Những đặc điểm nổi bật của truyện nguyễn huy tưởng về đề tài lịch sử

Mặt khác giá trị của những sáng tác của Nguyễn Huy Tởng ngày càngđợc khẳng định đối với nền văn học nghệ thuật nớc nhà, nhiều tác phẩm của ông đã đợc chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh,

Chơng 1 Tổng quan về sự nghiệp văn học của Nguyễn Huy Tởng và

vị trí mảng tiểu thuyết lịch sử trong sáng tác của nhà văn

10

1.1.Tổng quan về sự nghiệp văn học của Nguyễn Huy Tởng 10

1.2 Đề tài lịch sử trong sáng tác của Nguyễn Huy Tởng 14

Chơng 2 Nét nổi bật trong cảm hứng sáng tạo và những vấn đề đợc

đặc biệt chú ý ở các tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

17

2.2 Những vấn đề đợc đặc biệt chú ý trong tiểu thuyết lịch sử củaNguyễn Huy Tởng

1.1 Văn chơng nhân loại vốn có truyền thống viết về đề tài lịch sử,

truyền thống ấy bắt nguồn từ chính dòng lịch sử oai hùng của mỗi một dântộc, mỗi một đất nớc Nhng từ khi nhận thức của con ngời về hiện thực xãhội nói chung, về lịch sử nói riêng ngày một phát triển, thì quá trình vận

động của văn học viết về đề tài lịch sử cũng ngày càng phức phạp và phongphú cùng với sự vận động phát triển của văn học Giờ đây ngời nghệ sĩ nhìnnhận, quan niệm về lịch sử quá khứ của dân tộc cũng khác trớc Nhiều nhà

văn đã gặt hái đợc nhiều thành công khi khai thác đề tài này, điều đó chứng

tỏ đề tài lịch sử là một đề tài lớn, thật sự hấp dẫn Những tác phẩm viết về đềtài lịch sử không chỉ tái hiện lại không khí, nhân vật, sự kiện, biến cố củalịch sử, mà còn bộc lộ quan niệm của chính tác giả, thể hiện cái nhìn, nhậnthức của con ngời đối với quá khứ Chính vì thế việc tìm hiểu những tácphẩm viết về đề tài lịch sử là một việc làm cần thiết, không chỉ để hiểu hơn

về lịch sử dân tộc, mà còn để hiểu hơn mối quan hệ giữa lịch sử và văn học,giữa chính sử và nghệ thuật, từ đó có một quan điểm, một cái nhìn đúng khi

đánh giá góc nhìn riêng về lịch sử của văn học nghệ thuật

1.2 Nguyễn Huy Tởng là một trong số những tác gia lớn tiêu biểu

cho văn học Việt Nam thế kỷ XX Mặc dù hởng dơng chỉ 49 năm ngắn ngủisong ông đã kịp để cho đời một khối lợng tác phẩm không nhỏ, đóng góptích cực vào sự phát triển của văn xuôi Việt Nam hiện đại Chính vì thếNguyễn Huy Tởng đợc vinh dự là một trong số các nhà văn đợc nhận giải

thởng văn học hồ chí minh đợt I- 1996 Giải thởng này là sự tôn vinh

xứng đáng với những gì mà Nguyễn Huy Tởng đã cống hiến cho lịch sử vănhọc dân tộc Không chỉ là một nghệ sĩ, Nguyễn Huy Tởng còn là một chiến

sĩ cách mạng, một nhà lãnh đạo văn hoá văn nghệ của Đảng, và là một trongnhững ngời có công lớn khai sinh nền văn nghệ cho thiếu nhi

Về một tác giả lớn, có nhiều đóng góp nh thế, việc nghiên cứu cha có

điểm dừng Song những công trình nghiên cứu về tác giả này vẫn cha nhiều

và dày dặn, nên việc đánh sẽ cha thể bao quát hết những gì mà Nguyễn HuyTởng để lại cho chúng ta, vì thế việc nghiên cứu cần phải đợc tiếp tục

1.3 Nguyễn Huy Tởng thuộc số nhà văn đã sống và viết trải qua hai

chế độ Trong khoảng hai mơi năm cầm bút, ông đã cho ra đời liên tục, đều

đặn một khối lợng không nhỏ các sáng tác ngắn dài thuộc nhiều thể loại, đềtài, chủ đề Những sáng tác của ông ở cả hai giai đoạn trớc và sau cách mạng

đều có tầm bao quát thời đại khá lớn Đề tài ông phản ánh khá phong phú: đềtài lịch sử, đề đài kháng chiến, đề tài thủ đô; ông sử dụng nhiều thể loại nh:tiểu thuyết, kịch, truyện Trong đó mảng truyện lịch sử chiếm vị trí rất nổibật trong sáng tác của ông Tuy nhiên mảng truyện này hầu nh vẫn cha đợcquan tâm nhiều so với những gì mà nó đã đạt đợc, vì thế mảng truyện nàycần phải đợc tiếp tục đi sâu nghiên cứu tìmm hiểu

Mặt khác giá trị của những sáng tác của Nguyễn Huy Tởng ngày càng

đợc khẳng định đối với nền văn học nghệ thuật nớc nhà, nhiều tác phẩm của

ông đã đợc chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh, sân khấu và đợc công chiếu,công diễn rộng rãi trong cả nớc Cũng có một số tác phẩm đợc đa vào giảng

dạy trong nhà trờng nh trích đoạn Lá cờ thêu sáu chữ vàng (lớp7 - THCS),

Vũ Nh Tô (lớp 11- chơng trình Ngữ văn tích hợp THPT) Do vậy việc nghiên

cứu Nguyễn Huy Hởng là rất cần thiết đối với ngời giáo viên trong tơng lai

1.4 Hiện nay, đề tài lịch sử cũng là đề tài đợc rất nhiều nhà văn theo

đuổi nh: Nguyễn Xuân Khánh với tác phẩm Hồ Quý Ly, Võ Thị Hảo với tác phẩm Giàn thiêu, Nguyễn Huy Thiệp với các tác phẩm Kiếm sắc, Vàng lửa, Phẩm tiết Điều này chứng tỏ rằng ngời ta vẫn rất quan tâm đến lịch sử, mặn

mà với lịch sử, vì thế việc nghiên cứu Nguyễn Huy Tởng còn giúp ta hiểu rõmạch vận động của lịch sử văn học đơng đại cũng nh sự tiến triển của đề tàilịch sử trong văn học hiện tại và tơng lai

2 Lịch sử vấn đề

2.1 Là một nhà văn khá nổi bật trong văn học giai đoạn 1930 - 1945

và cả giai đoạn sau đó nữa, những sáng tác và cống hiến của Nguyễn Huy ởng cũng đã thu hút sự quan tâm chú ý của bạn đọc, đặc biệt là giới nghiêncứu, phê bình Có thể kể ra những công trình nghiên cứu sau về Nguyễn HuyTởng:

T-Công trình nghiên cứu của hai nhà nghiên cứu Hà Minh Đức và Phan

Cự Đệ: Nguyễn Huy Tởng (1912 - 1960), NXB VH, 1966 Trong công trình

này hai tác giả có những đánh giá khái quát về quá trình sáng tác của nhàvăn theo trình tự thời gian, về những đặc điểm của những sáng tác cùng vớivai trò của nhà văn đối với lịch sử văn học dân tộc Các tác giả đi sâu nghiêncứu quá trình trởng thành của con ngời nhà văn từ một thanh niên yêu nớc trởthành nhà văn cách mạng, đánh giá sự nghiệp sáng tác của nhà văn ở hai thểloại tiểu thuyết lịch sử và kịch lịch sử thông qua chủ yếu các tác phẩm :

Đêm hội Long Trì, An T, Sống mãi với thủ đô, Vũ Nh Tô, Bắc Sơn, đồng

thời ghi nhận quá trình trởng thành của nhà văn qua hai giai đoạn trớc và saucách mạng ở chuyên luận này, vấn đề sáng tác lịch sử nói chung và tiểuthuyết nói riêng đã đợc bàn đến Song, các tác giả nghiêng về khảo sát t liệu

lịch sử, đánh giá t tởng của Nguyễn Huy Tởng mà cha đi sâu vào vấn đề nộidung nghệ thuật của các tiểu thuyết

Công trình thứ hai là của soạn giả Vũ Tiến Quỳnh (tuyển chọn và trích

dẫn) - Phê bình, bình luận văn học: Ngô Tất Tố, Nguyễn Huy Tởng, Nguyễn Khải, Tô Hoài, NXB Tổng hợp Khánh Hoà, 1992 Trong cuốn này Vũ Tiến

Quỳnh có trích dẫn bài viết của hai nhà phê bình Phong Lê và Hà Minh Đức.Hai bài viết cũng có nhiều đánh giá về sự nghiệp sáng tác của nhà văn ở hai

chặng sáng tác, đặc biệt là khẳng định giá trị của cuốn tiểu thuyết Sống mãi với Thủ đô Trong bài viết của nhà phê bình Phong Lê, tác giả viết “sáng tác

của Nguyễn Huy Tởng có một vẻ riêng trong sáng, nghiêm túc, lành mạnh.Ngời đọc, đọc anh là đợc tiếp xúc với một không khí mới Anh đem lại cho

họ hình ảnh một quá khứ đen tối dới sức nặng của cờng quyền trong Vũ Nh Tô, và chừng mực nào đó, cảnh ngộ bi thảm của nhân dân nh trong Đêm hội Long Trì Anh cũng ít nhiều gợi nên ý nghĩ một tinh thần dân tộc xa xôi nh trong An T ” (trang 22, 23), về mặt nghệ thuật Phong Lê cũng chỉ ra rằng

sáng tác của Nguyễn Huy Tởng tuy có mang màu sắc lãng mạn, nhng ítnhiều vẫn có tính chân thực của lịch sử, ít tô vẽ, xuyên tạc Đặc biệt Phong

Lê đã chỉ ra những tiến bộ của nhà văn ở giai đoạn sau cách mạng thông quanhững giá trị của những tác phẩm của Nguyễn Huy Tởng ở giai đoạn này

Còn trong bài viết sau, Hà Minh Đức đã khẳng định sự đóng góp củanhà văn trong các thể loại kịch, ký, tiểu thuyết, truyện viết cho thiếu nhi.Cũng nh tác giả Phong Lê, Hà Minh Đức cũng nhấn mạnh đến những giá trịcủa các tác phẩm đợc viết ở thời kỳ sau cách mạng Ông viết: “Nguyễn HuyTởng là nhà văn lớp trớc, nhng sự ngiệp văn học của anh lại chủ yếu đợckhẳng định ở thời kỳ sau cách mạng” (trang 29), về các tác phẩm lịch sử củaNguyễn Huy Tởng, tác giả viết “Nguyễn Huy Tởng cũng đã biết từ những sựkiện lịch sử đặt những vấn đề tích cực với hiện tại Anh khêu gợi tinh thầnyêu nớc qua những trang sử của dân tộc” (trang30)

Tiếp theo là công trình của Nguyễn Huy Thắng (su tầm và biên soạn)

-Với Nguyễn Huy Tởng - NXB Hội nhà văn, 1998 Đây là cuốn sách tập hợp

nhiều bức th của nhiều nhà văn, của Phạm Văn Đồng, của Trờng Chinh gửicho Nguyễn Huy Tởng, thêm vào đó là nhiều ý kiến viết về tác phẩm của nhàvăn

Một bài viết khác của nhà phê bình Thuỵ Khuê in trong tập Sóng từ ờng II Bài viết đề cập đến quan niệm về lòng yêu nớc của Nguyễn Huy Tởng

tr-thông qua các tác phẩm: Đêm hội Long Trì, An T, Sống mãi với thủ đô và

Vũ Nh Tô, qua đó khẳng định sự sáng tạo nghệ thuật của nhà văn trớc

những chất liệu lịch sử

Vũ Dơng Quỹ, trong tác phẩm Nguyễn Huy Tởng- Kim Lân NXBGD,

1999, đã cho rằng những sáng tác đầu tay của Nguyễn Huy Tởng là khai thác

đề tài lịch sử Ông viết “Trớc cách mạng tháng Tám, Nguyễn Huy Tởng lànhà văn chuyên về đề tài lịch sử” (trang 38) Qua việc đề cập đến hai tác

phẩm đợc giảng dạy trong nhà trờng phổ thông: Vũ Nh Tô, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, tác giả đã đi vào phân tích hai nhân vật chính trong hai tác phẩm

trên là Vũ Nh Tô và Trần Quốc Toản

Trong Văn học Việt Nam 1900 - 1945, NXBGD, 2003 - một công

trình nghiên cứu lớn do Phan Cự Đệ chủ biên, một tác giả nh Nguyễn HuyTởng lại đợc nhắc tới khá ít Ngời ta đánh giá ý nghĩa tiến bộ của những tácphẩm của Nguyễn Huy Tởng trong hoàn cảnh văn hoá, văn nghệ có nhiềubiến động (văn học cách mạng đang còn lu hành bí mật, văn học công khaidới ách Pháp, Nhật thì bế tắc), xem chúng là “những ánh sáng lành mạnh ”(trang337)

Phan Cự Đệ với công trình nghiên cứu Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại,

NXBGD, 2003 có đề cập đến mảng đề tài lịch sử trong văn học giai đoạn

1900 - 1930, xem nó “ là một hình thái mới của văn học yêu nớc và cáchmạng Tiểu thuyết lịch sử viết về quá khứ của dân tộc nhng lại mang một ýnghĩa rất hiện đại” (trang 46,47) Trong công trình này, Phan Cự Đệ khẳng

định rằng Nguyễn Huy Tởng là một trong số những nhà văn đã tiếp thu đợc

ảnh hởng văn hoá của Đảng qua Đề cơng văn hoá 1943, do vậy, những sáng

tác của Nguyễn Huy Tởng giai đoạn trớc cách mạng viết về đề tài lịch sử cómột ý nghĩa tích cực

Công trình Nguyễn Huy Tởng, về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003

(Bích Thu và Tôn Thảo Miên tuyển chọn) là công trình đã tập hợp đợc nhiềubài nghiên cứu sâu sắc về Nguyễn Huy Tởng, cung cấp nhiều t liệu quí giácho ai muốn tìm hiểu về tác gia Nguyễn Huy Tởng Cuốn sách gồm có bốnphần lớn:

Phần 1: “Nghệ sĩ và công dân”, phần này bao gồm nhiều bài viết củacác tác giả nh Hà Minh Đức, Phong Lê, Hoàng Tiến, Nguyễn Huy Thắng

Phần 2: “Văn xuôi Nguyễn Huy Tởng”, bao gồm 19 bài nghiên cứu cógiá trị nh bài viết của Nguyễn Tuân, Phong Lê, Tô Hoài khẳng định nhữngtrang văn xuôi của Nguyễn Huy Tởng là những thành công đã đa NguyễnHuy Tởng đến danh hiệu cao quý là “ngời viết sử bằng văn chơng xuất sắc”(trang19)

Phần 3: gồm 15 bài nghiên cứu , phê bình về “kịch của Nguyễn HuyTởng”, đó là bài nghiên cứu của Hà Minh Đức, Đỗ Đức Hiểu, Nguyễn ĐìnhThi, Nguyễn Tuân Các bài viết đã có những đánh giá về sự đóng góp to lớncủa Nguyễn Huy Tởng cho nền kịch dân tộc

Phần 4: “Nguyễn Huy Tởng trong vầng sáng hồi nhớ” gồm những ký

ức, kỷ niệm của ngời thân, bạn bè, đồng chí của nhà văn nh: Nguyễn ĐìnhThi, Xuân Diệu, Hoàng Trung Thông

Nguyễn Huy Thắng với công trình Nguyễn Huy Tởng Một thời và mãi mãi, NXB Thanh Niên, 2004 đã tập hợp, tuyển chọn nhiều bức th của

Nguyễn Huy Tởng gửi cho bạn bè, ngời thân và th của bạn bè ngời thân gửicho ông cùng gia đình Các bức th này đều là những lời tâm tình thân thiếtcủa ông đối với ngời thân bạn bè Chúng cũng thể hiện tình cảm mến thân,kính trọng mà tất cả mọi ngời dành cho Nguyễn Huy Tởng

Trong công trình Lịch sử văn học Việt Nam, tập 3, NXB ĐHSP, 2004,

Nguyễn Đăng Mạnh có nhắc đến Nguyễn Huy Tởng, nhng không phải làtoàn bộ s nghiệp sáng tác của nhà văn, mà nhắc đến giai đoạn sáng tác thứhai - sau cách mạng - của nhà văn Nguyễn Đăng Mạnh xem Nguyễn Huy T-ởng - một trong những hội viên đầu tiên của nhóm Văn Hoá Cứu Quốc - làngời tiêu biểu cho lớp các nhà văn có sự chuyển dịch môi trờng từ Hà Nộilên chiến khu Cuốn sách này cũng nói đến những đóng góp nhất định của

nhà văn ở các tác phẩm: Chiến khu, Bắc Sơn, Sống mãi với Thủ đô.

Nhìn chung, các công trình trên đều có những nhận định khá chínhxác về nhà văn Nguyễn Huy Tởng , về những đóng góp của nhà văn, tuynhiên phần lớn sự nghiên cứu đánh giá chỉ tập chung vào một số tác phẩm,

sự khẳng định chỉ thiên về những tác phẩm sau cách mạng: Sống mãi với Thủ đô, Truyện anh Lục Xem ra, vẫn cha có cái nhìn tổng quát, sắc nét về

toàn bộ sự nghiệp sáng tác của nhà văn Nguyễn Huy Tởng, cũng nh những

đóng góp của nhà văn về cả phơng diện nội dung cũng nh nghệ thuật, mànhất là phơng diện nghệ thuật ở mảng tiểu thuyết viết về đề tài lịch sử đợcnhà văn viết vào giai đoạn trớc cách mạng, nếu có chỉ điểm qua Chính vìthế, rất cần có một công trình nghiên cứu quy mô đối với những tác phẩmlịch sử của Nguyễn Huy Tởng.

2.2 Xuất phát từ những đóng góp của Nguyễn Huy Tởng ở mảng tiểu

thuyết viết về đề tài lịch sử cho nền văn học dân tộc, chúng tôi đã chọn bacuốn tiểu thuyết tiêu biểu nhất của nhà văn viết về lịch sử xa xa của dân tộc:

Đêm hội Long Trì, An T , Lá cờ thêu sáu chữ vàng làm đối tợng nghiên

cứu Chúng tôi thực hiện việc nghiên cứu một cách tổng quát cả ở phơngdiện nội dung, nghệ thuật của tác phẩm, trên cơ sở này tiến tới một cái nhìntoàn diện hơn trên cơ sở kế thừa những công trình đã nghiên cứu trớc đó

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Tìm hiểu sự theo đuổi đề tài lịch sử của nhà văn Nguyễn Huy

T-ởng Xác định vị trí của các cuốn tiểu thuyết viết về đề tài lịch sử trong toàn

bộ sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Huy Tởng Sau đó chỉ ra quan niệm, cáchnhìn mới của Nguyễn Huy Tởng đối với quá khứ lịch sử

3.2 Tìm hiểu những nét nổi bật về nội dung, cũng nh những đặc sắc

nghệ thuật trong các cuốn tiểu thuyết viết về lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung

chính của luận văn đợc triển khai trong 3 chơng:

Chơng 1 Tổng quan về sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Huy Tởng và

vị trí những tiểu thuyết viết về đề tài lịch sử trong sự nghiệp sáng tác của nhàvăn

Chơng 2 Nét nổi bật trong cảm hứng sáng tạo và những vấn đề đợc

đặc biệt chú ý ở các tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

Chơng 3 Nét nổi bật về nghệ thuật của những tiểu thuyết viết về đề

tài lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

Chơng 1

Tổng quan về sự nghiệp văn học của Nguyễn Huy Tởng và vị trí mảng tiểu thuyết lịch sử trong sáng tác của nhà văn

1.1 Tổng quan về sự nghiệp văn học của Nguyễn Huy Tởng

1.1.1 Nguyễn Huy Tởng là một trong những nhà văn có một vị trí

quan trọng trên văn đàn Việt Nam thế kỷ XX Ông đến với nghề văn hơimuộn, tác phẩm đầu tiên của ông đến với bạn đọc khi ông tròn 30 tuổi(1942), “Lứa tuổi mà nhiều nhà văn cùng năm sinh ra đã kết thúc quá trình

sáng tác” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003, trang

59) Hàn Mặc Tử (1912-1940) đã kết thúc chặng đờng sáng tác của mình, VũTrọng Phụng (1912-1939) đã để lại nhiều tác phẩm đứng ở đỉnh cao và cógiá trị lâu dài, khi ông mới 27 tuổi Chính những năm tháng ấy lại là thời kỳ

mà Nguyễn Huy Tởng đang tích cực trang bị cho mình vốn sống, vốn kinhnghiệm để bớc vào nghề Mặc dầu ngay từ những năm 30, trong nhật kýcủa mình ngày 19-12-1930, Nguyễn Huy Tởng đã xác định : “ Phận sự củamột ngời tầm thờng nh tôi muốn tỏ lòng yêu nớc thì chỉ có việc viết văn quốc

ngữ thôi” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003, trang

91) Thế nhng phải đợi đến những năm 40 của thế kỷ XX, Nguyễn Huy Tởngmới thực sự bắt đầu cầm bút Trong khoảng gần 20 năm cầm bút, NguyễnHuy Tởng đã hoạt động văn học một cách sôi nổi, liên tục, nhng định mệnh

đã không cho phép ông đi hết hành trình sáng tạo Ông ra đi ở tuổi 49 khi bútlực đang sung sức, vốn kinh nghiệm , vốn sống đang dồi dào

1.1.2 Nhìn chung, sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Huy Tởng có thể

chia thành 2 giai đoạn: giai đoạn trớc cách mạng và giai đoạn sau cáchmạng

Trong giai đoạn trớc cách mạng, Nguyễn Huy Tởng là nhà văn thờngkhai thác đề tài lịch sử, điều đó có nguyên nhân khách quan: 1940- 1945 là

thời kỳ bọn phản động thuộc địa đang đi vào con đờng phát xít hoá, chế độkiểm duyệt rất khắt khe, nhất là ở lĩnh vực văn hoá, văn học Mọi yếu tố tíchcực trên văn đàn đều bị cấm đoán, chỉ có thể biểu hiện một cách tế nhị, kín

đáo, quanh co Mặt khác, trong thời kỳ này, Nguyễn Huy Tởng cũng là mộttrong số những nhà văn có chịu ảnh hởng ít nhiều của khuynh hớng lãmgmạn, nên trong t tởng của ông vừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực Mặttích cực thể hiện ở chỗ: Nguyễn Huy Tởng muốn quay trở lại tìm bóng dáng,hình ảnh của cha ông trong lịch sử cũng là một cách phủ nhận xã hội đơngthời, thể hiện kín đáo tấm lòng yêu nớc, yêu dân tộc của mình Mặt tiêu cực

là ông đi tìm nghệ thuật trong quá khứ lịch sử, và không thấy rằng nghệ thuật

đang đợc xây dựng trên mảnh đất đau thơng của hiện thực đất nớc

Giai đoạn này, Nguyễn Huy Tởng đã đạt đợc những thành tựu nhất

định ở cả hai thể loại sở trờng: kịch lịch sử và tiểu thuyết lịch sử Trong đó,thể loại nào cũng có tác phẩm đạt đợc chiều sâu nhất định, đó là cuốn tiểu

thuyết Đêm hội Long Trì (1942) , vở kịch Vũ Nh Tô (1943), tiểu thuyết An

T (1944).

Trong sự bề bộn, hỗn tạp, đa đạng của văn học công khai lúc bấy giờ,những sáng tác của Nguyễn Huy Tỏng mang một vẻ riêng, độc đáo, trongsáng, lành mạnh, nghiêm túc, và có một giá trị hiện thực nhất định, chứkhông nh một số nhà văn lãng mạn đơng thời, cũng viết tiểu thuyết và kịchlịch sử, nhng những tác phẩm của họ lại có xu hớng xuyên tạc lịch sử hoặcmợn lịch sử là nơi để trốn tránh, thoát ly hiện thực, chẳng hạn: Khái Hng,Lan Khai, Phan Khắc Khoan, Nguyễn Triệu Luật Vì thế, giá trị hiện thựcnhững tác phẩm của họ rất bị hạn chế Trong những tác phẩm của NguyễnHuy Tởng, ngời đọc thấy hiện lên một quá khứ đen tối dới sự đè nén, thao

túng, bóc lột của giai cấp thống trị (Vũ Nh Tô), cảnh ngộ bi thảm của ngời dân (Đêm hội Long Trì), hình ảnh một dân tộc anh hùng (An T) Những

tác phẩm của Nguyễn Huy Tởng thể hiện lòng yêu nớc gắn liền với một tấmlòng luôn hớng về qua khứ Những tác phẩm của ông tuy có mang màu sắclãng mạn, nhng ít nhiều vẫn dựa trên sự thực lịch sử, ông không tô vẽ, xuyêntạc, vì thế tác phẩm của ông mang ý nghĩa tích cực và có một giá trị hiệnthực nhất định

Giai đoạn sau Cách mạng tháng Tám: Cách mạng tháng Tám thànhcông, mở ra kỷ nguyên mới cho dân tộc ta - kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn

liền với chủ nghĩa xã hội Cũng nh nhiều nhà văn khác, đợc cách mạng laytỉnh, Nguyễn Huy Tởng hăng hái, nhiệt tình tham gia mọi hoạt động của

đoàn thể Cảm thấy niềm vui tràn trề trớc “cuộc tái sinh màu nhiệm của đấtnớc” Đây chính là nhân tố ảnh hởng trực tiếp đến t tởng của nhà văn, đem

đến cho nhà văn nguồn cảm hứng mới

Từ đây Nguyễn Huy Tởng có thể trực tiếp đi thẳng vào những vấn đề

thời sự của đất nớc ở trong một số trang ký ngắn: ở chiến khu, Hai cha con, Ngày mùa ta có thể thấy đợc tình cảm chân thành của nhà văn đối với

cách mạng Nếu ở giai đoạn trớc cách mạng, Nguyễn Huy Tởng là ngời say

sa với lịch sử, quá khứ của dân tộc bao nhiêu, thì giờ đây ông lại là ngờinồng nhiệt, say sa với hiện tại bấy nhiêu Thế nhng “Đi vào thời sự, NguyễnHuy Tởng vẫn là ngời luôn luôn có ý muốn đặt ra những vấn đề lớn của lịch

sử Nhng bây giờ là lịch sử của nhân dân, lịch sử của cách mạng” (Phê bình, bình luận văn học: Ngô Tất Tố - Nguyễn Huy Tởng- Nguyễn Khải - Tô Hoài,

NXB Tổng hợp Khánh Hoà, 1992, trang 24) Niềm vui chiến thắng, niềmvui của ngời làm chủ đất nớc mình trong cái buổi đầu dân quốc ấy đã thôi

thúc Nguyễn Huy Tởng viết kịch Bắc Sơn (1946), tiếp theo vở kịch Bắc Sơn là hàng loạt các tác phẩm khác liên tiếp ra đời: Những ngời ở lại (1948), Anh Sơ đầu quân (1950), Ký sự Cao Lạng (1950) Những tác phẩm

này đã đánh dấu sự chuyển biến rõ rệt trong t tởng của Nguyễn Huy Tởng sovới thời kỳ trớc cách mạng Nếu trớc cách mạng, ông còn có những bănkhoăn, day dứt về thiên chức ngời cầm bút, tình yêu dân tộc, yêu tổ quốccòn đợc ông biểu hiện gián tiếp qua những câu chuyện lịch sử thì đến giai

đoạn này ông đã xác định đợc cho mình con đờng đi đúng đắn, nhiệm vụ củangời cầm bút là phục vụ nhân dân, tình yêu đất nớc, yêu dân tộc đợc thểhiện trực tiếp, niềm vui, hạnh phúc tràn trề trớc trang sử mới của dân tộc, của

đất nớc

Sau Ký sự Cao Lạng (1950) , Nguyễn Huy Tởng viết tiếp cuốn tiểu thuyết Truyện anh Lục (1955), hai năm sau ông lại cho ra đời tác phẩm Một ngày chủ nhật (1957), tiếp theo là tác phẩm Bốn năm sau (1959), bộ tiểu thuyết mang âm hởng sử thi Sống mãi với Thủ đô, đợc viết trong thơì gian

ông lâm bệnh nặng (1960), mới chỉ hoàn thành đợc một tập mà đã đồ sộ, bềthế, là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất trong toàn bộ sự nghiệp sángtác của nhà văn Cũng trong giai đoạn sáng tác thứ hai này, Nguyễn Huy T-

ởng cũng sáng tác hàng loạt các tác phẩm dành cho thiếu nhi: Kể chuyện Quang Trung, Tìm mẹ, Lá cờ thêu sáu chữ vàng , trong đó Lá cớ thêu sáu chữ vàng đợc coi là tác phẩm tiêu biểu nhất, và có giá trị hơn cả trong

toàn bộ các tác phẩm viết cho thiếu nhi

Nguyễn Huy Tởng ra đi ở tuổi 49, đã để lại trong lòng bạn đọc nhiềuthế hệ "niềm tiếc nuối một tài năng và một khát khao lớn trên những gì ông

để lại và cả những gì ông bỏ giở ” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003, trang109) Song những trang văn đầy d vị, d âm thời

đại mà Nguyễn Huy Tởng đã để lại là một kho báu của văn học dân tộc, gópphần vào sự phát triển văn học Việt Nam hiện đại

1.2 Đề tài lịch sử trong sáng tác của Nguyễn Huy Tởng

về đề tài lịch sử trong giai đoạn này chủ yếu là ca ngợi lịch sử dân tộc Tr ớc

hết phải kể đến tác phẩm Trùng Quang tâm sử của Phan Bội Châu Tác

phẩm đã đặt thêm dấu mốc quan trọng khẳng định đề tài lịch sử với sự kếtục, phát huy biểu hiện tinh thần yêu nớc và nét đẹp truyền thống của dântộc

Đặc biệt trong giai đoạn 1900 -1945, tiểu thuyết viết về đề tài lịch sử

có những dấu hiệu đổi mới, hình thức chơng hồi của tiểu thuyết lịch sử trongvăn học trung đại đã đợc thay thế, cách tân Số lợng tác phẩm ở giai đoạn

này khá nhiều chẳng hạn: Cái hột mận của Lan Khai, Vua Hàm Nghi, Vua Quang Trung, Giọt máu sau cùng, Tĩnh Đô vơng của Phan Trần Chúc Hay tác phẩm Hai Bà đánh giặc, Tiếng sấm đêm đông, Đinh Tiên Hoàng của tác giả Nguyễn Tử Siêu; Chúa Trịnh Khải, Bà chúa Chè, Loạn kiêu binh

của nhà văn Nguyễn Triệu Luật Trong số những nhà văn giai đoạn này,Nguyễn Huy Tởng là ngời có nhiều quan điểm tiến bộ, nghiêm túc trong lao

động, sáng tạo ngệ thuật

1.2.2 Từ khi ngồi trên ghế nhà trờng, Nguyễn Huy Tởng đã say mê

những câu chuyện về các anh hùng lịch sử, cùng với những trang sử vẻ vang,những giai thoại lịch sử thời Trần, Lê Mạt, Qung Trung và những thiên tiểuthuyết lịch sử Trung Quốc Chính niềm đam mê đó đã để lại trong ôngnhững hình ảnh, ấn tợng đầy ngỡng mộ đối với lịch sử Lòng yêu nớc nhiệtthành, những ấn tợng đẹp đẽ về quá khứ oai hùng cùng với hoàn cảnh dântộc ta lúc đó đã thôi thúc Nguyễn Huy Tởng chọn cho mình một hớng đi:tìm đến những trang sử hào hùng của dân tộc để thể hiện tấm lòng yêu nớccủa mình đối với đất nớc và dân tộc Ngòi bút đầy tài năng và giàu sức sốngcủa ông đã tái hiện thành công không khí, sự kiện lịch sử xa, những bốicảnh, sự kiện xã hội thế kỷ XIII (nhà Trần), và thế kỷ XVIII (thời vua Lêchúa Trịnh) Nhà văn thầm gửi vào những trang sách tình cảm yêu nớc, yêunhân dân Nguyễn Huy Tởng không thoát ly hiện tại để quay về ca ngợi quákhứ vàng son nào đó do sự tởng tợng chủ quan, tô vẽ nh một số cây bútthiếu trách nhiệm lúc bấy giờ Mặt khác, những năm trớc cách mạng, ôngcũng là một trong số những nhà văn thuộc trào lu lãng mạn, vì thế có nhiềulúc ông cảm thấy băn khoăn, cha tin tởng hoàn toàn vào phong trào đấutranh của quần chúng nhân dân, nhất là khi cuộc khởi nghĩa Yên Bái thấtbại, Việt Nam Quốc dân đảng bị thực dân Pháp khủng bố Chính vì thế,Nguyễn Huy Tởng quay về với quá khứ lịch sử dân tộc là một quy luật, và

là một điều tích cực Quá khứ lịch sử đã trở thành nguồn sống đối với tâmhồn nhà văn Cùng với tài năng của Nguyễn Huy Tởng, “Những dòng viếtngắn ngủi và hoá thạch ”của chính sử đã sống dậy trong tác phẩm của ông.Hơn nữa trong điều kiện xã hội lúc bấy giờ, việc công khai viết mộttác phẩm yêu nớc là cả một vấn đề cần cân nhắc cẩn trọng Làm thế nào đểviết đợc một cách tự do, vừa không bị liên luỵ vừa thể hiện đợc chí nguyệncủa mình Trong sự trăn trở đó, Nguyễn Huy Tởng đã định cho mình một h-ớng đi Trong nhật ký ông đã từng viết: “Phận sự của một ngời nh tôi muốn

tỏ lòng yêu nớc thì chỉ có viết văn quốc ngữ thôi”(Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003, trang180).

Cảm hứng lịch sử bao trùm phần lớn các tác phẩm của ông, nó trởthành mạch ngầm xuyên suốt cả quá trình sáng tác của nhà văn Không chỉriêng ở thể loại tiểu thuyết, mà gần nh ở thể loại nào, màu sắc, d vị lịch sử

cũng rất đậm nét Từ những tác phẩm thơ, tiểu thuyết: Đêm hội Long Trì,

An T; kịch: Vũ Nh Tô, Bắc Sơn; ký: ở chiến khu, Ký sự Cao Lạng, chất

lịch sử - những sự kiện, con ngời lịch sử nh đang sống dậy ở trong tác phẩm,

nó vừa mang nét đẹp của truyền thống vừa phảng phất nét đẹp con ngời hiện

đại Ngay cả những tác phẩm viết cho thiếu nhi nh Kể chuyện Quang Trung, Lá cờ thêu sáu chữ vàng cũng thể hiện điều đó rất rõ.

Nh vậy, có thể thấy rằng lịch sử là một nguồn cảm hứng lớn, đợc thểhiện một cách thờng xuyên trong các tác phẩm của Nguyễn Huy Tởng từgiai đoạn trớc cách mạng đến giai đoạn sau cách mạng Đó là nguồn cảmhứng có ý nghĩa quan trọng góp phần làm nên những thành công cho các tácphẩm viết về đề tài lịch sử nói chung và các tiểu thuyết lịch sử nói riêngtrong toàn bộ sự nghiệp sáng tác của nhà văn Chính những thành công này

đã đa Nguyễn Huy Tởng lên vị trí “Ngời viết tiểu thuyết lịch sử hàng đầucủa nền văn học mới Nhà viết sử bằng văn chơng xuất sắc nhất trong lịch sử

văn xuôi hiện đại Việt Nam” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm,

NXBGD, 2003, trang19)

Chơng 2

Nét nổi bật trong cảm hứng sáng tạo

và những vấn đề đợc đặc biệt chú ý

ở các tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

2.1 Nét nổi bật trong cảm hứng sáng tạo

Theo Từ điển tiếng Việt thì cảm hứng là “trạng thái tâm lí đặc biệt khi

có cảm xúc và sự lôi cuốn mãnh liệt Tạo điều kiện để óc tởng tợng, sáng tạohoạt động có hiệu quả" (trang 106)

Lịch sử là nguồn t liệu phong phú, hấp dẫn mà ngay từ khi còn đi học,Nguyễn Huy Tởng đã rất say sa hào hứng tìm tòi, khai thác Khi đã trởngthành, với vốn kiến thức uyên bác, tinh thông Pháp văn và Hán văn, ông đãbắt đầu sự nghiệp của mình bằng những câu chuyện lịch sử, những nhân vậtlịch sử.

Ra đi ở tuổi 49, nhng Nguyễn Huy Tởng đã để lại cho đời sự nghiệpvăn chơng khá đồ sộ và có vị trí xứng đáng, ổn định trong nền văn học dântộc Nguyễn Huy Tởng bắt đầu sự nghiệp văn chơng hơi muộn, tác phẩm

đem lại thành công bớc đầu cho ông là vào năm 1942 Ông là một trong sốnhững nhà văn có đóng góp nhiều cho sự phát triển của thể loại tiểu thuyếtlịch sử trong văn học Việt Nam hiện đại

Trong nhật ký viết năm 1932, khi tác giả khoảng 20 tuổi, Nguyễn HuyTởng có ghi: “ngời ta không biết lịch sử nớc mình là con trâu đi cày ruộng,

cày ruộng nào cũng đợc và cày với ai cũng đợc” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, NXBGD, 2003, trang 210) Qua dòng nhật ký này ngời đọc

có thể hiểu thêm tấm lòng sâu nặng của một ngời trẻ tuổi đối với lịch sử dântộc Hay ông vẫn thờng tâm niệm với chính mình “Ta đây tuổi còn trẻ, tínhcòn ngây thơ, đọc sử bình Nguyên mà lòng yêu quý non sông phơi phới, thánphục các vị anh hùng, muốn nêu các vị vào khúc anh hùng ca để truyền về

hậu thế, cho muôn ngìn đời sau soi vào” (Nguyễn Huy Tởng Về tác gia và tác phẩm, trang 210) Nguyễn Huy Tởng là ngời sớm có những suy t về vận

mệnh của dân tộc, của đất nớc bởi một mặt do chịu ảnh hởng của quê hơng,gia đình - làng Dục Tú quê hơng ông là mảnh đất có thể gặp lịch sử trên mỗibớc đi, đó là lịch sử dựng nớc, chống ngoại xâm, vùng đất có bề dày truyềnthống văn hoá chính điều đó đã ảnh hởng không nhỏ vào tâm hồn của nhàvăn Hơn nữa lại sinh ra trong một gia đình có truyền thống nho học, điềunày cũng tác động trực tiếp đến cảm quan lịch sử của Nguyễn Huy Tởng Mặt khác, Nguyễn Huy Tởng lại sinh ra và lớn lên trong lúc hoàn cảnh

đất nớc bị giặc ngoại xâm đô hộ, dân ta phải chịu một cổ đôi tròng, xã hộitao loạn, phong trào cách mạng đang sôi sục, nền văn học công khai phảichịu nhiều kiểm duyệt gắt gao Nguyễn Huy Tởng đã tìm đến lịch sử để kín

đáo gửi gắm, ký thác niềm tâm sự và tấm lòng yêu nớc của mình

Nguyễn Huy Tởng đã viết trong nhật ký 2.12.1930: “mục đích của tôi:Tôi sẽ trở thành một văn sĩ hay ngời viết báo” và đến 19.121930 ông lại viết

“phận sự một ngời tầm thờng nh tôi muốn tỏ lòng yêu nớc thì chỉ có việcviết văn quốc ngữ” Điều này khẳng định rằng: đối với Nguyễn Huy Tởnglịch sử chính là nơi để ông ký gửi nỗi niềm của mình Trong hầu hết các tácphẩm viết về lịch sử của nhà văn, ta thấy đợc tình cảm mến yêu của NguyễnHuy Tởng đối với lịch cha ông xa, với lich sử đấu tranh của dân tộc trong

kháng chiến chống Pháp Từ cuốn tiểu thuyết đầu tiên Đêm hội Long Trì,

đến cuốn tiểu thuyết cuối cùng Sống mãi với thủ đô, ta thấy nguồn cảm

hứng lịch sử đã trở thành nguồn mạch xuyên suốt

Nằm trong nguồn mạch đó, ba tác phẩm Đêm hội Long Trì, An T, Lá

cờ thêu sáu chữ vàng có mạch cảm hứng chủ đạo là cảm hứng ngợi ca quá

khứ hào hùng của dân tộc và bên cạch đó là cảm hứng phê phán

Trong tác phẩm Đêm hội Long Trì, bên cạnh sự phê phán, tố cáo tội ác

của Đặng Lân cùng với những mu mô, xảo quyệt của ngời con gái đẹp, sắcsảo và đa tình ở xứ Bắc Ninh - Đặng thị Huệ, Nguyễn Huy Tởng còn ca ngợingững thanh niên có tài văn, võ, có khí tiết nh Nguyễn Mại, Bảo Kim, đều lànhững thanh niên hết lòng vì nghĩa Viết tác phẩm này Nguyễn Huy Tởng

đã dựa vào những dòng viết ngắn ngủi trong Hoàng Lê nhất thống chí, Tang thơng ngẫu lục, Vũ trung tuỳ bút, để xây dựng thành bộ tiểu thuyết

lịch sử có tầm bao quát lớn thời đại vua Lê, chúa Trịnh

Nếu nh trong Đêm hội Long Trì có sự xen lẫn nguồn cảm hứng ngợi

ca và cảm hứng phê phán, thì ở trong bộ tiểu thuyết An T, mạch cảm hứng

chủ đạo là cảm hứng ngợi ca, tự hào về truyền thống đấu tranh của nhân dân

ta trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lợc Viết tác phẩm

này, Nguyễn Huy Tởng đã dựa vào Đaị Việt sử ký toàn th, và tác phẩm An Nam chí lợc của Lê Tắc Trong tiểu thuyết An T, câu chuyện chủ yếu xoay

quanh mối tình của nàng công chúa nhà Trần và Chiêu Thành Vơng Thế

nh-ng chủ đề chính của thiên truyện, cảm hứnh-ng chính của tác phẩm là nh-ngợi catinh thần yêu nớc dũng cảm của quân dân nhà Trần trong cuộc kháng chiến

chống quân Nguyên Mông lần thứ hai Điều đặc biệt là hai cuốn Đại Việt sử

ký toàn th, An Nam chí lợc ghi lại rất ít câu chuyện về công chúa An T, thế

nhng, bằng tài năng của mình, Nguyễn Huy Tởng đã dựng lên thành cuốntiểu thuyết với nội dung phong phú, câu chuyện về sự hy sinh của công chúa

An T đợc miêu tả một cách chi tiết, sắc nét Điều này đã tạo cho tác phẩm có

một sức khái quát rộng lớn, qua đó để nhà văn thể hiện cảm hứng ngợi ca sự

hy sinh dũng cảm vì dân tộc, vì đất nớc của An T công chúa

Cuốn tiểu thuyết Lá cờ thêu sáu chữ vàng đợc Nguyễn Huy Tởng

viết ở giai đoạn sau Cách mạng tháng Tám Tác phẩm ngợi ca tinh thầnchiến đấu dũng cảm của vua tôi nhà Trần nói chung và tinh thần dũng cảmcủa ngời anh hùng Quốc Toản nói riêng trong cuộc kháng chiến chốngNguyên Mông

Có thể nói, sự trân trọng, ngỡng mộ quá khứ lịch sử cùng với tấm lòngyêu nớc thiết tha là động lực chính để Nguyễn Huy Tởng đến với đề tài lịch

sử, thông qua đó mà ngợi ca truyền thống của dân tộc, của cha ông xa Vìvậy, trong ba tác phẩm trên cảm hứng ngợi ca là cảm hứng chủ đạo, là cảmhứng bao trùm

2.2 Những vấn đề đợc đặc biệt chú ý trong tiểu thuyết lịch sử của Nguyễn Huy Tởng

Mỗi một tác phẩm nghệ thuật, bao giờ cũng chứa đựng thông điệp màngời nghệ sĩ muốn gửi tới bạn đọc Tác phẩm đó bao giờ cũng chứa đựngnhững vấn đề nhất định, những sự kiện nhất định Vấn đề, sự kiện làm nênnội dung tác phẩm Tác phẩm của Nguyễn Huy Tởng cũng nằm trong quyluật đó

ở Đêm hội Long Trì, An T, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, nội dung tác

phẩm đợc khai thác từ câu chuyện trong các triều đại phong kiến xa của nớc

ta, Nguyễn Huy Tởng đã dựa trên những t liệu đợc ghi rất ít ỏi trong các sách

xa, bằng tài năng, cũng nh vốn lịch sử, vốn hiểu biết sâu rộng, từ nhữngdòng viết ngắn ngủi, hoá thạch của chính sử, Nguyễn Huy Tởng đã sáng tạo,

h cấu và đặt ra những vấn đề lớn của dân tộc, của đất nớc, của con ngời ViệtNam, Nguyễn Huy Tởng đã đa tác phẩm của mình vợt qua địa hạt của lịch sửbớc vào địa hạt của nghệ thuật, trờng kỳ với thời gian Những vấn đề xa vànay, quá khứ và hiện tại, lịch sử và thời sự luôn giao hoà gắn kết trong cảmhứng sáng tạo của nhà văn, nó gợi không khí vừa rất gần gũi vừa rất xa, đợmhồn non nớc trong cái nhìn của nhà văn

Tác phẩm Đêm hội Long Trì dựa trên t liệu lịch sử đợc đề cập trong Hoàng Lê nhất thống chí và Việt lãm xuân thu Tác phẩm khai thác câu

chuyện về mối quan hệ giữa chúa Trịnh Sâm và hai chị em Đặng Thị Huệ,

Đặng Lân (cậu Trời) Vì say mê sắc đẹp của Đặng Thị Huệ, Trịnh Sâm đãbao che, dung túng cho những tội ác của Đặng Lân - một kẻ du thủ du thực,

đã ỷ vào thế chị đợc chúa Trịnh yêu thơng, sủng ái để làm nhiều điều độc ác,khiến dân chúng phải khiếp đảm, không ai dám chống đối, nếu có, thì ngaycả các quan lớn trong triều đình hắn cũng giết Đặng Lân là một tên vũ phu,dâm dục, một tên côn đồ lu manh, tự xem mình là cậu Trời Cũng vì ham mêsắc đẹp, Trịnh Sâm trở nên nhu nhợc không tự quyết định đợc gì, Tuyên Phimuốn thế nào chúa phải chiều theo thế ấy, một giọt nớc mắt của Tuyên Phi

đủ làm cho chúa bối rối, mất ăn, mất ngủ Vì thế mà chúa mù quáng nghetheo Tuyên Phi đối xử tàn nhẫn đối với ngời con gái yêu duy nhất của mình:gả Quỳnh Hoa quận chúa - ngời thiếu nữ yếu đuối, đẹp tuyệt vời, có tấmlòng đa cảm cho một tên Đặng Lân vũ phu, phàm tục, dâm ác

Những hành động cớp bóc, hãm hiếp đàn bà, con gái giữa đờng,ngang nhiên giết cả những vị quan lớn trong triều đình của Đặng Lân chochúng ta thấy rằng: xã hội phong kiến lúc bấy giờ hầu nh không còn phápluật, kỷ cơng gì nữa, đã để cho một kẻ lu manh, tàn bạo gần nh thao túng tấtcả Hàng ngày, Đặng Lân cờ rong, trống mở đi tìm con gái nhà lành rồi hãmhiếp ngay giữa đờng, có ai cả gan cản hắn thì hắn giết không thơng tiếc Ng-

ời dân cứ nghe thấy “Cậu Trời đấy” tức thì chạy toán loạn, nhất là những

ng-ời đàn bà con gái, tiếng kêu trng-ời, kêu đất xen lẫn với những tiếng đóng cửa

ầm ầm

Trong thời đại phong kiến, các vị đại thần, hoàng thân, quốc thích, phòmã, thế tử mới có cung phủ riêng Mỗi cung, mỗi phủ là một xã hội nhỏ màtrong đó bọn thống trị mặc sức hoành hành Phủ Đặng Lân luôn luôn diễn ranhững cảnh dâm đãng thâu đêm suốt sáng, những vụ giết ngời rùng rợn, đó

là cái trại giam hàng trăm ngời thiếu nữ vô tội Mỗi đêm sau khi thoả mãnthú tính là Đặng Lân lại giết ngời Bằng sự tởng tợng phong phú, bút pháp tàitình, Nguyễn Huy Tởng đã làm sống dậy trớc mắt ngời đọc những cảnh dâm

ác ghê tởm của tên Đặng Lân vô lại Đặng Lân dựa vào thế lực của chị đòi c

-ới bằng đợc công chúa Quỳnh Hoa, cái bản tính dâm ác của một con thú đãgiết chết Quỳnh Hoa

Chỉ cần miêu tả lại những chuyện trên đây, với những sắc thái cụ thểcủa nó cũng đủ tố cáo tính chất xấu xa, ghê tởm của của Đặng Lân nóiriêng và chế độ phong kiến lúc bấy giờ nói chung Tác phẩm vì thế mang ý

nghĩa phê phán sâu sắc Thế nhng, Nguyễn Huy Tởng không chỉ dừng lại ở

sự việc đó, mà nhà văn còn muốn tìm đến một bàn tay dũng cảm để vừa thựchiện công lý, vừa thực hiện ớc nguyện của nhân dân “ác giả ác báo ”, đồngthời qua đó cũng thể hiện t tởng của mình Đặng Lân đã phải chết dới lỡi g-

ơm của Nguyễn Mại - một võ tớng trẻ đầy nghĩa khí Nguyễn Mại là nhânvật t tởng của nhà văn, là nhân vật đợc nhà văn h cấu nhng lại mang sứcsống nghệ thuật cao, về cơ bản thì không đối lập với tính chân thực của lịch

sử, với quy luật : cái ác phải bị trừng phạt Mặt khác thông qua nhân vật nàyNguyễn Huy Tởng muốn thể hiện cảm hứng ngợi ca đối với những ngời anhhùng xả thân vì nghĩa trong truyền thống lịch sử của dân tộc ta

Vì thế có thể nói rằng, âm hởng chủ đạo ở trong tác phẩm này là cảmhứng phê phán xen lẫn với cảm hứng ngợi ca Đây là ý nghĩa quan trọng giúptác phẩm mang một ý nghĩa hiện thực nhất định Song, ta cũng thấy rằngmặc dù mang ý nghĩa hiện thực nhng mức độ tố cáo của tác phẩm vẫn cha đ-

ợc toàn diện, sâu sắc, đây là một hạn chế của tác phẩm và cũng là hạn chếtrong t tởng của nhà văn thời kỳ trớc cách mạng

Nếu nh ở Đêm hội Long Trì, tác giả muốn tố cáo, lên án sự nhu nhợc

của chúa Trịnh, những việc làm độc ác của hai chị em họ Đặng thì ở cuốn

tiểu thuyết An T, cảm hứng chủ đạo, xuyên suốt là cảm hứng ngợi ca, tự hào Câu truyện trong tác phẩm dựa vào Đại Việt sử ký toàn th và An Nam chí l-

ợc Nguyễn Huy Tởng dựa vào những dòng viết ngắn ngủi trong hai tác

phẩm trên để xây dựng nên cuốn một tiểu thuyết có chiều sâu và phong phú.Tác phẩm có khả năng khái quát cả cuộc đời, số phận của nhân vật, của dântộc, của đất nớc

An T là câu chuyện kể về mối tình tan vỡ của nàng công chúa nhà Trần

với Chiêu Thành Vơng, tình yêu của hai ngời đã bị dang dở vì vận mệnh củadân tộc đang cần sự tự nguyện hi sinh của công chúa An T Thế của quânNguyên lúc đó rất mạnh nhng vua tôi nhà Trần một lòng đoàn kết, quyết tâmchiến đấu bảo vệ bờ cõi đến cùng Trên ba trăm bô lão mọi miền của đất nớc

đợc vua nhà Trần (Thiệu Bảo) mời dự hội nghị Diên Hồng, khi nghe vuahỏi : nên đánh hay nên hàng ? thì tất cả đều đồng thanh “xin đánh” Về phía

quân sỹ nhà Trần, tinh thần yêu nớc càng thể hiện mãnh liệt Bài Hịch tớng

sỹ nh một luồng gió mạnh thổi cháy bùng lên ngọn lửa yêu nớc vẫn âm ỷ

cháy trong lòng họ từ lâu, hầu hết quân sỹ đã thích vào cánh tay hai chữ “Sát

Thát” để luôn nhắc mình mối thù dân tộc Tinh thần yêu nớc này càng đợcthể hiện rõ ở vua, quan, tớng lĩnh nhà Trần, đặc biệt là sự hi sinh của côngchúa An T An T đã tự nguyện hi sinh tình yêu của mình với Chiêu Thành V-

ơng để cứu hơn ba nghìn quân đang bị quân Nguyên bắt giữ Chính sự hisinh này của An T đã góp phần khích lệ tinh thần chiến đấu của quân sỹ nhàTrần trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm và dành thắng lợi

Với tiểu thuyết An T, Nguyễn Huy Tởng có điều kiện đi sâu vào nhiều

vấn đề, đặc biệt là công cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm của nhân dân

ta thời nhà Trần Giặc Nguyên từ phơng Bắc sang, thế giặc nh nớc lũ khôngthể ngay một lúc có thể chặn đứng đợc Thoát Hoan với hơn năm chục vạnquân đã tàn phá, cớp của, giết ngời, gieo rắc nhiều thảm hoạ cho ngời dân,Thoát Hoan đòi nhà Trần phải cống nạp công chúa An T, nếu không chúng

sẽ tàn sát hết hàng vạn binh lính của ta đang rơi vào tay bọn chúng Trớc tìnhthế nguy nan của đất nớc, sự sống còn của hàng vạn kiếp ngời, quân dân nhàTrần đã phải nhợng bộ cống nạp công chúa An T để có điều kiện chuẩn bịlực lợng phản công

Qua câu chuyện lịch sử này, Nguyễn Huy Tởng muốn thể hiện t tởng,cảm hứng ngợi ca sự hi sinh dũng cảm của công chúa An T, ngợi ca mộtNhân Tông khoan độ, lợng từ, một Hng Đạo đại nghĩa, quyết liệt để việc nớclên trên nhân tình, chọn đổi An T nh một thế trận của chiến trờng, sắn sàngchém đầu hàng trăm quân đào ngũ, ca ngợi tinh thần yêu nớc, sẵn sàng hi

sinh của nhân dân nhà Trần Viết An T, Nguyễn Huy Tởng muốn nói nhiều

hơn đến vận mệnh của một dân tộc trong cơn sóng gió kinh hoàng của mộtthời kỳ lịch sử, chính trong thời điểm đó, tởng chừng nh con thuyền sẽ bị

đắm chìm, thế mà nó vẫn vợt qua đợc những cơn sóng gió của biển cả, đãbộc lộ đợc rõ sức mạnh hợp đồng muôn ngời nh một của dân tộc để làm nênnhững chiến thắng vẻ vang ở Bạch Đằng, Vân Đồn, Vạn Kiếp

Tác phẩm Lá cờ thêu sáu chữ vàng là câu chuyện về ngời anh hùng

trẻ tuổi Hoài Văn hầu - Trần Quốc Toản với dũng khí “lộng trời”, bóp nát

trái cam ở hội nghị Bình Than Cũng nh trong tiểu thuyết An T, câu chuyện

của tác phẩm, sự kiện trong tác phẩm xoay xung quanh cuộc kháng chiếnchống quân Nguyên Mông lần thứ hai, thế nhng thông qua câu chuyện lịch

sử này Nguyễn Huy Tởng muốn ngợi ca tinh thần yêu nớc, xả thân, sẵn sàng