Giao an Sinh 8 tron bo nam 2013 2014 da sua

Trao đổi + Sống lành mạnh chung thủy 1 vợ nhóm thống nhất câu trả lời : 1 chồng + An toàn truyền máu , tiêm + Người mẹ bị nhiễm AIDS không + Mẹ bị AIDS không sinh con nên sinh con + Sống[r]

- HS nêu được mục đích và ý nghĩa của kiến thức phần cơ thể người.

- Hs xác định được vị trí của con người trong giới Động vật

2 Kĩ năng:

- Rèn hs kĩ năng tư duy độc lập và làm việc với sgk

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ, giữ gìn vệ sinh cơ thể

II PHƯƠNG TIỆN:

1 GV: Bảng phụ.

2 HS: Ơn lại kiến thức ở lớp 7, soạn bài

III PHƯƠNG PHÁP: Trực quan

IV TIẾN TRÌNH BÀI HỌC:

1 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra lại 1 số kiến thức lớp 7

2 Bài mới:

GV giới thiệu bài mới: Giới thiệu sơ qua về bộ mơn cơ thể người và vệ sinh trong chương trình sinh học lớp 8  để hs cĩ cách nhìn tổng quát về kiến thức sắp học  gây hứng thú  vào bài

Hoạt động 1: Vị trí của con người trong giới Động vật:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, hoạt

động nhóm, trả lời 2 câu hỏi Đ1 SGK :

? Trong chương trình sinh học lớp 7,

các em đã học những ngành động vật

nào?

? Lớp động vật nào trong ngành

ĐVCXS có vị trí tiến hoá cao nhất?

- HS: trao đổi nhóm, vận dụng kiến thức

đã học để trả lời :

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK, tiếp tục thảo luận nhóm hoàn thành

bài tập mục Đ2

HS: nghiên cứu thông tin SGK, hoạt động

nhóm hoàn thành bài tập mục Đ2

Yêu cầu: ô đúng: 2, 3, 5, 7, 8

Đại diện một vài nhóm trình bày, các

nhóm khác bổ sung

- GV nhận xét và đưa ra đáp án đúng

? Đặc điểm tiến hĩa hơn của con người so

với lớp thú?

- HS trả lời, bổ sung

- GV kết luận.

I V ị trí của con người trong giới Động vật:

Con người thuộc lớp thú, tiến hĩa nhất: + Cĩ tiếng nĩi, chữ viết

+ Cĩ tư duy trừu tượng

+ Hoạt động cĩ mục đích => làm chủ thiên nhiên

Hoạt động 2: Tìm hiểu mục đích và ý II Mục đích, ý nghĩa của kiến thức phần cơ

nghĩa của kiến thức phần cơ thể người.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK để trả lời câu hỏi:

? Mục đích của môn học cơ thể người và

vệ sinh là gì?

- HS nghiên cứu thông tin SGK , trả lời

câu hỏi

- GV nhận xét, bổ sung

- GV cho HS quan sát tranh phóng to hình

1.1-3 SGK và kết hợp với kiến thức thực

tế trả lời câu hỏi mục Đ SGK

- HS quan sát tranh, kết hợp kiến thức

thực tế, trả lời, bổ sung

? Nêu ý nghĩa của kiến thức phần cơ thể

người?

- HS trả lời

- GV nhận xét bổ sung và kết luận, giáo

dục hs ý thức học tập và tầm quan trọng

của mơn học cơ thể người và vệ sinh…

Hoạt động 3 : Phương pháp học tập mơn

học cơ thể người và vệ sinh

- GV cho hs tự nghiên cứu các phương

pháp học tập mơn cơ thể người và vệ sinh

- Biết cách rèn luyện thân thể, phịng chống

bệnh tật, bảo vệ sức khỏe, bảo vệ mơi trường

- Tích lũy kiến thức cơ bản để đi sâu vào cácngành nghề liên quan

III Ph ương pháp học tập mơn học Cơ thể người và vệ sinh: (SGK)

-Quan sát tranh ảnh , mơ hình , tiêu bản , mẫu sống

 hiểu rõ hình tháu , cấu tạo-Bằng thí nghiệm  tìm ra chức năng sinh lý các

cơ quan , hệ cơ quan

-Vận dụng kiến thức  giải thích các hiện tượng thực tế cĩ biện pháp vệ sinh rèn luyện cơ thể

- Phương pháp học tập phù hợp với đặc điểmmơn học là kết hợp quan sát, thí nghiệm và vậndụng kiến thức, kĩ năng vào thực tế cuộc sống

3 Củng cố:

- GV cho HS đọc kết luận ở cuối bài

? Vị trí của con người trong giới động vật?

? Nêu mục đích và ý nghĩa của kiến thức phần cơ thể người?

4 Dặn dò :

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài.

- Xem và soạn trước nội dung bài mới.

- -Tuần : 1

Tiết : 2

Ch ương I : KHÁI QUÁT VỀ CƠ THỂ NGƯỜI

Bài 2 : CẤU TẠO CƠ THỂ NGƯỜI

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

a, Đạt chuẩn:

- Nêu được đặc điểm cơ thể người

- Học sinh kể được tên và xác định được vị trí các cơ quan trong cơ thể người

b, Trên chuẩn:

- Giải thích được vai trò của hệ thần kinh và hệ nội tiết trong sự điều hòa hoạt động của các cơquan

2 Kĩ năng : Rèn cho HS

- Kĩ năng quan sát, so sánh , nhận biết

- Kĩ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ :

- Giáo dục cho HS ý thức bảo vệ cơ thể, sức khoẻ của bản thân

II PH ƯƠNG TIỆN:

1.Gv: Tranh vẽ hình 2.1-3, SGK , mô hình cơ thể người, bảng phụ

2.HS: Soạn bài mới.

III PHƯƠNG PHÁP: Đàm thoại, trực quan

IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :

1 Kiểm tra bài cũ :

? Trình bày những đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa cơ thể người và động vật thuộclớp Thú?

? Hãy cho biết những lợi ích của việc học tập môn học “Cơ thể người và vệ sinh”

2 Bài mới :

* Giới thiệu bài : GV nêu tất cả các hệ cơ quan mà HS sẽ nghiên cứu trong suốt năm

học Để có khái niệm chung, bài hôm nay chỉ giới thiệu một cách khái quát về cơ thể người

* Các hoạt động :

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo cơ thể người

- GV yêu cầu HS quan sát tranh phóng to

hình 2.1-2 SGK, thảo luận nhóm, trả lời

các câu hỏi Đ SGK:

? Cơ thể người được bao bọc bởi cơ quan

nào? Sản phẩm của cơ quan đĩ?

? Cơ thể người được chia làm mấy phần?

Kể tên các phần đó

? Khoang bụng và khoang ngực được

ngăn cách bởi cơ quan nào?

? Các cơ quan nằm trong khoang ngực ?

? Các cơ quan nằm trong khoang bụng?

- HS quan sát tranh, thảo luận nhóm trả lời

- GV nhận xét, bổ sung và mở rộng thêm

về vai trò của cơ hoành

- GV gọi một vài HS lên mô tả trên mô

hình

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm khác,

nhận xét, bổ sung

- GV kết luận

- GV thông báo: Cơ thể người có nhiều hệ

I C ấu tạo:

1 Các phần của cơ thể:

- Cơ thể người được da bao bọc, da có các sản

phẩm như: tóc, lông, móng

- Cơ thể người được chia làm 3 phần: đầu, thânvà tay chân

- Phần thân được cơ hoành ngăn thành 2 khoang:Khoang ngực và khoang bụng

+ Khoang ngực chứa tim, phổi

+ Khoang bụng chứa dạ dày, ruột, gan, tụy,thận, bóng đái và các cơ quan sinh dục

cơ quan Mỗi hệ cơ quan gồm nhiều cơ

quan cùng phối hợp hoạt động để thực

hiện một chức năng nhất định

- GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, hoàn

thành bảng 2 SGK

- HS đọc thông tin SGK mục I.2 và dựa

vào hiểu biết đã có để thực hiện lệnh Đ

SGK

- GV treo bảng phụ, gọi đại diện một vài

nhóm lần lượt hoàn thành

- Đại diện nhóm hoàn thành, nhận xét, bổ

sung

- GV nhận xét, chỉnh sửa và chính xác hóa

kết quả bảng điền

? Ngoài các hệ cơ quan trên, trong cơ thể

còn có những hệ cơ quan nào?

- HS trả lời

- GV kết luận

2 Các hệ cơ quan:

- Trong cơ thể người gồm các hệ cơ quan: hệ vậnđộng,hệ tiêu hĩa,hệ tuần hồn,hệ hơ hấp,hệ bàitiết,hệ thần kinh

- Ngoài ra còn có : Da, các giác quan, hệ nội tiếtvà hệ sinh dục

(Nội dung cụ thể ở bảng 2 SGK)

Hệ cơ quan Các cơ quan trong từng hệ cơ quan Chức năng của hệ cơ quan

Hệ vận động Cơ và xương Vận động cơ thể,nâng đỡ

Hệ tiêu hóa

Miệng, ống tiêu hóa vàcác tuyến tiêu hóa Tiếp nhận và biến đổi thức ăn thành chất dinhdưỡng cung cấp cho cơ thể, hấp thụ chất dinh

dưỡng

Hệ tuần hoàn

Tim và hệ mạch Vận chuyển các chất dinh dưỡng, oxi tới các tế

bào và vận chuyển chất thải, CO2 từ tế bào tới cơquan bài tiết

Hệ hô hấp

Mũi, họng, thanh quản,khí quản, phế quản và 2lá phổi

Thực hiện trao đổi khí O2 và CO2 giữa cơ thể vàmôi trường

Hệ bài tiết Thận, ống dẫn nước tiểuvà bóng đái. Bài tiết nước tiểu.

Hệ thần kinh Não, tủy sống và các dâythần kinh. Tiếp nhận và trả lời các kích thích của môitrường, điều hòa hoạt động các cơ quan

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự phối hợp hoạt động của các cơ quan:

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, thực hiện

theo lệnh Đ SGK

- HS thực hiện Đ SGK, trả lời bổ sung

- GV nhận xét và dựa vào sơ đồ hình 2.3 giảng

giải thêm về sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất

giữa các cơ quan

- GV kết luận, lấy ví dụ

II S ự phối hợp hoạt động của các cơ quan:

Các cơ quan trong cơ thể người là một khốithống nhất, có sự phối hợp với nhau cùng thựchiện chức năng sống dưới sự điều khiển của hệ

thần kinh và hệ nội tiết.

3 Củng cố:

- GV cho HS đọc kết luận ở cuối bài

- GV yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi :

+ Trình bày chức năng của các hệ cơ quan ?

+ Lấy ví dụ về sự phối hợp của các hệ cơ quan trong cơ thể ?

4 Dặn dò :

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

- Xem lại cấu tạo tế bào thực vật và động vật

- Xem và soạn trước nội dung bài mới

- Mô tả được các thành phần cấu tạo của tế bào phù hợp với chức năng của chúng

- Học sinh trình bày được cấu trúc cơ bản của tế bào bao gồm: màng sinh chất, chất tế bào

(lưới nội chất, ribôxôm, ti thể, bộ máy gôn gi, trung thể), nhân (nhiễm sắc thể, nhân con)

b, Trên chuẩn: - HS phân biệt từng chức năng cấu trúc của tế bào

- HS chứng minh được tế bào là đơn vị chức năng của cơ thể

2 Kĩ năng : Rèn cho HS

- Kĩ năng quan sát, so sánh , phân tích

- Kĩ năng hoạt động nhóm

3 Thái độ :

- Giáo dục cho HS ý thức yêu thích môn học

II PHƯƠNG TIỆN:

1 GV: Tranh vẽ hình 2.1-3, 3.1SGK , mô hình thân người, bảng phụ

2 HS: Soạn bài mới, kẻ bảng 2.1, 2.2

III PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại, trực quan

IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :

1 Kiểm tra bài cũ :

? Cơ thể người gồm mấy phần? Trình bày cấu tạo và chức năng của các hệ cơ quan?

? Bằng một ví dụ, em hãy phân tích vai trò của hệ thần kinh trong sự điều hòa hoạt độngcủa các hệ cơ quan trong cơ thể?

2 Bài mới :

* Giới thiệu bài : Tế bào là đơn vị cơ sở cấu tạo nên mọi cơ quan, bộ phận trong cơ thể

người, tế bào có cấu trúc và chức năng như thế nào? Bài hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu cấutrúc, chức năng và hoạt động sống của thế bào

* Các hoạt động :

Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo tế bào:GV

đặt vấn đề: trong cơ thể người gồm rất nhiều tế

bào, mỗi tế bào cĩ hình dạng, kích thước…khác

nhau Song một tế bào điển hình thì gồm những

thành phần cấu tạo nào?

- GV cho HS quan sát hình 3.1 SGK, thực hiện

lệnh Đ SGK:

? Trình bày cấu tạo 1 tế bào điển hình?

- HS quan sát tranh, nêu thành phần cấu tạo của

I C ấu tạo tế bào :

Cấu tạo của tế bào gồm:

- Màng sinh chất

- Chất tế bào (lưới nội chất, ti thể,ribôxôm, bộ máy Gôn gi, trung thể… )

- Nhân : chứa nhiễm sắc thể và nhâncon

tế bào.

- GV gọi 1 HS trình bày trên tranh

- HS trình bày

- GV nhận xét, hướng dẫn HS quan sát xác định

đúng các thành phần cấu tạo của tế bào

- GV mở rộng kiến thức: màng sinh chất có các

lỗ nhỏ đảm bảo mối liên hệ giữa máu, nước mô

Chất tề bào chứa nhiều bào quan, trong nhân có

chứa NST (AND), AND qui định thành phần và

cấu trúc của prôtêin đặc trưng cho loài

- GV kết luận, cho hs đọc thêm mục em cĩ biết

Hoạt động 2 : Tìm hiểu chức năng của các bộ

phận trong tế bào:

- GV yêu cầu HS đọc bảng 3.1 SGK:

? Trình bày chức năng của từng bào quan trong

? Giải thích mối quan hệ thống nhất về chức năng

giữa màng sinh chất, tế bào chất và nhân?

? Tại sao nĩi tế bào là đơn vị chức năng của cơ

thể?

- HS thảo luận nhóm, sau đó cử đại diện nhóm

phát biểu câu trả lời

- GV nhận xét và hướng dẫn HS đưa ra kết

luận

HS rút ra kết luận, giải thích: vì cơ thể cĩ 4 đặc

trưng cơ bản như trao đổi chất, sinh trưởng, sinh

sản, di truyền đều được tiến hành ở tế bào…

II Ch ức năng các bộ phận trong tế bào:

(Bảng 3.1/11 sgk)

Hoạt động 3: Tìm hiểu thành phần hóa

học của tế bào:

- GV hướng dẫn HS đọc thông tin SGK trả lời

các câu hỏi:

? Thành phần hòa học của tế bào gồm những

phần nào?

- HS thu nhận thông tin SGK, trình bày, bổ sung

- GV nhận xét và chính xác hóa đáp án

? Em có nhận xét gì về thành phần hóa học

trong tế bào và những nguyên tố hóa học có

trong tự nhiên Điều đó nói lên gì?

? Tại sao trong khẩu phần ăn của mỗi người cần

cĩ đủ prơtein, lipit, gluxit, vitamin, khống…?

Hoạt động 4: Tìm hiểu hoạt động sống của

tế bào:

- GV cho HS quan sát tranh phóng to hình 3.2,

hoạt động nhóm trả lời 2 câu hỏi:

? Mối quan hệ giữa cơ thể và mơi trường thể

hiện như thế nào?

? Các hoạt động sống của tế bào là gì?

? Tế bào trong cơ thể cĩ chức năng gì ?

- HS quan sát tranh phóng to hình 3.2 SGK, thảo

luận nhóm trả lời

- GV yêu cầu HS thực hiện lệnh SGK

-HS: Đại diện nhóm trả lời, các nhóm khác

nhận xét, bổ sung

- GV Nhận xét, kết luận, giáo dục hs…

IV Hoạt động sống của tế bào:

- Tế bào tham gia các hoạt động sốngnhư: trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sảnvà cảm ứng

- Tế bào là đơn vị chức năng của cơthể vì: tế bào thực hiện trao đổi chấtvới môi trường trong cơ thể Sự sinhtrưởng, sinh sản, cảm ứng là cơ sở để cơthể sinh trưởng, sinh sản và cảm ứng

3 Củng cố:

- GV gọi 1 HS đọc kết luận ở cuối bài

- GV yêu cầu học sinh làm bài tập 1 và trả lời câu hỏi 2 SGK

4 Dặn dò :

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài

- Đọc mục “ Em có biết ”

- Xem và soạn trước nội dung bài mới

Tuần 2

- HS trình bày được khái niệm mô Phân biệt được các loại mô chính trong cơ thể

- Hiểu rõ được cấu tạo và chức năng của từng loại mô trong cơ thể

2 Kĩ năng : Rèn cho HS kĩ năng quan sát, phân biệt, nhận biết, khái quát hoá, kĩ năng

hoạt động nhóm

3 Thái độ : Giáo dục cho HS ý thức bảo vệ, giữ gìn sức khoẻ.

II PHƯƠNG TIỆN:

1 GV: Tranh vẽ phóng to hình 4.1-4, Bảng 4 SGK

2 HS: Soạn bài mới

III PHƯƠNG PHÁP : Đàm thoại, trực quan

IV TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG :

1 Kiểm tra bài cũ :

- Hãy nêu cấu tạo và chức năng các bộ phận của tế bào?

- Hoạt động sống của tế bào thể hiện ở những điểm nào?

2 Bài mới :

* Giới thiệu bài :Trong cơ thể người có nhiều loại tế bào với chức năng khác nhau mỗi

tế bào thực hiện một chức năng nhất định được gọi là mô Vậy mô là gì? Bài hôm nay giúp các

em nghiên cứu kĩ các loại mô trong cơ thể người

* Các hoạt động :

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm mô

- GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK , thảo luận

nhóm thực hiện phần Đ SGK:

? Kể tên những tế bào cĩ hình dạng khác nhau mà em

biết?

? Vì sao tế bào cĩ hình dạng khác nhau?

? Kể tên một số mơ ở thực vật và ở người?

- HS nhiên cứu thông tin mục I SGK, thảo luận

nhóm trả lời

- GV nhận xét, bổ sung

? Mô là gì ?

- HS: trả lời, bổ sung

- GV nhận xét và kết luận

I Khái niệm mơ:

- Mô là tập hợp những tế bàochuyên hóa có cấu tạo giống nhau,cùng đảm nhiệm những chức năng

nhất định

Hoạt động 2: Tìm hiểu các loại mô :

- GV giới thiệu 4 loại mô chính trong cơ thể

- GV: cho hs quan sát tiêu bản 4 loại mơ chính trong

cơ thể kết hợp với thơng tin và hình vẽ sgk, thảo luận

nhĩm làm phiếu học tập sau : (mỗi nhĩm làm 1 loại

- HS: thảo luận nhĩm, làm phiếu

- GV: gọi từng nhĩm lên ghi đáp án

- HS: Đại diện các nhĩm ghi đáp án vào bảng, nhĩm

khác nhận xét, bổ sung

- GV: nhận xét, hồn chỉnh bảng đúng

PHIẾU HỌC TẬP:

II Các loại mơ:

Trong cơ thể cĩ 4 loại mơ chính :

Mơ biểu bì, mơ liên kết, mơ cơ, mơthần kinh

(Nội dung cụ thể trong phiếu học tập)

Phủ ngồi da, lĩt

trong các cơ quan

rỗng

Cĩ ở khắp cơthể,rải rác trongchất nền

Gắn vào xương, thành ống tiêu hĩa, mạch máu Nằm ở não, tủysống, tận cùng các cơ

- Chủ yếu là tế bào, phi bào ít

- Tế bào dài, xếp thành lớp,thành bĩ

- Gồm mơ cơ tim, mơ cơ vân,

mơ cơ trơn

- Các tế bào thần kinh(nơron), tế bào thầnkinh đệm

- Nơron cĩ thân nốivới sợi trục và sợinhánh

Bảo vệ, hấp thụ,

tiết

Nâng đỡ (máuvận chuyển các

Co, dãn tạo nên sự vận độngcủa các cơ quan và cơ thể

Tiếp nhận kíchthích, dẫn truyền xung

chất) thần kinh, xử lí thơng

tin, điều hịa hoạtđộng các cơ quan

- GV: tiếp tục cho hs thảo luận :

? Tại sao máu được gọi là mơ liên kết lỏng?

? Mơ sụn, mơ xương xốp cĩ đặc điểm gì? Nĩ nằm ở

phần nào trên cơ thể?

? Vai trị mơ xương cứng?

? Tìm sự khác nhau cơ bản của mơ cơ vân, mơ cơ tim,

mơ cơ trơn?

- HS trả lời bổ sung cho nhau

- GV: nhận xét, chốt lại, mở rộng giáo dục hs…

3 Củng cố: GV gọi 1 HS đọc kết luận ở cuối bài

- GV yêu cầu học sinh làm bài tập 3 và 4 SGK.

4 Dặn dò :

- Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài.

- Chuẩn bị theo nhóm : Một miếng thịt lợn nạc tươi.

- Xem trước nội dung bài mới

Tuần 3

- Chuẩn bị được tiêu bản tạm và mơ cơ vân

- Phân biệt những điểm khác nhau của mơ, mơ biểu bì, mơ cơ, mơ liên kết

- Quan sát và vẽ tế bào trong các tiêu bản làm sẳn: Tế bào niêm mạc miệng( mơ biểu

bì, mơ cơ, mơ liên kết…

2 Kĩ năng:

+ Rèn luyện kĩ năng quan sát tế bào và mơ dưới kính hiển vi

+Rèn kĩ năng sử dụng kín hiển vi, quan sát và vẽ tế bào

* Kĩ năng sống: - Kĩ năng hợp tác nhĩm để chuẩn bị mẫu và quan sát.

- Kĩ năng chia sẻ thơng tin đã quan sát được

- Kĩ năng quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm được phân cơng

3 Thái độ: Giáo dục tư tưởng cho học sinh :thấy tầm quan trọng của tế bào.

- GD ý thức nghiêm túc bảo vệ máy, vệ sinh phịng sau khi thực hành

II- Phương pháp và chuẩn bị:

1-Phương pháp: thực hành quan sát

2- chuẩn bị: như SGK

III- Tiến trình bài giảng.

1 Kiểm tra bài cũ: Khơng

2 Bài mới:

Hoạt động 1; yêu cầu của bài thực hành.

Gv hướng dẫn cho hs làm tương tự bài trong SGK lưu ý

học sinh thực hiện

HS: đọc SGK làm theo hướng dẫn của Gv

Gv chia tổ đổi lại cho nhau khi thực hiện

HS: các nhóm làm, quan sát và nhận xét

GV: theo dõi thao tác của Hs điều chỉnh khi Hs làm sai

HS: Trao dổi thống nhất ý kiến

GV; nắm được số nhóm làm tiêu bản đạt yêu cầu và chưa

đạt yêu cầu

GV: Y/C HS điều chỉnh kính hiển vi

Gv: Y/ C HS quan sát tế bào dưới kính và nhận xét thống

nhất ý kiến

HS: Quan sát nhận xát thống nhất ý kiến ghi nhận kết quả

GV:Y/C Thấy được màng, nhân, vân ngang, tế bào dài

Hoạt động 3 quan sát tiêu bản và các loại mô khác.

Mục tiêu: phân biệt những điểm khác nhau của mô, mô

biểu bì, mô cơ, mô liên kết

- Quan sát và vẽ tế bào trong các tiêu bản làm sẳn: Tế bào

niêm mạc miệng( mô biểu bì, mô cơ, mô liên kết

GV: Y/C HS quan sát các mô và vẽ hình

HS: Các nhóm điều chỉnh kính để thấy rỏ tiêu bản, lần lượt

quan sát → vẻ hình

GV: Y/C Hs quan sát được thành phần cấu tạo, hình dáng

tế bào ở mỗi mô

GV: Theo dõi hoạt động của các nhóm giải đáp thắc mắc

-lấy kim mũi mác gạt nhẹ và tách

2 quan sát tiêu bản và các loại

- Mô xương: tế bào nhiều

- Mô cơ: tế bào nhiều và dài

3.Đánh giá giờ thực hành.

Trả lời; cách làm tiêu bản, khi quan sát,

Gv nhận xét

- Khen các nhóm làm việc nghiêm túc có kết quả tốt

- Phê bình các nhóm chưa chăm chỉ và kết quả chưa tốt để rút kinh nghiệm

Đánh giá:

- Trong khi làm tiêu bản mô cơ vân các em gặp khó khăn gì?

- Lý do gì làm cho mẫu của 1 số nhóm chưa đạt yêu cầu

GV Y/C các nhóm làm vệ sinh, dọn sạch lớp

+ Thu rửa dụng cụ, lau khô……

4 Dặn dò :

- Xem lại kết quả thực hành.

- Mỗi Hs viết 1 bài thu hoạch theo mẫu Sgk tr 19

- Ôn lại kiến thức về mô thần kinh

Tuần 3

- Chức năng cơ bản của nơron

- Các yếu tố 1 cung phản xạ và đường dẫn truyền xung thần kinh trong 1 cung phản

xạ

b, Trên chuẩn:- Chứng minh phản xạ là cơ sở của mọi hoạt động của cơ thể bằng các

ví dụ cụ thể

2 Kỹ năng :

- Quan sát tranh để mô tả cấu tạo nơron và các thành phần tham gia một cung phản xạ

- Qua sơ đồ HS nhận biết và phân biệt cung phản xạ – Vòng phản xạ

3 Thái độ : Giúp học sinh bảo vệ hệ thần kinh.

II- Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp: nêu vần đề đàm thoại

2 Chuẩn bị:

Giáo viên : - Tranh vẽ 6.1 :Nơron và hướng lan truyền xung thần kinh.

- Tranh 6 2 ( Câm ) : Cung phản xạ - Sơ đồ 6.3 : Sơ đồ phản xạ

Học sinh : - Xem lại bài Mô  Mô thần kinh

- Xem SGK bài phản xạ  Tìm và nêu 1 số phản xạ ở người mà em biết

.III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Kiểm tra bài cũ : ? Khái niệm mô ? Trong cơ thể người có mấy loại mô chính ?

? Nêu cấu tạo và chức năng của mô thần kinh?

2 Bài mới

Mở Bài : Khi chạm tay vào vật nóng , chúng ta có phản ứng gì ? ( Giật tay lại )

.Vậy phản xạ là gì ? Chúng ta sẽ tìm hiểu bài học hôm nay :

Hoạt động 1: Tìm hiểu Cấu tạo và chức năng của

nơ ron

- GV: yêu cầu HS nghiên cứu thông tin, tranh trên

bảng

? Hãy mô tả cấu tạo của một nơ ron điển hình

- HS nghiên cứu SGK kết hợp quan sát hình 6 1 tr 20 

trả lời câu hỏi

HS: ghi nhớ chú thích

Hs: 1 HS lên bảng gắn chú thích

Cả lớp theo dõi bổ sung nếu cần

+ GV giải thích: lưu ý bao Miêlin tạo nên những eo chứ

không phải là nối liền

GV: Cho Hs nêu kết luận

GV: Chuyển ý : Với cấu tạo như vậy thì nơron thực hiện

chức năng gì ?

Yêu cầu 1 HS đọc thông tin trong SGK

I Cấu tạo và chức năng của nơ ron.

a- Cấu tạo nơ ron:

 Nơ ron gồm:

- Thân: chứa nhân xung quanh

là tua ngắn gọi là sợi nhánh.

- Tua dài: Là sợi trục có bao Miêlin  nơi tiếp nối nơ ron

 Thế nào là cảm ứng ?

 Thế nào là dẫn truyền ?

Gv: dựa vào hình vẽ để làm rõ chức năng cảm ứng và dẫn

truyền :…

GV: ? Nơ ron có chức năng gì ?

? Có nhận xét gì về hướng dẫn tuyền xung thần kinh ở nơ

ron cảm giác và nơ ron vận động ?

HS nghiên cứu thông tin trong SGK tự ghi nhớ kiến thức

HS:Trao đổi nhóm thống nhất ý kiến trình bày.- Yêu

cầu:

+ Hai chức năng chính

+ Ba loại nơ ron : Vị trí và chức năng

GV: kẻ bảng nhỏ để HS hoàn thiện kiến thức về cấu tạo và

chức năng của từng loại nơ ron

HS: Các nhóm hoàn thành bảng kiến thức  đại diện

nhóm trả lời  nhóm khác bổ sung

HS: Tự hoàn thiện kiến thức

GV: Chốt lại kiến thức và nhắc lại truyền xung thần kinh

ở 2 nơ ron ngược chiều nhau

V trí và ch c n ng các lo i n ron ị ứ ă ạ ơ

Nơ ron hướng

tâm (cảm giác)

Thân nằm ngoài trung ương thần kinh.

Truyền xung thần kinh từ cơ quan về trung ương.

Nơ ron trung

gian (liên lạc) Nằm trong trungương thần kinh Liên hệ giữa các nơron.

Nơ ron li tâm

(vận động)

Thân nằm trong trung ương thần kinh.Sợi trục hướng

ra cơ quan cảm ứng.

Truyền xung thần kinh tới các cơ quan phản ứng.

Đại diện nhóm trả lời 

GV: Lưu ý: khi đưa khái niệm phản xạ HS hay quên vai

đặc biệt bên trong thực hiện

? Một phản xạ thực hiện được nhờ sự chỉ huy của bộ phận

là khả năng lan truyền xung thần kinh theo một chiều nhất định

II Cung phản xạ.

1 Phản xạ.

* Kết luận:

Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời kích thước từ môi trường dưới sự điều khiển của

? Cung phản xạ có vai trò như thế nào ?

- Cá nhân tự đọc thông tin SGK quan sát hình 6.1 tr 21

- Trao đổi nhóm, hoàn thành câu trả lời Yêu cầu:

+ 3 loại nơ ron tham gia

+ 5 thành phần

+ Con đường dẫn truyền xung thần kinh

+ Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung

- GV nhận xét, đánh giá phần thảo luận của nhóm giúp HS

hoàn chỉnh kiến thức

- Hãy giải thích phản xạ: Kim châm vào tay  rụt tay (GV

cần nắm được bao nhiêu nhóm vận dụng được kiến thức

để trả lời đúng câu hỏi)

GV: yêu cầu HS lên bảng trình bày sơ đồ cung phản xạ

HS: vận dụng kiến thức về cung phản xạ để trả lời, yêu

cầu:

Kim (kích thích)  Cơ quan thụ cảm da nơron

hướng tâm

Tủy sống (phân tích) nơron

li tâm Cơ ở ngón tay

- Vòng phản xạ có ý nghĩa như thế nào trong đời sống?

- HS nghiên cứu SGK sơ đồ hình 6.3 ( SGK tr 22 ) trả lời

câu hỏi

- Đại diện HS trình bày bằng sơ đồ  lớp bổ sung

- GV lưu ý: Đây là vấn đề trừu tượng Nếu HS không trả

lời được thì GV nên giảng giải bằng một ví dụ cụ thể

( như sách GV )  HS lấy ví dụ tương tự

- Phản xạ thực hiện chính xác hơn

- Ơn tập cấu tạo bộ xương của thỏ.

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài mới ở nhà

- Nêu ý nghĩa của hệ vận động trong đời sống

- Kể tên các phần của bộ xương người

- HS trình bày được các thành phần chính của xương, và xác định được vị trí cácxương chính ngay trên cơ thể mình

- Phân biệt được các loại khớp xương, nắm vững cấu tạo khớp động

2 Kỹ năngRèn kỹ năng

- Quan sát tranh, mơ hình, nhận biết kiến thức

- Phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát

- Hoạt động nhĩm

3 Thái độ

- Giáo dục ý thức giữ gìn, vệ sinh bộ xương

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp:Đàm thoại, trực quan

2 Chuẩn bị:

- GV chuẩn bị thêm mơ hình xương người, xương thỏ tranh cấu tạo một đốt sống điểnhình, hình 7.4 trên phim trong

III/ Tiến trình tiết dạy:

1 Kiểm tra bài cũ: ? Hãy cho ví dụ một phản xạ và phân tích phản xạ.

2 Bài mới: *Mở bài: Trong quá trình ti n hóa s v n đ ng c a c th có đ c là nh s ph i h p ho t đ ng c a h c và b x ng, ế ự ậ ộ ủ ơ ể ượ ờ ự ố ợ ạ ộ ủ ệ ơ ộ ươ con ng i đ c đi m c a c và x ng phù h p v i t th đ ng th ng và lao đ ng Gi a b x ng ng i và b x ng th có nh ng ph n t ng

đ ng ồ

Hoạt động 1: Tìm hiểu về bộ xương:

GV: đưa mô hình cấu tạo cơ thể người yêu cầu HS

trả lời câu hỏi

? Bộ xương có vai trò gì ?

HS: Nghiên cứu SGK tr 25 và quan sát hình 7.1 kết

hợp với kiến thức ở lớp dưới trả lời câu hỏi

HS: Trình bày ý kiến  lớp bổ sung hoàn chỉnh kiến

HS: Tự nghiên cứu thông tin trong SGK tr 25

- Quan sát hình 7.1, 7.2, 7.3 và mô hình xương

người, xương thỏ

- Trao đổi nhóm trả lời

- Đại diện nhóm trình bày đáp án  các nhóm khác

nhận xét và bổ sung

- Yêu cầu: 3 phần chính: Các xương cơ thể có thể

nhận thấy rõ: xương tay, xương chân, sườn

GV: Kiểm tra bằng cách gọi đại diện nhóm lên trình

bày đáp án ngay trên mô hình bộ xương người và

trên cơ thể

GV: đánh giá và bổ sung hoàn thiện kiến thức

GV: Cho HS quan sát tranh đốt sống biến hình  đặc

biệt là cấu tạo ống chứa tủy

? Bộ xương người thích nghi với dáng đứng thẳng

thể hiện như thế nào ?

HS: Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi:

GV: Chốt lai kiến thức và yêu cầu HS nhắc lại

HS: Tự vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi của GV

HS: Nhắc lại kiến thức

Hoạt động 2: Phân biệt các loại xương.

( Không dạy)

Hoạt động 3: CÁC KHỚP XƯƠNG

Mục tiêu: HS chỉ rõ 3 loại khớp xương dựa trên khả

năng cử động và xác định được khớp đó trên cơ thể

GV: yêu cầu HS đọc thông tin và nghiên cứu hình 7.4

+ Lông ngực, xương sườn, xương ức.

- Xương chi:

+ Đai xương: Đai vai, đai hông + Các xương: Xương cánh, ống, bàn, ngón tay, xương đùi, ống, bàn, ngón chân.

II PHÂN BIỆT CÁC LOẠI XƯƠNG.

( Không day)

III CÁC KHỚP XƯƠNG

? Thế nào là gọi một khớp xương ?

- Trao đổi nhóm  Thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm lần lượt trả lời các câu hỏi trên

- Các nhóm còn lại theo dõi bổ sung

GV: đưa hình 7.4 lên phim máy chiếu  gọi đại diện

nhóm trình bày trên hình.( treo hình 7.4 )

- Đại diện nhóm xác định các loại khớp trên cơ thể 

nhóm khác nhận xét, bổ sung (nếu cần)

GV: nhận xét kết quả  thông báo ý đúng sai và

hoàn thiện kiến thức

- GV yêu cầu HS nhắc lại kiến thức và rút ra kết luận

- GV yêu cầu HS thảo luận tiếp:

? Trong bộ xương người loại khớp nào chiếm nhiều

hơn ? Điều đó có ý nghĩa như thế nào đối với hoạt

động sống của con người ?

HS: thảo luận nhanh trong nhóm  trả lời

- Yêu cầu:

+ Khớp động và bán động

+Giúp người vận động và lao động

GV: có thể nói thêm cho HS hiểu nhiều hơn

+ Giữa là dịch khớp

+ Ngoài: Dây chằng.

- Khớp bán động: Giữa hai đầu xương là đĩa sụn  hạn chế cử động.

- Khớp bất động: Các xương gắn chặt bằng khớp răng cưa  không

cử động được.

3 Củng cố :

- GV gọi một vài HS lên xác định các xương ở mỗi phần của bộ xương

- GV cho điểm HS có câu trả lời đúng

- GV có thể sử dụng thêm các câu hỏi trong SGK

4 Dặn dò

- Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK vào vở bài tập

- Đọc mục "Em có biết"

- Mỗi nhóm chuẩn bị một mẫu xương dùi ếch hay xương đùi của gà, diêm

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bi

- Xác định được thành phần hố học của xương chứng minh được tính đàn hồi và cứngrắn của xương.

b, Trên chuẩn: - Rèn kĩ năng lắp đặt thí nghiệm đơn giản.

2 Kỹ năng Rèn kĩ năng:

- Quan sát tranh, thí nghiệm tìm ra kiến thức trong giờ học lí thuyết

- Hoạt động nhĩm

* kĩ năng sống: - Kĩ năng giải thích những vấn đề thực tế như: Vì sao người ta thường

cho trẻ sơ sinh ra tắm nắng?Vì sao người ta thường nắn chân cho trẻ sơ sinh?

- Kĩ năng lắng nghe tích cực

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thơng tin

3 Thái độ Giáo dục ý thức bảo vệ xương, liên hệ với thức ăn của lứa tuổi HS

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp:Thảo luận nhĩm nhỏ, động não, vấn đáp, tìm tịi, trực quan

2.Chuẩn bị:

- GV: + Tranh vẽ hình 8.1 đến 8.4 SGK

+ Hai xương đùi ếch sạch

+ Chuẩn bị mẫu xương ngâm trong dung dịch HCL 10%

+ Panh, đèn cồn, cốc nước lã, cốc đựng dung dịch axit HCl 10%

- HS : Xương đùi ếch, hay xương sườn gà

III/ Tiến trình tiết dạy:

1 Kiểm tra bài cũ :Bộ xương người gồm mấy phần ?Cho biết các xương của ở mõi phần

đĩ

2.Bài mới: Mở bài: HS đ c m c '' Em cĩ bi t '' tr 31 Thơng tin đĩ cho các em bi t x ng cĩ s c ch u đ ng r t l n Do đâu mà x ng cĩ ọ ụ ế ở ế ươ ứ ị ự ấ ớ ươ

kh n ng đĩ ? ả ă

Hoạt động 1: Tìm hiểu về cấu tạo của xương

- GV: yêu cầu HS nghiên cứu thơng tin SGK Trả lời câu

hỏi:

? Sức chịu đựng rất lớn của xương cĩ liên quan gì đến

cấu tạo xương ?

HS: nghiên cứu thơng tin

HS: thảo luận nhĩm đưa ra ý kiến khẳng định: Chắc chắn

xương phải cĩ cấu tạo đặc biệt

Để trả lời vấn đề đặc ra  GV cho tiếp câu hỏi:

? Xương dài cĩ cấu tạo như thế nào ?

? Cấu tạo hình ống và đầu xương như vậy cĩ nghĩa gì đối

với chức năng của xương ?

Hs: Cá nhân nghiên cứu thơng tin trong SGK, quan sát

hình 8.1, 8.2  ghi nhớ kiến thức

- Trao đổi nhĩm thống nhất ý kiến:

- Đại diện nhĩm trình bày ý kiến bằng cách giới thiệu trên

hình vẽ, nhĩm khác bổ sung  Vậy điều khẳng định lúc

I Cấu tạo của xương.

1 Cấu tạo và chức năng của xương dài.

* Kết luận:

Nội dung kiến thức ở bảng 8.1

Tr 29.

- HS nhớ lại kiến thức tự trả lời ( Dưới sự hướng dẫn

của GV ) GV: chốt lại kiến thức

- GV chuyển ý:

? Hãy kể các xương dẹt và xương ngắn ở cơ thể người ?

? Xương dẹt và xương ngắn có chức năng gì ?

- GV yêu cầu liên hệ thực tế :

? Với cấu tạo hình trụ rồng, phần đầu có nan hình vòng

cung tạo các ô giúp các em liên tưởng đến kiến trúc nào

trong đời sống ?

HS nghiên cứu thông tin trong SGK và hình 8.3 tr.29 trả

lời câu hỏi  HS khác bổ sung

- HS có thể nêu : Giống trụ cầu, tháp Epphen, vòm nhà

thờ

- GV nhận xét và bổ sung  ứng dụng trong xây dựng

đảm bảo bền vững và tiết kiệm vật liệu

+ Khoảng BC không tăng

+ Khoảng AB, CD tăng nhiều đã làm cho xương dài ra

Đại diện nhóm trả lời  nhóm khác bổ sung

Hoạt động 3: THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ TÍNH

CHẤT CỦA XƯƠNG

GV: yêu cầu HS đọc thông tin hiểu thí nghiệm

GV: Cho nhóm" yêu mô sinh" biểu diễn thí nghiệm trước

lớp

HS: đọc thí nghiệm

HS: Biễu diễn thí nghiệm

+ Thả một xương đùi ếch vào cốc dung dich HCL 10%

+ Kẹp xương đùi ếch  đốt trên đèn cồn  HS cả lớp

quan sát các hiện tượng xảy ra  ghi nhớ

- Nhóm "yêu môn sinh" yêu cầu cả lớp cho kết quả của

thí nghiệm:

+ Đối với xương ngâm thì dùng kết quả đã chuẩn bị

trước

+ Đối với xương đốt đặt lên giấy gõ nhẹ

-GV: Đưa câu hỏi:

? Phần nào của xương cháy có mùi khét ?

? Bọt khí nổi lên khi ngâm xương đó là khí gì ?

? Tại sao sau khi ngâm xương lại bị dẻo và có thể kéo

dài, thắt nút ?

HS: Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi

+ Cháy chỉ có thể là chất hữu cơ

+ Bọt khí đó là CO2

+ Xương mất phần rắn bị hoà vào HCl chỉ có thể là chất

có canxi và cac bon

2 Cấu tạo và chức năng xương ngắn và xương dẹt.

* Cấu tạo:

- Ngoài là mô xương cứng.

- Trong là mô xương xốp.

* Chức năng : Chứa tủy đỏ.

II Sự to ra và dài ra của xương.

 * Kết luận:

- Xương dài ra: Do sự phân chia các tế bào ở lớp sụn tăng trưởng.

- Xương to thêm nhờ sự phân chia của các tế bào màng xương.

III Thành phần hóa học và

tính chất của xương

* Kết luận:

Thành phần hóa học của xương gồm:

- Các nhóm còn lại theo dõi bổ sung bổ sung.

HS: rút ra kết luận

GV: giúp HS hoàn thiện kiến thức này

GV: giải thích về tỉ lệ chất hữu cơ và vô cơ trong xương

thay đổi theo tuổi

GV: Cho HS rút ra kết luận →

+ Chất vô cơ: Muối can xi + Chất hửu cơ: Cốt giao.

 Tính chất: Rắn chắc và đàn hồi

3 Củng cố :

- GV cho HS làm bài tập 1 tr 31

- GV chữa bằng cách: + Cho HS đổi bài của nhau + HS tự chấm bài cho nhau + GV thông báo đáp án đúng + Tìm hiểu có bao nhiêu em làm đúng,

4 Dặn dò:- Học bài, trả lời câu hỏi SGK vào vở bài tập.

- Đọc trước bài mới: Bài 9 tr.32

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài ở nhà

- Mơ tả cấu tạo của một bắp cơ

- Nêu mối quan hệ giữa cơ và xương trong sự vận động

- Giải thích được tính chất cơ bản của cơ là sự co cơ và nêu được ý nghĩa của sự co

cơ

2 Kỹ năng

- Quan sát tranh hình nhận biết kiến thức

- Thu thập thơng tin, khái quát hĩa vấn đề

- Kỹ năng hoạt động nhĩm

3 Thái độ Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn vệ sinh hệ cơ.

II/ Phương pháp và c huẩn bị :

1 Phương pháp:Thảo luận nhĩm nhỏ, động não, vấn đáp, tìm tịi, trực quan

2 Chuẩn bị:

GV: - Nếu cĩ đều kiện GV cho HS xem băng hình về thí nghiệm hình 9.2 SGK

- Tranh phĩng to hình 9.1 SGK, tranh chi tiết về các nhĩm cơ Tranh "sơ đồ một đơn

vị cấu trúc của tế bào cơ" ở sách giáo viên

- HS: Xem bi trước ở nhà

III/ Tiến trình tiết dạy

1 Kiểm tra:? Cấu tạo và chức năng của xương dài ?

? Thành phần hĩa học và cấu tạo của xương ?

2.Bài mới: Mở bài: GV dùng tranh hệ cơ ở người giới thiệu một cách tổng quát các nhĩm

cơ chính của cơ thể như: Nhĩm cơ đầu cổ, nhĩm cơ thân cĩ cơ ngực, bụng, lưng Nhĩm cơ chi trên và chi dưới  liên h vào bài ệ

Hoạt động 1: Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ:

- GV: treo tranh yêu cầu HS nghiên cứu thơng tin và H 9.1

? Bắp cơ cĩ cấu tạo như thế nào ?

I Cấu tạo bắp cơ và tế bào cơ.

 Bắp cơ:

- Ngồi: là màng liên kết, 2đầu thon cĩ gân, phần bụng

? Tế bào cơ có cấu tạo như thế nào ?

- HS: nghiên cứu thông tin và hình 9.1 trong SGK trao đổi

nhóm trả lời

- Đại diện các nhóm trình bày

- Các nhóm còn lại theo dõi bổ sung

Yêu cầu:

+ Tế bào cơ có 2 loại tơ

+ Đơn vị cấu trúc của tế bào cơ

+ Sự sắp xếp của tơ cơ dày và tơ cơ mỏng

GV: nhận xét phần thảo luận của HS sau đó GV phải giảng

giải vì đây là kiến thức khó

GV: nên kết hợp với tranh sơ đồ 1 đơn vị cấu trúc của tế bào

cơ để giảng giải như sách GV

GV: cần nhấn mạnh: Vân ngang có đựơc từ đơn vị cấu trúc

vì có đĩa sáng và đĩa tối

HS: ghi nhớ kiến thức

Hoạt động 2: TÍNH CHẤT CỦA CƠ

GV: yêu cầu HS đọc thí nghiệm

? Tính chất của cơ là gì ?

+ Để giải quyết cần quan sát thí nghiệm

+ Có điều kiện cho HS xem băng thí nghiệm

- Cho biết kết quả của thí nghiệm hình 9.2 (tr 32 SGK)

HS: nghiên cứu thí nghiệm SGK tr.32 trả lời câu hỏi

- Theo dõi thí nghiệm

- Yêu cầu: Kích thước và dây thần kinh đi tới cơ căng chân

ếch  cơ co

? Vì sao cơ co được ? ( Liên hệ cơ co ở người )

GV: yêu cầu: Liên hệ từ cơ chế của phản xạ đầu gối  giải

thích cơ chế co cơ ở thí nghiệm trên

HS: tiếp tục nghiên cứu hình 9.3 (SGK tr 33)  Trình bày

cơ chế phản xạ đầu gối

HS: khác nhận xét bổ sung

HS: phải chỉ rỏ để thực hiện phản xạ co cơ

HS: vận dụng cấu tạo của sợi cơ để giải thích đó là do tơ

mảnh xuyên sâu và dùng của tơ dày

? Tại sao khi cơ co bắp cơ bị ngắn lại ?

HS: giải thích

GV: cho HS quan sát lại sơ đồ đơn vị cấu trúc của tế bào cơ

để giải thích ( GV hướng dẫn )

GV: cho HS rút ra kết luận về tính chất của cơ

GV: thải thích thêm chu kì co cơ hay nhịp co cơ như sác GV

GV: cần lưư ý: Nếu HS đưa câu hỏi:

? Tại sao người bị liệt cơ không co được ?

? Khi chuột rút ở chân thì bắp cơ cứng lại đó có phải là co cơ

không ?

GV: giải thích bằng co cơ trương hay trương lực cơ như

sách GV

Hoạt động 3: Ý NGHĨA CỦA HOẠT ĐỘNG CO CƠ

Mục tiêu : HS thấy đựoc ý nghĩa của hoạt động co cơ

GV: yêu câu HS xem H.9.4 SGK trả lời câu hỏi:

phình to

- Trong: Có nhiều sợi cơ tậptrung thành bó cơ

* Tế bào cơ (sợi cơ): Có nhiều

tơ cơ  gồm 2 loại:

+ Tơ cơ dày: Có các mấu lồisinh chất  tạo vân tối

+ Tơ cơ mảnh Trơn  vânsáng

- Tơ cơ dày và mảnh xếp xen

kẻ theo chiều dọc  vânngang ( vân tối, vân sáng xen

kẻ )

- Đơn vị cấu trúc là giới hạngiữa tơ cơ mảnh và dày ( đĩatối ở giữa, hai nữa đĩa sáng ở

2 đầu )

II Tính chất của cơ.

* Kết luận:

- Tính chất của cơ là co và dãncơ

- Cơ co theo nhịp gồm 3 pha + Pha tiềm tàng: 1/10 thờigian nhịp

+ Pha co: 4/10 (cơ ngắn lại,sinh công)

+ Pha dãn: 1/2 thời gian( Trở lại trạng thái ban đầu )

? Sự co cơ có ý nghĩa như thế nào?

Gợi ý:

? Sự co cơ có tác dụng gì ?

? Phân tích sự phối hợp hoạt động co dãn giữa cơ 2 đầu (cơ

gấp) và cơ 3 đầu (cơ duỗi) ở cánh tay như thế nào ?

HS: quan sát hình 9.4 kết hợp với nội dung 2

- Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi

- Đại diện nhóm trình bày  Nhóm khác nhận xét bổ sung 

GV: nhận xét, đánh giá phần trả lời của các nhóm Yêu cầu

3 Củng cố :- GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm.

Hãy đánh dấu vào câu trả lời đúng

1 - Bắp cơ điển hình có cấu tạo:

a Sợi cơ có vân sáng, vân tối d Gồm nhiều sợi cơ tập trung thànhbó

b Bó cơ và sợi cơ e Cả a, b, c, d

c Có màng liên kết bao bọc, hai đầu to giữa phình to g Chỉ c và d

2 - Khi co cơ  bắp cơ ngắn lại và to bề ngang là do:

a Vân tối dày lên d Cả a, b, c

b Một đầu cơ co và một đầu cơ cố định e Chỉ a và c

c Các tơ mảnh xuyên sâu và vùng tơ dày  vận động ngắn lại

4 Dặn dò

- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi SGK vào vở bài tập

- Ôn lại một số kiến thức về lực, công cơ học

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài mới

- Trình bày được nguyên nhân của sự mỏi cơ và nêu các biện pháp chống mỏi cơ

- Nêu được lợi ích của sự luyện tập cơ, từ đó mà vận dụng vào đời sống, thường xuyênluyện tập thể dục thể thao và lao động vừa sức

2 Kỹ năng: Rèn cho SH một số kỹ năng:

- Thu thập thông tin, phân tích, khái quát hóa

- Hoạt động nhóm

- Vận dụng lí thuyết và thực tế  rèn luyện cơ thể

* Kĩ năng sống:- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin.

- Kĩ năng giải quyết vấn đề

- Kĩ năng trình bày sáng tạo

3 Thái độ : Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn hệ sinh hệ cơ.

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp:- Dạy học nhóm, vấn đáp, tìm tòi, trục quan.

2 Chuẩn bị:

- Máy ghi công của cơ và các loại quả cân

- Hình 10 SGK phóng to

III Tiến trình tiết dạy

1 Kiểm tra bài cũ:? Đặc điểm cấu tạo nào của tế bào cơ phù hợp với chức năng của co cơ

?

? Có khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi một bộ phận cơ thể cùng co tối đa hoặc cùng duỗi tối đa

? Vì sao ? Ý nghĩa của hoạt động co cơ?

2.Bài mới:

Mở bài : Hoạt động co cơ mang lại hiệu quả gì và làm gì để tăng hoạt động hiệu quả co cơ

Hoạt động 1: TÌM HIỂU CÔNG CỦA CƠ

GV: yêu cầu HS làm bài tập mục  SGK

HS: tự chọn từ trong khung để hoàn thành bài tập

GV gọi đại diện HS trình bày

HS:Một bài học sinh đọc phần hoàn thành của mình 

HS khác bổ sung nếu cần

? Từ bài tập trên em có nhận xét gì về sự liên quan giữa:

cơ - lực và co cơ ?

? Thế nào là công của cơ ?

? Làm thế nào để tính được công của cơ ?

? Cơ co phụ thuột vào yếu tố nào?

HS: thảo luận trả lời: Hoạt động của cơ tạo ra lực làm di

chuyển các vật hay mang các vật

- Các nhóm dựa và kết quả bài tập cử đại diện trình bày

( Bổ sung thêm nếu cần )

Hãy phân tích một yếu tố trong các yếu tố đã nêu

tiếp tục nghiên cứu thông tin trong SGK  Trao đổi

nhóm  Trả lời câu hỏi  nhóm khác bổ sung

GV: nhận xét kết quả của nhóm Chốt lại kiến thức, yêu

cầu HS rút ra kết luận

HS: ghi nhớ, khắc sâu kiến thức và rút ra kết luận

Hoạt động 2: SỰ MỎI CƠ

Gv:? Em đã bao giờ bị mỏi cơ chưa ? nếu bị thì có hiện

tượng như thế nào (nếu HS không nêu được cũng không

sao, GV có thể bổ sung)

HS: có thể trả lời:

- Để tìm hiểu mỏi cơ, cả lớp nghiên cứu thí nghiệm

? Từ bảng 10 em hãy cho biết với khối lượng như thế

I Công cơ.

* Kết luận:

- Khi co cơ tạo một lực tác độngvào vật làm vật di chuyển tức là đãsinh ra công

- Công của cơ phụ thuộc vào cácyếu tố

+ Trạng thái thần kinh

+ Nhịp độ lao động

+ Khối lượng của vật

II Sự mỏi cơ.

nào thì công cơ sản ra lớn nhất ?

? Khi nhón tay trỏ kéo rồi thả quả cân nhiều lần, có

nhận xét gì về biên độ co cơ trong quá trình thí nghiệm

kéo dài ?

? Khi biên độ co cơ giảm  ngừng  em sẻ gọi là gì ?

? Nguyên nhân nào dẫn đến mỏi cơ

HS: theo dỏi thí nghiệm, lưu ý bảng 10

- Trao đổi nhóm thống nhất câu trả lời  yêu cần nêu

được:

+ Cách tính công  khối lượng thích hợp  công lớn

+ Nếu ngón tay kéo rồi thả nhiều lần thì biên độ co cơ

giảm  ngừng

+ Mỏi cơ

GV: nhận xét và bổ sung phần trả lời của HS

? Em đã hiểu được mỏi cơ do một số nguyên nhân Vậy

mỏi cơ ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe và lao

động ?

? Làm thế nào để cơ không bị mỏi, lao động và học tập

có kết quả ?

? Khi bị mỏi cơ cần làm gì ?

HS: đọc thông tin trong SGK tr 35 trả lời câu hỏi  HS

khác nhận xét bổ sung  yêu cầu chỉ rõ từng nguyên

nhân vì liên quan đến biện pháp chống mỏi cơ

HS: tự rút ra kết luận

HS: có thể liên hệ thực tế khi chạy thể dục, học nhiều

tiết căng thẳng, gây mỏi  cần nghỉ ngơi

HS: trao đổi nhóm trả lời câu hỏi  nhóm khác bổ sung

Hoạt động 3: THƯỜNG XUYÊN LUYỆN TẬP ĐỂ

RÈN LUYỆN CƠ

Mục tiêu : Thấy được vai trò quan trọng của luyện tập

cơ và chỉ ra các phương pháp luyện tập phù hợp

GV: yêu cầu HS trả lời câu hỏi:

? Những hoạt động nào được coi là sự luyện tập ?

? Luyện tập thường xuyên có tác dụng như thế nào đến

các hệ cơ trong cơ thể và dẫn đến kết quả gì đối với hệ

cơ ?

? Nên có phương pháp luyện tập như thế nào để có kết

quả tốt ?

HS: dựa vào kiến thức ở hoạt động 1 và thực tế  trao

đổi nhóm thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm trả lời  nhóm khác bổ sung

- Xương rắn chắc, cơ khỏe

HS: thảo luận nhóm thống nhất ý kiến

GV: tóm tắt ý kiến của HS và đưa về những cơ sở khoa

học cụ thể  kết luận

GV:? Hãy liên hệ bản thân Em đã chọn cho mình một

hình thức rèn luyện nào chưa ? Nếu có thì hiệu quả như

1.Nguyên nhân của sự mỏi cơ

- Lượng O2 cung cấp cho cơ thiếu

- Năng lượng cung cấp ít

- sản xuất tạo ra là axit lắc tíc tích

tụ, đầu độc cơ  cơ mỏi

2.Biện pháp chống mỏi cơ

- Hít thở sâu

- Xoa bóp cơ, uống nước đường

- Cần có thời gian lao động, học tập nghỉ ngơi hợp lí

III Thường xuyên luyện tập để rèn luyện cơ.

3 Củng cố: ? Công của cơ là gì ?

? Nguyên nhân của sự mỏi cơ và biện pháp chống mỏi cơ ?

? Giải thích hiện tượng bị chuột rút trong đời sống con người ?

- Nêu ý nghĩa của việc rèn luyện và lao động đối với sự phát triển bình thường của hệ cơ

và xương Nêu các biện pháp chống cong vẹo cột sống ở Hs

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng phân tích tổng hợp tư duy lô gíc

- Nhận biết kiến thức qua kênh hình và kênh chữ Vận dụng lý thuyết vào thực tế

3 Thái độ Giáo dục ý thức bảo vệ giữ gìn hệ vận động để có thân hình cân đối

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp: Động não, dạy học nhóm, vấn đáp, tìm tòi.

2 Chuẩn bị:

GV: Tranh hình SGK, làm phiếu trắc nghiệm như sách GV, nội dung bảng 11 SGK

HS: Kẻ bảng 11 SGK vo vở

III/ Tiến trình tiết dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:? Công cơ là gì ? Công của cơ được sử dụng vào mục đích nào ?

? Giải thích vì sao vận động viên bơi lội, chạy, nhãy dễ bị chuột rút ?

2.Bài mới

Mở bài : Chúng ta đã biết con người có nguồn gốc từ động vật đặc biệt là lớp thú, trong quá trình tiến hóa con người đã thoát khỏi thế giới động vật Cơ thể người có nhiều biến đổi, trong đó đặc

biệt là biến đổi của cơ, xương

Hoạt động 1: Sự tiến hóa của bộ xương người so với bộ

GV: yêu cầu HS hoàn thành bài tập ở bảng 11 dựa vào các

hình

GV: yêu cầu HS trình bày phần thảo luận của nhóm mình

HS: quan sát hình 11.1  11.3 tr.37 SGK, Mô hình bộ

xương

- Cả lớp thảo luận hoàn thành bài tập Đại diện trình bày

GV: thông báo đáp án đúng bằng cách treo bảng phụ

? Đặc điểm nào của bộ xương người thích nghi với tư thế

đứng thẳng, đi bằng 2 chân và lao động?

Trao đổi nhóm trả lời câu hỏi, yêu cầu nêu được:

+ Đặc điểm cột sống

+ Lồng ngực phát triển mở rộng

+ Tay chân phân hóa

+ Khớp linh hoạt, tay giải phóng

- Đại diện nhóm trình bày  nhóm khác nhận xét bổ sung

GV: nhận xét đánh giá, chốt lại kiến thức

GV: cần đánh giá ý kiến của HS và có thể cho điểm nhóm

trả lời đúng, và khuyến khích nhóm yếu, gợi ý bằng câu đơn

giản hơn như:

? Khi con người đứng thẳng thì trụ đỡ cơ thể là phần nào ?

? Lồng ngực của người có bị kẹp giữa hai tay hay không ?

- Các nhóm tiếp tục thảo luận, trình bày đặc điểm thích nghi

với dáng đúng thẳng và lao động  các nhóm bổ sung

Nội dung bảng 11: Sự khác nhau giữa bộ xương người và bộ

Lớn, phát triển về phía sau

HẹpBình thườngXương ngón dài, bàn chân phẳng

Hs: Cá nhân tự nghiên cứu thông tin trong quan sát hình

11.4 và một số tranh cơ ở người  Trao đổi nhóm trả lời câu

hỏi  nhóm khác bỗ sung

- Yêu cầu nêu được:

người so với bộ xương thú.

* Kết luận:

Bộ xương người có cấu tạo hoàn toàn phù hợp với tư thế đứng thẳng và lao động

I Sự tiến hóa của hệ cơ người

so với hệ cơ thú.

* Kết luận:

- Cơ nét mặt biểu hiện trạng

+ Cơ nét mặt.

+ Cơ lưỡi

+ Cơ tay, chân

HS: ghi nhớ kiến thức  Kết luận

GV: nhận xét và hướng dẫn HS phân biệt từng nhóm cơ

GV: mở rộng thêm: trong quá trình tiến hóa, do ăn thức ăn

chín, sử dụng các công cụ ngày càng tinh xảo, do phải đi xa

để tìm kiếm thức ăn nên hệ cơ xương ở người đã tiến hóa

đến mức hoàn thiện phù hợp với hoạt động ngày càng phức

tạp, kết hợp với tiếng nói và tư duy nên con người đã khác

xa so với động vật

GV: yêu cầu HS nêu lại kết luận.

Hoạt động 3: VỆ SINH HỆ VẬN ĐỘNG

Mục tiêu : - HS phải hiểu được vệ sinh ở đây là rèn luyện để

hệ cơ quan hoạt động tốt và lâu

- Chỉ ra nguyên nhân một số tật về xương và có biện pháp

rèn luyện để bảo vệ hệ vận động

GV: yêu cầu HS trả lời 2 câu hỏi ở mục  SGK tr.39

GV: gọi 1 – 2 HS đọc 2 câu hỏi

HS: quan sát tranh hình 11.5 SGK tr.39 Trao đổi nhóm

thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm trình bày  nhóm khác bổ sung

GV: nhận xét phần thảo luận của HS và bổ sung kiến thức

- Yêu cầu HS rút ra kết luận

HS: rút ra kết luận

GV: có thể hỏi thêm:

? Em thữ nghĩ xem mình có bị vẹo cột sống không ? Nếu đã

bị thì vì sau

? Hiện nay có nhiều em bị công vẹo cột sống, em nghĩ đó là

do nguyên nhân nào ?

? Sau bài học hôm nay em sẽ làm gì để không bị công vẹo

cột sống ?

- Không nhất thiết phải trả lời đúng hoàn toàn mà do thực tế

các em thấy

GV: nên tổng hợp các ý kiến của HS và bổ sung thành bài

học chung tránh cho cột sống khỏi bị cong vẹo

- Yêu cầu HS tự rút ra kết luận

HS: rút ra kết luận dưới sự hướng dẫn của GV

thái khác nhau

- Cơ vận động lưõi phát triển

- Cơ tay phân hóa thành nhiềunhóm nhỏ như; cơ gập duỗi tay,

cơ co duỗi các ngón, đặc biệt là

cơ ngón cái

- Cơ chân lớn, khỏe

- Cơ gập ngữa thân

- Để chống cong vẹo cột sống cần chú ý:

+ Mang vác đều ở hai vai + Tư thế ngồi học, làm việc ngay ngắn, không nghiên vẹo

3 Củng cố :GV cho HS làm bài tập trắc nghiệm: Hãy đánh dấu X vào câu chỉ các đặc điểm

chỉ có ở người

- Xương sọ lớn hơn xương mặt - Cột sống cong hình cung

- Lồng ngực nở theo chiều lưng – bụng - Cơ nét mặt phân hóa

- Khớp cổ tay kém linh động - Cơ nhai phát triển

- Khớp chậu – đùi có cấu tạo hình cầu, hố khớp sâu - Xương bàn chân xếp trên 1 mặtphẳng.

- GV yêu cầu HS trả lời 3 câu hỏi cuối bài

4 Dặn dò

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK vào vở bài tập

- Chuẩn bị cho bài thực hành theo nhóm như mục II SGK tr.40

- GV hướng dẩn HS chuẩn bị bài trước theo nôi dung bài thực hành

- Biết sơ cứu khi nạn nhân bị gãy xương

- Biết cố định xương cẳng tay khi bị gãy

* Kĩ năng sống: - Kĩ năng ứng phó với các tình huống để bảo vệ bản thân hay tự sơ

cứu, băng bó khi bị gãy xương

- Kĩ năng hợp tác trong thực hành

- Kĩ năng tìm kiếm và xử kí thông tin

2 Thái độ: Giáo dục cho HS ý thức tham gia giao thông, lao động…

II/ Chuẩn bị:

- GV: Chuẩn bị nẹp, băng y tế, dây, vải, băng hình về tai nạn giao thông, băng hìnhgiới thiệu về cách sơ cứu và băng bó cố định

- HS: Chuẩn bị theo nhóm.( Giống như GV )

III/ Tiến trình tiết dạy

1 Kiểm tra:3’

- Kiểm tra phần chuẩn bị của HS

2 Bài mới:

Mở bài: GV giới thiệu một số tranh ảnh về gãy xương tay, chân ở tuổi HS  Vậy mỗi

em cần biết cách sơ cứu và băng cố định chỗ gãy

Hoạt động 1: Nguyên nhân gãy xương.

GV: ? Nguyên nhân nào dẫn đến gãy xương ?

HS: Trả lời

GV:? Khi gặp người gãy xương chúng ta cần phải

làm gì ?

HS: trao đổi nhóm  thống nhất câu trả lời  yêu

I NGUYÊN NHÂN GÃY XƯƠNG

* Kết luận:

cầu phân biệt các trường hợp gãy xương: tai nạn,

trèo cây, chạy ngã

- Đại diện nhóm trình bày  nhóm khác bổ sung

HS: thảo luận và bằng vốn hiểu biết thực tế để trả

lời câu hỏi  HS các nhóm khác bổ sung  HS tự

rút ra kết luận

Hoạt động 2:TẬP SƠ CỨU VÀ BĂNG BÓ

- Nếu có điều kiện cho cả lớp xem băng hình các

- GV gọi đại diện 1 - 4 nhóm để kiểm tra

- Nhóm được kiểm tra phải trình bày:

+ Các thao tác băng bó

+ Sản phẩm làm được

+ Lưu ý khi băng bó

- Nhóm khác nhận xét bổ sung

- HS tự hoàn thiện các thao tác và ghi vào vở

- GV cho các nhóm nhận xét đánh giá kết quả lẫn

nhau:

- GV chọn 3 nhóm làm đúng và đẹp nhất đánh giá,

rút kinh nghiệm cho các nhóm khác

? Em cần làm gì khi tham gia giao thông, lao động,

vui chơi tránh cho mình và người khác không bị

gãy xương ?

- Đảm bảo an toàn giao thông

- Tránh đùa nghich, vật nhau

- Tránh giẫm lên chân tay bạn

- Gãy xương do nhiều nguyênnhân

- Khi bị gãy xương phải sơ cứutại chỗ

- Không được nắn bóp bừa bãi

II TẬP SƠ CỨU VÀ BĂNG BÓ

- Với xương ở tay: Dùng băng y

tế quấn chặt từ trong ra cổ tay làm dây đeo cẳng tay vào cổ

- Với xương ở chân: Băng từ cổchân vào, nếu vào xương đùi thìdùng nẹp dài từ sườn đến rótchân và buộc cố

3 Củng cố:

- GV đánh giá chung giờ thực hành về ưu, nhược điểm

- Cho điểm nhóm làm tốt

- Yêu cầu: Mỗi nhóm làm 1 bản thu hoạch

- Nhắc nhở nhóm làm bài chưa đạt yêu cầu (nếu có)

- Yêu cầu dọn dẹp vệ sinh lớp

1

Kiến thức

- Xác định các chức năng mà máu đảm nhiệm liên quan với các thành phần cấu tạo

- Sự tạo thành nước mô từ máu và chức năng của nước mô

- Máu cùng nước mô tạo thành môi trường trong của cơ thể

Tiết 13

2 Kỹ năng Rèn kỹ năng:

- Thu thập thông tin, quan sát tranh hình  phát hiện kiến thức

- Khái quát tổng hợp kiến thức

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ Giáo dục ý thức giữ gìn bảo vệ cơ thể tránh mất máu.

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp: Động não, trực quan, dạy học nhóm.

2 Chuẩn bị:

- GV: + Tranh tế bào máu , tranh phóng to hình 13.1.13.2 (tr 42 - 43)

+ Mẫu máu động vật lắng đọng tự nhiên với chất chống động

Máu gồm và các tế bào máu

Các tế bào máu gồm , bạch cầu và

- HS: + Một số nhóm chuẩn bị tiết gà, lợn để trong đĩa hay bát

III/ Tiến trình tiết dạy

1 Kiểm tra bài cũ:

- GV yêu cầu lớp trưởng thu bài thu hoạch của lớp

2 Bài mới:

Mở bài: Em đã thấy máu chảy trong trường hợp nào ? Theo em máu chảy ra từ đâu ? Máu có

đặc điểm gì ? Để tìm hiểu về máu ta nghiên cứu bài 13

Hoạt động 1: Tìm hiểu về máu:

? Máu gồm những thành phần nào ?

- HS quan sát mẫu máu gà vịt đã chuẩn bị ở nhà 

trao đổi nhóm trả lời Yêu cầu nêu được gồm 2 phần

+ Đặc : Màu sẫm

+ Loãng: Màu vàng

GV: cho HS quan sát thí nghiệm dùng chất chống

đông được kết quả tương tự

GV: yêu cầu HS làm bài tập mục  SGK tr 42

HS: tiếp tục quan sát bảng tr 42  hoàn thành bài

tập Điền từ vào chổ trống

- Đại diện nhóm đọc kết quả  HS khác bổ sung

Rút ra kết luận

GV: cho HS nghin cứu bảng 13 trả lời cu hỏi SGK

Hs: Cá nhân tự đọc thông tin  theo dõi bảng 13 

trao đổi nhóm, thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm trình bày  nhóm khác nhận xét bổ

sung Yêu cầu nêu được:

+ Cơ thể mất nước  máu khó lưu thông

+ Máu qua phổi kết hợp với O2, máu từ các tế bào

kết hợp với CO2

- Huyết tương có thể vận chuyển chất

I Máu 1.Tìm hiểu thành phần cấu tạo của máu.

Máu gồm:

- Huyết tương: Lỏng trong suốt màuvàng 55%

- Tế bào máu: Đặc đỏ thấm gồm hồngcầu, bạch cầu, tiểu cầu 45%

2 Tìm hiểu chức năng huyết tương và hồng cầu.

- Huyết tương có: Các chất dinh dưỡng,hoóc môn, kháng thể, chất thải  thamgia vận chuyển các chất trong cơ thể

- Hồng cầu: Có Hb có khả năng kết hợp

 HS tự rút ra kết luận.

- GV đánh giá phần thảo luận của HS, hoàn thiện

thêm kiến thức  Từ đó yêu cầu HS khái quát hóa

về chức năng của huyết tương và hồng cầu

Hoạt động 2: MÔI TRƯỜNG TRONG CƠ THỂ

GV: yêu cầu HS nghiên cứu SGK

? Các tế bào ở sâu trong cơ thể có thể trao đổi các

chất trực tiếp với môi trường ngoài hay không ?

? Sự trao đổi chất của tế bào trong cơ thể người với

môi trường ngoài phải gián tiếp thông qua các yếu

tố nào ?

HS: nghiên cứu SGK tr 43 trao đổi nhóm trả lời câu

hỏi

- Yêu cầu:

+ Chỉ có tế bào biểu bì da mới tiếp xúc trực tiếp với

môi trường ngoài, còn các tế trong phải trao đổi gián

tiếp

+ Qua yếu tố lỏng ở gian bào

GV: nhận xét phần trả lời của HS rồi dùng tranh

phóng to hình 13.2 GV giảng giải về môi trường

trong và quan hệ của máu, nước mô và bạch huyết

+ O2, chất dinh dưỡng lấy vào từ cơ quan hô hấp và

tiêu hóa theo máu  nước mô  tế bào

+ CO2 chất thải từ tế bào  nước mô  máu  hệ

bài tiết, hệ hô hấp  ra ngoài

HS: ghi nhớ kiến thức

GV:? Môi trường trong gồm những thành phần

nào ?

Gv:? Vai trò của môi trường trong là gì ?

GV:? Khi em bị ngã nước da rớm máu, có nước

chảy ra mùi tanh đó là chất gì ?

HS: thảo luận thống nhất ý kiến

- Đại diện trình bày

- Các nhóm còn lại bổ sung

HS: tự rút ra kiến thức

với O2 và CO2 để vận chuyển từ phổi vềtim tới các tế bào và từ tế bào

II Môi trường trong cơ thể.

- Môi trường trong gồm: Máu nước mô

và bạch huyết

- Môi trường trong giúp tế bào trao đổi chất với môi trường ngoài

3 Củng cố : Hãy đánh dấu vào câu trả lời đúng

1 - Máu gồm các thành phần cấu tạo

a.Tế bào máu: Hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu b.Nguyên sinh chất, huyết tương c.Prôtêin, Lipít, Muối khoáng d.Huyết tương

e Cả a, b, c, d f.Chỉ a, d

2 - Môi trường trong gồm

a.Máu, huyết tương b.Bạch huyết, máu

c Máu, nước mô, bạch huyết d Các tế bào máu, chất dinhdưỡng

3 - Vai trò của môi trường trong

a.Bao quanh tế bào để bảo vệ tế bào b.Giúp tế bào trao đổi chấtvới bên ngoài

c.Tạo môi trường lỏng để vận chuyển các chất d.Giúp tế bào thải các chấtthừa

- Trình bày khái niệm miễn dịch

- Phân biệt được miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo

- Có ý thức tiêm phòng miễn dịch

2 Kỹ năng Rèn kỹ năng:

- Quan sát tranh, hình SGK, nghiên cứu thông tin phát hiện kiến thức

- Kỹ năng khái quát quá kiến thức

* Kĩ năng sống: - Kĩ năng giải quyết vấn đề: giải thích được cơ chế bảo vệ cơ thể nhờ hoạt

động của bạch cầu

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin , quan sát tranh ảnh để tìm hiểu các hoạt động chủ yếucủa bạch cầu

3 Thái độ Giáo dục ý thức bảo vệ cơ thể, rèn luyện ơ thể, tăng khả năng miễn dịch.

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp: Thảo luận nhóm, động não, trực quan, vấn đáp, tìm tòi.

2 Chuẩn bị:

GV:- Tranh phóng to các hình trong SGK

- Thông tin liên quan đến bài:

+ Liêm pho bào

+ Một số thơng tin khác

HS: Xem bi trước ở nhà

III/ Tiến trình tiết dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:? Thành phần của máu, chức năng của huyết tương và bạch cầu ?

? Môi trường trong có vai trò gì ?

2 Bài mới:

*Hoạt động 1:TÌM HIỂU CÁC HOẠT ĐỘNG

CHỦ YẾU CỦA BẠCH CẦU

- GV yêu cầu HS đọc TT SGK

Hs: thảo luận nhóm

? Thế nào là kháng nguyên, kháng thể ?

? Sự tương tác giữa kháng nguyên và kháng thể ?

- HS đọc thông tin SGK ( Thảo luận nhóm )

- Đại diện các nhóm trình bày, các nhóm còn lại theo

dõi bổ sung

-GV yu cầu HS quan st hình 14.2 trả lời câu hỏi:

? Vi khuẩn, vi rút khi xâm nhập vào cơ thể sẽ gặp

những hoạt động nào của bạch cầu ?

-HS nêu được:

+ Thực bào:

+ Do hoạt động của bạch cầu đã tiêu diệt vi khuẩn

+ Hạch nách đó là bạch cầu được huy động đến

? Sự thực bào là gì ? Những loại bạch cầu nào thường

tham gia thực bào ?

- GV nhận xét cho từng câu trả lời của các nhóm

- Liên hệ với căn bệnh AIDS hướng dẫn HS giải

thích

- HS giải thích có sự hướng dẫn của GV

*Hoạt động 2: Miễn dịch

- GV: Dịch đau mắt đỏ có một số người mắc bệnh,

nhiều người không bị mắc Những người không mắc

đó có khả năng miễn dịch với bệnh này

? Miễn dịch là gì ?

- HS đọc thông tin SGK

- Thảo luận nhóm thống nhất ý kiến

- Đại diện nhóm trình bày, các nhóm còn lại theo dõi

I Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu.

- Kháng nguyên là phân tử ngoại lai

có khả năng có khả năng kích thích cơthể tiết kháng thể

- Kháng thể là những phân tử Prôtêin

do cơ thể tiết ra chống lại kháng sinh

- Cơ chế chìa khóa và ổ khóa

- Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thểbằng cách:

- Thực bào: bạch cầu hình thành chângiả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hóa.+ Lim Pho B: tiết kháng thể vô hiệuhóa vi khuẩn

+ Lim Pho T: phá hủy tế bào đãnhiễm vi khuẩn bằng cách nhận diện

và tiếp xúc với chúng

II Miễn dịch

- Miễn dịch: là khả năng không mắc

bổ sung.

GV:? Có những loại miễn dịch nào ?

? Sự khác nhau giữa các loại miễn dịch đó ?

- HS: dựa vào SGK kết hợp với thực tế, phim ảnh

thảo luận nhóm thống nhất ý kiến cử đại diện trình

- Yêu cầu HS liên hệ bản thân và thực tế

? Em hiểu như thế nào về AIDS, dịch SARS, dịch

- Có 2 loại miễn dịch:

+ Miễn dịch tự nhiên: Là khả năng tựchống bệnh của cơ thể ( Do khángthể )

+ Miễn dịch nhân tạo: tạo cho cơ thể

có khả năng miễn dịch bằng vắc xin

3 Củng cố Hãy đánh dấu nhân vào câu trả lời đúng:

1 Hãy chọn 2 loại bạch cầu tham gia vào quá trình thực bào

a Bạch cầu trung tính c Bạch cầu ưa kiềm e Lim Pho

bào

b Bạch cầu ưa axít d Bạch cầu đơn nhân

2 Hoạt động nào là hoạt động của Lim Pho bào

a Tiết kháng thể vô hiệu quá kháng nguyên c Tự tiét chất bảo vệ cơ

thể

b Thực bào bảo vệ cơ thể d, Tất cả đều đúng

3 Tế bào T phá hũy tế bào cơ thể bị nhiễm vi khuẩn bằng cách nào ?

a.Tiết men phá hũy màng c Dùng chân giả tiêu diệt

b Dùng phân tử Prôtêin đặc hiệu d Tất cả diều sai

4 Dặn dò:

- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi SGK vào vở bài tập

- Đọc mục: “ Em có biết ”?

- Tìm hiểu về máu và truyền máu

- Xem trước bài mới

- Nêu hiện tượng đông máu và ý nghĩa của sự đông máu, ứng dụng

- Nêu ý nghĩa của sự truyền máu

- Cơ chế truyền máu và nguyên tắc truyền máu

2 Kỹ năng Rèn một số kỹ năng:

- Quan sát sơ đồ thí nghiệm tìm kiến thức

- Hoạt động nhóm

- Vận dụng lí thuyết giải thích các hiện tượng liên quan đến đông máu trong đời sống

* Kĩ năng sống: - Kĩ năng xử lí và tìm kiếm thông tin.

- Kĩ năng giải quyết vấn đề

- Kĩ năng hợp tác , lắng nghe tích cực

3 Thái độ Giáo dục ý thức giữ gìn, bảo vệ cơ thể, biết sử lí khi bị chảy máu và giúp

đỡ người xung quanh

II/ Phương pháp và chuẩn bị:

1 Phương pháp:Tranh luận, vấn đáp, tìm tòi, giải quyết vấn đề

2 Chuẩn bị:

GV: + Chuẩn bị tranh hình phóng to SGK (48, 49), máy chiếu hay bảng phụ

+ Phiếu học tập: "Tìm hiểu về hiện tượng đông máu"

III/ Tiến trình tiết dạy:

1 Kiểm tra: Trình bài cơ chế bảo vệ cơ thể của bạch cầu ?

?Em đã từng tiêm phòng chưa? Nếu có thì là bệnh nào? Em hiểu gì về vai trò của vắc xin ?

2 Bài mới: Mở bài: GV có thể nêu vấn đề: Trong lịch sử phát triển Y học, con người đã

biết truyền máu, song rất nhiều trường hợp gây tử vong, đó là do khi truyền máu thì máu bị động lại Vậy nên yếu tố nào gây nên và theo cơ chế nào?  nghiên cứu ở bài

- GV hướng dẫn HS mở SGK trang 48

Hoạt động 1: Tìm hiểu cơ chế đông máu và vai trò của

- Trao đổi nhóm hoàn thành các nội dung

- Đại diện nhóm trình bày, thuyết minh sơ đồ cơ chế đông

máu

- Nhóm khác theo dõi nhận xét bổ sung

- Cần đi sâu vào cơ chế đông máu

- GV chữa bài bằng cách :

+ Các nhóm trình bày bổ sung

+ Chiếu phiếu học tập của HS rồi bổ sung hoàn thiện

+GV lưu ý: Cần để 3 nhóm trình bày và nhiều nhóm bổ

sung hoặc là nhóm trùng ý kiến

-Sau cùng GV chiếu phiếu học tập kiến thức chuẩn (hay

bảng phụ) để HS theo dõi và tự so sánh với kết quả của

nhóm mình, nội dung đúng là bao nhiêu %

- Các nhóm theo dõi phiếu kiến thức chuẩn bổ sung

I Đông máu

Kết luận: Nội dung kiến thức

- GV hỏi: Nhìn cơ chế đông máu, cho biết.

+ Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu?

+ Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông máu?

- Cá nhân tự trả lời câu hỏi  HS khác nhận xét và bổ sung

Tế bào máu  Tiểu cầu vỡ  Giải phóng

ion Ca++

Huyết tương  Chất sinh tơ máu Khối máu đông

Đông máu là hiện tượng hình thành khối máu động hàn tính vết thương

Giúp cơ thể tự bảo vệ chống mất máu khi bị thương

*Hoạt động 2: CÁC NGUYÊN TẮC TRUYỀN

MÁU

- GV nêu câu hỏi:

? Ở người có mấy nhóm máu ?

? Hồng cầu máu người có loại kháng nguyên nào?

? Huyết tương máu của người nhận có loại kháng

thể nào ? chúng có gây kết dính hồng cầu máu

người cho háy không ?

- HS tự nghiên cứu thí nghiệm của Canlan Staynơ,

hình 15.2 SGK tr 48,49

- Trao đổi nhóm thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung

+ Hoàn thành bài tập "Mối quan hệ cho và nhận

+ GV hoàn thiện kiến thức để HS sữa chữa

? Máu có cả kháng nguyên A và B có thể truyền

II.Các nguyên tắc truyền máu 1.Các nhóm máu ở người.

Kết luận: - Ở người có 4 nhóm máu A,

B, AB, O

- Sơ đồ " Mối quan hệ giữa cho và nhận giữa các nhóm máu"

A A

O O AB AB

B B

2 Vấn đề 2: Tìm hiểu các nguyên tắc

cho người có nhóm máu O được không? Vì sao?

? Máu không có kháng nguyên A và B có thể

truyền cho người có nhóm máu O được không? Vì

sao?

? Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh (vi rút viêm

gan B, HIV ) có thể đem truyền cho người khác

được không ? Vì sao ?

- HS tự vận dụng kiến thức ở vần đề 1 trả lời câu

hỏi

- GV nhận xét đánh giá phần trả lời của HS

? Vậy là chúng ta đã giải quyết được vấn đề ban

đầu đặt ra chưa ?

-Khi bị chảy máu, vấn đề đầu tiên cầu giải quyết là

gì?

- HS phải vận dụng kiến thức đ học trong bài để trả

lời.Yêu cầu: Phải cầm máu ngay đối với vết

thương to chảy nhiều máu…

cần tuân thủ khi truyền máu

Kết luận: Khi truyền máu cần tuân theo nguyên tắc

+ Lựa chọn nhóm máu cho phù hợp.+ Kiểm tra mầm bệnh trước khi truyềnmáu

3 Củng cố: Hãy đánh dấu vào câu trả lời đúng.

1 - Tế bào máu nào tham gia vào quá trình đông máu:

a Hồng cầu c Tiểu cầu b Bạch cầu d cả 3

2 - Máu không đông được là do:

a Tơ máu b Huyết tương c Bạch cầu

3 - Người có nhóm máu AB không truyền được cho người có nhóm máu O, A, B vì

a Nhóm máu AB, hồng cầu có khả năng A và B

b Nhóm máu AB huyết tương không có

c Nhóm máu AB ít người có

4.Dặn dò :- Học bài trả lời câu hỏi SGK.

- Đọc mục "Em có biết"?

- Ôn lại kiến thức hệ tuần hoàn ở lớp thú

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài ở nhà

- GV nhận xét lớp

Ngày Soạn: …./ …./2012

Ngày giảng: Lớp 8 A… /…./2012

Lớp 8 B… /…./2012

Tiết 16

Bài 16: TUẦN HOÀN MÁU VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT

I/ Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS trình bày được các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu và vai trò của chúng

- Trình bày được sơ đồ vận chuyển máu và bạch huyết trong cơ thể

2 Kỹ năng Rèn kĩ năng:

- Vẽ sơ đồ tuần hoàn máu

- Quát sát tranh hình phát hiện kiến thức

- Kĩ năng hoạt động nhóm

- Vận dụng lí thiết vào thực tế: xác định vị trí của tim trong lồng ngực

* Kĩ năng sống: - Kĩ năng ra quyết định.

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

3 Thái độ Giáodục ý thức bảo vệ tim, tránh tác động mạnh vào tim

II/.Phương pháp và Chuẩn bị:

1 Phương pháp:Động não, Trực quan, vấn đáp, tìm tòi

2 Chuẩn bị: - Tranh phóng to hình 16.1, 16.2, tranh hệ tuần hoàn có thêm phần bạch

huyết

- Sơ đồ động hệ hoàn toàn, băng hình sự lưu chuyển của trường trong (nếu có)

III/ Tiến Trình tiết dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:? Em hãy cho biết các thành phần cấu tạo của hệ tuần hoàn máu?

2.Bài mới:

Mở bài: GV cho HS lên bảng chỉ trong tranh các thành phần của hệ tuần hoàn máu Vậy máu lưu thông trong cơ thể như thế nào và tim có trò gì ?

Hoạt động 1: Tìm hiểu về hệ tuần hoàn

-GV: treo tranh, nêu câu hỏi:

+ Hệ tuần hoàn gồm những thành phần nào ?

+ Cấu taọ mỗi thành phần đó như thế nào?

- Cá nhân tự nghiên cứu hình 16.1 SGK tr 51  ghi

- Đại diện nhóm trình bày kết quả, bằng cách chỉ và

thuyết minh trên tranh phóng to

- Các nhóm theo dỏi, nhận xét và bổ sung (nếu cần) 

HS tự rút ra kết luận

- GV đánh giá kết quả của các nhóm và phải lưu ý HS:

+ Với tim: Nữa phải chứa máu đỏ thẫm (màu xanh trên

cây) nửa trái chứa máu đỏ tươi (màu đỏ trên tranh)

+ Còn hệ mạch: Không phải màu xanh là tĩnh mạch,

màu đỏ là máu động mạch

GV: yêu cầu: Trả lời 3 câu hỏi mục  SGK tr 51

I Tuần hoàn máu.

a.Cấu tạo hệ tuần hoàn

- Hệ tuần hoàn gồm tim và hệmạch

+ Tĩnh mạch: Trở về tâm nhĩ.+ Mao mạch: Nối động mạch

và tĩnh mạch

HS quan sát hình 16.1 lưu ý chiều đi của mũi tên và

máu trong động mạch, tĩnh mạch

Hs: - Trao đổi nhóm  thống nhất câu trả lời

Yêu cầu:

+ Điểm xuất phát và kết thúc của mỗi vòng tuần hoàn

+ Hoạt động chao đổi chất tại phổi và các cơ quan

GV: cho lớp chữa bài

GV: đánh giá kết quả của các nhóm, hoàn thành bổ

sung kiến thức cho hoàn chỉnh (Nếu có sơ đồ động

hay băng hình thì GV có thể cho HS quan sát trước 

đổi chiếu với kiến thức hay là để củng cố bài)

*Hoạt động 2:TÌM HIỂU VỀ HỆ BẠCH HUYẾT

- GV: cho HS quan sát tranh  giới thiệu về hệ bạch

huyết để HS nắm được một cách khái quát hệ bạch

huyết

- GV: nêu câu hỏi:

? Hệ bạch huyết gồm những thành phần cấu tạo nào?

- HS: nghiêng cứu hình 16.2 và thông tinh SGK tr.52

trả lời câu hỏi bằng cách chỉ trên hình vẽ

- HS: khác nhận xét bổ sung rút ra kết luận

- GV: nhận xét phần trả lời của HS

- GV: giảng giải thêm: Hạch bạch huyết như một máy

lọc, khi bạch huyết chảy qua các vật lạ vào cơ thể được

giữ lại Hạch thường tập chung ở cửa vào các tạng, các

vùng khớp

- GV: nêu câu hỏi:

+ Mô tả đường đi của bạch huyết trong phân hệ lờn và

+ Vòng tuần hoàn lớn: Từ tâmthất trái  cơ quan (trao đổichất)  Tâm nhĩ phải

+ Vòng tuần hoàn nhỏ: Từ tâmthất phải phổi(trao đổi khí)

 Tâm nhĩ phải

- Máu lưu thông trong toàn bộ

cơ thể là nhờ hệ tuần hoàn

II Lưu thông bạch huyết a.Cấu tạo hệ bạch huyết

Hệ bạch huyết gồm:

- Mao mạch bạch huyết

- Mạch bạch huyết

-Ống bạch huyết tạo thành 2phân hệ: phân hệ lớn và phân

hệ nhỏ

b.Vai trò của hệ bạch huyết

Hệ bạch huyết gồm phân hệ lớn và phân hệ nhỏ Hệ bạch huyết cùng với hệ tuần hoàn thực hiện chu trình luân chuyển môi trường trong của

cơ thể và tham gia bảo vệ cơ thể

3 Củng cố: - Sử dụng câu hỏi 1, 2, 3 cuối bài cũng cố cho các em.

- Nêu chức năng cụ thể của hệ tuần hoàn và kưu thông bạch huyết

4.Dặn dò - Học bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK tr 53.

- Chuẩn bị cho bài 17 và làm trước bài tập ( bảng 17 1 )

- GV hướng dẫn cho HS về nhà làm trước

- Đọc “ Em có biết “ ?

- GV nhận xét lớp