơ cấu giới tính: là đảm bảo tỉ lệ giữa giáo viên nam và giáo viên nữ

Ngoài trình độ, năng lực và kĩ năng dạy học, nhà giáo cần phải cóphẩm chất tốt Phẩm chất của đội ngũ là một trong những yếu tố quan trọngnhất quyết định chất lượng đội ngũ giáo viên

Nói về vai trò, phẩm chất của người giáo viên, Văn kiện Hội nghị

TWII khoá VIII của Đảng đã chỉ rõ: "Giáo viên là nhân tố quyết định chất

lượng của giáo dục và được xã hội tôn vinh Giáo viên phải có đủ đức, tài ".

Điều 16, Luật Giáo dục cũng quy định: "Không truyền bá tôn giáo, tiến hành

các nghi thức tôn giáo trong nhà trường, cơ sở giáo dục khác của hệ thống

giáo dục quốc dân, của cơ quan hành chính nhà nước, của tổ chức chính

trị-xã hội, của lực lượng vũ trang nhân dân" Điều này đòi hỏi nhà giáo phải có

thế giới quan Mác - Lênin

Dạy học là một nghề xuất hiện hàng ngàn năm nay, gắn liền với sự tồntại, phát triển và tiến hóa của nền văn minh nhân loại Đó là nghề luôn luônđược xã hội kính trọng và tôn vinh Nghề dạy học có những đặc thù riêng đòihỏi phải có những phẩm chất cần thiết mới có thể thành công Đó là nhữngphẩm chất kết tinh của lòng thương yêu trẻ em, nghệ thuật sư phạm và họcvấn

Nếu thầy giáo chỉ có trình độ học vấn cao, người ta nói đó là một thầygiáo tài năng Nếu có kinh nghiệm, thành thạo cách dạy, cách giáo dục thì trởthành một thầy dạy giỏi Còn một thầy giáo vừa có học vấn cao, vừa thànhthạo cách thức dạy học trên một nền nhân cách tận tâm, lòng yêu thương trẻ

em thì đó mới là một thầy giáo hoàn hảo Đấy là phẩm chất cơ bản để thànhcông trong nghề dạy học

+ Lòng trắc ẩn (thương người): tiếng La Tinh, trắc ẩn nghĩa là cùng

đau khổ, cùng trải nghiệm, cùng chia sẻ Đó là phản ứng đầy xúc cảm trước

sự ngu tối, thiếu hụt trí tuệ của con người và khát vọng mang đến sự sángláng bùng nở cho loài người Đó là lòng nhiệt huyết sâu xa từ sự mong muốnmang lại sự sáng láng cho đầu óc trẻ thơ thoát khỏi vòng u tối để trở thànhcon người đích thực Đó là sự thông cảm, thấu hiểu trẻ em, biết tên và tínhcách từng đứa trẻ, hiểu được khó khăn, vấp váp, đau đớn, căng thẳng để dẫndắt trẻ trên hành trình đi đến trưởng thành một cách kịp thời

+ Sự tôn trọng và yêu cầu cao: Lòng thương yêu thể hiện ở sự tôn

trọng giá trị của từng trẻ em như một con người Trong quan hệ hằng ngàykhông coi thường, xúc phạm hay sỉ nhục, không thể hiện sự trịch thượng, lấn

át làm trẻ sợ hãi, lo lắng mất lòng tin Phải công nhận học sinh có trí tuệ, lối

sống, niềm tin riêng của họ Tuy nhiên, yêu thương không có nghĩa là quá dễdãi, nhân nhượng chiếu cố, hạ thấp yêu cầu giáo dục Cũng không có nghĩa làlàm theo những gì học sinh thích và muốn không hợp lí Thương yêu phải kếthợp yêu cầu cao, nâng dần sự tiến bộ lên từng bước để đạt trưởng thành Luônđặt học sinh ở tầm phải với, phải cố gắng chứ không phải ở mức bắt được.Những bài tập, những nhiệm vụ dễ dãi sẽ làm trẻ nhàm chán Hổ no thì lười.Những nhiệm vụ quá khó thì làm học sinh lúng túng, sợ hãi Bộ não conngười hoạt động hiệu quả nhất ở vùng vừa sức, phấn chấn, luôn được kíchhoạt bởi những nhiệm vụ hứng thú và thách đố.

+ Sự kiên nhẫn: Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi hồn nhiên, ngây

thơ, ham chơi, lười học, dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường xung quanh Do vậy,giáo viên phải kiên nhẫn gợi mở, lắng nghe, dẫn dắt, chấp nhận, khoan dung

để hiểu học sinh, giúp đỡ các em nhằm đạt được mục tiêu giáo dục

+ Sự công bằng: Lòng thương yêu học sinh đòi hỏi sự công bằng

không thiên vị Giáo viên không được thành kiến, không được phân biệt đối

xử Đánh giá phải công khai Thầy trò hòa đồng tạo không khí thân thiện, vui

vẻ cho sự học tập nhưng không quá thân thiết Lớp học vừa phải có bầukhông khí phấn chấn tích cực nhưng phải nghiêm túc học tập Sự công bằngcũng đòi hỏi thầy giáo không được mang vào lớp học tâm trạng riêng tư, giận

có tối thiểu phải là kiến thức cơ bản, tổng hợp về Tiếng Việt, về Toán học, về

tự nhiên, xã hội, về lịch sử Trong thời đại ngày nay, thời đại quan hệ hợp tácgiữa các nước trên thế giới ngày một phát triển và bùng nổ về công nghệthông tin thì ngoài việc hiểu biết về những kiến thức chuyên môn, người giáoviên tiểu học cũng cần phải có kiến thức về ngoại ngữ, tin học, phương phápnghiên cứu khoa học, mới đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của

xã hội

Kĩ năng của người giáo viên là khả năng vận dụng những kiến thứctích lũy được vào trong các hoạt động sư phạm và biến nó thành kĩ xảo Kĩxảo là kĩ năng đạt đến mức thuần thục

Hệ thống kĩ năng bao gồm những kĩ năng nền tảng và những kĩ năngchuyên biệt

- Kĩ năng nghiên cứu khoa học

- Kĩ năng hoạt động xã hội

- Kĩ năng tự học, tự nghiên cứu

Tóm lại, hệ thống tri thức và kĩ năng thể hiện trình độ, năng lực sưphạm của giáo viên Hệ thống các tri thức, kĩ năng cùng với phẩm chất sẽ tạothành một thể hoàn chỉnh giúp cho từng giáo viên và đội ngũ giáo viên hoàn

thành nhiệm vụ của mình, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp Giáodục và Đào tạo.

1.2.4 Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

1.2.4.1 Giải pháp

Theo từ điển Tiếng Việt, giải pháp là: “Toàn bộ những điều quyết địnhcần thực hiện để thanh toán những khó khăn có thể dẫn tới tình trạng bế tắc.”[26;tr 522]

Nói đến giải pháp là nói đến cách thức tác động nhằm thay đổi chuyểnbiến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định…nhằm đạt đượcmục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu sẽ càng giúp con ngườinhanh chóng giải quyết được những vấn đề đặt ra

1.2.4.2 Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học là nhữngcách thức tác động hướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng củahoạt động dạy – học nhằm đạt được mục tiêu của nhà trường tiểu học, đápứng yêu cầu của xã hội và mong muốn của nhân dân

1.3 Một số vấn đề lý luận cơ bản về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

1.3.1 Những yêu cầu về chất lượng giáo viên tiểu học

Nhằm “Làm cơ sở để xây dựng, đổi mới nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo,bồi dưỡng giáo viên tiểu học ở các khoa, trường cao đẳng, đại học sư phạm;Giúp giáo viên tiểu học tự đánh giá năng lực nghề nghiệp, từ đó xây dựng kếhoạch học tập, rèn luyện phấn đấu nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độchính trị, chuyên môn, nghiệp vụ; Làm cơ sở để đánh giá giáo viên tiểu họchằng năm theo Quy chế đánh giá xếp loại giáo viên mầm non và giáo viênphổ thông công lập; Làm cơ sở để đề xuất chế độ, chính sách đối với giáo

viên tiểu học…”, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đề ra quy định về chuẩn nghềnghiệp giáo viên tiểu học như sau:

* Các yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống:

1/ Nhận thức tư tưởng chính trị với trách nhiệm của một công dân, mộtnhà giáo đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Bao gồm các tiêu chísau:

a) Tham gia các hoạt động xã hội, xây dựng và bảo vệ quê hương đấtnước, góp phần phát triển đời sống văn hoá cộng đồng, giúp đỡ đồng bào gặphoạn nạn trong cuộc sống;

b) Yêu nghề, tận tụy với nghề; sẵn sàng khắc phục khó khăn hoànthành tốtý nhiệm vụ giáo dục học sinh;

c) Qua hoạt động dạy học, giáo dục học sinh biết yêu thương và kínhtrọng ông bà, cha mẹ, người cao tuổi; giữ gìn truyền thống tốt đẹp của ngườiViệt Nam; nâng cao ý thức bảo vệ độc lập, tự do, lòng tự hào dân tộc, yêunước, yêu chủ nghĩa xã hội;

d) Tham gia học tập, nghiên cứu các Nghị quyết của Đảng, chủ trươngchính sách của Nhà nước

2/ Chấp hành pháp luật, chính sách của Nhà nước Bao gồm các tiêu chísau:

a) Chấp hành đầy đủ các quy định của pháp luật, chủ trương chính sáchcủa Đảng và Nhà nước;

b) Thực hiện nghiêm túc các quy định của địa phương;

c) Liên hệ thực tế để giáo dục học sinh ý thức chấp hành pháp luật vàgiữ gìn trật tự an ninh xã hội nơi công cộng;

d) Vận động gia đình chấp hành các chủ trương chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước, các quy định của địa phương

3/ Chấp hành quy chế của ngành, quy định của nhà trường, kỷ luật laođộng Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Chấp hành các Quy chế, Quy định của ngành, có nghiên cứu và cógiải pháp thực hiện;

b) Tham gia đóng góp xây dựng và nghiêm túc thực hiện quy chế hoạtđộng của nhà trường;

c) Thái độ lao động đúng mực; hoàn thành các nhiệm vụ được phâncông; cải tiến công tác quản lý học sinh trong các hoạt động giảng dạy và giáodục;

d) Đảm bảo ngày công; lên lớp đúng giờ, không tùy tiện bỏ lớp học, bỏtiết dạy; chịu trách nhiệm về chất lượng giảng dạy và giáo dục ở lớp đượcphân công

4/ Đạo đức, nhân cách và lối sống lành mạnh, trong sáng của nhà giáo;tinh thần đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực; ý thức phấn đấu vươn lêntrong nghề nghiệp; sự tín nhiệm của đồng nghiệp, học sinh và cộng đồng Baogồm các tiêu chí sau:

a) Không làm các việc vi phạm phẩm chất, danh dự, uy tín của nhàgiáo; không xúc phạm danh dự, nhân phẩm đồng nghiệp, nhân dân và họcsinh;

b) Sống trung thực, lành mạnh, giản dị, gương mẫu; được đồng nghiệp,nhân dân và học sinh tín nhiệm;

c) Không có những biểu hiện tiêu cực trong cuộc sống, trong giảng dạy

a) Trung thực trong báo cáo kết quả giảng dạy, đánh giá học sinh vàtrong quá trình thực hiện nhiệm vụ được phân công;

b) Đoàn kết với mọi người; có tinh thần chia sẻ công việc với đồngnghiệp trong các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ;

c) Phục vụ nhân dân với thái độ đúng mực, đáp ứng nguyện vọng chínhđáng của phụ huynh học sinh;

d) Hết lòng giảng dạy và giáo dục học sinh bằng tình thương yêu, sựcông bằng và trách nhiệm của một nhà giáo

* Các yêu cầu thuộc lĩnh vực kiến thức:

1/ Kiến thức cơ bản Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Nắm vững mục tiêu, nội dung cơ bản của chương trình, sách giáokhoa của các môn học được phân công giảng dạy;

b) Có kiến thức chuyên sâu, đồng thời có khả năng hệ thống hoá kiếnthức trong cả cấp học để nâng cao hiệu quả giảng dạy đối với các môn họcđược phân công giảng dạy;

c) Kiến thức cơ bản trong các tiết dạy đảm bảo đủ, chính xác, có hệthống;

d) Có khả năng hướng dẫn đồng nghiệp một số kiến thức chuyên sâu vềmột môn học, hoặc có khả năng bồi dưỡng học sinh giỏi, hoặc giúp đỡ họcsinh yếu hay học sinh còn nhiều hạn chế trở nên tiến bộ

2/ Kiến thức về tâm lý học sư phạm và tâm lý học lứa tuổi, giáo dụchọc tiểu học Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Hiểu biết về đặc điểm tâm lý, sinh lý của học sinh tiểu học, kể cả họcsinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn; vận dụng được các hiểu biết

đó vào hoạt động giáo dục và giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh;

b) Nắm được kiến thức về tâm lý học lứa tuổi, sử dụng các kiến thức đó

để lựa chọn phương pháp giảng dạy, cách ứng xử sư phạm trong giáo dục phùhợp với học sinh tiểu học;

c) Có kiến thức về giáo dục học, vận dụng có hiệu quả các phươngpháp giáo dục đạo đức, tri thức, thẩm mỹ, thể chất và hình thức tổ chức dạyhọc trên lớp;

d) Thực hiện phương pháp giáo dục học sinh cá biệt có kết quả

3/ Kiến thức về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện của họcsinh Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Tham gia học tập, nghiên cứu cơ sở lý luận của việc kiểm tra, đánhgiá đối với hoạt động giáo dục và dạy học ở tiểu học;

b) Tham gia học tập, nghiên cứu các quy định về nội dung, phươngpháp và hình thức tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện củahọc sinh tiểu học theo tinh thần đổi mới;

c) Thực hiện việc kiểm tra đánh giá, xếp loại học sinh chính xác, mangtính giáo dục và đúng quy định;

d) Có khả năng soạn được các đề kiểm tra theo yêu cầu chỉ đạo chuyênmôn, đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng môn học và phù hợp với các đối tượng họcsinh

4/ Kiến thức phổ thông về chính trị, xã hội và nhân văn, kiến thức liênquan đến ứng dụng công nghệ thông tin, ngoại ngữ, tiếng dân tộc Bao gồmcác tiêu chí sau:

a) Thực hiện bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ đúng với quyđịnh;

b) Cập nhật được kiến thức về giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật, giáodục môi trường, quyền và bổn phận của trẻ em, y tế học đường, an toàn giaothông, phòng chống ma túy, tệ nạn xã hội;

c) Biết và sử dụng được một số phương tiện nghe nhìn thông dụng để

hỗ trợ giảng dạy như: tivi, cát sét, đèn chiếu, video;

d) Có hiểu biết về tin học, hoặc ngoại ngữ, hoặc tiếng dân tộc nơi giáoviên công tác, hoặc có báo cáo chuyên đề nâng cao chất lượng chuyên môn,nghiệp vụ

5/ Kiến thức địa phương về nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hộicủa tỉnh, huyện, xã nơi giáo viên công tác Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng về tình hình chính trị, kinh tế,văn hoá, xã hội và các Nghị quyết của địa phương;

b) Nghiên cứu tìm hiểu tình hình và nhu cầu phát triển giáo dục tiểuhọc của địa phương;

c) Xác định được những ảnh hưởng của gia đình và cộng đồng tới việchọc tập và rèn luyện đạo đức của học sinh để có biện pháp thiết thực, hiệu quảtrong giảng dạy và giáo dục học sinh;

d) Có hiểu biết về phong tục, tập quán, các hoạt động thể thao, văn hoá,

lễ hội truyền thống của địa phương

* Các yêu cầu thuộc lĩnh vực kỹ năng sư phạm:

1/ Lập được kế hoạch dạy học; biết cách soạn giáo án theo hướng đổimới Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Xây dựng được kế hoạch giảng dạy cả năm học thể hiện các hoạtđộng dạy học nhằm cụ thể hoá chương trình của Bộ phù hợp với đặc điểm củanhà trường và lớp được phân công dạy;

b) Lập được kế hoạch tháng dựa trên kế hoạch năm học bao gồm hoạtđộng chính khoá và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp;

c) Có kế hoạch dạy học từng tuần thể hiện lịch dạy các tiết học và cáchoạt động giáo dục học sinh;

d) Soạn giáo án theo hướng đổi mới, thể hiện các hoạt động dạy họctích cực của thầy và trò (soạn giáo án đầy đủ với môn học dạy lần đầu, sửdụng giáo án có điều chỉnh theo kinh nghiệm sau một năm giảng dạy).

2/ Tổ chức và thực hiện các hoạt động dạy học trên lớp phát huy đượctính năng động sáng tạo của học sinh Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Lựa chọn và sử dụng hợp lý các phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính sáng tạo, chủ động trong việc học tập của học sinh; làm chủđược lớp học; xây dựng môi trường học tập hợp tác, thân thiện, tạo sự tự tincho học sinh; hướng dẫn học sinh tự học;

b) Đặt câu hỏi kiểm tra phù hợp đối tượng và phát huy được năng lựchọc tập của học sinh; chấm, chữa bài kiểm tra một cách cẩn thận để giúp họcsinh học tập tiến bộ;

c) Có sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học, kể cả đồ dùng dạy học tự làm;biết khai thác các điều kiện có sẵn để phục vụ giờ dạy, hoặc có ứng dụngphần mềm dạy học, hoặc làm đồ dùng dạy học có giá trị thực tiễn cao;

d) Lời nói rõ ràng, rành mạch, không nói ngọng khi giảng dạy và giaotiếp trong phạm vi nhà trường; viết chữ đúng mẫu; biết cách hướng dẫn họcsinh giữ vở sạch và viết chữ đẹp

3/ Công tác chủ nhiệm lớp; tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Xây dựng và thực hiện kế hoạch công tác chủ nhiệm gắn với kếhoạch dạy học; có các biện pháp giáo dục, quản lý học sinh một cách cụ thể,phù hợp với đặc điểm học sinh của lớp;

b) Tổ chức dạy học theo nhóm đối tượng đúng thực chất, không mangtính hình thức; đưa ra được những biện pháp cụ thể để phát triển năng lực họctập của học sinh và thực hiện giáo dục học sinh cá biệt, học sinh chuyên biệt;

c) Phối hợp với gia đình và các đoàn thể ở địa phương để theo dõi, làmcông tác giáo dục học sinh;

d) Tổ chức các buổi ngoại khóa hoặc tham quan học tập, sinh hoạt tậpthể thích hợp; phối hợp với Tổng phụ trách, tạo điều kiện để Đội thiếu niên,Sao nhi đồng thực hiện các hoạt động tự quản

4/ Thực hiện thông tin hai chiều trong quản lý chất lượng giáo dục;hành vi trong giao tiếp, ứng xử có văn hoá và mang tính giáo dục Bao gồmcác tiêu chí sau:

a) Thường xuyên trao đổi góp ý với học sinh về tình hình học tập, thamgia các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các giải pháp để cải tiến chấtlượng học tập sau từng học kỳ;

b) Dự giờ đồng nghiệp theo quy định hoặc tham gia thao giảng ởtrường, huyện, tỉnh; sinh hoạt tổ chuyên môn đầy đủ và góp ý xây dựng để tổ,khối chuyên môn đoàn kết vững mạnh;

c) Họp phụ huynh học sinh đúng quy định, có sổ liên lạc thông báo kếtquả học tập của từng học sinh, tuyệt đối không phê bình học sinh trước lớphoặc toàn thể phụ huynh; lắng nghe và cùng phụ huynh điều chỉnh biện phápgiúp đỡ học sinh tiến bộ;

d) Biết cách xử lý tình huống cụ thể để giáo dục học sinh và vận dụngvào tổng kết sáng kiến kinh nghiệm giáo dục; ứng xử với đồng nghiệp, cộngđồng luôn giữ đúng phong cách nhà giáo

5/ Xây dựng, bảo quản và sử dụng có hiệu quả hồ sơ giáo dục và giảngdạy Bao gồm các tiêu chí sau:

a) Lập đủ hồ sơ để quản lý quá trình học tập, rèn luyện của học sinh;bảo quản tốt các bài kiểm tra của học sinh;

b) Lưu trữ tốt hồ sơ giảng dạy bao gồm giáo án, các tư liệu, tài liệutham khảo thiết thực liên quan đến giảng dạy các môn học được phân côngdạy;

c) Sắp xếp hồ sơ một cách khoa học, đúng thực tế và có giá trị sử dụngcao;

d) Lưu trữ tất cả các bài làm của học sinh chậm phát triển và học sinhkhuyết tật để báo cáo kết quả giáo dục vì sự tiến bộ của học sinh [5,tr2]

1.3.2 Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

Người thầy hiện nay vẫn đóng vai trò quyết định chất lượng của giáodục Trong điều kiện của sự bùng nổ thông tin, quan hệ tương tác giữa thầy vàtrò thay đổi, song người thầy vẫn là người hướng dẫn, người liên kết, tổ chứchoạt động học của trò Trong xã hội thông tin, người thầy sẽ là người dẫn tròvào siêu lộ thông tin

Trong tình hình giáo dục hiện nay ở nước ta, với yêu cầu đổi mới bậctiểu học, chúng ta đang cần một đội ngũ giáo viên tiểu học được đào tạo cơbản, được bồi dưỡng thường xuyên, được tái đào tạo

Tuy nhiên, theo các công trình nghiên cứu của các giáo sư Trần BáHoành, giáo sư Nguyễn Hữu Dũng thì so với thế giới, trình độ giáo viên tiểuhọc ở nước ta còn rất thấp

Do điều kiện lịch sử phát triển giáo dục của nước ta, một đội ngũ đôngđảo giáo viên tiểu học được hình thành đã đáp ứng được nhu cầu dân trí vàgóp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạnvừa qua của đất nước

Trong thời đại nền kinh tế tri thức hiện nay, giáo dục có tầm quan trọngđặc biệt đối với mỗi một quốc gia đặc biệt là Việt Nam, đất nước đang pháttriển Bởi có đội ngũ giáo viên bảo đảm chất lượng, chúng ta mới đào tạo ra

được “sản phẩm” chất lượng đáp ứng yêu cầu công việc, góp phần vào sựnghiệp xây dựng và phát triển đất nước, nhất là trong giai đoạn đẩy mạnhcông nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước và xúc tiến hội nhập kinh tế quốc tếhiện nay Với mục tiêu và nhiệm vụ của giáo dục là “Nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”, giáo dục sẽ tạo ra nguồn lực quan trọngnhất trong quá trình phát triển đất nước, đó là nguồn nhân lực

Đội ngũ giáo viên chính là đội ngũ trực tiếp góp phần thực hiện mụctiêu của giáo dục và đào tạo Do vậy, có thể nói, đội ngũ giáo viên chính lànhân tố quan trọng, quyết định chất lượng của giáo dục Ông bà xưa từng nói

“Không thầy đố mày làm nên” Ngày nay, Đảng và nhà nước ta cũng coi độingũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng nòng cốt trong sựnghiệp giáo dục, là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng văn hóa Đội ngũ giáo viên

có trách nhiệm truyền cho thế hệ trẻ lí tưởng và đạo đức các mạng, tinh hoavăn hóa của nhân loại; khơi dậy những phẩm chất cao quý và phát huy tínhchủ động, sáng tạo cho người học để thực hiện thành công sự nghiệp côngnghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Người xưa cũng nói: “Dạy con từ thuở còn thơ”, “Cây non dễ uốn”…

Điều này cho thấy, muốn hình thành nhân cách, muốn giáo dục tư tưởng đạođức cách mạng cho một con người thì cần nhất phải được thực hiện từ khi cònnhỏ mà lứa tuổi tiểu học chính là lứa tuổi thích hợp nhất

Chính vì những lí do trên, muốn nâng cao chất lượng giáo dục trướctiên cần phải nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo mà đặc biệt là đội ngũgiáo viên tiểu học, một đội ngũ có tầm quan trọng đặc biệt trong nền giáo dụcquốc dân

1.3.3 Công tác nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiểu học

1.3.3.1 Việc quy hoạch và phát triển đội ngũ giáo viên

Việc quy hoạch và phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học là vô cùngquan trọng Giáo viên có năng lực tốt, được đào tạo bài bản sẽ trở thành nhân

tố tích cực, quyết định phần lớn chất lượng dạy học Ngược lại, những giáoviên yếu về trình độ kiến thức, kĩ năng sư phạm sẽ là gánh nặng cho nhàtrường tiểu học Giáo viên tiểu học có chất lượng cần phải đáp ứng một sốtiêu chuẩn như:

- Tốt nghiệp đại học bậc tiểu học

- Anh văn, Tin học tối thiểu đạt trình độ A

1.3.3.2. Vấn đề bồi dưỡng giáo viên tiểu học

Đội ngũ giáo viên tiểu học trên cả nước hiện cũng còn rất nhiều hạnchế vì trước đây có giai đoạn thiếu giáo viên trầm trọng Một số giải pháp tìnhthế như 9+3; 12+1…thậm chí một số người chỉ học cấp tốc 6 – 9 tháng không

đủ trình độ chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm vẫn được bố trí đứng lớp Những

lí do trên dẫn đến một số lượng giáo viên cần phải được cập nhật và bồidưỡng nhằm nâng cao trình độ về kiến thức cũng như chuyên môn

Bên cạnh đó, trong giai đoạn nền kinh tế hội nhập và công nghệ thôngtin phát triển vượt bậc như hiện nay, đội ngũ giáo viên tiểu học cũng cần đượcbồi dưỡng về tin học, ngoại ngữ nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của xãhội đối với ngành giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng Giáoviên cần phải biết soạn giáo án điện tử, dạy học theo dự án, soạn bài giảngtrên phần mềm Power Point, Prezi.com… để tạo hiệu ứng và thu hút học sinhđồng thời phải biết hướng dẫn học sinh truy cập Internet để tìm kiếm thôngtin phục vụ cho việc học tập Những điều trên tạo lôi cuốn và hấp dẫn cho họcsinh, giúp trẻ phát triển tư duy sáng tạo trong học tập và vận dụng vào cuộcsống

Hơn nữa, ngày nay, giáo viên cũng cần phải có và phải dạy cho họcsinh các kĩ năng mềm như: làm việc nhóm, biết cách hợp tác, chia sẻ, nêu vấn

đề, tiếp cận và giải quyết vấn đề… Do vậy, bồi dưỡng giáo viên cũng là vấn

đề tối quan trọng để nâng cao chất lượng giáo viên

1.3.3.3 Vấn đề tuyển chọn, sử dụng sàng lọc giáo viên

Trong bất cứ một ngành nghề nào, ở bất cứ một cơ quan, đơn vị nàochất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định chất lượng của cơ quan, đơn vị đó.Việc tuyển chọn nhân sự là yêu cầu hàng đầu của nhà quản lí nhằm đảm bảochất lượng, hiệu quả công việc và nhu cầu của đơn vị Người giáo viên tồikhông thể đào tạo ra những lớp học sinh tốt Do vậy, đối với các đơn vị giáodục, tuyển chọn giáo viên càng cần phải đưa lên hàng đầu Cũng như vậy,việc sử dụng giáo viên cũng là một nghệ thuật Nhà quản lí cần phải phâncông, bố trí đúng người, đúng việc Tùy vào khả năng, sở trường của từnggiáo viên mà có biện pháp phân công, sử dụng cho hợp lí Ví dụ người có tínhnóng nảy không thể bố trí dạy ở lớp đầu cấp, lớp đòi hỏi sự kiên nhẫn

Việc sàng lọc giáo viên cũng không kém phần quan trọng Người tathường nói “dậm chân tại chỗ là tụt hậu” Dù khởi đầu là một giáo viên khá,giỏi nhưng nếu họ không biết cố gắng, cập nhật kiến thức mới, phương phápgiảng dạy mới… thì không chóng thì chầy họ sẽ không đáp ứng được yêu cầuđối với việc giảng dạy Sàng lọc giáo viên giúp cho giáo viên phải thườngxuyên soi lại mình, phải thường xuyên học hỏi nhằm ngày càng hoàn thiệnbản thân, nâng cao chất lượng giảng dạy.

1.3.3.4. Việc đánh giá giáo viên

Đánh giá giáo viên là một biện pháp quản lí của nhà quản lí Đánh giá

là nhằm giúp cho giáo viên thấy được những ưu điểm và tồn tại của bản thân

để từ đó họ cố gắng thực hiện tốt nhiệm vụ Nếu không thực hiện việc đánhgiá sẽ dễ dẫn đến việc cào bằng, và như vậy sẽ không kích thích được nhữngnhân tố tích cực, ngược lại cũng làm cho những người lười biếng, thiếu cốgắng, chầy lì Đánh giá giáo viên nếu không khéo léo cũng sẽ làm nhụt ý chíphấn đấu của giáo viên Tóm lại, việc đánh giá giáo viên là vô cùng cần thiết.Tuy nhiên, cần phải thực hiện đánh giá giáo viên một cách đúng đắn, theođúng quy trình

1.3.3.5. Thực hiện chế độ chính sách đối với giáo viên

Chế độ đãi ngộ đối với giáo viên tiểu học hiện còn rất nhiều hạn chế và

bất cập khiến cho nhiều giáo viên chưa thể toàn tâm toàn ý với nghề Một số

vấn đề về chế độ, chính sách mà giáo viên tiểu học cần được đảm bảo nhằmgiúp họ yên tâm giảng dạy:

- Lương đủ sống

- Cơ hội thăng tiến

- Môi trường làm việc thuận lợi

- Có cơ hội tham quan học hỏi trong nước và quốc tế

Chế độ chính sách rõ ràng, công khai, minh bạch cũng góp phần khôngnhỏ giúp cho đội ngũ giáo viên tin tưởng và đóng góp công sức của mình chogiáo dục nước nhà.

1.4 Quan điểm của Đảng, của nhà nước về nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên Tiểu học

Đảng và nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách phát triển giáodục, trong đó đặc biệt quan tâm đến vấn đề quản lí giáo dục, đội ngũ giáoviên, về chất lượng dạy học

Trong báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần IX đã nêu rõ:

“Phát huy nguồn lực trí tuệ và sức mạnh tinh thần của người Việt Nam; phát triển đội ngũ giáo viên, coi trọng chất lượng và đào tạo sư phạm, cải thiện chế độ đãi ngộ Bảo đảm về cơ bản đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc gia và

tỉ lệ giáo viên so với yêu cầu từng cấp học.” [28;tr 24]

Luật Giáo dục đã quy định: “Nhà nước có chính sách bồi dưỡng nhà

giáo về chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao trình độ và chuẩn hóa nhà giáo.”

Trong chỉ thị 40 – CT/TW của Ban bí thư cũng đã nói: “Phát triển

giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là lực lượng nòng cốt,

có vai trò quan trọng.”

Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã quyết định:

“Đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lí, phương pháp quản lí giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa Coi trọng hàng đầu việc bảo đảm nâng cao chất lượng dạy và học, học và hành.”

Trong “Chiến lược phát triển giáo dục 2001 – 2010” đã được Thủ

tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 201/2001/QĐ-TTg ngày

28/12/2001 đề ra mục tiêu phát triển giáo dục đến năm 2010: “Tạo bướcchuyển biến cơ bản về chất lượng giáo dục theo hướng tiếp cận với trình độtiên tiến của thế giới, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, phục vụ thiết thực cho

sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; của từng vùng, từng địa phương;hướng tới một xã hội học tập Phấn đấu đưa nền giáo dục nước ta thoát khỏitình trạng tụt hậu trên một số lĩnh vực so với các nước phát triển trong khuvực… Đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp, chương trình giáo dục cáccấp bậc học và trình độ đào tạo; phát triển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầuvừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng, hiệu quả và đổi mới phương phápdạy – học; đổi mới quản lí giáo dục tạo cơ sở pháp lí và phát huy nội lực pháttriển giáo dục…” đồng thời đưa ra các giải pháp để phát triển giáo dục “Pháttriển đội ngũ nhà giáo đảm bảo đủ về số lượng, hợp lí về cơ cấu và chuẩn vềchất lượng đáp ứng nhu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng vàhiệu quả giáo dục Đổi mới và hiện đại hóa phương pháp giáo dục Chuyển từviệc truyền đạt tri thức thụ động, thầy giảng, trò ghi sang hướng dẫn ngườihọc chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức; dạy cho người họcphương pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách hệ thống và có tư duyphân tích, tổng hợp; phát triển được năng lực của mỗi cá nhân; tăng cườngtính chủ động, tính tự chủ của học sinh, sinh viên trong quá trình học tập, hoạtđộng tự quản trong nhà trường và tham gia các hoạt động xã hội Đổi mớichương trình đào tạo, bồi dưỡng giáo viên, giảng viên, chú trọng việc rènluyện, giữ gìn và nâng cao phẩm chất đạo đức nhà giáo.”

Ngày 10/01/2005 Thủ tướng Chính phủ ra Quyết định số TTg về việc phê duyệt đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhàgiáo và cán bộ quản lí giáo dục giai đọan 2005 – 2010” với mục tiêu “Xâydựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục theo hướng chuẩn hóa, nângcao chất lượng, bảo đảm đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú

09/2005/QĐ-trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, lương tâmnghề nghiệp và trình độ chuyên môn của nhà giáo, đáp ứng đòi hỏi ngày càngcao của sự nghiệp giáo dục trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước” Đồng thời đề ra các nhiệm vụ chủ yếu, trong đó có nêu

“Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo thuộc các cơ sở giáo dục vàdạy nghề công lập và ngoài công lập, bảo đảm đến năm 2010 đáp ứng đủ về

số lượng, trong đó có 80% giáo viên bậc mầm non, 100% giáo viên các cấp,bậc học phổ thông, dạy nghề đạt chuẩn đào tạo theo quy định; 10% giáo viêntrung học phổ thông và dạy nghề đạt trình độ sau đại học; tỉ lệ bình quân giữa

số lượng sinh viên và giảng viên đại học, cao đẳng là 20 sinh viên/ 1 giảngviên; 40 giảng viên đại học có trình độ thạc sĩ và 25% có trình độ tiến sĩ…Triển khai có hệ thống và chuẩn hóa công tác đào tạo, bồi dưỡng giảng viêncác trường đại học, cao đẳng và giáo viên các trường trung học chuyênnghiệp, dạy nghề; bảo đảm cho các nhà giáo được bồi dưỡng nghiệp vụ sưphạm theo quy định của Luật Giáo dục; nội dung, chương trình, phương phápđào tạo phải phù hợp với yêu cầu của từng bậc học.”

Trong thư gửi các thầy cô giáo và học sinh sinh viên nhân ngày khaigiảng năm học 2009 – 2010, Chủ tịch nước đã viết: “Hoan nghênh ngành giáodục phát động chủ đề cho năm học 2009-2010” là “Đổi mới quản lý và nângcao chất lượng giáo dục” và mong muốn mục tiêu này phải được cụ thể hóabằng nhiều chương trình hành động và phải trở thành hiện thực trong năm họcmới Các nhà quản lý giáo dục, các thầy, cô giáo và các em học sinh - sinhviên hãy phát huy các thành tựu, khắc phục yếu kém, cố gắng hơn nữa, nỗ lực

và quyết tâm hơn nữa; hãy dấy lên phong trào thi đua mới trong giảng dạy vàhọc tập theo hướng chất lượng, hiệu quả, toàn diện, phấn đấu thực hiện thànhcông các nhiệm vụ đề ra cho năm học 2009-2010 và những năm tiếp theo.”

Kết luận chương 1

Tóm lại, trên cơ sở nghiên cứu lí luận, chúng tôi đã phân tích và hệthống hóa những vấn đề cơ bản đối với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáoviên tiểu học; đã làm rõ vai trò, nhiệm vụ của giáo viên và phân tích tầm quantrọng cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũgiáo viên tiểu học Ngoài ra, chúng tôi đã nêu rõ các quan điểm, đường lốicủa Đảng, nhà nước trong việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên

Đó chính là nền tảng, là cơ sở lí luận để đề xuất các giải pháp nhằmnâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở các trường tiểu học quận 1, TPHCM

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ

GIÁO VIÊN TIỂU HỌC QUẬN 1, TPHCM

2.1. Khái quát về điều kiện kinh tế xã hội và tình hình giáo dục của Quận

Đa Kao, Tân Định

2.1.2. Những đặc điểm về kinh tế - xã hội quận 1, TPHCM

- Về Kinh tế: Quận 1 là trung tâm của thành phố Hồ Chí Minh trong

các lĩnh vực như: Hành chính và ngoại giao, Dịch vụ - Tài chính - Ngân hàng,Văn hoá - Du lịch - Thương mại Theo thông tin từ website Đảng bộ quận 1,doanh thu dịch vụ - thương mại của quận trong năm 2000 đạt trên 325,7 tỷđồng, giá trị xuất khẩu có năm đạt trên 33 triệu USD Theo thông tin của CụcThống kê thành phố, năm 2006, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn quật đạt426.357 triệu đồng, đứng đầu trong các quận huyện của thành phố

- Về Giao thông : Quận 1 có hệ thống giao thông thủy bộ thuận tiện

cho việc mở mang, giao lưu, phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội Nằm bên bờsông Sài Gòn, quận 1 tiếp cận các đầu mối giao thông đường thủy thông quacác cảng Sài Gòn, Khánh Hội Hệ thống kênh rạch Bến Nghé - Thị Nghè tạođiều kiện dễ dàng cho việc vận chuyển hàng hóa, hành khách Dọc bờ sông,kênh, rạch của quận có cảng nhỏ, cầu tàu, công xưởng sửa chữa, đóng tàu, xàlan tạo thành những yếu tố mở mang giao thương, dịch vụ

- Về Hành chính và ngoại giao: Quận 1 có 128 cơ quan ban ngành

Thành phố, Trung ương trú đóng, đặc biệt là một số cơ quan quan trọng như:Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, UBND Thành phố, Sở Công an,

Sở Ngoại vụ, và Sở, Ban, Ngành các cơ quan báo đài của Đảng, Đoàn thểthuộc Thành phố, Trung ương Quận 1 là nơi trú đóng của 28 cơ quan là lãnh

sự quán hoặc đại diện của các nước có quan hệ ngoại giao với Việt Nam; đặcbiệt là lãnh sự quán các nước Mỹ, Anh, Pháp, Úc, Nhật Bản, Trung Quốc,Canada

Dịch vụ Tài chính Ngân hàng: Hoạt động dịch vụ tài chính

-ngân hàng trên địa bàn Quận 1 đã hình thành trong lịch sử và diễn ra phongphú, đa dạng như hoạt động của các ngân hàng, các công ty bảo hiểm, công tytài chính: công ty dịch vụ chứng khoán, Trung tâm giao dịch chứng khoán

số lượng khách hàng chiếm gần 90% của Thành phố

- Dịch vụ Du lịch - Thương mại: Phát triển đa dạng, là nơi tập trung

nhiều khách sạn và doanh nghiệp từ khắp nơi trong và ngoài nước đến quan

hệ giao dịch

- Văn hóa: Quận hiện có nhiều tổ chức hoạt động văn hóa nghệ thuật

phục vụ nhu cầu giải trí cho nhân dân, đồng thời cũng là những cơ sở phúc lợivăn hóa quan trọng Quận 1 còn là nơi tập trung nhiều danh lam thắng cảnh,

di tích lịch sử nổi tiếng

2.1.3. Thực trạng về giáo dục - đào tạo Quận 1, TP.HCM

Quy mô trường lớp, cơ sở vật chất phục vụ dạy và học

Bảng 2.1 Quy mô trường lớp cấp tiểu học Quận 1, TPHCM

Năm học Số trường Số lớp Số học sinh

Số HS học 2buổi/ ngày

(Nguồn: Phòng Giáo dục và Đào tạo quận 1)

Biểu 2.1 Số lượng trường, lớp, học sinh cấp tiểu học

0 5000 10000 15000 20000 25000

Chất lượng giáo dục bậc tiểu học

Bảng 2.2: Xếp loại hạnh kiểm, khen thưởng

Năm học

Tổng

số họcsinh

Xếp loại hạnh kiểm Khen thưởng

đầy đủ HS Giỏi HS tiên tiến

2008-2009 20952 20947 99,98 5 0,02 14735 70,33 4287 20,462009-2010 21990 21989 100 1 0,00 18114 82,37 3040 13,822010-2011 21939 21936 99,99 3 0,01 16512 75,26 3976 18,12

(Nguồn:Phòng Giáo dục và Đào tạo quận 1) Biểu 2.3 Xếp loại hạnh kiểm học sinh tiểu học