Nghiên cứu hiệu quả ứng dụng việc lồng ghép một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản đội ngũ, đội hình cho học sinh khối 11 trường PTTH lê hồng phong

Xuất phát từ lí do và tầm quan trọng trên chúng tôi tiến hành đề tài "Nghiên cứu hiệu quả ứng dụng việc lồng ghép một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học các nội

Lời cảm ơn !

Để hoàn thành đợc đề tài này, lời đầu tiên tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâusắc tới : Thầy giáo hớng dẫn Đặng Trung Đồng, cùng toàn thể các thầy cô giáo trong khoaGiáo dục thể chất Trờng Đại học Vinh, Ban giám hiệu nhà trờng cùng các thầy cô giáo vàcác em học sinh lớp 11H, lớp 11G trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên - Nghệ An

Với những bớc đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và đặc biệt là thờigian thực nghiệm cho khoá luận còn ngắn Vì vậy Khoá luận này không thể tránh khỏi nhữngmặt thiếu sót, rất mong đợc sự góp ý của các thầy cô giáo cùng các bạn bè đồng nghiệp

để khoá luận này đợc hoàn thiện hơn

1.1.Thực trạng về giáo dục thể chất THPT và vai trò của trò chơi vận

động trong chơng trình giáo dục thể chất ở các trờng THPT hiện nay 5

Chơng II : Mục đích, nhiệm vụ, phơng pháp tiến hành và tổ chức nghiên cứu 9

a Mục đích nghiên cứu 9

c Phơng pháp nghiên cứu

9

d Thời gian nghiên cứu

13

đặt vấn đề

Bác hồ kính yêu của chúng ta lúc sinh thời đã từng nói : " Giữ gìn dân chủ,

xây dựng nớc nhà, gây đời sống mới việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công Mỗi ngời dân yếu ớt là làm cho cả nớc yếu ớt một phần, mỗi ngời dân khoẻ mạnh

là góp phần làm cho cả nớc mạnh khoẻ …"

Việc giáo dục cho thế hệ trẻ phát triển một cách toàn diện về đức - trí - thể

- mỹ là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu Thế hệ trẻ là lực lợng kế tục

sự nghiệp Cách mạng của đất nớc Vì vậy mà Đảng và Nhà nớc ta đặc biệt quantâm và xác định rõ việc bồi dỡng, giáo dục cho thế hệ trẻ có sức khoẻ dồi dào, cóthể chất cờng tráng, có tâm hồn và phẩm chất trong sáng, có trí tuệ phát triểncao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp giáo dục Hơn nữamột nền tảng có sự đóng góp hết sức quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốcgia đó là việc giáo dục thể chất trong nhà trờng phổ thông Đây chính là lực lợng

nòng cốt cho một xã hội đang phát triển, là lớp ngời kế tục sự nghiệp Cách mạngcủa Đảng, của nhân dân Họ sẵn sàng bớc vào một cuộc sống lao động và bảo vệ

Tổ quốc phù hợp với mục tiêu của nhà trờng dới chế độ xã hội chủ nghĩa là đàotạo, bồi dỡng thế hệ Cách mạng cho đời sau

Để làm tốt nhiệm vụ trên thì Thể Dục Thể Thao là một nhân tố rất quantrọng đồng thời cũng chính là một bộ phận cấu thành nền giáo dục quốc dân Vớimục đích đào tạo con ngời mới xã hội chủ nghĩa có trình độ văn hoá, có sức khoẻ

và có đạo đức tốt Trong đó bộ môn thể dục nói riêng là một nội dung quan trọngcủa Thể Dục Thể Thao nói chung

Trong lĩnh vực giáo dục thể chất để rèn luyện những kỹ năng vận động cơbản cho học sinh thì điều quan trọng là chúng ta cần phải biết vận dụng phơngpháp giảng dạy phù hợp nhằm nâng cao chất lợng giáo dục thể chất ở đây chúngtôi muốn đề cập tới phơng pháp sử dụng và lồng ghép trò chơi vận động nhằm gâyhứng thú cho học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ

Trong chơng trình thể dục dành cho học sinh phổ thông do Bộ giáo dục và

đào tạo ban hành gồm ba nội dung chính đó là : thể dục, điền kinh và các môn tựchọn Mà trong đó các nội dung cơ bản của thể dục bao gồm thể dục tay không,thể dục với dụng cụ nhẹ, thể dục tự do, thể dục đồng diễn, thể dục cơ bản - độihình đội ngũ Tuy nhiên, do phạm vi nghiên cứu của đề tài này chúng tôi chỉ đề

cập tới nội dung "thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ" Đây là một nội dung quan

trọng, nó góp phần xây dựng và uốn nắn những t thế đúng, cơ bản ban đầu, chốnglại các t thế sai lệch do quá trình học tập và sinh hoạt gây ra Đồng thời nó còn cótác dụng giáo dục phẩm chất, ý thức tổ chức kỷ luật, xây dựng tinh thần đoàn kết,tính đồng đội Hơn nữa thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ cần bồi dỡng nhữngkiến thức cơ bản có tính chất nền tảng ban đầu và đợc xem nh là một phơng tiện

để truyền tải các kiến thức khác trong một giờ học thể dục Vì vậy tất cả các nộidung thể dục khác đều cần phải sử dụng đến nó

Mặt khác, trong quá trình tập luyện các bài tập thể dục cơ bản - đội hình

đội ngũ lại thờng là những động tác đơn điệu, biên độ và cờng độ động tác lặp đilặp lại nhiều lần nên dễ gây nhàm chán và dẫn đến chóng mệt mỏi cho học sinh

do quá trình ức chế chiếm u thế Vả lại, do đặc diểm tâm lí lứa tuổi học sinh nóichung đều thích hoạt động vui chơi, tự do thoải mái, không thích gò bó trong mộtkhuôn khổ Trong thực tế mỗi bài tập thể chất chỉ có thể đạt đợc hiệu quả caonhất khi ngời tập có tinh thần tự giác, tích cực chủ động và có độ hng phấn cao.Chính vì vậy cần phải có phơng pháp gây hứng thú cho học sinh trong quá trình

tập luyện các bài tập mang tính chất đơn điệu và nhàm chán Một trong những

ph-ơng pháp gây hứng thú có hiệu quả cho học sinh đó là việc lồng ghép các nộidung trò chơi vận động vào các tiết học thể dục Nhng lồng ghép nh thế nào vàthời gian bao nhiêu cho một tiết lên lớp là vấn đề chúng ta cần quan tâm Sự lồngghép các nội dung trò chơi hợp lí cũng là một khoa học trong giảng dạy thựchành Nhằm chuyển vùng hng phấn trong trung khu vận động của bán cầu đạinão Để tạo luồng hng phấn mới cho những tiết học sau đạt hiệu quả cao Trongthực tế mỗi trò chơi vận động đều mang lại mục đích rõ ràng Nó cho phép hoànthiện các năng lực vận động của học sinh, tạo cho học sinh có độ hng phấn caotrong tập luyện và thực hiện bài tập một cách tự giác tích cực Thông qua nộidung trò chơi còn góp phần giáo duc và hình thành cho học sinh tinh thần đồng

đội, lòng nhân ái, tình bạn Xây dựng tác phong khẩn trơng nhanh nhẹn, tính kỷluật, sáng tạo Hơn nữa trong quá trình chơi để hoàn thành nhiệm vụ của mìnhmột cách tốt nhất thì các em cần phải tập trung cao độ phát huy trí thông minhsáng tạo để xử lí các tình huống xẩy ra rất nhanh trong các trò chơi Đây chính làyếu tố kích thích sự tập trung hng phấn cho học sinh

Theo Páplốp - nhà sinh lí học nổi tiếng của nớc Nga thì : "Nghỉ ngơi tích

cực, đúng lúc nhằm tạo sự hng phấn cao trong các giờ học tiếp theo và đề phòng các khả năng xẩy ra chấn thơng trong hoạt động thể dục thể thao " Đặc biệt là

trong quá trình giảng dạy thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ là một nội dung mangtính chất dễ nhàm chán Điều này dễ gây ức chế cho ngời tập vì vậy mà việc lồngghép các nội dung trò chơi vào các tiết học thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ làmột việc làm cần thiết

Xuất phát từ lí do và tầm quan trọng trên chúng tôi tiến hành đề tài

"Nghiên cứu hiệu quả ứng dụng việc lồng ghép một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản -

đội hình đội ngũ cho học sinh khối 11 Trờng THPT Lê Hồng Phong -

H-ng Nguyên - Nghệ An"

Chơng I Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Nhiệm vụ cơ bản mang tính chiến lợc của Thể Dục Thể Thao là hai quá trình giáo dục và giáo dỡng Nó góp phần bảo vệ và tăng cờng cho sức khoẻ của nhân dân, đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên Bên cạnh đó nó còn có tác dụng giáo dục đạo đức, xây dựng nhân cách, nâng cao dân trí và siết chặt tình đoàn kết hữu nghị.

Giáo dục thể chất trong nhà trờng là một bộ phận không thể thiếu trong nềngiáo dục xã hội chủ nghĩa Nó có tác dụng tích cực đối với sự hoàn thiện cá tính,nhân cách và thể chất của học sinh Nhằm đào tạo con ngời mới phát triển toàndiện phục vụ đắc lực cho sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nớc, giữvững an ninh quốc phòng Trong giai đoạn hiện nay mục tiêu quan trọng của giáodục thể chất trong trờng học là góp phần thực hiện theo tinh thần nghị quyết Đạihội Đảng toàn quốc lần thứ VII Đó là, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi d -ỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có tri thức, có tay nghề có năng lựcthực hành, tự chủ và sáng tạo Theo nghị quyết hội nghị TW II khoá VIII về giáodục và đào tạo thì : "Giáo dục thể chất trong nhà trờng là một bộ phận hữu cơ củamục tiêu giáo dục, đào tạo Đồng thời là một nội dung của giáo dục toàn diện chothế hệ trẻ, nhằm đào tạo nguồn tri thức mới có năng lực thể thao, có sức khoẻthích ứng với điều kiện phức tạp và cờng độ lao động cao Đó là lớp ngời pháttriển cao về trí tuệ, cờng tráng về thể chất phong phú về tinh thần, trong sáng về

đạo đức Mục tiêu chiến lợc này thể hiện rõ những yêu cầu mới về sức khoẻ, nănglực, trí tuệ của lớp ngời lao động mới trong nền kinh tế tri thức Nhằm phục vụ

đắc lực cho công cuộc xây dựng và đổi mới đất nớc"

1.1 Thực trạng về giáo dục thể chất THPT và vai trò của trò chơi vận

động trong chơng trình giáo dục thể chất ở các trờng THPT hiện nay.

Qua nghiên cứu tâm sinh lí lứa tuổi của học sinh THPT thì ở giai đoạn nàycác em chuẩn bị hoàn thiện về mọi mặt cả tâm và sinh lí Để chuẩn bị bớc vàomột cuộc sống mới lao động và bảo vệ Tổ quốc Đây là bớc chuyển quan trọng vềmặt tâm sinh lí của các em, phần lớn các em đều muốn khẳng định mình Hiệnnay việc giáo dục thể chất cho học sinh nói chung và học sinh THPT nói riêng ởcác trờng phổ thông thuộc nhiều địa phơng khác nhau còn gặp nhiều khó khăn.Một phần do đội ngũ giáo viên còn thiếu, mặt khác cơ sở vật chất phục vụ choviệc giảng dạy còn gặp nhiều khó khăn và không đảm bảo chất lợng Bên cạnh đónhững học sinh thuộc vùng nông thôn, miền núi do hoàn cảnh điều kiện kinh tếcủa gia đình còn gặp nhiều khó khăn nên việc vui chơi còn gặp hạn chế nhất định.Ngay cả việc vui chơi trên lớp học còn đợc ít giáo viên sử dụng hoặc sử dụng thì

còn nghèo nàn về kiến thức trò chơi Trong khi đó ở lứa tuổi học sinh THPT nóichung thì phần lớn việc học tập của các em chiếm hầu hết thời gian trong ngày.

Do đó để tránh đợc sự mệt mỏi về đầu óc, sự căng thẳng về mặt tinh thần thì cầntạo ra sân chơi th giãn cho các em Giúp cho các em có điều kiện lĩnh hội vốn vănhoá truyền thống của dân tộc và của nhân loại Điều đó không những làm phongphú thêm vốn tri thức mà còn làm cho tâm hồn vui vẻ Tránh đợc sự căng thẳngkhông cần thiết về mặt tâm lí, đảm bảo về mặt thể chất phục vụ cho việc học tậpsinh hoạt đạt kết quả cao Nhng để đáp ứng đợc điều đó thì việc vận dụng và lồngghép các nội dung trò chơi vào quá trình học tập và sinh hoạt phải thể hiện đợcvốn hệ thống tri thức nh sau :

- Hệ thống tri thức hiểu biết về tác dụng phong phú của thiên nhiên tới việc

năng cao và bảo vệ sức khoẻ

- Hệ thống tri thức cơ bản về vệ sinh, chế độ sinh hoạt, dinh dỡng lao động.

- Hệ thống tri thức cơ bản về phòng bệnh, chữa bệnh.

- Hệ thống tri thức cơ bản về phơng pháp tập luyện thể dục thể thao và trò

chơi Hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động cơ bản tự nhiên trong cuộc sống

Trong đó hệ thống tri thức cơ bản về phơng pháp tập luyện thể dục thể thao

và trò chơi có ý nghĩa quan trọng Đối với trẻ em nói chung và lứa tuổi học sinhTHPT nói riêng thì trò chơi đợc xem nh là một thế giới tinh thần thu nhỏ Thôngqua các hoạt động trò chơi đợc lồng ghép vào nội dung giáo dục thể chất trờnghọc thì từng bớc chuẩn bị cho học sinh về mặt thể chất và tinh thần để cho các emsẵn sàng bớc vào cuộc sống tự lập và làm chủ đợc chính mình Xét về góc độ giáodục, trò chơi là một nội dung quan trọng Thực hiện chức năng chuẩn bị cho thế hệtrẻ về một tinh thần trong sáng hồn nhiên, một thể chất cờng tráng và sự hiểu biếtphong phú

ở Việt nam từ năm 1970 đến nay đã có nhiều công trình nghiên cứu về tròchơi vận động Cụ thể "Trò chơi rèn luyện của Hoàng Đạo Thuý - 1975", "Tròchơi thi đấu giải của Trịnh Trung Hiếu, Dơng Nghiệp Chí - 1986" Đến năm 1995tác giả Lê Anh Thơ đã có đề tài nghiên cứu về "Trò chơi vận động dân gian và lờihát đồng giao"

Từ những thực trạng trên, thì việc nghiên cứu ứng dụng và lồng ghép cáctrò chơi vận động cho học sinh trong quá trinh giáo dục thể chất ở các trờng phổthông là việc làm hết sức quan trọng Hơn nữa mục đích của đề tài mà chúng tôitiến hành là trên cơ sở nghiên cứu những đặc điểm tâm sinh lí của học sinh phổthông Chúng tôi đã lựa chọn một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho

học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ Bởi đây là mộttrong những nội dung quan trọng của thể dục thể thao nói chung và của bộ mônthể dục nói riêng Nó có tác dung rèn luyện các t thế đúng ban đầu, tính chính xác,tính kỷ luật Bên cạnh đó nó còn góp phần uốn nắn có hiệu quả các t thế sai lệch,tác động có lựa chọn lên từng bộ phận Tuy nhiên các động tác của các bài tập thểdục cơ bản - đội hình đội ngũ thờng mang tính chất đơn điệu, biên độ và cờng độ

động tác lặp đi lặp lại nhiều nên dễ gây nhàm chán, và dẫn đến ức chế và mệt mỏicho học sinh trong quá trình tập luyện Vì vậy mà việc lồng ghép các nội dung tròchơi vào các nội dung học thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ nhằm tạo hứng thú, h-

ng phấn cho học sinh là việc làm cần thiết

1.2 Đặc điểm và phơng pháp giảng dạy trò chơi.

Trong thực tế các trò chơi vận động đợc sử dụng trong quá trình giáo dụcthể chất cho học sinh đều mang sẵn tính mục đích rõ ràng Trong quá trình chơihọc sinh tiếp xúc với nhau cời nói vui vẻ Từ đó tình bạn, lòng nhân ái, tinh thầntập thể đợc hình thành Đồng thời qua đó xây dựng cho học sinh tác phong nhanhnhẹn, khẩn trơng, tính kỷ luật, sáng tạo, góp phần giáo dục đạo đức cho học sinh

Có thể nói hoạt động trò chơi mang tính t tởng cao, trong quá trình chơi các embộc lộ tình cảm hồn nhiên, rõ ràng nh : vui mừng khi thắng lợi, buồn khi thấtbại vì tập thể mà mỗi cá nhân phải cố gắng phát huy khả năng tối đa của mình

để giành phần thắng cho đội Đây là đặc tính ganh đua rất cao của trò chơi vận

động, do đó mà trong quá trình chơi đòi hỏi các em phải nỗ lực cơ bắp cũng nh sựtập trung hng phấn cao độ

Để giảng dạy tốt cũng nh sử dụng phơng pháp lồng ghép trò chơi vận độngvào các tiết dạy thể dục đạt hiệu quả cao thì nhiệm vụ đầu tiên của ngời giáo viên

là phải biết lựa chọn sau đó phải biên soạn thành giáo án giảng dạy Đặc biệt phải

bố trí thời gian cũng nh khối lợng hợp lí, và với trò chơi nào bố trí đầu buổi, giữabuổi cho hợp lí và khoa học Ngoài ra giáo viên cần chủ động chuẩn bị phơng tiệnphục vụ cho việc giảng dạy hoặc có thể giao cho học sinh chuẩn bị nhng với điềukiện đó là phơng tiện đơn giản, dễ làm và cuối cùng là chọn địa điểm thích hợp tổchức trò chơi cho học sinh Công việc tổ chức đợc quy định trong một số nhiệm vụ

nh : Tập hợp học sinh theo đội hình nào, phân chia thành các đội ra làm sao tuỳtheo tính chất của từng trò chơi Giáo viên chọn vị trí thích hợp để giải thích và

điều khiển trò chơi Ngoài ra giáo viên còn phải chọn đội trởng cho từng đội, phânvai hoặc nhờ học sinh hỗ trợ về công tác trọng tài trong quá trình chơi

Khi tổ chức trò chơi cho học sinh giáo viên cần nắm vững nội dung và tiếntrình thực hiện để giải thích cho học sinh cách thức và luật chơi một cách ngắngọn dễ hiểu, điều khiển trò chơi linh hoạt Bởi vì tâm lí của học sinh khi đợc thamgia trò chơi thờng có độ hng phấn cao do đó tránh sự gây ức chế ban đầu do vậygiáo viên không nên giải thích quá dài dòng Hơn nữa việc giới thiệu và giải thíchtrò chơi cũng là một nghệ thuật của giáo viên Để lôi cuốn học sinh tham gia mộtcách nhiệt tình thì giáo viên cần có sự tích luỹ về phơng pháp, kinh nghiệm tổchức trò chơi Khi học sinh bớc vào trò chơi thì giáo viên đóng vai trò là một trọngtài trên sân thi đấu Giáo viên có nhiệm vụ giải thích những tình huống phạm luật,thống kê điểm để quyết định đội thắng đội thua Chú ý quan sát để có sự đánh giáthực chất cũng nh ý thức tham gia trò chơi của từng đội Và cuối cùng cần phải

điều khiển tiến trình của trò chơi một cách khoa học, sáng tạo Bởi vì ở lứa tuổihọc sinh các em rất hiếu động có nh vậy mới tạo đợc không khí sôi nổi vui vẻ.Làm tốt đợc điều đó cũng là một nghệ thuật s phạm của giáo viên

Chơng II Mục đích, nhiệm vụ, phơng pháp và tiến hành tổ

chức nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu.

Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lí học sinh THPT và những đặc

điểm về phơng pháp sử dụng trò chơi vận động trong giáo dục thể chất Đề tài đợctiến hành lựa chọn những trò chơi vận động có hiệu quả gây hứng thú cho họcsinh khi học các nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ nhằm góp phần nângcao hiệu quả của môn học cũng nh trong công tác giáo dục thể chất ở các trơngphổ thông hiện nay

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Nhiệm vụ 1 : Xác định một số đặc điểm tâm sinh lí và các vấn đề liên quan

đến việc sử dụng trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học cácnội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ

Nhiệm vụ 2 : Lựa chọn một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho

học sinh lớp 11 trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên - Nghệ An khi họccác nội dung thể dục cơ bản - đội hì nh đội ngũ

Nhiệm vụ 3 : Đánh giá hiệu quả ứng dụng và lồng ghép một số trò chơi vận

Phơng pháp này chúng tôi sử dụng để tổng hợp những tài liệu có liên quan

đến đề tài Nhằm tìm hiểu tình hình phát triển của Thể Dục Thể Thao nói chung

và các phơng pháp vận dụng, lồng ghép trò chơi vận động nhằm gây hứng thúcho học sinh khi học nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ Các tài liệu cóliên quan này còn có tác dụng mở rộng kiến thức lí luận, tâm sinh lí lứa tuổiTHPT, các phơng pháp giáo dục

độ linh hoạt trong tập luyện Đặc điểm nổi bật của phơng pháp này là ngời quansát trực tiếp tiếp cận thực tế khách quan tới đối tợng nghiện cứu.

Các hình thức quan sát :

 Quan sát trực tiếp trong giờ giảng dạy

 Quan sát qua tiết học do đồng nghiệp giảng dạy

2.3.3 Phơng pháp phỏng vấn.

Đây là phơng pháp chúng tôi sử dụng bằng hai hình thức : phỏng vấn trựctiếp và phỏng vấn gián tiếp mà đối tợng phỏng vấn là Những giáo viên có kinhnghiệm đang giảng dạy tại các trờng đại học, trờng THPT và phỏng vấn học sinh.Những ý kiến đó đã giúp chúng tôi khẳng định hớng giải quyết nhiệm vụ của đềtài một cách tốt nhất

2.3.4 Phơng pháp thực nghiệm s phạm.

Đây là phơng pháp sử dụng phổ biến trong các đề tài nghiên cứu về linhcvực giáo dục thể chất Chúng tôi đã thực nghiệm trên các nhóm đối tợng là họcsinh lớp 11H và 11G trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên - Nghệ An Saukhi đề xuất một số trò chơi trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn nhằm xác

định hiệu quả các trò chơi đợc lựa chọn Chúng tôi tiến hành thực nghiệm songsong và đối tợng nghiên cứu đợc chia làm hai nhóm : nhóm thực nghiệm và nhóm

đôi chứng

2.3.5 Phơng pháp dùng bài thử.

Trong quá trình nghiên cứu, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra thử một số chỉ

số thể lực ban đầu trớc khi bớc vào thực nghiệm.Phơng pháp này nhằm đánh giámột phần về trình độ thể lực chung của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng

2.3.6 Phơng pháp toán học thống kê.

Sau khi đã thu đợc các số liệu chúng tôi đã sử dụng toán học thống kê để sử

lí các thông tin có liên quan

Các công thức đợc sử dụng :

2.3.6.1. Công thức tính giá trị trung bình cộng :

n X

X : là giá trị trung bình cộng

i

x : là giá trị thành tích từng cá thể

2 2

B A

n n

X X t

2 2

B i A

i A



2.3.6.5 Công tức tính hệ số biến sai

0 0 100

2.4 Tiến hành tổ chức nghiên cứu.

2.4.1 Thời gian nghiên cứu.

Đề tài đợc tiến hành từ ngày 01/10/2003 đến 30/05/2004 và đợc chia thànhcác giai đoạn cụ thể nh sau :

 Giai đoạn 1 : Từ ngày 01/10/2003 đến ngày 01/12/2003.

Đọc tài liệu, xác định hớng nghiên cứu và đặt tên cho đề tài.

 Giai đoạn 2 : Từ ngày 01/12/2003 đến ngày 18/01/2004.

Xây dựng đề cơng, lập kế hoạch nghiên cứu và thông qua tổ bộ môn Thểdục - Khoa Thể dục - Trờng Đại học Vinh

 Giai đoạn 3 : Từ ngày 18/01/2004 đến ngày 30/04/2004.

Giải quyết các nhiệm vụ mà đề tài đặt ra và viết bản thảo

 Giai đoạn 4 : Từ ngày 30/04/2004 đến ngày 30/05/2004.

Chỉnh lí số liệu, hoàn thành bản chính, tập báo cáo và báo cáo trớc hội

đồng nghiệm thu khoá luận tốt nghiệp

2.4.2 Đối tợng nghiên cứu.

Học sinh lớp 11H và lớp 11G Trờng THPT Lê Hồng Phong Hng Nguyên Nghệ An Số lợng là 90 em trong đó có 45 em ở nhóm thực nghiệm là lớp 11H và

-45 em ở nhóm đối chứng là lớp 11G

2.4.3 Địa điểm nghiên cứu.

- Trờng Đại học Vinh - Nghệ An.

- Trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên - Nghệ An.

2.4.4 Trang thiết bị nghiên cứu.

3.1 Giải quyết nhiệm vụ một.

Xác định một số đặc điểm tâm sinh lí và các vấn đề liên quan đến việc sửdụng trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học các nội dung thểdục cơ bản - đội hình đội ngũ

Trò chơi vận động là một hoạt động giúp cho ngời chơi nhanh chóng hoànthiện các năng lực vận động, phát triển các tố chất thể lực đồng thời đây là mộthoạt động giúp cho ngời chơi có độ hng phấn cao trong quá trinh vận động Tròchơi đợc sử dụng đạt hiệu quả cao do có tính lôi cuốn mạnh mẽ Ngời tham giatrò chơi luôn phát huy đợc tính tích cực tự giác và dễ gây hứng thú tập trung cao.Mỗi trò chơi đều có tác dụng và ý nghĩa khác nhau, vì vậy việc lựa chọn các tròchơi phụ thuộc vào nhiều yếu tố : Đặc điểm tâm sinh lí, lứa tuổi, mục đích vànhiệm vụ cần giải quyết Chúng ta đi tìm hiểu từng vấn đề cụ thể để có thể lựachọn ra những trò chơi phù hợp

3.1.1 Về mặt tâm lí.

ở lứa tuổi THPT thì các cơ quan trong cơ thể cũng nh các chức năng tâm lícủa các em vẫn còn tiếp tục phát triển Cụ thể nh : Các em tỏ ra mình là ngời lớn,hiểu biết rộng và thích hoạt động, có nhiều ớc mơ và hoài bão trong cuộc sống.Giai đoạn này do quá trình hng phấn chiếm u thế nên các em tiếp thu cái mớinhanh nhng cũng có sự biểu hiện chóng nhàm chán, chóng quên và các em dễ bịmôi trờng ngoài tác động vào và tạo nên sự đánh giá cao về bản thân Khi thànhcông thờng tỏ ra vui vẻ thậm chí còn tự kiêu, tự mãn, nhng khi thất bại lại tỏ rahụt hẫng và hay thất vọng Hơn nữa ở giai đoạn này cũng có một bộ phận không ítnhững em thờng biểu hiện rụt rè và nhanh nản chí vì vậy sự năng nổ, tính linhhoạt trở nên giảm đi nhiều

Nh vậy sự phát triển tâm lí là quá trình chuyển từ cấp độ này sang cấp độkhác ứng với mỗi cấp độ là gắn với từng giai đoạn của lứa tuổi nhất định Chínhvì vậy khi tiến hành công tác giáo dục thể chất cho các em ở lứa tuổi này cần phảiuốn nắn, nhắc nhở, chỉ đạo định hớng và động viên cho các em hoàn thành nhiệm

vụ Đồng thời phải có sự biểu dơng khuyến khích cũng nh phê bình nhắc nhở kịpthời

Trong quá trình giảng dạy cần phải lựa chọn nội dung, phơng pháp và có

định hớng đúng đắn Nhằm làm tăng hiệu quả bài tập, tránh đợc sự nhàm cháncho ngời tập Tuy nhiên phải phù hợp với cơ sở vật chất, điều kiện tập luyện, có

nh vậy mới tạo nên đợc sự phát triển cân đối về mọi mặt

3.1.2 Về mặt giải phẫu sinh lí.

ở lứa tuổi này cơ thể các em vẫn còn tiếp tục phát triển mạnh Khả nănghoạt động của các cơ quan,bộ phận trong cơ thể đợc nâng cao :

 Hệ xơng :

ở thời kỳ này toàn bộ hệ xơng của các em tăng một cách đột ngột về chiềudài lẫn chiều dày, đàn tích xơng giảm do hàm lợng Mg, P, Ca trong xơng tăng vàxuất hiện sự cốt hoá ở một số bộ phận nh mặt cột sống chẳng hạn Các tổ chứcsụn đợc thay thế bằng các mô xơng nên cùng với sự phát triển chiều dài của xơngcột sống thì khả năng biến đổi cột sống không giảm mà trái lại còn tăng lên và có

xu hớng cong vẹo

 Hệ cơ :

ở giai đoạn này hệ cơ phát triển với tốc độ nhanh để đi đến hoàn thiện

nh-ng vẫn chậm hơn so với hệ xơnh-ng Khối lợnh-ng cơ tănh-ng rất nhanh, đàn tích cơ tănh-nglên không đều chủ yếu là nhỏ và dài Do vậy khi có hoạt động chóng dẫn đến mệtmỏi vì sự phát triển không cân đối đó nên khi giảng dạy giáo viên cần tăng c ờngcác bài tập phát triển cơ bắp cho các em

 Hệ thần kinh :

ở giai đoạn này hệ thần kinh tiếp tục phát triển mạnh và đi đến hoàn thiệnkhả năng t duy nhất là khả năng tổng hợp và phân tích trừu tợng hoá phát triển.Tạo điều kiện cho sự hình thành phản xạ có điều kiện Ngoài ra do sự hoạt độngcủa tuyến giáp trong tuyến sinh dục, tuyến yên và các tuyến nội tiết khác làm cho

sự hng phấn của hệ thần kinh chiếm u thế Vì vậy gây ra sự ức chế không cânbằng làm ảnh hởng lớn đến quá trình tập luyện thể dục thể thao Do đó trong quátrình tập luyện các bài tập mang tính đơn điệu, có biên độ và cờng độ động tác lặp

đi lặp lại thì chóng nhàm chán và mệt mỏi

 Hệ tuần hoàn :

ở giai đoạn này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển mạnh để kịp thời đáp ứngphát triển toàn thân Nhng còn thiếu cân đối, gây nên sự mất cân bằng tạm thờicủa cơ thể nh sau : Tạo nên sự mất cân bằng của hệ tim và hệ mạch máu, dungtích tăng lên gấp đôi so với lứa tuổi thanh thiếu niên nhng đàn tích của hệ mạchmáu chỉ tăng gấp rỡi Hệ tuần hàon tạm thời bị rối loạn, gây nên hiện tợng thiếumáu từng bộ phận trên não Nguyên nhân đó làm cho huyết áp ở lứa tuổi này tăngcao đột ngột, mạch máu không ổn định dẫn đến khi hoạt động vận động chóngmệt mỏi Vì vậy khi giảng dạy giáo viên cần có sự lựa chọn cho học sinh tập vớikhối lợng phù hợp Cụ thể theo nguyên tắc : Từ nhẹ đến nặng, từ đơn giản đến

phức tạp Tránh tăng lợng vận động đột ngột làm ảnh hởng không tốt đến sự pháttriển của mạch máu

 Hệ hô hấp :

ở giai đoạn này phổi của các em phát triển mạnh nhng cha đợc đều đặn Khungngực còn nhỏ hẹp nên các em thở nhanh và không có sự ổn định của dung tíchsống, thông khí phổi Đó chính là nguyên nhân gây mệt mỏi cho các em khi tậpluyện và tần số hô hấp của các em tăng cao khi hoạt động Gây nên hiện tợngthiếu oxy và đây cũng là một trong những nguyên nhân gây mệt mỏi

Từ những đặc điểm tâm sinh lí nói trên thì trong quá trình giảng dạy và rèn luyệncác tố chất vận động cũng nh thể lực nói chung, việc quan trọng là chúng ta lựachọn phơng pháp khoa học để giảng dạy Nhằm tạo điều kiện cho các em có hứngthú say mê học tập, phát huy đợc tinh thần tự giác tích cực chủ động và sáng tạocủa học sinh Góp phần nâng cao chất lợng giáo dục nói chung và công tác giáodục thể chất nói riêng trong nhà trờng phổ thông hiện nay

3.1.3 Cơ sở của việc giảng dạy nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội

ngũ.

Để giải quyết thuận lợi nhiệm vụ giáo dục thể chất trong thời gian đangngồi trên ghế nhà trờng, cần phải sử dụng một tổ hợp các phơng tiện giáo dục thểchất Trong đó thể dục là một nội dung đóng vai trò hết sức quan trọng

Thể dục hay nói cách khác chính xác hơn là các bài tập thể dục, nó là một

bộ cấu thành của chơng trình giáo dục thể chất từ lớp 1 đến lớp 12 và tiêu chuẩnrèn luyện thân thể Sở dĩ có đợc vai trò đó là vì thể dục góp phần rèn luyện và uốnnắn các t thế đúng ban đầu Bên cạnh đó nó còn có tác dụng uốn nắn có hiệu quảcác t thế sai lệch, tác động có lựa chọn đến từng bộ phận Phát triển toàn diện các

tố chất thể lực và dễ dàng điều khiển lợng vận động trong quá trình tập luyện Vìvậy khi tiến hành giảng dạy các nội dung thể dục cơ bản - đội hình đội ngũ thìcần :

- Nắm vững những kỹ năng thực dụng

- Nắm đợc cách làm các bài tập thể dục khác có trong sách giáo khoa, đểthờng xuyên vận dụng nhằm phát các tố chất thể lựa cơ bản trong cuộcsống

- Thông qua việc học các bài tập thể dục nh thể dục cơ bản - đội hình độingũ Hình thành đợc các t thế đúng đắn, chính xác, rèn luyện nhữngphẩm chất nh tính tổ chức, tính kỷ luật, ý thức tập thể

3.1.4 Đặc điểm và cách thức phân loại trò chơi vận động.

Trò chơi vận động là một trong những loại hình hoạt động vận động xuấthiện sớm Các trò chơi phản ánh đời sống thực tiễn, sự mô phỏng cờng điệu hoáhoạt động con ngời, động vật và cỏ cây trong thiên nhiên Động lực trực tiếp trongquá trình tập luyện chính là nội dung ý nghĩa của nó Đặc điểm nổi bậtk của tròchơi đó là sự đua tranh vui vẻ, làm thoả mãn ớc vọng chiến thắng, niềm vui tronggiao tiếp và sự tranh đua với tình huống xẩy ra luôn thay đổi bất ngờ Các hìnhthức đi, chạy, nhảy, nhún, vợt vật cản, leo trèo tự vệ gọi chúng là trò chơi vận

động

Trong quá trình giáo dục thể chất, phơng pháp lồng ghép trò chơi vận động

đợc sử dụng tơng đối rộng rãi và mang lại hiệu quả cao, nhất là lứa tuổi thanhthiếu niên, nhi đồng Ưu điểm của phơng pháp này là vừa chơi, vừa học tạo chohọc sinh trạng thái hng phấn cao trong học tập, rèn luyện và tăng cờng sức khoẻ

Về nguyên tắc phơng pháp lồng ghép trò chơi vào nội dung giáo dục thểchất thì có thể sử dung bất cứ vào bài tập nào Đặc biệt việc lồng ghép trò chơivào các bài tập thể dục là rất cần thiết Bởi ý nghĩa và tác dung của các bài tập nhbài thể dục cơ bản, đội hình đội ngũ, mang vác là rất cao đối với công tác giáodục thể chất Trong khi đó các động tác của bài tập lại mang tính đơn điệu dễ gâynhàm chán vì vậy việc lồng ghép nội dung trò chơi vào các nội dung thể dục đó làrất cần thiết trong việc gây hứng thú tập luyện cho học sinh Tất nhiên chúng taphải tổ chức sắp xếp sao cho phù hợp với nội dung, điều kiện của tiết học Khi tổchức sắp xếp, lồng ghép một trò chơi vào tiết học thể dục, chúng ta cần lựa chọnchủ đề hợp lí với hoàn cảnh diễn biến của tiết học Tuỳ thuộc vào những điều kiệnkhác nhau mà ta nên lồng ghép nội dung trò chơi vào đầu, giữa hay cuối phần cơbản của buổi học Bởi vì ta có thể vận dụng vào tiết học để gây hứng thú trong giờhọc đó hoặc nhằm tạo hng phấn cho các em học tốt vào các tiết học sau

Do những đặc điểm và yêu cầu về tính tự lập, sáng kiến, nhanh trí, khéo léo

và luôn có sự thay đổi thờng xuyên bất ngờ các tình huống trong tiến trình chơi.Buộc ngời chơi phải giải quyết nhiệm vụ trong thời gian ngắn Do đó nó huy động

đầy đủ các khả năng vận động cảu cơ thể cũng nh sự nhanh trí, tập trung cao độcủa ngời chơi

Căn cứ vào các đặc điểm trên ngời ta chia trò chơi vận động thành ba nhóm:

- Nhóm 1 : Trò chơi thể thao.

Gồm các môn cầu lông, bóng đá, bóng bàn, bóng ném, bóng rổ, bóngchuyền Các môn thể thao này đều phải có luật chơi chặt Trong thi đấu thờng ítnhất có 1 đến 2 trọng tài điều khiển.

- Nhóm 2 : Trò chơi thể thao đơn giản.

Gồm nhng trò chơi trong đó có những hiện tợng của đời sống thực tiễn, đợcphản ánh một cách gián tiếp các quan hệ tranh đua và phối hợp hoạt động của ng-

ời chơi đặt lên vị trí hàng đầu Thờng trong các trò chơi này phải có trọng tài đểquan sát việc thi hành luật chơi và đánh giá kết quả của trò chơi Các trò chơi đơngiản lại có tính chất và luật lệ khác nhau, do tính chất đơn giản hấp dẫn dễ tổchức nên lại có tác dụng tích cực Vì vậy hiện nay các trò chơi thể thao đơn giản

đợc áp dụng rộng rãi trong giáo dục thể chất Đặc biệt là việc lồng ghép nội dungtrò chơi vận động vào nội dung học thể dục ở các trờng phổ thông

- Nhóm 3 : Trò chơi mô phỏng.

Loại trò chơi này bao giờ cũng chọn một chủ đề để phản ánh tợng trng mộthiện tợng nào đó trong gia đình, xã hội, thiên nhiên Trò chơi mô phỏng tự dokhông có nội dung cấu trúc cố định, không có luật và quy định chặt chẽ Tuynhiên trò chơi mô phỏng cũng có luật lệ thi đấu theo chủ đề, có kết cấu trình tựquy định và tính ganh đua

Có thể nói rằng với những đặc tính về nội dung cũng nh hình thức của tròchơi nh tính tự lập, sáng kiến, nhanh trí, khéo léo, không khí vui vẻ Chính lànhững yếu tố tạo cho ngời chơi có sự hứng thú say mê để hoàn thành tốt nhiệm vụcủa mình Bên cạnh đó trò chơi còn có tác dụng hình thành các kỹ xảo vận động

mà chủ yếu là các tố chất thể lực, năng lực vận động Nó góp phần nâng cao chấtlợng giáo dục thể chất trong trờng học

3.2 Giải quyết nhiệm vụ II.

Lựa chọn một số trò chơi vận động nhằm gây hứng thú cho học sinh lớp 11trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên - Nghệ An

3.2.1 Cơ sở của việc lựa chọn một số trò chơi vận động nhằm gây hứng

thú cho học sinh trong quá trình giáo dục thể chất.

Xuất phát từ mục đích của đề tài là lựa chọn và lồng ghép nội dung trò chơivận động nhằm gây hứng thú cho học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản -

đội hình đội ngũ Chúng tôi đã tham khảo các trò chơi ở trong cuốn "100 trò chơivận động" của tác giả Trần Đồng Lâm, cuốn "72 trò chơi tập thể " của tác giả

Trần Quang Đức và giáo trình "trò chơi vận động dùng cho sinh viên Đại học ThểDục Thể Thao" của NXB Thể Dục Thể Thao Những trò chơi đợc lựa chọn hoàntoàn phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh THPT

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khoa học thực tiễn xây dựng các bài tập cụthể cho các em học sinh khối 11 trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên -Nghệ An Chúng tôi đã phỏng vấn một số giáo viên có kinh nghiệm đang giảngdạy trong trờng Đại học và các trờng THPT Nhằm để lựa chọn ra một số trò chơi

có tác dụng gây hứng thú cho học sinh khi học các nội dung thể dục cơ bản - độihình đội ngũ Việc phỏng vấn đó giúp chúng tôi tránh đợc tính chủ quan trongquá trình biên soạn và giảng dạy cho học sinh Kết quả đợc trình bày ở bảng 1 :

Bảng 1 : Kết quả phỏng vấn

n = 12

Sau khi tiến hành lựa chọn 10 trò chơi trong tổng số 22 trò chơi đợc liệt kê

để phỏng vấn các giáo viên có kinh nghiệm Chúng tôi tiếp tục đem 10 trò chơinày phỏng vấn 45 học sinh lớp 11H trờng THPT Lê Hồng Phong - Hng Nguyên -Nghệ An Kết quả phỏng vấn đợc thể hiện ở bảng 2

bảng 2 : Kết quả phỏng vấn học sinh

có những học sinh không thích chơi có thể do đặc điểm về giới tính, sức khoẻ.

3.2.2 Nội dung cụ thể của từng trò chơi.

3.2.2.1 Bỏ khăn.

 Mục đích : Dùng khi vui chơi, nghỉ ngơi tích cực có tác dụng phát triển

khả năng quan sát tính nhạy cảm, mu trí, tính kỷ luật, tinh thần tự giác

 Chuẩn bị : Chọn khu vực sân bãi bằng phẳng sạch sẽ, tập trung lớp thành

một vòng tròn, ngời nọ sát ngời kia và ngồi xuống mặt hớng vào vòng tròn Vàchuẩn bị một chiếc khăn nhỏ

 Cách chơi : Giáo viên chỉ định một ngời và giao cho một chiếc khăn, ngời

này cầm khăn kín đáo rồi chạy nhẹ nhàng sau lng mọi ngời, chọn thời cơ để bímật bỏ chiếc khăn vào sau lng một ngời nào đó và vẫn tiếp tục chạy bình thờng.Khi chạy hết vòng nếu ngời bị bỏ khăn cha phát hiện ra thì ngời bỏ khăn nhặt lấykhăn và đợc phép đánh nhẹ nhàng vào lng ngời đó Ngời cầm khăn luôn có quyền

đuổi đánh ngời kia trong phạm vi một vòng cho đến khi ngời bị đuổi chạy về vị trí

cũ và ngồi xuống Trò chơi lại tiếp tục với ngời tiếp theo

 Luật chơi : Ngời ngồi trong vòng không đợc quay mặt nhìn ra sau, nếu

thấy bị bỏ khăn thì không đợc nói Còn ngời bỏ khăn không đợc bỏ ngoài phạm vichịu trách nhiệm của mọi ngời

3.2.2.2 Cắm cờ chiến thắng.

 Mục đích : Nhằm rèn luyện khả năng phối hợp khéo léo nhanh nhẹn, tinh

thần tập thể, phát triển trí thông minh, xử lý tình huống nhanh nhẹn, dứt khoát vàtạo không khí vui vẻ