Nghiên cứu hiệu quả một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao trình độ thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng cho học sinh khối 10 trường THPT kỳ anh

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu hiệu quả một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao trình độ thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng cho học

Trờng đại học vinh Khoa Giáo dục thể chất

- -Nguyễn Thị Bích Liên

kHóA LUậN TốT NGHIệP

Nghiên cứu hiệu quả một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao trình độ thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng cho học sinh

khối 10 trờng THPT Kỳ Anh

Ngành sƯ PHạM GIáO DụC THể CHấT

Giáo viên hớng dẫn: TH.S Nguyễn Thị Lài

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Bích Liên

Đã từ lâu, bộ môn GDTC đợc đa vào giảng dạy trong các trờng học,

đợc mọi ngời yêu thích và xem nh một món ăn tinh thần

Ngày nay đất nớc đã và đang bớc vào giai đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá Nhân tố phát triển đến công nghiệp hoá - hiện đại hoá, hội

-nhập quốc tế là con ngời và là nguồn nhân lực chủ yếu để phát triển về số ợng và chất lợng, công việc này bắt đầu từ giáo dục phổ thông Vì vậy đòihỏi con ngời không ngừng nâng cao khả năng làm việc, sáng tạo hoạt động.Nên TDTT cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng góp phần vào việc pháttriển nớc nhà Muốn vậy, để từng bớc nâng cao thành tích môn TDTT làcông việc từng ngày, từng giờ của nền giáo dục chúng ta.

Nh vậy trong sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nớc, GDTC đóngvai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia, mỗi dân tộc

và là phơng tiện để mở rộng mối quan hệ giao lu quốc tế

Từ khi đất nớc ta bớc vào hội nhập, mở cửa thì phong trào TDTTphát triển mạnh hơn bao giờ hết, điển hình nh bóng đá, bóng chuyền, thểdục Trong đó điền kinh cũng là môn thể thao đợc đặc biệt coi trọng Điềnkinh là một trong những môn thể thao rất gần gủi với hoạt động hàng ngàycủa con ngời Nó bắt nguồn từ các hoạt động nh lao động, chiến đấu Vì thế

nó có tác dụng tích cực đến hoạt động sống hàng ngày của con ngời Trongtất cả các môn thể thao nh bóng đá, bóng chuyền, võ thì Điền kinh là mộttrong những môn thể thao có bề dày lịch sử Do đó đã thu hút đợc nhiều ng-

ời tham gia tập luyện, thi đấu Sở dĩ có nhiều ngời yêu thích môn Điền kinhvì: “Điền kinh” có đặc thù đơn giãn, dễ tập luyện nên đã tạo ra đợc nhiềuthành tích trong thi đấu và nâng cao sức khoẻ con ngời Cho nên, “Điềnkinh” đợc mọi ngời xem là môn thể thao quần chúng và đợc đa vào họcchính thức trong giáo dục phổ thông Trong các kỳ thi đấu quốc tế gần đây

điền kinh đã đem lại rất nhiều vinh quang cho đất nớc

ở nớc ta hiện nay tập luyện điền kinh đã trở thành truyền thốnghàng năm và đợc đa vào thi đấu từ cấp tiểu học đến trung học, cao đẳng, đạihọc, chuyên nghiệp Trong đó môn nhảy cao chiếm một vị trí quan trọngtrong hệ thống các môn điền kinh, góp phần nâng cao thành tích trong thi

đấu và là môn học đợc đại đa số học sinh tham gia tập luyện

Thực tiễn cho thấy để nâng cao thành tích thi đấu môn nhảy cao thìphải biết kết hợp và phát triển các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực.Trong đó trình độ thể lực chuyên môn chiếm phần quan trọng, quyết địnhthành tích thi đấu Tuy nhiên muốn phát triển thể lực chuyên môn thì cầnphải thông qua các phơng tiện giảng dạy là những bài tập bổ trợ và phải biết

kết hợp các phơng tiện giảng dạy đó để không ngừng nâng cao thành tíchthể thao.

Thực tế cho thấy tại các trờng THPT mà đặc biệt là Trờng THPT

Kỳ Anh - Hà Tĩnh giáo viên đã sử dụng phơng pháp giảng dạy tốt và quátrình giảng dạy kỹ thuật động tác rất tốt, tuy nhiên giáo viên ở đây cha biếtkết hợp và khai thác sử dụng các bài tập phát triển thể lực chuyên môn chohọc sinh để đạt đợc hiệu quả cao nhất Do đó việc áp dụng các phơng tiệntrong các phơng pháp giảng dạy, đặc biệt là các bài tập bổ trợ nhằm nângcao thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng là một nhiệm vụ rấtcần thiết và bức bách

Để góp phần giải quyết những tồn tại trên, vấn đề đặt ra là phải tìm

ra những bài tập nhằm nâng cao thể lực chuyên môn có hiệu quả cao nhất

để ứng dụng vào thực tế nhà trờng cho học sinh tập luyện để không ngừngnâng cao thành tích thể thao Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi mạnh

dạn nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu hiệu quả một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao trình độ thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng cho học sinh khối 10 Trờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh

Đề tài đợc thực hiện với các mục tiêu sau:

* Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn trong giảng dạy kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng

cho học sinh lớp 10 Trờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh

* Mục tiêu 2: Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thể lực chuyên môn trong nhảy cao nằm nghiêng cho học sinh khối 10 Tr- ờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh

Chơng I Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1 Cơ sở lý luận của sức mạnh bột phát

Sức mạnh bột phát là một tố chất thể lực thuộc tố chất sức mạnh, sứcmạnh là khả năng con ngời sinh ra lực cơ học bằng sự nỗ lực của cơ bắp.Nói cách khác sức mạnh của con ngời là khả năng khác phục lực đối khángbên ngoài hoặc đề kháng lại nó bằng sự nổ lực của cơ bắp

Hoạt động cơ bắp có thể đợc sinh ra lực trong những trờng hợp sau:+ Không thay đổi độ dài của cơ (chế độ tĩnh)

+ Giảm độ dài của cơ (chế độ khắc phục)

+ Tăng độ dài của cơ (chế độ nhợng bộ)

Trong đó chế độ nhợng bộ và chế độ khắc phục hợp lại thành chế độ

động lực Trong các chế độ hoạt động nh vậy, cơ bắp sản sinh ra các lực cơhọc có giá trị khác nhau cho nên có thể coi chế độ hoạt động của cơ là cơ sởphân loại các loại sức mạnh cơ bản, từ đó ngời ta phân sức mạnh thành 2loại chính:

+ Sức mạnh tuyệt đối (sức mạnh tĩnh lực)

+ Sức mạnh tốc độ

Bằng thực nghiệm và sự phân tích của các nhà khoa học, ngời ta đã đi

đến một số kết luận có ý nghĩa cơ bản trong phân loại sức mạnh:

- Trị số lực sinh ra trong động tác chậm hầu nh không có sự khác biệt

so với các trị số lực phát huy trong điều kiện đẳng trờng

- Trong các chế độ nhợng bộ khả năng sinh lực của cơ là lớn nhất,

đôi khi gấp hai lần lực phát huy trong điều kiện tĩnh

- Trong động tác nhanh trị số lực giảm dần theo tốc độ

- Khả năng sinh lực trong động tác nhanh tuyệt đối và khả năng sinhlực trong động tác tĩnh tối đa không tơng quan với nhau

Trên cơ sở đó có thể phân chia năng lực phát huy lực của con ngờithành các loại sau:

+ Sức mạnh đơn thuần (khả năng sinh lực trong các động tác chậm vàtĩnh)

+ Sức mạnh tốc độ (khả năng sinh lực trong các động tác nhanh) Sức mạnh tốc độ là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài bằng sựcăng cơ tối đa trong khoảng thời gian ngắn nhất Sức mạnh bột phát là mộtthành phần của sức mạnh tốc độ

Các tố chất thể lực có mối quan hệ mật thiết và bổ trợ lẫn nhau, vìvậy khi huấn luyện để phát triển tố chất sức mạnh cũng cần phải quan tâmtới phát triển của các tố chất khác (sức nhanh, sức bền và sự khéo léo) Do

đó để huấn luyện đạt đợc kết quả cao cần có sự kết hợp hài hoà giữa cácyếu tố trên cùng với việc thực hiện kỹ thuật động tác Thông thờng để cảithiện sức mạnh ngời ta thờng sử dụng phơng pháp lặp lại với vật có trọng tảităng dần hoặc sử dụng bài tập có trọng tải nhỏ và vừa với tốc độ thực hiệntăng dần hoặc liên tục

1.2 Cơ sở sinh lý của tố chất sức mạnh

Theo cơ sở sinh lý, sức mạnh mà cơ phát ra khi con ngời hoạt độngTDTT chịu ảnh hởng của nhiều yếu tố khác nhau:

- Số lợng đơn vị vận động tham gia vào việc căng cơ (đơn vị vận

động là sợi cơ)

- Chế độ co của các đơn vị vận động

- Chiều dài ban đầu của sợi cơ trớc lúc co

Khi số lợng sợi cơ co tối đa, các sợi cơ đều co theo chế độ co cứng

và chiều dài sợi cơ ban đầu là chiều dài tối u thì cơ sẽ co một lực tối đa, lực

đó gọi là sức mạnh tối đa và thờng gặp trong co cơ tĩnh.Sức mạnh tối đa củamột cơ phụ thuộc vào số lợng sợi cơ và thiết diện ngang của các sợi cơ Sứcmạnh tối đa tính trên thiết diện ngang của cơ đợc gọi là sức mạnh tuyệt đối,bình thờng sức mạnh đó bằng 0.5 - 1kg/cm2

Trong thực tế, sức mạnh cơ bản của con ngời đo khi co cơ tích cựcnghĩa là cơ co với sự tham gia của ý thức Vì vậy, sức mạnh đó thực tế chỉ

là sức mạnh tích cực tối đa Sức mạnh tích cực tối đa khác với sức mạnh tối

đa sinh lý của cơ mà ta cũng có thể ghi đợc bằng kích thích điện lên cơ Sựkhác biệt giữa hai loại sức mạnh nói trên đợc gọi là thiếu hụt sức mạnh Nó

là đại lợng thể hiện tiềm năng về sức mạnh của cơ.Những ngời ít tập luyệnthì sự thiếu hụt này nhiều hơn những ngời tập luyện thờng xuyên

Sức mạnh tích cực tối đa (sức mạnh tuyệt đối) của cơ chịu ảnh hởngcủa hai nhóm yếu tố chính:

+ Các yếu tố ở trong cơ ngoại vi:

Điều kiện cơ học của sự co cơ

Chiều dài ban đầu của cơ

Độ dày (tiết diện ngang) của cơ

Đặc điểm cấu tạo của các loại sợi cơ chứa trong cơ

Trong đó điều kiện cơ học của sự co cơ và chiều dài ban đầu của cơtrớc khi co là yếu tố kỹ năng của hoạt động sức mạnh Vì vậy hoàn thiện kỹthuật động tác chính là tạo ra điều kiện cơ học và chiều dài ban đầu tối ucho sự co cơ

Măt khác, sức mạnh của cơ lại phụ thuộc vào độ dày của cơ nên khi

độ dày tăng lên thì sức mạnh cũng tăng lên Tăng thiết diện của cơ do tậpluyện thể lực gọi là phì đại cơ Khi sợi cơ đã dày lên đến mức độ nhất địnhthì chúng có thể tách dọc ra để tạo thành những sợi cơ có cùng một đầu gânchung với sợi cơ ban đầu

+ Các yếu tố thần kinh trung ơng

Điều khiển sự co cơ và phối hợp giữa các cơ.Trớc tiên nơron thầnkinh vận động phát xung động với tần số cao, hệ thần kinh phải gây hngphấn ở nhiều nơron vận động, hng phấn đó không quá lan rộng để khônggây hng phấn cho các cơ đối kháng tạo điều kiện cho các cơ chủ yếu pháthuy hết sức mạnh

Trong thực tế giảng dạy và huấn luyện thể thao cần chú ý đến cơ chếcải thiện sức mạnh bằng cách tiến hành các bài tập động lực rồi sau đó tậpcác bài tập tĩnh lực, thờng kết hợp cả hai hình thức co cơ đẳng trơng và cocơ đẳng trờng

Cơ sở sinh lý để phát triển sức mạnh là phải tạo ra nhiều đơn vị vận

động tham gia vào quá trình vận động, đặc biệt là các đơn vị vận độngnhanh chứa các sợi cơ nhóm II có khả năng phì đại cơ lớn Để đạt đợc điều

đó, trọng tải sử dụng phải lớn để gây hng phấn mạnh đối với các đơn vị vận

động nhanh có ngỡng hng phấn thấp trọng tải đó phải không nhỏ hơn 70%sức mạnh tích cực tối đa

1.3 Các yếu tố quyết định đến thành tích nhảy cao

Theo cơ học, độ cao của một vật đợc bắn trong không gian hợp vớimặt phẳng nằm ngang một góc Đợc tính theo công thức:

H =

2 2

0 sin 2

V g

Trong thực tế môn nhảy cao, để đa cơ thể vợt qua xà ở mức độ nào

đó thì độ cao của trọng tâm cơ thể đợc tính theo công thức trên Qua côngthức trên, ta thấy độ cao của tổng trọng tâm cơ thể tỷ lệ thuận với độ lớncủa giá trị V0 và sin2  và tỷ lệ nghịch của gia tốc rơi tự do g(glà hằng số

không đổi) cho nên hai yếu tố V0 và  quyết định trọng tâm cơ thể khi bay,

độ cao này quyết định đến thành tích lần nhảy Ngoài ra độ cao của trọngtâm cơ thể khi bay còn phụ thuộc vào độ cao của trọng tâm cơ thể trớc khibay dẫn đến sự thay đổi của trọng tâm cơ thể khi bay Độ cao đó đợc tínhtheo công thức sau:

H =

2 2

0 sin 2

V g



+ h0

h0: Độ cao trọng tâm cơ thể trớc khi bay

Do đó khi chọn VĐV nhảy cao, phải xét về mặt di truyền, giải phẩucơ thể của VĐV la bớc đầu, họ càng lớn thì càng có lợi cho thành tích lầnnhảy bởi vì h0 là cái có sẵn của VĐV Nếu cùng một chiều cao h0 đó màVĐV vận dụng V0 và sin2  kém thì thành tích lần nhảy thấp

Nh vậy, trong nhảy cao các yếu tố V0 và , độ cao của trọng tâmcơ thể trớc khi bay là yếu tố ảnh hởng đến độ cao của tổng trọng tâm cơ thểkhi bay Song hai yếu tố tốc độ bay ban đầu và góc bay ban đầu là hai yếu

tố quyết định đến độ cao của quỹ đạo bay trọng tâm cơ thể cũng nh quyết

định đến thành tích lần nhảy Trong bốn giai đoạn của kỹ thuật nhảy cao thìgiai đoạn giậm nhảy đóng vai trò quan trọng nhất quyết định đến thành tíchlần nhảy

Trên đây là những cơ sở khoa học để chúng tôi đi sâu hơn và có

ph-ơng pháp nghiên cứu triệt để trong quá trình nghiên cứu đề tài

1.4 Đặc điểm sinh lý của học sinh THPT

Lứa tuổi học sinh THPT là lứa tuổi đầu thanh niên, đang ở trong giai

đoạn phát triển dậy thì Là thời kỳ bắt đầu đạt đợc sự trởng thành về mặt thểlực nhng sự phát triển cơ thể còn kém hơn so với ngời lớn Các cơ quan và

hệ cơ quan trong cơ thể đều cha hoàn thiện và đang trên đà phát triển mạnh

mẽ Chính vì vậy, mọi hoạt động trong giai đoạn này phải có nhiệm vụ láihớng phát triển cơ thể các em theo chiều hớng tích cực Đặc điểm lứa tuổiTHPT đợc khái quát nh sau:

- Hệ thần kinh

ở lứa tuổi THPT hệ thần kinh trung ơng tiếp tục phát triển và khảnăng t duy ngày càng hoàn thiện, nhất là khả năng tổng hợp, phân tích vàtrừu tợng phát triển thuận lợi tạo điều kiện cho sự hình thành phản xạ có

điều kiện Khả năng nhận biết cấu trúc động tác và tái hiện chính xác hoạt

động vận động đợc nâng cao Ngoài ra do hoạt động mạnh của tuyến giáp,tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho quá trình hng phấn của hệ thần kinhchiếm u thế Giữa hng phấn và ức chế không cân bằng đã ảnh hởng đếnhoạt động thể lực cho nên phải sử dụng các bài tập sao cho phù hợp

- Hệ tuần hoàn

ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn đang trên đà phát triển mạnh mẽ nhngvẫn thiếu sự cân đối giữa các bộ phận Vì vậy thờng mất cân bằng hệ timmạch, dung tích sống tăng gấp đôi ở lứa tuổi thiếu niên nhng tính đàn hồicủa mạch máu chỉ tăng gấp rỡi Tim mạch phát triển không đều, tim lớndần theo lứa tuổi, cơ tim của học sinh phát triển mạnh cung cấp đủ nhu cầucơ thể nhng sức chịu đựng của tim kém Do đó hệ tuần hoàn có thể bị rốiloạn khi hoạt động với cờng độ lớn trong thời gian dài

- Hệ hô hấp

Đặc điểm sinh lý lứa tuổi ảnh hởng đến chức năng hô hấp Trong

quá trình trởng thành của cơ thể có sự thay đổi về độ dài của chu kỳ hô hấp,

tỷ lệ thở ra - hít vào, thay đổi độ sâu và tần số hô hấp

Hô hấp của các em ở lứa tuổi này có đặc điểm thở nhanh và không

ổn định, thở nông Dung tích sống của các em nhỏ hơn ngời lớn

Hấp thụ oxy ở trạng thái yên tĩnh của các em thấp hơn ngời lớn vàcơ thể các em chịu sự thiếu oxy kém hơn Vì vậy thời gian nín thở ngắn hơnngời lớn Trong hoạt động thể lực, thông khí phổi của trẻ em tăng lên chủ

yếu là do tăng tần số hô hấp chứ không phải tăng độ sâu hô hấp Việc tăngtần số nh vậy làm cho cơ thể các em nhận đợc ít oxy hơn so với ngời lớndẫn đến hiện tợng mệt mỏi do thiếu oxy khi hoạt động vận động.

- Hệ vận động

+ Hệ xơng

Bộ xơng của học sinh trong lứa tuổi này phát triển một cách rất mạnh

mẽ về chiều dài nhng chiều dày của xơng và tính đàn hồi của xơng giảm

Do tăng hàm lợng các muối canxi, phốtpho, magie làm tăng độ bền của

x-ơng

ở giai đoạn này sự cốt hoá của xơng xảy ra mạnh mẽ Đặc biệt là

x-ơng cột sống, xx-ơng cẳng tay, xx-ơng cánh tay, xx-ơng bàn chân, xx-ơng đùi Hệxơng đang phát triển nhanh về chiều dài và bề dày nên mọi hoạt động thểlực đối với các em nên tránh các bài tập với trọng quá nặng Vì nó dẫn đếncong, vẹo, mất cân đối

+ Hệ cơ

Lứa tuổi này hệ cơ rất phát triển và tốc độ phát triển của hệ cơ cóphần phát triển hơn hệ xơng, tuy nhiên tốc độ phát triển của hệ cơ phụthuộc rất nhiều vào mức độ phát triển của hệ xơng Khối lợng cơ tăngnhanh, cơ chủ yếu phát triển chiều dài nên cơ dài và nhỏ, khi hoạt động rấtnhanh mệt mỏi vì cha có sự phát triển bề dày của cơ Cho nên trong quátrình học tập giáo viên cần phải chú ý giáo dục đúng cách nhằm phát triểncân đối cơ bắp cho học sinh

Căn cứ vào những đặc điểm sinh lý trên, chúng ta cần lựa chọn cácbài tập sao cho phù hợp với lứa tuổi THPT, đặc biệt khi áp dụng các bài tậpcần căn cứ vào tình hình tiếp thu kỹ thuật và đặc điểm thể lực phù hợp vớitâm sinh lý học sinh để quá trình giảng dạy đạt kết quả cao

1.5 Đặc điểm tâm lý của học sinh THPT

Đối với đa số học sinh THPT, độ tuổi các em đang ở trong giai đoạn

14 - 18 tuổi Đây là lứa tuổi thanh niên mới lớn có những nét hình dáng nhngời lớn nhng cha phải là ngời lớn, các em sống còn phụ thuộc vào gia

đình Thái độ của thanh niên, học sinh đối với môn học trở nên có lựa chọnhơn, ở các em đã hình thành hứng thú trong học tập gắn liền với khuynh h-ớng nghề nghiệp ở giai đoạn này quá trình hng phấn chiếm u thế hơn quátrình ức chế, các em tiếp thu cái mới nhanh nhng cũng dễ nhàm chán,

chóng quên và dễ bị môi trờng tác động vào Khi thành công thì lứa tuổinày thờng hay tự kiêu, tự mãn nhng khi thất bại thì hay chán nản và tự tráchmình.

Nhìn chung lứa tuổi này tâm lý các em phát triển và dần ổn định,cảm giác khả năng vận động của cơ thể dần chính xác hơn Điều đó chophép các em tự kiểm tra, đánh giá tính chất vận động, biên độ, hình dángvận động Tức tự kiểm tra sự vận động của cơ thể mình Do đó tri giác vận

động thông qua cảm giác cơ bắp sẽ tạo ra con ngời tiếp thu nhanh chóng kỹthuật các bài tập thể thao

Đặc biệt ở lứa tuổi này cảm xúc của các em rất mạnh mẽ, nhu cầu tậpluyện để có sức khoẻ và thân hình đẹp, sự hấp dẫn bởi hình thức bên ngoàilẫn sự thể hiện nội tâm Vì vậy nếu quá trình tập luyện mang lại kết quả thì

sẽ kích thích sự hng phấn, tính tự giác tích cực của các em trong tập luyệncũng nh trong học tập

Trên cơ sở những đặc điểm tâm lý, trong quá trình dạy học, ngời giáoviên cần phải kích thích sự phát triển hứng thú học tập của học sinh Đây làmột trong những yếu tố tạo nên sự thành công của công tác dạy học

Do vậy đây cũng là yếu tố cần đợc quan tâm đúng mức

Nh vậy, thông qua những vấn đề lý luận trên chúng tôi có cơ sở đểxác định phơng pháp tập luyện, loại bài tập, lợng vận động đợc sử dụng phùhợp với đối tợng Từ đó chúng tôi có thể lựa chọn hệ thống bài tập bổ trợchuyên môn phù hợp với lứa tuổi học sinh lớp 10 Trờng THPT Kỳ Anhnhằm phát huy các tố chất thể lực của các em cũng nh việc nâng cao thànhtích trong nhảy cao kiểu nằm nghiêng

Chơng II Đối tợng và phơng pháp

nghiên cứu

1 Đối tợng nghiên cứu

- Đối tợng nghiên cứu của đề tài là 30 học sinh Trờng THPT Kỳ Anh

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này chúng tôi đã đọc và phân tích,tổng hợp các tài liệu chuyên môn liên quan đến các vấn đề nghiên cứu của

đề tài nhằm thu thập các thông tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phơng pháp quan sát sphạm để thu thập thông tin trực tiếp từ đối tợng nghiên cứu thông qua việctheo dõi quan sát quá trình tập luyện trong 10 tuần nhằm đánh giá mức độphát triển tố chất thể lực của đối tợng mà chúng tôi nghiên cứu

2.3 Phơng pháp phỏng vấn

Khi nghiên cứu chúng tôi sử dụng phơng pháp này dới hình thứcphỏng vấn trực tiếp tới các giáo viên chuyên nghành điền kinh trong vàngoài khoa GDTC - Trờng Đại học Vinh về việc cần thiết sử dụng bài tập

bổ trợ Từ đó để có cơ sở cho việc lựa chọn các bài tập bổ trợ chuyên môncủa kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng

Từ t thế chuẩn bị ngời tập khuỵu gối hạ thấp trọng tâm, góc độ giữa

đùi và cẳng chân từ 110 - 1200, thân ngời gập ở khớp hông, ngời hơi ngả về

trớc trọng tâm dồn đều vào hai chân, hai tay đa ra sau Sau đó nhanh chóngduỗi các khớp hông, gối, cổ chân tác dụng xuống mặt đất một lực lớn nhất,nhanh chóng bật lên cao Đồng thời tay đánh từ sau ra trớc, với lên cao và

đánh dấu vào bờ tờng ở điểm cao nhất

+ Cách đánh giá:

Thành tích đợc tính bằng khoảng cách từ điểm trớc lúc bật nhảy đến

điểm sau khi bật nhảy đã đợc đánh dấu vào bờ tờng Đơn vị đo là m Mỗingời đợc bật hai lần, thành tích đợc tính lần bật cao nhất

Từ t thế chuẩn bị ngời tập khuỵu gối hạ thấp trọng tâm, góc độ giữa

đùi và cẳng chân từ 1200 - 1300, thân ngời gập ở khớp hông, ngời hơi đổ vềtrớc, trọng tâm dồn đều vào hai chân, hai tay đa ra sau Sau đó nhanh chóngduỗi các khớp hông, gối, cổ chân tác dụng xuống mặt đất một lực lớn nhấtnhanh chóng bật xa phía trớc, đùi lên cao Khi chuẩn bị chạm đất, với haichân dài ra phía trớc đồng thời đánh tay từ trên xuống dới từ trớc ra sau

+ Cách đánh giá:

Thành tích đợc tính từ điểm bật đến điểm rơi gần nhất của cơ thể

Đơn vị đo là m Mỗi ngời đợc bật hai lần, thành tích đợc tính lần cao nhất

- Chạy 30m xuất phát cao:

Để nhận xét tính hiệu quả của bài tập, chúng tôi đánh giá kết quả và

so sánh theo phơng pháp thực nghiệm so sánh song song

2.6 Phơng pháp toán học thống kê

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi đã sử dụng phơng pháp này để

xử lý số liệu đã thu thập đợc và đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng cácbài tập mà chúng tôi đã lựa chọn Bao gồm các công thức sau:

- Công thức tính trung bình cộng: 1

n i i

x X

i X x

2 1

2

) (

x 100%

v C X



 

3 Tổ chức nghiên cứu

3.1 Địa điểm nghiên cứu

- Trờng Đại học Vinh

- Trờng THPT Kỳ Anh

3.2 Thời gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu đợc tiến hành từ 10/10/2009 đến ngày 10/05/2010

và đợc chia làm 4 giai đoạn sau:

- Giai đoạn 1: Từ 10/10/2009 đến 30/12/2009 tham khảo tài liệu vàlập đề cơng

- Giai đoạn 2: Từ 01/01/2010 đến 20/03/2010 giải quyết nhiệm vụ 1

- Giai đoạn 3: Từ 21/03/2010 đến 29/03/2010 giải quyết nhiệm vụ 2

- Giai đoạn 4: Từ 30/04/2010 đến 10/05/2010 hoàn thành luận văn vàchuẩn bị báo cáo

3.3 Dụng cụ nghiên cứu

- Thớc đo

- Sào nhảy

- Thảm cao su

Chơng III Kết quả nghiên cứu và bàn luận

1 Đánh giá thực trạng sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn trong giảng dạy kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho hoc sinh lớp

10 Trờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh

Trong quá trình tìm hiểu và đánh giá thực trạng sử dụng bài tập bổtrợ chuyên môn trong nhảy cao kiểu nằm nghiêng chúng tôi đã sử dụng haiphơng pháp sau:

- Phơng pháp quan sát s phạm

- Phơng pháp phỏng vấn

chuyên môn trong giảng dạy kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng ở ờng THPT.

Tr-Để nắm đợc thực trạng sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn tronggiảng dạy kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh lớp 10 TrờngTHPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh chúng tôi tiến hành quan sát các giờ dạy của cácthầy cô giảng dạy môn nhảy cao nằm nghiêng cũng nh các bài tập ngoạikhoá và chúng tôi trực tiếp tiến hành phỏng vấn 20 giáo viên đã có kinhnghiệm trong công tác giảng dạy trong và ngoài trờng, nội dung phỏng vấn

đợc trình bày ở bảng 3.1

Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn sử dụng bài tập bổ trợ chuyên

môn trong giảng dạy kỹ thuật nhảy cao nằm nghiêng ở

Trờng THPT (n = 8)

Kết Quả

Thờng xuyên Bình thờng ít sử dụng

Qua quá trình quan sát và qua kết quả phỏng vấn chúng tôi rút ra một

số nhận xét về thực trạng sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn trong

kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng ở Trờng THPT còn thấp

- Tỷ lệ sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn trong kỹ thuậtnhảy cao kiểu nằm nghiêng còn ít, lợng vận động của các bài tập còn thấp,cờng độ và khối lợng tập luyện các bài tập bổ trợ chuyên môn trong kỹthuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng còn ít, tỷ lệ sử dụng bài tập bổ trợ chuyênmôn còn thấp hơn so với bài tập bổ trợ chung

- Các bài tập phát triển thể lực chuyên môn còn đơn điệu, cha tạo đợchiệu quả phát triển sức mạnh, sức nhanh cần thiết cho học sinh

- Các bài tập bổ trợ cha tuân thủ theo nguyên tắc dạy học nh nguyêntắc tăng tiến, nguyên tắc hệ thống và cha thực sự gây đợc hứng thú cho ngờihọc, do đó cha phát huy đợc tính tự giác tích cực của ngời học

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn trong giảng dạy cha sát với thực tế

kỹ thuật cần học nên không tạo đợc cảm giác không gian và thời gian trongquá trình thực hiện động tác

- Sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn cha thực sự phát huy hếtnhững tố chất cần thiết để nâng cao thành tích nhảy cao nh sức mạnh, sứcnhanh

- Các bài tập bổ trợ chuyên môn còn cha đa dạng, cha biết phối hợpcác phơng tiện giảng dạy là các bài tập bổ trợ chuyên môn một cách hợp lý

và cha tận dụng đợc các phơng pháp tập luyện

Nh vậy thực trạng ở các Trờng THPT cho thấy việc giảng dạy môn

điền kinh nói chung, cũng nh môn nhảy cao kiểu nằm nghiêng nói chungthì việc sử dụng hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn cha thực sự đợc chútrọng Do đó thành tích tập luyện của học sinh cha cao, đặc biệt là trongmôn nhảy cao nằm nghiêng

Vì vậy trong quá trình huấn luyện nội dung nhảy cao nằm nghiêngcần quan tâm đến việc phát triển các tố chất thể lực chuyên môn trong giờhọc Sử dụng hệ thống bài tập một cách hợp lý để phát triển các tố chất thểlực cần thiết, nhất là sức mạnh bột phát trong nhảy cao nằm nghiêng chohọc sinh lớp 10

1.2 Nguyên nhân dẫn đến thành tích tập luyện môn nhảy cao kiểu nằm nghiêng của học sinh lớp 10 Trờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh cha cao

Qua quan sát thực tế các giờ dạy của giáo viên và phỏng vấn trực tiếpcác giáo viên chuyên ngành giáo dục thể chất Trờng THPT Kỳ Anh, cũng

nh quan sát những giờ tập luyện ngoại khoá của học sinh tại trờng chúng tôirút ra một số nguyên nhân dẫn đến thành tích nhảy cao kiểu nằm nghiêngcủa học sinh ở đây cha cao vì:

- Cha có sự quan tâm và đầu t đúng mức của các cấp và nhà trờng

- Do trình độ chuyên môn của giáo viên giảng dạy còn hạn chế, giáoviên vẫn áp dụng phơng pháp dạy học cũ và cha tiếp thu phơng pháp giảngdạy mới, giáo viên cha thực sự hiểu biết sâu về việc sử dụng các bài tập bổtrợ chuyên môn để phát triển các tố chất thể lực cần thiết nh sức nhanh, sứcmạnh…

- Do điều kiện và cơ sở vật chất còn thiếu nh sân bãi, dụng cụ tậpluyện…

Trong các nguyên nhân trên thì nguyên nhân sâu xa nhất dẫn đếnthành tích của các em cha cao đó là do ngời làm công tác giảng dạy cha chú

ý sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn để phát triển các tố chất thể lựccần thiết một cách đúng mức, đặc biệt là tố chất sức mạnh - yếu tố quyết

định đến thành tích nhảy cao kiểu nằm nghiêng

2 Nghiên cứu hiệu quả một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao trình độ thể lực chuyên môn trong nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh lớp Trờng THPT Kỳ Anh - Hà Tĩnh

2.1 Cơ sở lựa chọn các bài tập bổ trợ chuyên môn trong kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng

Để lựa chọn đợc các bài tập bổ trợ chuyên môn có hiệu quả nhằmnâng cao trình độ thể lực chuyên môn và thành tích trong học tập nhảy caonằm nghiêng chúng tôi tiến hành quan sát các giờ dạy của giáo viên vàphỏng vấn các giáo viên chuyên nghành Đồng thời đọc, tham khảo và tổnghợp các tài liệu có liên quan nh sách Điền kinh, lý luận và phơng phápTDTT, các bài tập bổ trợ chuyên môn trong điền kinh, tâm lý học TDTT,sinh lý học TDTT

Đề tài đã xác định phải lựa chọn đợc các bài tập đáp ứng đợc các yêucầu cơ bản sau:

+ Yêu cầu 1: Các bài tập có tính khả thi

+ Yêu cầu 2: Các bài tập phải bảo đảm tính hợp lý với lứa tuổi, trình

độ kỹ thuật thể lực

+ Yêu cầu 3: Các bài tập phải có tính chuyên môn gắn kết với đặc

điểm hoạt động của môn nhảy cao nằm nghiêng

+ Yêu cầu 4: Các bài tập phải có hiệu quả nâng cao thành tích củamôn nhảy cao nằm nghiêng và tránh xảy ra chấn thơng

+ Yêu cầu 5: Cần đa dạng hoá các hình thức tập luyện triệt để, lợidụng các phơng tiện để giúp cho quá trình chuyển đổi và liên kết kỹ năngtốt hơn

Sau khi đã xác định các yêu cầu trên, để tăng thêm độ tin cậy chúngtôi tiến hành phỏng vấn các chuyên gia và các thầy cô giáo chuyên nghànhgiáo dục thể chất tại Trờng THPT Kỳ Anh và Trờng Đại học Vinh Tổng sốngời đợc phỏng vấn là 20 ngời, kết quả phỏng vấn đợc trình bày ở bảng 3.2

Bảng 3.2 Kết quả phỏng vấn yêu cầu lựa chọn bài tập

Nhìn vào bảng 3.2 thấy 5 yêu cầu mà chúng tôi đã xác định để lựachọn hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn cho học sinh lớp 10 Trờng THPT

Kỳ Anh khi hoc kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng đã đợc trên 85% ýkiến các chuyên gia tán thành Vì vậy chúng tôi sử dụng các yêu cầu trên đểtham khảo đối chiếu khi lựa chọn hệ thống bài tập bổ trợ chuyên môn chohọc sinh

2.2 Lựa chọn một số bài tập bổ trợ nhằm phát triển thể lực chuyên môn trong nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinh THPT

Sau khi xác định các tiêu chí trên đề tài đã tổng hợp các bài tập từ haiphơng pháp:

- Phơng pháp quan sát s phạm các giờ dạy môn nhảy cao của giáoviên Trờng THPT Kỳ Anh và Trờng Đại học Vinh

- Phơng pháp tổng hợp tài liệu từ các nguồn tài liệu tham khảo

Từ hai phơng pháp trên đề tài đã tổng hợp đợc 15 bài tập bổ trợchuyên môn cho học sinh khi học kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng nhsau:

 Nhóm bài tập bổ trợ thể lực:

Bài tập 4: Nhảy bật qua sào cao 60m

Bài tập 5: Bật cao tại chỗ

Bài tập 6: Bật cao liên tục trên hố cát

Bài tập 7: Nhảy dây

Bài tập 8: Đứng lên ngối xuống bằng một chân

Bài tập 9: Bật cao với tay

Bài tập 10: Chạy 30m xuất phát thấp

Bài tập 11: Bật cóc cự ly 15m

Bài tập 12: Chạy nâng cao đùi

 Nhóm bài tập phối hợp

Bài tập 13: Chạy đà 7 - 9 bớc đà thực hiện hoàn chỉnh kỹ thuật nhảycao kiểu nằm nghiêng.

Bài tập 14 Chạy đà 9 -11 bớc đà thực hiện hoàn chỉnh kỹ thuật nhảycao kiểu nằm nghiêng

Bài tập 15: Chạy toàn đà thực hiện hoàn chỉnh kỹ thuật nhảy cao kiểunằm nghiêng

Sau khi lựa chọn đợc 15 bài tập, chúng tôi tiến hành phỏng vấn 12nhà khoa học TDTT, giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy môn nhảy caokiểu nằm nghiêng trong và ngoài Trờng Đại học Vinh Quá trình phỏng vấnchúng tôi phát ra 12 phiếu thu về 12 phiếu nội dung phỏng vấn là các ý kiếncủa chuyên gia về việc sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn mà đề tài đềxuất trong giảng dạy kỹ thuật nhảy cao kiểu nằm nghiêng cho học sinhTHPT Kết quả phỏng vấn đợc trình bày ở bảng 3.3

Bảng 3.3 Kết quả phỏng vấn lựa chọn bài tập bổ trợ chuyên môn

trong nhảy cao kiểu nằm nghiêng (n=12)

là các bài tập:

Bài tập 2: Chạy đà chính diện thực hiện động tác đá lăng qua xà thấpBài tập 3: Chạy đà đúng góc độ thực hiện động tác đá lăng qua xàthấp

Bài tập 4: Nhảy bật qua sào cao 60m

Bài tập 5: Bật cao tại chỗ

Bài tập 6: Bật cao liên tục trên hố cát

Bài tập 7: Nhảy dây

Bài tập 9: Bật cao với

Bài tập 10: Chạy đà 30m xuất phát thấp

Chạy đà chính diện

thực hiện động tác

đá lăng qua xa thấp

Giúp ngời tập làm quen với kỹ thuật

Thực hiện 5 - 6lần

Đúng yếu lĩnh và

t thế thân ngời