Tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử trong bão táp triều trần của hoàng quốc hải luận văn thạc sỹ ngữ văn

nguồn tư liệu bao quát được và trong phạm vi quan tâm của đề tài, chúng tôiđiểm lại một số vấn đề cơ bản mà những người đi trước đã đặt ra.Tác giả Phùng Khai, trong bài viết “Nhà văn Hoà

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh

-Nguyễn khánh cờng

Tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử trong

bão táp triều trần

của hoàng quốc hải

Chuyên ngành: văn học Việt Nam

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Cấu trúc của luận văn 7

Chương 1: NHÂN VẬT LỊCH SỬ TRONG HỆ THỐNG NHÂN VẬT CỦA BÃO TÁP TRIỂU TRẦN 8

1.1 Một số vấn đề về tiểu thuyết lịch sử và nhân vật lịch sử 8

1.1.1 Tiểu thuyết lịch sử 8

1.1.2 Nhân vật lịch sử 13

1.1.3 Quan niệm của Hoàng Quốc Hải về nhân vật lịch sử 17

1.2 Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần 21

1.2.1 Giới thuyết khái niệm 21

1.2.2 Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần - nhìn từ góc độ xã hội 23

1.2.3 Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần - nhìn từ góc độ kết cấu 27 1.3 Nhân vật lịch sử - hình tượng trung tâm của Bão táp triều Trần 31

1.3.1 Những nhân vật vương công quý tộc 32

1.3.2 Những nhân vật trí thức 35

1.3.3 Những nhân vật phụ nữ 38

1.3.4 Nhân vật đám đông 42

Chương 2: PHÁ BỎ KHOẢNG CÁCH SỬ THI TRONG KHẮC HỌA NHÂN VẬT LỊCH SỬ TRONG BÃO TÁP TRIỀU TRẦN 45

2.1 Khoảng cách sử thi trong tư duy tiểu thuyết 45

2.1.1 Giới thuyết khái niệm 45

2.1.2 Tư duy sử thi trong tiểu thuyết lịch sử 46

2.1.3 Tư duy tiểu thuyết trong tiểu thuyết lịch sử 49

2.2 Từ nhân vật lịch sử đến nhân vật tiểu thuyết trong Bão táp triều Trần 51

2.2.1 Khắc họa số phận, phẩm chất tinh thần của nhân vật 53

2.2.2 Khắc họa thế giới nội tâm nhân vật 58

2.2.3 Khắc họa nhân vật từ một cái nhìn đa chiều 61

2.2.4 Kết hợp giữa tưởng tượng và hư cấu trong miêu tả nhân vật 65

2.3 Hình tượng nhân vật tập thể- một sáng tạo độc đáo trong Bão táp triều Trần 68 2.3.1 Giới thuyết khái niệm 68

2.3.2 Nhân vật tập thể biểu tượng cho sức mạnh toàn dân 70

2.3.3 Hình tượng các bô lão trong Hội nghị Diên Hồng - biểu tượng của ý chí và sức mạnh truyền thống 74

Chương 3: TÍNH DÂN CHỦ TRONG GIỌNG ĐIỆU VÀ NGÔN NGỮ NHÂN VẬT LỊCH SỬ TRONG BÃO TÁP TRIỀU TRẦN 77

3.1 Giọng điệu trần thuật 77

3.1.1 Giới thuyết khái niệm 77

3.1.2 Tính chất dân chủ trong giọng điệu trần thuật 79

3.1.3 Cấu trúc giọng điệu 87

3.2 Ngôn ngữ nhân vật 96

3.2.1 Giới thuyết khái niệm 96

3.2.2 Ngôn ngữ nhân vật lịch sử lịch sử trong Bão táp triều Trần 97

KẾT LUẬN 111

TÀI LIỆU THAM KHẢO 113

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Bão táp triều Trần là một bộ tiểu thuyết lịch sử có quy mô đồ sộ,

thành công nhất trong tiểu thuyết viết về triều đại nhà Trần nói riêng và tiểu

thuyết hiện đại nói chung Nghiên cứu Bão táp triều Trần, vì vậy không chỉ

để hiểu tài năng, cá tính sáng tạo của nhà văn Hoàng Quốc Hải, mà còn đểhiểu hơn về thể loại tiểu thuyết lịch sử và những khuynh hướng tìm tòi trongviệc khai thác đề tài lịch sử của các nhà văn hiện đại Việt Nam

1.2 Bão táp triều Trần có gần 200 nhân vật Trong đó, những nhân vật

được xem là thành công nhất của của nhà văn Hoàng Quốc Hải là nhữngnhân vật lịch sử Nhiều ý kiến đánh giá cao sự kết hợp giữa tính chân thựclịch sử và hư cấu sáng tạo trong xây dựng nhân vật lịch sử của Hoàng QuốcHải Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nào đặt vấn đề bàn về

tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần.

1.3 Một đặc điểm nổi bật của tiểu thuyết lịch sử là phải đạt được sự hàihòa giữa tính lịch sử và tính văn học Trong đó, tiểu thuyết hóa nhân vật đượcxem là yêu cầu hàng đầu, thể hiện tài năng, cá tính sáng tạo của nhà văn

Nghiên cứu đề tài Tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử trong Bão táp Triều Trần, vì

vậy không chỉ để hiểu tài năng, cá tính sáng tạo của một nhà văn mà còn mở ranhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận trong sáng tạo tiểu thuyết lịch sử

2 Lịch sử vấn đề

2.1 Kể từ khi ra đời đến nay, Bão táp triều Trần đã thu hút sự chú ý

quan tâm của bạn đọc và giới phê bình văn học và nghiên cứu sử học Trong

đó, có nhiều ý kiến ở những mức độ khác nhau đề cập đến những sáng tạocủa Hoàng Quốc Hải trong việc tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử Dựa trên

nguồn tư liệu bao quát được và trong phạm vi quan tâm của đề tài, chúng tôiđiểm lại một số vấn đề cơ bản mà những người đi trước đã đặt ra.

Tác giả Phùng Khai, trong bài viết “Nhà văn Hoàng Quốc Hải trái timđập thăng trầm cùng các nhân vật lịch sử”, đã hết sức ngạc nhiên khi đọc gần

3000 trang sách tái tạo lại toàn bộ lịch sử triều Trần của Hoàng Quốc Hải, vànhận thấy “Qua ngòi bút và trái tim ông, những Trần Thủ Độ, Trần QuốcTuấn, Trần Quang Kải, Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư, Trần Khát Chân,Trần Quốc Toản… và các vị vua ở ngôi cao kia, sao mà gần gũi thân thiết, cụcựa quá dỗi làm vậy, có thể sờ nắn được, trò chuyện được hoặc lo nghĩ hoặchồi hộp theo mỗi diễn tiến nhỏ của hàng ngàn trang sách” [46,32] TheoPhùng Văn Khai “Hoàng Quốc Hải đã làm cho trái tim của bao nhiêu nhânvật lịch sử đập trở lại”[46, 32] Tác giả của bài viết này đã đi vào tìm hiểumột số nhân vật trong tác phẩm của Hoàng Quốc Hải như Trần Thủ Độ, mộtnhân vật lắm công nhiều tội của triều Trần nhưng được nhà văn chia sẻ, cảmthông, đánh giá đúng công lao cũng như những việc làm trái với đạo đức, tàn

ác mà trần Thủ Độ phạm phải Đối với Trần Quốc Tuấn, “Trái tim HoàngQuốc Hải đã run lên, thắt lại, sôi bùng hay nín nhịn thẩy đều dẫn đến việc tạomột bức thánh Trần đằm đẵm chất người” Với Huyền Trân, “trái tim họHoàng bỗng đâu thăm thẳm cùng công chúa Huyền Trân giờ biệt li thượnghoàng cùng non sông sang làm dâu đất khách” [46,33] Đến ngay như phảnvương Trần Ích Tắc nhà văn “Đâu nỡ hạ nhục bằng ngôn ngữ vốn là thếmạnh của ông, lại còn phần nào chiêu tuyết từ những trang viết rất đặc sắc vềtài thi thơ họa nhạc của vương” [46,35] Mỗi một nhân vật trong tác phẩmđều được nhà văn dành cho một tình cảm riêng, một sự nhân xét đánh giáriêng, hợp lý để làm sống lại hiện thực xã hội và con người của một thời đại

cách đây hơn 700 năm Từ những cảm nhận về các nhân vật trong Bão táp triều Trần của Hoàng Quốc Hải, Phùng văn Khai đánh giá cao vốn kiến thức

lịch sử, văn hóa, đặc biệt là trái tim mới mẻ, nhân văn, một ngòi bút trungthực và thông tuệ của nhà văn họ Hoàng

Bài viết của tác giả Hoài Anh lại đi sâu vào một khía cạnh khác, đó làquan niệm về nhân vật anh hùng trong bộ tiểu thuyết lịch sử của Hoàng QuốcHải Tác giả cho rằng: “Điểm nổi bật trong tiểu thuyết về đời Trần là đã dựavào tiêu chuẩn đạo đức để đánh giá anh hùng”[46,51] Nhà văn Hoài Anh đãliệt kê ba loại anh hùng được Hoàng Quốc Hải xây dựng trong tác phẩm: loạithứ nhất là những người có năng lực hành động vĩ đại, sức mạnh ý chí vĩ đại,sức mạnh tư tưởng lập nên sự nghiệp cứu nước, cứu dân như: Trần TháiTông, Trần Nhân Tông, Trần Quốc Tuấn, Trần Quang Khải; loại anh hùng

thứ hai là những bậc hiền triết như Chu Văn An; loại anh hùng thứ ba là

những phụ nữ biết hy sinh vì nghĩa cả như Chiêu Hoàng, Huyền Trân, An

Tư Bài viết cũng chỉ ra “vì đặt nặng tiêu chuẩn đạo đức nên Hoàng QuốcHải không cho Trần Thủ Độ, Hồ Quý Ly là nhân vật anh hùng vì những nhânvật này tuy có đóng góp cho lịch sử nhưng còn nhiều dối trá và thủ đoạn”[46,52] Để làm rõ hơn nét riêng trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của HoàngQuốc Hải, Hoài Anh còn so sánh một số nhân vật lịch sử trong tác phẩm nàyvới các sáng tác của các nhà văn khác… Từ những đánh giá trên, Hoài Anhkhẳng định, Hoàng Quốc Hải là nhà tiểu thuyết lịch sử đích thực và bộ tiểuthuyết Bão táp triều Trần của ông là “ Bộ tiểu thuyết lịch sử đầu tiên của ViệtNam vừa có độ dài vừa có quy mô lịch sử đồ sộ” [46,52]

Tiến sĩ sử học Đinh Công Vĩ, trong bài viết Bộ tiểu thuyết Bão táp Triều Trần của Hoàng Quốc Hải một sự tái tạo lịch sử đáng tin cậy, cũng đưa

ra những nhận xét của mình về tác phẩm trên các phương diện: nghệ thuậtphục dựng quá trình lịch sử, xây dựng nhân vật và hư cấu nghệ thuật Tác giảkhẳng định Hoàng Quốc Hải không viết theo lối thông sử mà cắt ngang, chọnnhững thời điểm gay cấn nhất để làm nền cho cốt truyện Bài viết khái quátnhững ưu điểm của Hoàng Quốc Hải trong việc tái hiện các nhân vật lịch sử;

có cái nhìn mới về Trần Thủ Độ; Trần Thủ Độ là một người anh hùng nhưngcũng là một tay gian hùng; hệ thống nhân vật đa dạng có những đặc thù riêng

không thể trộn lẫn, mỗi người một vẻ; chú ý phân tích mâu thuẫn trong nộitâm nhân vật.

Tiến sĩ Đinh Công Vĩ đặc biệt tâm đắc với những hư cấu nghệ thuật củaHoàng Quốc Hải khi viết về các nhân vật An Tư, Huyền Trân: việc Trần ÍchTắc vẽ tranh An Tư vô tình để lọt vào tay sứ giặc dẫn đến việc Thoát Hoanđòi cống nạp người đẹp hay việc Huyền Trân học tiếng Chăm, học ca múatrong thời gian mấy năm chờ đợi hôn lễ, rồi có nhân vật Yến Ly, tác giả hưcấu hoàn toàn để bổ sung cho các nhân vật có thật Từ đó, tác giả bài viếtkhẳng định Hoàng Quốc Hải đã “bù đắp lịch sử để từ sự thật lịch sử thănghoa thành sự thật nghệ thuật”[46,16]

Từ những khảo sát trên, chúng tôi nhận thấy các bài viết về tiểu thuyết

lịch sử Bão táp Triều Trần của Hoàng Quốc Hải chỉ mới dừng lại ở những

vấn đề chung, hoặc những vấn đề cụ thể, riêng lẻ Riêng vấn đề tiểu thuyết

hóa nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần chưa được nghiên cứu một

chưa có công trình nào nghiên cứu một cách quy mô về tiểu thuyết hóa nhânvật lịch sử của Hoàng Quốc Hải trong bộ tiểu thuyết lịch sử này

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Như tên đề tài đã xác định, mục đích nghiên cứu của đề tài là khảo sát,

phân tích tính chất tiểu thuyết của các nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần của Hoàng Quốc Hải.

Với mục đích đó, đề tài đặt ra nhiệm vụ:

Thứ nhất, xác định, phân tích hệ thống nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần.

Thứ hai, khảo sát, phân tích những sáng tạo của Hoàng Quốc Hải trong việc tiểu thuyết hóa nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài là chất tiểu thuyết của nhân vật

lịch sử trong Bão táp triều Trần Nghĩa là bao gồm những hư cấu, sáng tạo

của Hoàng Quốc Hải trong việc khắc họa nhân vật lịch sử trong tác phẩm.4.2 Trong Luận văn, chúng tôi tập trung tìm hiểu, khảo sát sáu tập của

bộ tiểu thuyết Bão táp triều Trần của nhà văn Hoàng Quốc Hải (Bão táp cung đình, Đuổi quân Mông Thát, Thăng Long nổi giận, Huyết chiến Bạch Đằng, Huyền Trân công chúa, Vương triều sụp đổ) do nhà xuất bản Phụ nữ

ấn hành năm 2010 Ngoài ra chúng tôi còn khảo sát một số tiểu thuyết lịch

sử viết về triều đại nhà Trần để có cái nhìn so sánh

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết tốt nhiệm vụ khoa học mà đề tài đặt ra, chúng tôi lựachọn một số phương pháp nghiên cứu như: khảo sát, thống kê, phân tíchtổng hợp, so sánh đối chiếu

6 Cấu trúc của luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận, nội dung chính của luận văn được triển khai

Chương 3 Tính dân chủ trong giọng điệu, ngôn ngữ nhân vật lịch sử

trong Bão táp triều Trần

Chương 1 NHÂN VẬT LỊCH SỬ TRONG HỆ THỐNG NHÂN VẬT

CỦA BÃO TÁP TRIỂU TRẦN

1.1 Một số vấn đề về tiểu thuyết lịch sử và nhân vật lịch sử

1.1.1 Tiểu thuyết lịch sử

Lịch sử dân tộc Việt Nam là những trang đau thương và cũng rất dỗihào hùng trải qua mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước Song song vớinhững bước thăng trầm và những biến cố của lịch sử, văn học đã phản ánhmột cách chân thực về đời sống xã hội và con người Việt Nam Tuy nhiên,trong suốt 10 thế kỷ văn học (từ thế kỷ X đến hết thế kỷ XIX) chúng ta chưa

có nhiều tác phẩm văn chương xứng đáng với truyền thống lịch sử hào hùngcủa dân tộc Xét trong bối cảnh văn học của các quốc gia trên thế giới ở cùngthời đại thì nền văn học Việt Nam chưa có những tiểu thuyết lịch sử đạt tầmvóc kiệt tác như văn học Nga, văn học Anh hoặc là văn học Pháp Vào nhữngnăm đầu của thế kỷ XX trước những biến động lớn lao của lịch sử và xã hội,thể loại tiểu thuyết viết bằng chữ quốc ngữ xuất hiện và được hiện đại hóa, từ

những tác phẩm tiêu biểu như Thầy Lazaro phiền cho đến Hoàng Tố Oanh Hàm Oan (1910) và Tố Tâm (1925) Trong bối cảnh đó cùng với sự xuất hiện

của các chí sĩ yêu nước, những nhà nho yêu nước và những nhà văn hiện đại

đã cho ra đời một số tiểu thuyết lịch sử nhắm ca ngợi những cuộc kháng chiếnchống xâm lược, đánh thức tinh thần dân tộc Từ đó tiểu thuyết lịch sử xuấthiện và phát triển cho đến ngày nay Sau gần một thế kỷ, tiểu thuyết lịch sử đã

có những đóng góp nhất định cho tiểu thuyết nói riêng và văn học Việt Namnói chung

Lịch sử luôn là một ám ảnh đối với các nhà văn đương đại Với nhữngbiến cố, những thay đổi lớn lao của cả dân tộc trong thời hiện đại Chính vì

vậy đề tài lịch sử vẫn luôn là một đề tài mới mẻ, hấp dẫn đối với các nhà văn.Những cuốn tiểu thuyết viết về quá khứ vẫn luôn có vị trí trong nền vănchương đương đại Trong quá trình vận động và phát triển của nền văn họcnước nhà, cùng với thời kỳ đổi mới trong không khí sôi nổi và dân chủ củanền văn học Việt Nam, thể loại văn xuôi viết về đề tài lịch sử cũng có sự vậnđộng và phát triển mạnh mẽ, thực sự gây những ấn tượng mạnh mẽ đối vớiđộc giả Cách nhình nhận và những quan niệm về lịch sử của các nhà văncũng có nhiều cái mới và đa dạng hơn Về khái niệm tiểu thuyết lịch sử đã cónhiều quan niện khác nhau.

Nhóm các tác giả Lê Bá Hán, Nguyễn Khắc Phi, Trần Đình Sử… trong

Từ điển thuật ngữ văn học cho rằng: “Tiểu thuyết lịch sử bao gồm các tác

phẩm văn học nghệ thuật sáng tác về các đề tài và nhân vật lịch sử các tácphẩm này có chứa đựng các nhân vật và chi tiết hư cấu, tuy nhiên nhân vậtchính và sự kiện chính thì được sáng tạo trên các sử liệu xác thực trong lịch

sử, tôn trọng lời ăn tiếng nói, trang phục, phong tục tập quán phù hợp với giaiđoạn lịch sử ấy Tác phẩm văn học lịch sử thường mượn chuyện xưa để nóichuyện đời nay, hấp thu những bài học của quá khứ, bày tỏ sự đồng cảm vớinhững con người và thời đại đã qua, song không vì thế mà hiện đại hóa ngườixưa, phá vỡ tính chân thật lịch sử của thể loại này Đặc điểm này của tiểuthuyết lịch sử và kịch lịch sử đòi hỏi nhà văn phải vừa là người nghệ sĩ vừa lànhà nghiên cứu, có vốn sống và hiểu biết phong phú,có quan điểm lịch sửđúng đắn và tiến bộ”[ 28,301] Trên thực tế quan niệm này ra đời khá sớm vàđây được xem là định nghĩa cổ điển về tiểu thuyết lịch sử Trong quá trìnhnghiên cứu và phát triển cùng với sự phát triển của thể loại tiểu thuyết lịch sử,

đã có nhiều nhà nghiên cứu bổ sung thêm để có được một định nghĩa đầy đủhơn Từ điển văn học ( Bộ mới) cho rằng: “Thuật ngữ tiểu thuyết lịch sử chỉmột loại hình tiểu thuyết hoặc tác phẩm tự sự hư cấu lấy đề tài lịch sử làm nội

dung chính Lịch sử trong ý nghĩa khái quát là quá trình phát triển của tựnhiên và xã hội các nhà khoa học xã hội (cũng được gọi là khoa học lịch sử)đều nghiên cứu quá khứ loài người trong tính cụ thể và đa dạng của nó Tuyvậy những tiêu điểm chú ý của các sử gia lẫn các nhà văn quan tâm đến đề tàilịch sử, thường là sự hình thành, hưng thịnh, diệt vong của các nhà nướcnhững biến cố lớn trong đời sống xã hội cộng đồng, quốc gia, trong quan hệgiữa các quốc gia như chiến tranh, cách mạng…, cuộc sống và sự nghiệp củanhững nhân vật có ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử…”[ 5,1735] Có thể thấytrong quan điểm này đã nhần mạnh đến những biến cố lớn của một quốc gia

và nhân vật có ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử Nhà văn Hoàng Quốc Hảibằng kinh nghiệm sáng tác của mình trong bài phỏng vấn “Tiểu thuyết lịch sử

là hư cấu đến độ chân thực” đã chia tiểu thuyết lịch sử thành hai trường phái

“chính sử” và “dã sử”, ngoài ra còn có trường phái “chính dã bất phân”, tức

là họ chỉ dung cả chính sử và dã sử để làm cái cớ, rồi viết theo ý mình.Nguyễn Vi Khanh trong bài “Về tiểu thuyết lịch sử”, cũng cho rằng tiểuthuyết lịch sử “là một cách tra hỏi và nghi vấn quá khứ để biện minh hiện tại

và chỉ hướng cho tương lai, qua trung gian là một hay nhiều tác giả Như vậychúng ta cũng có những tiểu thuyết luận đề khi đặt vấn đề, dữ kiện lịch sử, đề

ra luận đề mới, mượn dĩ vãng nói chuyện hiện tại, có thể có ý thức chống lạibước lịch sử hoặc trật tự xã hội đang có”[34] Nhà văn Nam Dao với bài viết

“Về tiểu thuyết lịch sử” đã khẳng định: “Với một nhà văn, lịch sử không lànhững xác chết và những sự cố biên niên u lì Trong tiểu thuyết lịch sử, quákhứ là lịch sử nhìn bởi nhà văn, nhà văn như chủ thể Đó là thứ quá khứ táichiếm hữu và tái tạo từ vị thế hiện tại của chủ thể, với ý thức về giới hạn của

sự truy lùng chân lý “khách quan” … Để tái chiếm hữu lịch sử, nhà văn phảinhìn ngược thời gian với một quan điểm triết lý từ đó suy xét, phân giảinhững sự cố, thậm chí phán xử cách này hay cách khác những con người

trong chính sử… Tiểu thuyết lịch sử là sự dấn thân của nhà văn nhằm phụcsinh một thời đại cần tháo gỡ hầu thoát khỏi những dự phóng về mộttương lai có thể có được” [9,3] Với quan niệm về tiểu thuyết của riêngcủa mình, Nam Dao đã thông qua nhân vật và những sự kiện nổi bất đểđánh giá cao sự sáng tạo của nhà văn Ông viết tiểu thuyết với nhữngthông điệp rõ ràng Ông sử dụng lịch sử như một phương tiện để hìnhthành nên tiểu thuyết và qua đó sử dụng tiểu thuyết để làm phương tiệnnhằm truyền tải những luận đề của mình.

Phan Cự Đệ, trong cuốn Văn học Việt Nam (chương 3) đã chỉ ra những

đặc trưng của tiểu thuyết lịch sử, so sánh nhiệm vụ của nhà viết sử với nhàtiểu thuyết lịch sử, đề cao vai trò hư cấu trong sáng tạo nghệ thuật Đề cậpđến những vấn đề cơ bản của thể loại tiểu thuyết lịch sử cũng như nhấn mạnhđặc điểm chủ yếu của tiểu thuyết lịch sử, ông đã đưa ra một cái nhìn mới mẻ

về tiểu thuyết lịch sử thông qua việc chỉ ra tác dụng của nó Ông viết “Nó cóthể soi sáng những thời kỳ quá khứ của con người đã trải qua với mục đích rõràng là gạn lọc những tình trạng tiến thoái lưỡng nan của thời đại Nó giúp ta

có sự so sánh, dối chiếu thời đại nọ với thời đại kia Tác giả tiểu thuyết lịch sử

sử dụng quá khứ như một khí cụ để vẽ lên những điểm tương đồng giữa quákhứ và hiện tại từ đó làm sáng tỏ hiện tại” [12,167] Viết một cuốn tiểu thuyếtlịch sử, nghĩa là đang chịu những quy luật thành văn hay bất thành văn củahai thể loại “tiểu thuyết” và “ lịch sử”, mối quan hệ giữa lịch sử và tiểu thuyết

là vô cùng gắn bó trong tiểu thuyết lịch sử Người viết tiểu thuyết là người kể,

là người dùng khả năng, trí tưởng tượng của mình để lấp đầy chỗ trống giữanhững dòng sử biên niên khô khan nhằm làm sống dậy những chân lí đã hoànkết Người viết tiểu thuyết vừa làm sống lại lịch sử, vừa tạo cho nó một sứcsống mới để lịch sử có thể song hành cùng hiện tại, hay như là một ngườihướng dẫn viên đang đưa độc giả về với những hoài niệm của quá khứ, phải

làm thế nào để mọi người có thể hiểu những điều người hướng dẫn viên đangnói, phải hướng người nghe cùng nhìn về một hướng và có cùng một suynghĩ Điều căn bản của tiểu thuyết là chuyện viết về thế sự, là chuyện conngười và cuộc đời.

Tiểu thuyết lịch sử là tác phẩm văn học nên dù tôn trọng sự thật lịch sửđến đâu thì các nhà văn cũng phải sử dụng hư cấu để thể hiện quan điểm đốivới những vấn đề của quá khứ Trong tiểu thuyết lịch sử, sự kiện lịch sử và sựkiện hư cấu, nhân vật lịch sử và nhân vật sáng tạo luôn trộn lẫn vào nhau vìthế khó lòng đảm bảo sự chính xác lịch sử đến mức độ tuyệt đối Tuy nhiêncác có một số nhà văn luôn kết hợp sử liệu và khả năng hư cấu sáng tạo đếnmức khiến cho cái không có vẫn chứa đựng những cái có thật Nguyễn XuânKhánh, khi viết Hồ Quý Ly đã đưa vào những kiến thức sử liệu trong Đại Việt

sử kí toàn thư và cuốn truyện kí Nam Ông mộng lục, rất nhiều vấn đề được

đặt ra nhờ nhà văn đã đi sau vào khai thác thế giới nội tâm của nhân vật đểgiúp người đọc kiến giải những vấn đề lịch sử và lấp đầy những khoảng trống

mà vì một lý do nào đấy các sử gia đương thời không ghi rõ, né tránh HayNguyễn Huy Thiệp khiến người đọc cảm nhân sự khác biệt giữa tâm tình củathế hệ: Anh hùng bách chiến bách thắng và thần thánh cũng có lúc bất lựctrước đời thường Nhìn chung các cuốn tiểu thuyết lịch sử cho thấy có mộtnhu cầu nhìn lại quá khứ, học hỏi, xem lại chân dung những nhân vật lịch

sử Dựa vào con người của lich sử để nói về xã hội ngày hôm nay, các tácgiả tiểu thuyết lịch sử có thể hiện đai hóa, trao đổi, biến hóa ngôn ngữ,nhân vật chính điều này đã tạo nên sức cuốn hút, sinh động mạnh mẽ củatiểu thuyết lịch sử

Với Nam Dao, viết tiểu thuyết lịch sử là dịp suy tư về quá khứ Nhàvăn tỏ ra cố gắng tìm kiếm trong quá khứ những câu trả lời lịch sử chongày hôm nay Viết tiểu thuyết lịch sử, theo ông “là cách tác giả đối thoại

với lịch sử Tất nhiên đối thoại đó chỉ một chiều và chủ quan Thậm chítác giả không câu nệ bất cứ điều gì, kể cả cưỡng bức lịch sử để thai nghén

ra tiểu thuyết…” [ 9,19]

Tiểu thuyết lịch sử luôn song hành cùng với dòng lịch sử và hiện tại.Những vận động và biến đổi của nó, xét đến cùng, đều phản ánh những biếnthiên của xã hội, sự vận động của nhận thức con người cùng mở rộng của tưduy thể loại Lịch sử càng xa thì người đọc càng đòi hỏi sự thật Tiểu thuyếtlịch sử hiện nay đang phản ánh khá rõ điều này Vì vậy không phải ngẫunhiên mà một cuốn tiểu thuyết lịch sử khi vừa ra đời đều được dư luận chú ýnhư những dấu hiệu cách tân của tiểu thuyết lịch sử Tiểu thuyết lịch sửkhông lẫn vào quá khứ để chiếm hữu và tái tạo lịch sử mà đó là sự dấn thâncủa nhà văn nhằm khôi phục một hiện tại cần tháo giỡ nhằm thoát khỏi những

bề tắc tiêu vong

1.1.2 Nhân vật lịch sử

Như chúng ta đã biết, nhân vật lịch sử hiểu theo nghĩa chung nhất lànhững nhân vật có thật làm nên diện mạo chính sự từng có trong sử sách Họhiện lên như ngoài đời thực, gắn liền với thời gian, năm tháng, địa điểm mangdấu tích lịch sử, nhưng đồng thời cũng mang tính cách tâm trạng và số phận

cá nhân Đối với tiểu thuyết lịch sử, xây dựng nhân vật lịch sử là một phươngdiện quan trọng, là nhiệm vụ mà nhà văn phải quan tâm hàng đầu, cũng là nơithử thách nhà văn nhiều nhất Về điểm này, nhà lí luận văn học Lucas đã viết:

“Các nhân vật của tiểu thuyết lịch sử phải sống động hơn các nhân vật lịch sử

vì các nhân vật của tiểu thuyết lịch sử được trao sự sống còn các cá nhân lịch

sử thì đã sống”[11,5]

Khi khắc họa những nhân vật lịch sử, các nhà tiểu thuyết lịch sử căn cứ

sử liệu nhiều khi chỉ xét nhân vật trong tư thế lịch sử vốn có, trong “vai tròđang đóng” của họ, mà nhân vật lịch sử, tức là nhân vật chính trị luôn có

những biểu hiện, diễn đạt theo xu thế lịch sử có lợi cho cá nhân, thể chế vàđại cục mà họ theo đuổi Như vậy có nghĩa là khi nhà văn sáng tạo ra tácphẩm thì các nhân vật lịch sử đã có tên tuổi, hành động, việc làm được ghitrong sử sách Đối với độc giả họ là những người quen biết cũ mặc dù ngườiđọc chỉ biết về họ qua những ghi chép của các sử gia Nhà tiểu thuyết phảilàm thế nào biến các cá nhân lịch sử trở thành các nhân vật văn học có sứcsống chứ không phải là triệu về những bức tượng vô hồn mà vẫn đảm bảo tínhchân thực lịch sử, phù hợp với thời đại họ sống nhưng không quá xa lạ vớingười đọc Để làm được cái công việc đầy thách thức, khó khăn nhưng cũng

vô cùng quyến rũ là “phục sinh quá khứ”, nhà tiểu thuyết trao sứ mệnh chonhân vật, mà chủ yếu là hình tượng con người trong tác phẩm Với một tiểuthuyết lịch sử, nhân vật thường tồn tại cả hai dạng: những nhân vật có thậttrong lịch sử và nhân vật hư cấu Kiểu nhân vật thứ nhất là tất yếu đối với mộttiểu thuyết viết về đề tài lịch sử, kiểu nhân vật thứ hai là tất yếu đối với mộttiểu thuyết Và ngay cả đối với kiểu nhân vật có thật, thì nhà văn vẫn phải sửdụng hư cấu tưởng tượng để cấp cho nhân vật một tâm hồn, một tính cách,một số phận, một gương mặt đời Bởi điều quan trọng nhất, trước khi là nhânvật của một tiểu thuyết lịch sử, đó phải là nhân vật của một tiểu thuyết Mặtkhác, đối với kiểu nhân vật thứ hai, dù trí tưởng tượng của nhà văn có baybổng đến đâu cũng không thể thoát ra khỏi không khí lịch sử mà nhà văn đãxác định để tái tạo lại trong tác phẩm, tức là nhân vật ấy phải mang được màusắc lịch sử của thời đại mà nhà văn mô tả

Sự có mặt của những nhân vật có thật trong lịch sử là tất yếu đối vớibất cứ một tiểu thuyết lịch sử, bởi vì mỗi thể loại đòi hỏi kiểu nhân vật nhất

định cho riêng nó Bão táp triều Trần cũng không phải ngoại lệ Với gần 3000

trang sách, Hoàng Quốc Hải đã tái tái tạo lại toàn bộ lịch sử triều đại nhà Trần

từ những ngày đầu thành lập cho đến ngày diệt vong Qua ngòi bút của nhà

văn tất cả các nhân vật lịch sử đều trở nên thật gần gũi thân thiết, độc giả cóthể sờ nắn, chiêm ngưỡng các nhân vật lịch sử một cách rõ ràng giống như cóthể trò chuyện, lo lắng cùng với nhân vật Tác phẩm có đến hàng trăm nhânvật có thực đã từng tồn tại trong lịch sử dân tộc Từ những nhân vật như TrầnThủ Độ, Trần Quốc Tuấn đến hình ảnh những vị vua của nhà Trần, như: TrầnThái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông…; những bàhoàng như Chiêu Thánh, Trần Thị Dung, An Tư, Huyền Trân, công chúa HuyNinh, hoàng hậu Thánh Ngẫu… đều được khắc họa theo đúng vị trí thựctrong lịch sử và quan hệ thân tộc Những vị tướng lĩnh tài ba thời Trần giữnhiều chức vụ quan trọng trong triều đình và có công trong nhiều cuộc đấutranh chống ngoại xâm hoặc trấn giữ nơi miền biên ải: Trần Quang Khải, TrầnQuốc Tuấn, Trần Khát Chân, Yết Kiêu, Dã Tượng hay vua Chiêm Thành làChế Bồng Nga đều là nhân vật có thật trong lịch sự Chính họ đã làm nêndiện mạo chính sự từng có trong sử sách thời đại nhà Trần Họ hiện lên vừanhư ngoài đời thực của thời bấy giờ, gắn liền với thời gian, năm tháng, địađiểm mang dấu tích lịch sử, nhưng đồng thời cũng mang những tính cách, tâmtrạng và số phận của nhân vật tiểu thuyết Nhà văn đã phối hợp khá nhuẫnnhuyễn tính chính xác sử liệu và hư cấu tưởng tượng Và, trong xây dựngnhân vật lịch sử cả hai yếu tố ấy được ông sử dụng với một dung lượng vừa

đủ Không quá nghiêng về trung thành với nguyên mẫu nhân vật đã phần nàohình thành trong người đọc qua những tư liệu lịch sử, mà cũng không gâycảm giác lạ lẫm khi hư cấu tưởng tượng Nhưng dẫu sao, chừng ấy cũng đã

có thể khẳng định khuynh hướng “tiểu thuyết hóa lịch sử” của Hoàng Quốc

Hải thể hiện trong Bão táp triều Trần.

Là tiểu thuyết, Bão táp triều Trần còn là thế giới của những nhân vật

được hư cấu Ở những sáng tạo riêng này, nhà văn đã chứng tỏ năng lựctưởng tượng và gửi gắm những thông điệp chủ quan của mình, nhưng người

đọc vẫn thấy được rất rõ màu sắc lịch sử của thời đại Nhân vật Hoàng tiênsinh, là nhân vật được nhà văn hư cấu để đối thoại với Trần Thủ Độ nhằm gópphần khám phá con người vị khai quốc công thần triều Trần Không phảingười xuất thân khoa bảng, nhưng sức học của ông đến các bậc quân trưởng,tăng thống cũng phải ngưỡng mộ Sự xuất hiện của Hoàng tiên sinh là để làmnổi bật vai trò to lớn của Trần Thủ Độ trước lịch sử Việc xây dựng nhân vậtHoàng tiên sinh để ông có cơ hội đối thoại với Trần Thủ Độ Thông qua đốithoại, có biết bao điều mới mẻ được khám phá, qua đó nhà văn bày tỏ quanđiểm của mình một cách cụ thể và hợp lý hơn Vì thế nhân vật Hoàng tiênsinh là kiểu nhân vật tư tưởng là người phát ngôn cho tư tưởng của nhà văn vềnhững vấn đề lớn của đất nước vừa mang tính lịch sử vừa có ý nghĩa thời sự.Một nhân vật khác cũng được nhà văn hư cấu hoàn toàn đó là Yến Ly Nhânvật Yến Ly được nhà văn hư cấu để tăng thêm tính bi tráng cho cuộc đời An

Tư và muốn làm sáng tỏ thêm về những kế sách của Trần Hưng Đạo Thôngqua nhân vật Yến Ly, nhà văn còn bày tỏ thái độ trước một hiện thực đó là

ý thức được nỗi nhục mất nước của những người dân trước vó ngựa củaquân xâm lược Dù là một nhân vật hư cấu hoàn toàn nhưng đã được nhàvăn khắc họa một cách rõ nét và thể hiện được những tư tưởng sâu sắc cótầm thời đại Hư cấu nhân vật lịch sử cũng phải có chừng mực, hư cấu màvẫn xuất hiện hợp lý cần thiết cho sự kiện, tình tiết và càng làm hiện lênsinh động bức tranh hiện thực quen thuộc trong lịch sử và mang được dấu

ấn rõ rệt của thời đại điều này xuất phát từ cách nhìn và sự nhận thức đúngđắn và sự hiểu biết của nhà văn

Xây dựng nhân vật lịch sử trong tiểu thuyết Bão táp triều Trần, nhà văn

Hoàng Quốc Hải đồng quan điểm với bậc thầy của tiểu thuyết lịch sử đó làAlexandre Dumas Ông xem “lịch sử chỉ là cái đinh treo”, để chú ý khai thácnhân vật lịch sử từ góc nhìn nội tâm thông qua sức mạnh của cảm xúc, tưởng

tượng, còn những nhân vật làm bằng hư cấu thì ông lại tìm cách gắn nó vào

“cái đinh treo” bằng sức hút của từ trường lịch sử

1.1.3 Quan niệm của Hoàng Quốc Hải về nhân vật lịch sử

Mỗi nhà văn có thể khai thác đề tài lịch sử theo những cách khác nhau

Có tác giả coi việc tái hiện chính xác lịch sử làm mục đích chính, có người lạicoi lịch sử chỉ là cái cớ để chuyển tải những thông điệp nghệ thuật của mình.Nhưng bao giờ qua việc sử dụng chất liệu lịch sử người viết cũng thể hiệnnhững quan niệm riêng của mình về thể loại Quan niệm đó sẽ chi phối cáchxây dựng nhân vật, kết cấu tác phẩm và cách trần thuật của nhà văn Do vậy,đây là yếu tố quan trọng cần xác định khi tìm hiểu tác phẩm Nghiên cứunhững quan niệm về tiểu thuyết lịch sử của Hoàng Quốc Hải cũng là một cách

để đi vào thế giới nghệ thuật của Bão táp triều Trần.

Bộ tiểu thuyết Bão táp triều Trần, với gần 3000 trang viết đã tái tạo lại

toàn bộ lịch sử vương triều nhà Trần từ khi hình thành cho tới ngày sụp đổ.Qua ngòi bút của Hoàng Quốc Hải, những Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn,Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật… và các vị vua thật gần gũi, thân thiết Tanhư có thể sờ nắn, chiêm ngưỡng các nhân vật lịch sử một cách rõ ràng, giốngnhư chúng ta có thể trò chuyện, lo lắng cùng với các nhân vật khi họ ra trận.Đặc biệt ở các nhân vật lịch sử, theo chính sử họ là những con người cónhững giá trị to lớn, sẵn sàng bảo vệ đất nước, đẩy lùi bọn giặc ngoại bang

Khi viết Bão táp triều Trần, trái tim ông dường như “run lên, thắt lại, sôi

bùng hay chín nhịn tất thẩy đều dẫn đến việc tạo một bức tượng thánh Trầnđằm đẵm chất người”

Điểm nổi bật trong tiểu thuyết lịch sử của Hoàng Quốc Hải, đó là việcông đã dựa vào đạo đức để đánh giá nhân vật trong tác phẩm của mình Nhưphản vương Trần Ích Tắc nhà văn cũng không hạ nhục bằng thứ ngôn ngữlạnh lùng Ông không hề để cho nhân vật của mình cảm thấy bị cô lập mà

luôn luôn để cho họ những giải thích kín đáo Như khi nói về việc Trần ÍchTắc đầu hàng theo giặc, Hoàng Quốc Hải đã cho người đọc thấy rằng, vậnnước quá mong manh, lực lượng của quân địch rất đông, không giữ vững lậptrường ắt sẽ theo giặc Chính vua Trần Nhân Tông cũng đã phải xác nhận: “thế giặc mạnh dường ấy, đến như ta còn có lúc xao lòng, bây giờ đâu phải lúc

bới móc nhau ra, mà phải gắng sức kiến thết quốc gia cho vững mạnh”[23].

Câu nói đó của vua Trần Nhân Tông chứa đựng tình cảm của nhà văn giành

cho nhân vật của mình trong tác phẩm khiến cho người đọc có được cảm giác

“có những cái rất quen mắt, nhưng khi soi chiếu từ một góc nhìn lạ, vẫn bật

ra nhiều nét mới” [32] Khi viết tiểu thuyết lịch sử cái khó của nhà văn đó làphải luôn đương đầu với những quan niệm khác nhau của các nhà sử học.Nhân vật trong lịch sử là những người đã sống đã được ghi lại trong lịch sử.Viết lại những nhân vật như vậy không hẳn là chính xác Như vậy tiểu thuyết

sẽ không còn là tiểu thuyết nữa mà là một cuốn biên niên nghiên cứu về lịch

sử, vì thế nghiên cứu để hư cấu trong tiểu thuyết lịch sử là hết sức cần thiết

“không nhất thiết phải viết y như thật, có thể pha trộn nửa thật, nửa ảo và cóquyền phóng đại thực tế lên đến mức tiểu thuyết”[12,6] , “trong quá trìnhsáng tác, các nhà tiểu thuyết vừa phải phát huy cao độ vai trò của hư cấu

sáng tạo nghệ thuật” [ 12,107]; “nhà nghệ sĩ sẽ dùng quyền sáng tạo và hư

cấu để bổ sung cho những chi tiết, những thời kỳ mà lịch sử không nóiđến”[12,166] Bởi vậy mà có hiện tượng cùng viết về một giai đoạn lịch sửnhưng mỗi nhà văn lại hư cấu heo một cách riêng làm nên sức hấp dẫn chotác phẩm Có thể thấy, ngay trong tác phẩm văn học đương đại, hư cấu cũngphải có giới hạn và cũng phải dựa trên một cơ sở nào đó Chính vì vậy, trongtiểu thuyết lịch sử hư cấu cũng phải phù hợp với logic lịch sử Những nhânvật hay sự kiện lịch sử đã được định hình thì nhà văn phải tôn trọng nguyênmẫu nhân vật, còn nếu muốn đặt lại vấn đề về nhân vật hay sự kiện thì phải

tìm được lý giải thật thấu đáo, nhà văn phải làm thế nào để người đọc đồngtình với mình rằng đây mới chính là nhân vật hay sự kiện lịch sử đang cầnđược nói đến Những sử liệu đều tạo tình huống cho đường dây nhân vật hoạtđộng một cách hữu hiệu nhất Phục dựng lại cả một thời kỳ xa xôi của quákhứ trong khi chỉ có trong tay những mảng nhỏ của một thế giới đã mất,Hoàng Quốc Hải phải huy động tối đa năng lực tưởng tượng của mình, hưcấu trên nhiều cấp độ: cấp độ chi tiết, cấp độ sự kiện, cấp độ nhân vật Vớicác nhân vật có thật trong lịch sử, nhà văn cũng phải hư cấu rất nhiều từ lời ăntiếng nói đến hành động, từ ngoại hình đến đời sống tâm hồn sao cho khi đọctác phẩm, độc giả cảm giác như họ là những con người đang sống.

Trong tác phẩm của mình, Hoàng Quốc Hải đã “thổi” sự say mê vàotâm hồn của các nhân vật nữ như: Chiêu Hoàng, An Tư, Huyền Trân… Qua

sự hư cấu của tác giả, họ thực sự trở thành một nhân vật sống động, đầy sứcthuyết phục với độc giả chứ không còn là một cái tên trong sử sách Trước đónhững tác phẩm viết về đề tài lịch sử có lẽ do các tác giả còn tự hạn chế tácphẩm của mình nên chưa mạnh dạn hư cấu và thổi vào nhân vật của mình sựsay mê nên nhân vật quá tỉnh táo, thiếu sự chuyển biến logic của tính cách vàtâm lý Nhà lý luận văn học Mỹ- Robert Skoles cho rằng “trong tiểu thuyếtlãng mạn thế giới thắng thế giới kinh nghiệm, còn ở tiểu thuyết lịch sử thếgiới hư cấu tương đương với thế giới kinh nghiệm” [46,63,64] Ở HoàngQuốc Hải ông đã vượt ra khỏi thế giới kinh nghiệm, sự say mê các nhân vậtcũng không nằm ngoài hoàn cảnh lịch sử cụ thể của thời đại lúc bầy giờ Ông

đã xây dựng thành công những nhân vật lịch sử được ít người đề cập đến như: Lê Văn Hưu, Dã Tượng, Yết Kiêu… Với nhân vật không được ghi chéptrong chính sử như Yến Ly, tác giả hư cấu hoàn toàn để bổ sung cho cácnhân vật có thật Nhưng điều quan trọng nhất là các nhân vật đó được kếthợp với nhau một cách hài hoà tạo thành một thế giới nhân vật thống nhất

trong tác phẩm từ đó làm sáng lên tư tưởng nghệ thuật của nhà văn khiến cho

“trong những cái không có thật vẫn ẩn chứa những cái có thật Chính hư cấu

đã giúp Hoàng Quốc Hải thoát khỏi sự minh họa lịch sử để tái dựng khôngkhí lịch sử cũng như các nhân vật lịch sử một cách chân thực, sống động.Với sự thành công trong nghệ thuật hư cấu, nhà văn đã: “bù đắp lịch sử để từ

sự thực lịch sử thăng hoa thành sự thực nghệ thuật”[46,16]

Trong thế giới nhân vật đa dạng của Bão táp triều Trần của Hoàng

Quốc Hải, với một cái nhìn khái quát ta có thể thấy ngay một hệ thống nhânvật đa dạng, ở mỗi loại nhân vật, nhà văn dều có cái nhìn sâu sắc và toàn diện

“Dân ở trong triều Trần dù ở hạng nào đều có một lòng một dạ với Tổ quốc,với vua và với chính bản thân họ Một Phạm Ngũ Lão ở trong dân,một DãTượng ở trong dân, các bậc nho thần như Trương Hán Siêu, Phạm Lãm, Trình

Dũ, Ngô Sỹ Thường, Trần Thì Kiếm ở trong dân; các bậc thám hoa bảngnhãn, Nguyễn Hiền, Đặng Ma La, Lê Văn Hưu ở trong dân có thể hiểu rằngcách phát huy sức dân của vương triều Trần là một sáng tạo trị quốc mangtính biện chứng sâu sắc, nó luôn mới mẻ và gần gũi, nó thiết thực và hiệuquả” [46,75] Bên cạnh đó các vương tôn công chúa cũng sẵn lòng hy sinhcho Tổ quốc “một An Tư, một Huyền Trân, một Trần Quốc Toản… tất thảyđều nhường nhịn, hy sinh, thảy đều giản dị kiên cường mà đặt quyền lợi quốcgia lên trên hết” [46,79] Tiếp đến là những tấm gương đầy phách lực nhưChu Văn An, những võ tướng toàn tài như Trần Quốc Tuấn, Trần QuangKhải, Trần Khát Chân…từ những nhân vật vương công quý tộc, nhân vật tríthức nhân vật phụ nữ cho đến những nhân vật đám đông, mỗi nhân vật có mộttính cách riêng, những nét đẹp riêng

Loại nhân vật nữa trong Bão táp triều Trần đó là những nhân vật trí

thức Họ là những bậc hiền triết, luôn trăn trở suy nghĩ về những gì đang diễn

ra, lòng yêu nức tự hào dân tộc đã làm cho kiểu nhân vật này có ý thức đối

với đất nước Bín cạnh đó Hoăng Quốc Hải còn xđy dựng kiểu nhđn vật mẵng rất tđm đắc đó lă hình tượng những người phụ nữ biết hi sinh vì nghĩalớn, có trí tuệ, biết yíu thương chăm lo gia đình, người thđn Hoăng Quốc Hải

đê đặt quan điểm đạo đức lín hăng đầu khi không xđy dựng nhđn vật TrầnThủ Độ vă Hồ Quý Ly lă những nhđn vật anh hùng Sự dối trâ vă thủ đoạnnhiều khi đến tăn nhẫn mặc dù ở hai nhđn vật năy đê có đóng góp cho lịch sử

ở mức độ khâc nhau Cùng với quan điểm của Hoăng Quốc Hải, trong tâcphẩm của Nguyễn Xuđn Khânh, Hồ Quý Ly hiện lín lă một chính khâchquyết đoân, một kẻ sỹ có đầu óc độc lập suy nghĩ Thấy nhă Trần mục rỗngthối nât, ông muốn lăm một cuộc cải câch, đổi đời để cứu lấy nhđn dđn trướccảnh bại vong, vì muốn thay đổi mau lẹ nín con người duy ý chí đó đê dụngnhững biện phâp độc tăi cứng rắn thậm chí những thủ đoạn tăn sât như mộtbạo chúa Nguyễn Xuđn Khânh cũng cho thấy những việc lăm của Hồ Quý Ly

có câi lí khâ tăn nhẫn nhưng sòng phẳng của đời sống

Quan điểm về nhđn vật lịch sử của nhă văn, lă điều hết sức quan trọng

để sâng tạo nín hệ thống nhđn vật lịch sử có ý nghĩa Tuy đều lấy lịch sử lămđối tượng tìm hiểu, khâm phâ nhưng ở mối nhă văn, ở mỗi thời kỳ lại có mộtquan điểm riíng về sâng tâc chính điều năy đê chi phối đến tâc phẩm của họ,tạo nín những phương phâp sâng tâc khâc nhau

1.2 Hệ thống nhđn vật trong Bêo tâp triều Trần

1.2.1 Giới thuyết khâi niệm

Hệ thống nhđn vật chính lă sự tổ hợp nhđn vật lăm sao cho chúng phảnânh nhau, tâc động nhau, soi sâng nhau, để cùng phản ânh đời sống Trong hệthống hình tượng của tâc phẩm, nhđn vật vừa đóng câc vai trò xê hội của nó

vă vừa đóng vai trò văn học Câc vai trò năy gắn bó với nhau trong quan hệnội dung vă hình thức Nói đến hệ thống nhđn vật lă nói đến sự tổ chức câcquan hệ nhđn vật cụ thể của tâc phẩm Câc mối quan hệ thường thấy của câc

nhân vật là đối lập, đối chiếu tương phản, bổ sung Sự phản ánh hiện thựctrong các mâu thuẫn xung đột và sự vận động dẫn đến việc tổ chức các nhânvật đối lập Đó là sự đôi lập giữa thiện và ác, tốt và xấu, giữa thống trị và bịtrị, xâm lược và chống xâm lược, bóc lột và bị bóc lột.

Là một tác phẩm được xem là có quy mô đồ sộ, Bão táp triều Trần còn

là một trong những tác phẩm thành công nhất trong số các tiểu thuyết viết về

đề tài lịch sử của nền văn học đương đại Việt Nam Thành công của tác phẩmtrước hết là ở chỗ tác giả đã khắc họa được một hệ thống nhân vật phong phú,

đa dạng vừa chân thực vừa sinh động, thể hiện quan niệm của nhà văn vềnhân vật lịch sử Lý giải cho sự thành công của tác phẩm, nhà văn HoàngCông Khanh cho rằng “ Để viết bộ tiểu thuyết lịch sử về triều đại nhà Trần đồ

sộ, đương nhiên nhà văn Hoàng Quốc Hải cũng phải có quan niệm và phương

pháp riêng của mình” [46,8] Trong lời tựa của bộ tiểu thuyết Bão táp triều Trần nhà văn Hoàng Quốc Hải cũng đã nói rõ quan điểm của mình “Khát

vọng của tôi là muốn mở to đôi mắt để nhìn vào quá khứ, thấy được điều kỳdiệu, và cả những khổ đau xưa cha ông ta từng tạo dựng và nếm trải Nhưngquá khứ được phủ bởi một lớp sương khói khi thì dày đặc đến mịt mờ, khi thìbảng lảng khiến tôi có thể nhận diện được lịch sử” [46,72]

Có thể thấy rằng, hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần phong

phú và đa dạng Tác phẩm không chỉ dừng lại ở các vị vua chúa mà còn có cảnhững người nông dân chân lấm tay bùn, rồi cả những người xuất thân từ

gánh hát Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần hầu hết đều xuất phát từ

nông dân, vì vậy đến ngôn ngữ mà các bậc bề trên sử dụng cũng gần gũi, giản

dị đời thường biết bao, như lời của Trần Thủ Độ nói với Trần Thị Dung “Sao

bà cứ hay chấp nê Chỉ biết mình làm việc đại nghĩa Người này được thì kẻkia mất Biết làm thế nào khác được Có điều để mình yên tâm rằng, khôngphải mình tham lam quyền bính, mà mình làm vì đám lê dân… - Đấy bà xem,

những năm dưới triều Huệ tôn Đi về ngả nào cũng thấy người chết đói Đi vềnẻo nào cũng khói bụi chiến tranh Ngay cả lúc đói, mình ăn miếng cơm cũngkhông còn thấy ngon nữa Ngủ cũng chập chờn không yên giấc.” [22,252].Trong tiểu thuyết lịch sử Việt Nam đương đại có nhiều tác giả đã chú ý viếtgần gũi dễ hiểu, dễ đọc, không cầu kỳ quan tâm nhiều đến khía cạnh đời

thường của các nhân vật Ở Bão táp triều Trần, Hoàng Quốc Hải đã xây dựng

được một hệ thống nhân vật phong phú, đa dạng, nhiều cung bậc,vừa chânthực cụ thể, vừa mang ý nghĩa điển hình cho xã hội Việt Nam dưới thời đạinhà Trần Nhà văn luôn là người dẫn đường, người chỉ huy, dẫn dắt những tưtưởng, hành động, những suy nghĩ của nhân vật trong tác phẩm của mình Cóthể thấy, Hoàng Quốc Hải là một người như vậy, ở mỗi loại nhân vật, nhà vănđếu có một cái nhìn sâu sắc và toàn diện

Dưới ngòi bút của Hoàng Quốc Hải, những nhân vật như Trần ThánhTông, Trần Nhân Tông, Trần Thủ Độ, Trần Quốc Tuấn, An Tư công chúa,Huyền Trân công chúa, Trần Quốc Toản, hay những con người như NguyễnHiền, Lê Văn Hưu, Trần Nguyên Đán, Chu Văn An…tất cả như sống lại, trởnên gần gũi thân thiết khiến cho độc giả như có thể sờ nắn được Mỗi nhânvật trong tác phẩm đều được nhà văn dành cho một tình cảm riêng, một sựnhận xét đánh giá riêng, hợp lý để làm sống lại hiện thực xã hội và con ngườicủa thời đại cách chúng ta gần 10 thế kỷ

1.2.2 Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần - nhìn từ góc độ

xã hội

Trong bộ tiểu thuyết Bão táp triều Trần, nhà văn Hoàng Quốc Hải ông

đã xây dựng được một hệ thống nhân vật đa dạng nhiều màu sắc Để làmđược điều đó ông đã đứng ở góc độ xã hội để quan sát, đánh giá và nhìnnhận Bởi vậy, hệ thống nhân vật trong tác phẩm của ông đa dạng, gần gũi,không qúa xa lạ với người đọc nhưng vẫn mang màu sắc lịch sử của thời đại

Ở Bão táp triều Trần, mỗi nhân vật hiện lên như những con người bằng

xương, bằng thịt đang sống trong thời đại của họ Ở họ đều mang những nétđặc trưng của con người Việt Nam đó là tài năng xuất chúng, phẩm hạnh cao

cả, luôn điều phục nhân tâm, phát huy tối đa năng lực bản thân để cống hiến,xây dựng và bảo vệ đất nước, luôn đặt quyền lợi quốc gia dân tộc lên trên lợiích cá nhân

Điển hình là những bậc minh quân cáng đáng và lãnh đạo đất nước trongmọi hoàn cảnh như Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông hay các bậc danhtướng kiêm thông văn võ trí dũng song toàn Trần Thái Tông, là vị vua đầutiên của triều Trần khi lên ngôi tuy còn ít tuổi nhưng đã tỏ ra là người khoanhoà, nhân ái, thông tuệ khác thường Sớm ý thức đượcvị trí của mình trongcông cuộc xây dựng đất nước Ông là người luôn biết lo cho muôn dân, làngười mở khoa thi đầu tiên, kêu gọi các bậc hiền tài ra sức giúp nước, ôngbiết quý trọng đám nho sinh luôn xem dân là rường cột để xây dựng đất nước.Nhà vua luôn tu chính nhân cách, trau dồi đạo học để trở thành người mẫntuệ, thiện đức không ham mải cung nữ, không mê đắm các lạc thú trần gian.Mới ngoài hai mươi tuổi nhưng trong việc điều hành triều chính tỏ ra chữngchạc, biết lắng nghe ý kiến của các bậc nhân trí, quốc sĩ, biết nghe lời cangián của người trên, kẻ dưới Hay như Trần Nhân Tông, một trong những vịvua khai triều xây dựng nhà Trần mới hai bảy tuổi nhưng đã đoàn kết đượctoàn dân một lòng đánh giặc Ông đã lãnh đạo đất nước trong những thời kỳgay cấn nhất của lịch sử Nhà vua còn lãnh đạo cả nước tiến hành cuộc khángchiến chống quân Nguyên xâm lược lần thứ hai giành thắng lợi vẻ vang, viếtnên trang sử hào hùng của dân tộc Ông là người mở ra hội nghị Diên Hồngxin ý kiến toàn dân, cùng nhân dân đánh giặc Trần Nhân Tông không chỉ làmột vị vua thương dân mà ông còn là một đạo sĩ Phật Giáo Dưới thời Trần,Phật giáo cực thịnh và có ảnh hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội cũng

như tư tưởng con người Một trong những đặc trưng xã hội tiêu biểu của conngười Đại Việt thời Trần là chịu ảnh hưởng của những tư tưởng tích cực, tiến

bộ của Phật giáo, một mặt không ngừng vươn tới sự giải thoát, một mặt lạimang một tinh thần nhập thế tích cực Vì vậy ông đã đi thuyết pháp khắp nơi,đem cái lẽ bác ái của đạo Phật để thức tỉnh nhân tâm trong toàn cõi Đại Việt.Nhà vua xuất gia nhưng không phải để cầu nhàn hoặc cầu đắc đạo, cũng khôngphải để yên thân, để trốn đời mà để đem ánh sáng của đạo hoà vào cuộc đời Đó

là phương thức để ông giúp người dân giải thoát tư tưởng và giáo dục cho họlối sống tốt đẹp Hoàng Quốc Hải đã xây dựng một nhân vật Trần Nhân Tông

là một người bản lĩnh, trí tuệ và nhân cách Sau cuôc chiến chống NguyênMông ông mong muốn nhân dân được sống trong cảnh thanh bình, tránh xanạn chiến tranh Chính vì vậy ông đã thắt chặt mối quan hệ với nước Chiêm,bằng hành động hứa gả công chúa Huyền Trân cho vua Chế Mân Có thể thấy

sự khéo léo của Hoàng Quốc Hải khi đã giải mã hành động của nhà vua Đó

là một hành động chính trị - ngoại giao đầy tính nhân văn mà cũng vô vànkhéo léo Qua đó tác giả đã đề cao tư tưởng ngoại giao - chính trị sâu sắc củaTrần Nhân Tông

Với tư cách là người làm tướng, Trần Quốc Tuấn tài năng và đức độ, dốclòng vào việc an nước hưng dân Hơn hai mươi năm trời ông lao tâm khổ tứ

trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông, với sách Phú quốc cường binh,

đã làm cho nhân dân cả nước nhà nhà no đủ, thế dân, thế binh nổi lên nhưsong cồn, người người đều sẵn sàng xả thân vì nước Ông còn dốc gần nhưtoàn bộ trí tuệ và sức lực vào việc sáng tạo các mưu thuật công thủ đối với kẻ

thù, tập hợp lại thành cuốn Vạn Kiếp tông bí truyền thư Rồi lại viết được lời

hịch như moi móc từ tâm can, óc não Là một người tận tâm báo quốc thờimới có thể những hành vi ấy Cũng chính ông là người chủ động gỡ bỏ mốihiềm khích giữa hai dòng trưởng thứ để anh em trong gia tộc hoà thuận dốc

lòng vào việc đánh giặc giữ nước để xóa bỏ hiềm khích, ông đã tự tay tắmcho thái sư Trần Quang Khải Qua một thế cờ Trần Quốc Tuấn muốn tâmtruyền bí thuật binh pháp của ông để người em thúc bá hiểu được lòngông Có một điều thú vị mà độc giả có thể nhận thấy khi đọc Bão táp triềuTrần, đó là tác giả luôn đặt Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn cao hơnhẳn những người cùng thời, lòng ông sáng như nhật nguyệt, chỉ có nhữngngười khác giữ mối nghi ngờ, kể cả Trần Thánh Tông và Trần QuangKhải Rồi việc làm và thành ý của ông đã khiến họ nhận ra và băn khoăn

vì mình đã nghĩ không đúng

Trong cuốn Thăng Long nổi giận, một nhân vật khác là Trần Nhật Duật

cũng xuất hiện khá nhiều Ông có kiến văn uyên bác, thông thạo rất nhiều thứtiếng, lại là người hào hiệp, phóng khoáng, có lòng nhân dũng ít ai bì kịp nêntrong nhà lúc nào cũng có nhiều môn khách Trần Nhật Duật trong tác phẩmxuất hiện với tư cách là một nhân vật kiệt xuất của thời kỳ này, tuy còn trẻnhưng đã sớm tỏ ra là một tướng nhân dũng kiêm toàn, chăn dân đức độ Ônghào hoa phong nhã, đàn ca hát xướng đấy, giao du đủ loại người đấy, nhưngkhông ai dám chê là xa hoa, dường như mỗi sở thích tao nhã đó của ông đều

có ích cho việc dân nước Hay như những nhân vật là phụ nữ như An Tư,Huyền Trân, cùng các danh tướng Trần Bình Trọng, Trần Khánh Dư, PhạmNgũ Lão, Yết Kiêu, Dã Tượng, Trần Khắc Chung… cũng luôn sẵn lòng vàosinh ra tử, hi sinh quyền lợi, hi sinh bản thân mình cho giang sơn xã tắc,những thiếu niên như Trần Quốc Toản tuy còn nhỏ nhưng đã tỏ chí anh hào.Tất cả họ đều có chung tinh thần thượng võ, ý thức trách nhiệm với đất nước,đều mang trong mình hào khí Đông A của thời đại

Thời Trần còn hội tụ nhiều nhân tài xuất chúng mà đời sau khó gặp lại.Nguyễn Hiền mười ba tuổi đỗ trạng nguyên, Đặng Ma La mười bốn tuổi đỗthám hoa lang Và còn nhiều các bậc nhân tài khác như Mạc Đĩnh Chi,

Nguyễn Trung Ngạn, Chu Văn An và Trần Nguyên Đán được soi sáng về đức

độ rất rõ nét hình ảnh của những bậc hiền nhân Đặt nhân vật trong nhữngtình huống thử thách, đi sâu khai thác tâm lí và quan tâm đến đặc trưng xã hộicủa nhân vật, Hoàng Quốc Hải đã xây dựng thành công một thế giới nhân vậtrất sinh động, rất sống Qua ngòi bút tài tình của Hoàng Quốc Hải những conngười lỗi lạc ấy họ hiện lên thật gần gũi và trở nên thân thiết quá đỗi

1.2.3 Hệ thống nhân vật trong Bão táp triều Trần - nhìn từ góc độ kết cấu

Kết cấu là phương tiện cơ bản của sáng tác nghệ thuật và được xemnhư một phương diện hình thức của tác phẩm Bất cứ tác phẩm văn học nàocũng có một kiểu kết cấu nhất định tuỳ thuộc vào đặc trưng thể loại Kết cấutác phẩm được hiểu là “toàn bộ tổ chức tác phẩm phục tùng đặc trưng nghệthuật và nhiệm vụ nghệ thuật cụ thể mà nhà văn tự đặt ra cho mình”[18, 295].Như vậy, kết cấu không bao giờ tách rời nội dung cuộc sống và tư tưởngtrong tác phẩm

Đối với thể loại tiểu thuyết lịch sử thì các nhà văn truyền thống thườngtái hiện bức tranh hoành tráng của dân tộc trong quá khứ, qua đó thể hiện thái

độ ngưỡng vọng, tự hào của người viết Các tác giả này mong muốn tác phẩmcủa mình sẽ là tư liệu lịch sử sinh động, góp phần “truyền lửa” cho hậu thế

Họ quan niệm tiểu thuyết lịch sử phải trung thành tuyệt đối với những ghichép trong chính sử Chính quan niệm và mục đích sáng tác này đã chi phốiđến hình thức kết cấu tác phẩm Hình thức kết cấu phổ biến của các tác phẩm

này là viết theo lối ghi chép biên niên Bão táp triều Trần của Hoàng Quốc

Hải đi theo lối kết cấu truyền thống nhưng không đơn thuần chỉ là sự ghichép, minh họa lại các sự kiện, biến cố lịch sử Nội dung tác phẩm được triểnkhai theo trình tự thời gian, ít có sự xáo trộn, bên cạnh đó tác giả đã xây dựngđược một hệ thống nhân vật lịch sử phong phú, đa dạng, vừa chân thực cụthể, vừa mang ý nghĩa điển hình cho xã hội Việt Nam dưới thời đại nhà Trần

Hệ thống nhân vật lịch sử trong Bão táp triều Trần được xây dựng từ nhiều

góc độ khác nhau qua đó người đọc có thể nhận thấy ở đó những dấu ấn sáng

tạo của nhà văn trong việc khắc họa nhân vật lịch sử Tiểu thuyết Bão táp triều Trần có dung lượng khá đồ sộ, gần 3000 trang, được chia thành 6 tập,

sáu tập là sáu nhát cắt lớn trong lịch sử triều đại nhà Trần, mỗi tập được đượcđặt một tên riêng Câu chuyện trải dài trong 175 năm của triều đại nhà Trần

có sự xuất hiện của hệ thống nhân vật đa dạng với rất nhiều hạng người thuộcnhiều tầng lớp và thế hệ khác nhau Tác giả đã khéo léo kết hợp nhân vật với

không gian nghệ thuật riêng Ở Bão táp triều Trần có rất nhiều các tiểu không

gian gắn với tính cách, cá tính của các nhân vật khác nhau Trần Ích Tắc làmột người có đầu óc thông tuệ khác thường, một con người tài hoa bậc nhấtkinh thành được biểu hiện qua không gian của một dinh phủ đẹp và sang quýnhất Thăng Long Nhưng từ việc xây cất dinh thự đến trồng tỉa cây cảnh, cáchbài trí, sắp đặt khuôn viên cũng thể hiện một nét tính cánh khác của con ngườinày Những tướng tài dũng lược như Phạm Ngũ Lão, Yết Kiêu, Dã Tượng,Trần Quốc Toản thì gắn liền với không gian của nhân vật là ở những bãi tậpvới những ngựa chiến, thuyền chiến, voi trận hoặc ở ngoài chiến trận vớinhững binh đao máu lửa

Khi viết về Dụ Tông, một ông vua ăn chơi trụy lạc, phóng đãng khôngmấy khi xuất hiện ở những nơi triều chính mà luôn gắn liền với những khungcảnh đàn phách rộn ràng, xốn xang của các trò diễn hoặc trong cảnh lầu sonđiện ngọc với “những chiếc long sàng trải nệm gấm, tấm màn the buông rủ vàphía ngoài che hờ một bức bình phong”[25, 17] Hay như Trần Nguyên Đánlại gắn với những khung cảnh thiên nhiên đượm vẻ thanh tao, Thanh hư độngcủa ông giống như là nơi tu tĩnh của các bậc tiên thánh Đường lên động trảiqua ba con đường Đầu tiên là Tiểu lộ tùng Đây là con đường nhỏ uốn lượnquanh co theo dòng suối Đường lên theo các bậc thang được xếp đá phẳng

phiu, hai bên đường là hai hàng tùng thẳng tắp Qua rặng tùng là vào Đào hoa

lộ Đây là con đường trồng thuần một giống đào Mẫu Sơn nở hoa vào giáp tết,hoa dải tới Thượng Nguyên thì kết trái, trái to bằng nắm tay, thơm ngon kỳ lạđem cất rượu có mầu hồng, hương thơm, vị đậm, thường gọi là Bồ đào mỹtửu Con đường càng dẫn lên cao thì tầm mắt càng mở rộng Bầu trời bao la,rừng núi điệp trùng Khung cảnh đẹp như một khuôn tranh, loáng thoáng đóđây dựng lên những mái đình lục giác, bát giác, cột gỗ, lợp tranh nom vừamộc mạc vừa thanh tao Đi hết Đào hoa lộ lại đến Mai hoa lộ Những cây maikhẳng khiu thân cành nhuốm màu nâu mốc, tưởng như nó từ khe đá mộc lên.Vào mùa sương móc, hai con lộ này phô sắc thắm đỏ và trắng tuyết làm chocảnh động trở nên rực rỡ Ấy là chưa kể đến những vạt kim cúc, phơi màuvàng óng như tơ tằm vào mỗi độ thu sang

Bên cạnh việc xây dựng nhân vật gắn liền với các tiểu vùng không giannghệ thuật phù hợp với tình cách của nhân vât và để khắc phục những hạn chếcủa hình thức kết cấu biên niên và tránh sự nhàm chán cho người đọc, nhàvăn Hoàng Quốc Hải đã xây dựng nhân vật đều có sự ràng buộc và những yếu

tố ngẫu nhiên của nó để tạo ra sự hấp dẫn trong cách kể chuyện, xâu chuỗi các

sự kiện với nhau một cách hợp lí và lôgic Một con người kiệt hiệt và mưulược như Trần Thủ Độ thì cơ đồ nhà Lý về tay nhà Trần là một tất yếu lịch sửnhưng việc để Trần Cảnh kết hôn với Lý Chiêu Hoàng, sau đó để ChiêuHoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh là một điều ngẫu nhiên Sau khi ép LýHuệ Tông nhường ngôi cho con gái út là Lý Chiêu Hoàng, quan phụ quốc thái

uý Trần Thừa bèn hoạch định một số chính sách như lấy danh nghĩa đấngquân vương, xuống chiếu chọn con em nhà Trần xung vào các sắc dịch trongnội cung, Trần Cảnh (con nhỏ của thái uý, mới tám tuổi) cũng được bổ làmchánh thủ, thăng Trần Thủ Độ làm tri thành nội ngoại chư quân sự thâu tómtrong tay hầu hết binh lực Điều bất ngờ là Lý Chiêu Hoàng và Trần Cảnh lại

quyến luyến nhau Và chỉ từ những câu nói tình cờ của Trần Thị Dung vàTrần Thừa mà Trần Thủ Độ đã nảy ra một ý định và tương kế tựu kế làm mộtcuộc chuyển giao quyền lực có một không hai trong lịch sử dưới hình thức củamột trò chơi con trẻ Chiến thắng trong cuộc kháng chiến chống quân NguyênMông lần thứ hai là điều tất yếu vì trước đó quân dân nhà Trần đã có tới hainăm để chuẩn bị lương thực, vũ khí, binh hùng tướng mạnh, khích lệ khí thếtrong dân và binh sĩ Nhưng chiến thắng đó cũng có sự góp mặt của không ítnhững yếu tố ngẫu nhiên Đó là việc Yến Ly – một cô gái người Tống vốn làcon nhà đại gia vọng tộc ở Yên Kinh, loạn lạc chạy sang ta và trôi dạt tới phủChiêu Quốc vương Công chúa An Tư cảm mến nên xin về làm bạn Sau này,Hưng Đạo vương thương xót giúp trở về đoàn tụ gia đình Tình cờ Yến Ly bịSài Thung tiến dẫn làm tì thiếp cho Thoát Hoan nên đã biết được nhiều thôngtin cơ mật Tất cả những tin tức ấy lập tức được chuyển đến Đỗ Vỹ - ngườicủa ta đang hoạt động gián điệp trên đất Yên Kinh Nhờ vậy mà quân dân nhàTrần mới nắm được tình hình và có sự chuẩn bị cũng như ứng biến kịp thời.

Dưới ngòi bút của Hoàng Quốc Hải, cuộc chiến diễn biến với đầynhững bất ngờ Lúc đầu Hưng Đạo vương dự liệu nếu quân ta đủ sức cản giặc

từ biên ải, thì trung quân sẽ tiếp ứng đánh bật chúng trở lại đất Nguyên.Nhưng tình thế thay đổi, giặc liều chết đánh vào như lũ thiêu thân, thêm nữabinh lực chúng hùng hậu, binh sĩ của ta đang gồng sức lên đánh giặc Đó lại làđiều đáng lo vì ta đang cần bảo tồn lực lượng hơn là tung quân ra đánh giữalúc sức giặc đang cường Hưng Đạo đang căng mắt nhìn tấm bản đồ “bỗngông hình dung ra một dải đê cao vút và một dòng sông đầy ắp nước, gió mưavần vũ, sóng vỗ ào ào, nước sông réo sôi như có cả trăm ngàn loài thuỷ quáiđang nổi cơn cuồng nộ Rồi ào một tiếng như trời long đất lở, một mảng đê

vỡ Và chỉ trong chốc lát, chúng đã nuốt phăng cả một dải đê dài lút mắt.Nước trắng trời”[23,385] Ảo giác đó vô tình đã gợi ý cho quốc công kế sách

đánh giặc đó là vừa đánh vừa lui nhưng không được để quân tan vỡ để dànmỏng lực lượng của địch Lúc này, thế giặc không khác gì một con lũ lớn nếu

ta mở nhiều cống cho giặc tràn đi khắp các ngả thì đê sẽ không vỡ Khi giặctiến đánh Nội Bàng ta vừa đánh lại vừa lui về Vạn Kiếp vừa để tập cho quânquen dần với chiến trận, quen với kể thù thiện chiến vừa để tạo sở hở chođịch Nếu giặc đánh tới ba trận mà trận nào cũng ưu thắng, ắt cả tướng lĩnh vàbinh sĩ của chúng đều tự phụ coi thường ta, khinh mạn ta và tin rằng chúng làđạo quân vô địch Khi chúng sơ hở ta mới đánh và làm xoay chuyển cuộc cờ

Khi giặc đang bị rơi vào cảnh bị bao vây, Quốc công tiết chế Hưng Đạovương Trần Quốc Tuấn đang dự liệu một thế trận to lớn nhằm đuổi giặc rakhỏi Thăng Long thì Toa Đô phá vỡ ải Nghệ An Thế giặc như nước vỡ bờđang tràn ra Thanh Hoá Bọn Chương Hiến hầu Trần Kiện, Lê Trắc phản bộidẫn giặc đi các đường hẻm đánh úp quân ta gây thiệt hại lớn cho quân và làmnản lòng binh sĩ Trần Ích Tắc và nhiều kẻ khác cũng ra đầu hàng Tình thếmỗi ngày một bức bách Trần Thánh Tông phải gạt nước mắt để An Tư sangtrại giặc Nhưng vào Thăng Long, An Tư vô tình lại gặp được Yến Ly lúc này

đã trở thành tì thiếp của Thoát Hoan Hai nàng đã góp sức đánh giặc bằng cách

dụ cho giặc đắm chìm trong tửu sắc trở nên hao mòn, bạc nhược, ý chí nhụt dần

Nhiều yếu tố ngẫu nhiên đã được nhà văn hư cấu thêm và xử lí mộtcách hài hoà làm cho các sự kiện được nối tiếp, dễ chấp nhận, các tình tiết li

kỳ và hấp dẫn người đọc hơn Lịch sử được tái hiện lại là một lịch sử đầy đặn,sống động, có diễn biến chứ không phải là những dòng sử chết

1.3 Nhân vật lịch sử - hình tượng trung tâm của Bão táp triều Trần

Để tái hiện lại bức tranh lịch sử hoành tráng về triều đại nhà Trần,Hoàng Quốc Hải đã xây dựng được số lượng nhân vật lịch sử đông đảo vớinhiều tầng lớp địa vị xã hội khác nhau Những nhân vật lịch sử này không chỉđóng vai trò tái hiện lại lịch sử mà còn giúp nhà văn thể hiện ý đồ nghệ thuật

của mình Tùy ý đồ nghệ thuật mà nhà văn xây dựng nhân vật theo phongcách riêng của mình Nhân vật trong tiểu thuyết lịch sử có vai trò hết sức quantrọng Nó là phương tiện cơ bản thể hiện tư tưởng của tác phẩm Qua nhânvật, nhà văn phản ánh hiện thực cuộc sống một cách đầy đủ, đa dạng nhất.

1.3.1 Những nhân vật vương công quý tộc

Một trong những thành công của bộ tiểu thuyết Bão táp triều Trần đó

là, Hoàng Quốc Hải đã xây dựng được một hệ thống nhân vật phong phú, đadạng, vừa chân thực, sinh động, mang ý nghĩa điển hình cho xã hội phongkiến Việt Nam đặc biệt dưới triều đại nhà Trần Không như các thể loại tiểuthuyết viết về đề tài lịch sử trước đây, chỉ xoay quanh một số nhân vật, hay

các sự kiện tiêu biểu, Bão táp triều Trần của Hoàng Quốc Hải không đi theo

những lối mòn đó, không chỉ dừng lại ở việc viết về một mảng hay một gócnhỏ nào đó của lịch sử mà toàn bộ tiểu thuyết của Hoàng Quốc Hải giờ đây làmột bức tranh rộng lớn của triều đại nhà Trần Trong bức tranh rộng lớn đó,tất cả như được tái hiện lại dưới ngòi bút sắc sảo của nhà văn

Với một hệ thống nhân vật đa dạng, những nhân vật lịch sử đại diệncho những tầng lớp xã hội khác nhau trong bức tranh chung của xã hội phongkiến thời Trần lần lượt được hiện lên một cách rõ nét qua sáu tập của bộ tiểu

thuyết Bão táp triều Trần Từ vua chúa, quan lại đại diện cho tầng lớp vương

công quý tộc cho đến những nhân vật thứ dân, tất cả đều hiện lên một cáchsinh động rõ nét Tất cả không chỉ đóng vai trò tái hiện lại lịch sử mà còngiúp nhà văn thể hiện ý đồ nghệ thuật của mình Ở họ đều mang những nétđặc trưng của con người Việt Nam đó là tài năng xuất chúng, phẩm hạnh cao

cả, luôn điều phục nhân tâm, phát huy tối đa năng lực bản thân để cống hiến,xây dựng và bảo vệ đất nước, luôn đặt quyền lợi quốc gia dân tộc lên trên lợiích cá nhân Từ trong thực tế lịch sử Việt Nam, tầng lớp vua chúa quan lại lànhững đối tượng đại diện cho tầng lớp vương công quý tộc trong xã hội

phong kiến, tất cả họ đều nắm vai trò trong việc cáng đáng và lãnh đạo đấtnước trước mọi hoàn cảnh Nhưng khi đi vào tiểu thuyết, dưới ngòi bút củaHoàng Quốc Hải những nhân vật này đều trở nên thật gần gũi Trần NhânTông một trong những vị vua khai triều và xây dựng nhà Trần Ông lãnh đạođất nước trong thời kỳ gay cấn nhất của lịch sử , trước cuộc kháng chiếnchống quân Nguyên Mông lần hai và lần ba, ông đã cùng tướng sĩ và nhândân đánh bại quân giặc Ông còn là một vị vua thương dân như con, những gìông làm cho dân giống như công việc của một người cha, ông chăm lo, lolắng và luôn để tâm với cuộc sống của nhân dân Bên cạnh các vị vua nhàTrần, Hoàng Quốc Hải còn xây dựng những nhân vật khác như An Tư côngchúa, với không gian cung đình, đặt trong nhiều mối quan hệ đã thể hiệnđược vẻ đẹp trẻ trung, khỏe mạnh đài các và quý phái An Tư xuất hiện trongBão táp triều Trần, là một công chúa nhưng nàng luôn là một con người vui

vẻ thông minh, thích cưỡi ngựa bắn cung, và luôn thổn thức thổn thức trướcnỗi đau của đất nước Hay như Trần Ích Tắc là một người có đầu óc thôngtuệ khác thường, một con người tài hoa bậc nhất kinh thành được biểu hiệnqua không gian của một dinh phủ đẹp và sang quý nhất Thăng Long Nhưng

từ việc xây cất dinh thự đến trồng tỉa cây cảnh, cách bài trí, sắp đặt khuônviên cũng thể hiện một nét tính cánh khác của con người này Chỉ cần bướcqua vườn cây cảnh, nhìn ngắm những đôn chậu, và các loài cây, thế câykhách có thể đoán được tính tình của chủ nhân Đó là tính phô trương, sự xahoa, kênh kiệu, hiếu thắng và cả khát vọng muốn ở ngôi quân trưởng

Một nhân vật khác là Trần Nhật Duật, ông có kiến văn uyên bác, thôngthạo rất nhiều thứ tiếng, lại là người hào hiệp, phóng khoáng, có lòng nhândũng ít ai bì kịp nên trong nhà lúc nào cũng có nhiều môn khách Cả đám cựuthần nhà vong Tống cũng xin làm môn khách dưới trướng để ông sai bảo Tuycòn trẻ nhưng đã sớm tỏ ra là một tướng nhân dũng kiêm toàn, chăn dân đức

độ Khi được tin Trịnh Giác Mật làm phản, ông đã đến các vùng bị Mật chobinh lính tàn phá để uý lạo dân chúng và đem của kho ra chẩn cấp Có một cụgià trên một trăm tuổi bị một tên lính trẻ ngỗ ngược giật mất khăn đội đầu.Trần Nhật Duật đã đến tân nơi vái cụ già, lấy mũ thượng tướng của mình traocho cụ cùng một nén vàng dòng để tạ lỗi vì thân làm tướng mà không làmtròn trách phận để bọn giặc xâm phạm đến tài sản và xúc phạm đến tuổi giàcủa cụ Những việc làm ấy đã nhanh chóng vang dội khắp miền Đà Giangkhiến dân chúng càng vững tin ở triều đình Ông còn dùng nhân nghĩa, taykhông vào trại giặc dụ hàng được cả đám dân Man làm phản lại hết lòng trungvới triều đình Tài năng và phong thái của ông đều toát lên vẻ hào hoa, lịchlãm mà không phù phiếm, phô trương Ông hào hoa phong nhã, đàn ca hátxướng đấy, giao du đủ loại người đấy, nhưng không ai dám chê là xa hoa,dường như mỗi sở thích tao nhã đó của ông đều có ích cho việc dân nước.Trần Nhật Duật trong tác phẩm xuất hiện với tư cách là một nhân vật kiệt xuấtcủa thời kỳ này Chỉ có điều tuy tác giả đã cố đưa hết những chi tiết phongphú về ông vào tác phẩm nhưng tâm lí, tính cách lại chưa được đào sâu khiếnnhân vật có ấn tượng nhưng cũng chỉ là lướt qua.

Xây dựng nhân vật là những vương công quý tộc, Hoàng Quốc Hảikhông giống như những nhà văn khác, ông chỉ đi sâu vào miêu tả số phận,phẩm chất, tính cách của nhân vật tất cả đều nhường nhịn, hy sinh, tất cả đềugiản dị kiên cường mà đặt quyền lợi quốc gia lên trên hết Triều đại đã sinh ranhững: Hưng Đạo vương, Chiêu Minh vương, Chiêu Văn vương, Chiêu Đạovương, Trung Thành vương, Chiêu Thành vương… Kế tiếp là các bậc dướinhư: Nhân Túc vương, Hưng Vũ vương, Hưng Trí vương, Vũ Đạo hầu, VănNghĩa hầu, Nghĩa Quốc hầu, Chương Hiến hầu Tất cả họ đều hiện lên thậtgần gũi, thân thiết, tất cả họ đều một lòng hy sinh vì dân vì nước

1.3.2 Những nhân vật trí thức

Một trong những thành công của Hoàng Quốc Hải trong bộ tiểu thuyết

Bão táp triều Trần đó là, ông đã xây dựng thành công một hệ thống nhân vật

đa dạng, mang những đặc điểm khác nhau Từ những vị vua anh minh chođến những tướng lĩnh tài ba lỗi lạc Bên cạnh đó, hình ảnh những bậc sỹ phu,những nhân vật tri thức cũng được nhà văn xây dựng một cách thành công,góp phần tạo nên một hệ thống nhân vật đa dạng như Hoàng tiên sinh, ChuVăn An, Lê Văn Hưu, Phạm Sư Mạnh, Lê Quát, Bùi Mộng Hoa…là nhữngnhà hiền triết, tri thức tài ba, học thuyết uyên thâm tất cả tạo nên một thế giớinhân vật đa dạng và đầy màu sắc

Có thể thấy ở họ là những con người không cùng thời với nhau, xuấtphát từ địa vị khác nhau, mỗi người có những hoàn cảnh không giống nhau.Nhưng tựu trung họ là những con người luôn khiến cho các bậc minh quânluôn luôn nể phục Ví như Hoàng tiên sinh, không phải là người xuất thânkhoa bảng nhưng sức học của ông đến các bậc quân trưởng, tăng thống cũngphải ngưỡng mộ Sinh ra và lớn lên vào thời buổi nhố nhăng, ông quyết giữmình, giữ đạo trong sạch Biết tiếng Hoàng tiên sinh, Trần Thủ Độ tìm cách ramắt ông Hoàng tiên sinh là một người hiểu biết sâu sắc về thời thế và khảnăng xét đoán tinh tường về những việc đại sự, chính vì vậy Trần Thủ Độ có

ý mời ông về triều đình và phong chức cho ông để giữ lại bên mình, Trần Thủ

Độ còn dâng vàng bạc, lùa là,gấm vóc để giữ chân ông nhưng ông một mực

từ chối “ Quan ông chu đáo quá, tôi vốn quen sống thanh bạch Vả lại hai thântôi đều đã khuất núi Nội tướng tôi cũng là người cần kiện giữ nếp nhà, nên tưbiện cũng sơ sài, không dám phiền đến quan ông” [22,63] Dù miễn cưỡngnhận quà của Trần Thủ Độ nhưng ông vội tìm cách trả lại ngay mà không cầnđắn đo sauy nghĩ, đủ thấy con người này có phẩm chất cao thượng biếtnhường nào

Bên cạnh việc đưa ra những chính sách đường lối để an dân, Hoàngtiên sinh còn là người bày đường chỉ lối để mong rằng Trần Thủ Độ sẽ thayđổi được đại cục “ Trong lúc thế cuộc rối ren, ta gợi cho ông ấy phải sắp lạicuộc cờ Phải loại bỏ vai trò của đức vua điên” [22,107], và luôn tin tưởngTrần Thủ Độ có thể chèo lái được con thuyền quốc gia đi tới thắng lợi Sựxuất hiện của Hoàng tiên sinh còn giúp Trần Thủ Độ thấy được sự cần thiếtcủa Đạo phật, một thứ tìn ngưỡng có thể khiến cho đông đảo quần chúng tintheo “ Ngày nay nhiều người cho rằng, Phật giáo nặng về mê tín dị đoan Đâuphải thế Dị đoan là bọn đồng cốt Còn phật, chủ cả về thế tục lẫn tâm linh.Căn cốt của phật là giải thoát” [22,113] Như vậy việc xây dựng hình ảnhnhân vật Hoàng tiên sinh là một cư sỹ, với ngụ ý sâu xa của tác giả đó là làmnổi bật vai trò to lớn của Trần Thủ Độ trước những biến cố của lịch sử Mặtkhác khi xây dựng hình tượng nhân vật Hoàng tiên sinh, Hoàng Quốc Hảimuốn gửi gắm vào đó những suy nghĩ riêng về Trần Thủ Độ Là một nhân vậtđược tác giả hư cấu một cách chân thực từ diện mạo, suy nghĩ, lời nói, hànhđộng như một người thực, nhưng cũng qua đó ông muốn mượn hình ảnh củaHoàng tiên sinh để có cơ hội đối thoại với Trần Thủ Độ Thông qua nhân vậtHoàng tiên sinh nhà văn muốn nói đến những vấn đề lớn của quốc gia nhữngvấn đề mang tính lịch sử và có ý nghĩa thời sự.

Bên cạnh Hoàng tiên sinh, Thời Trần còn hội tụ nhiều nhân tài xuấtchúng như Nguyễn Hiền, Đặng Ma La, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trung Ngạn,

Lê Văn Hưu, Chu Văn An,Phạm Sư Mạnh, Lê Quát… họ đều là những conngười tài năng, nghĩa khí Tất cả họ đều là những bậc hiền tài, nắm giữnhững trọng trách quan trọng trong triều đình, luôn trăn trở với thời cuộc, vớivận mệnh quốc gia, canh cánh một lòng giúp vua cứu nước, thoát khỏi suytàn, tìm đường đi cho dân tộc Tiêu biểu là Chu Văn An Là một nhà nho,nhà sư phạm lỗi lạc, ông là một con người cương trực, sửa mình trong sạch,

giữ tiết tháo, không màng danh lợi Với tính cách nghiêm nghị, tư cách thanhcao, học vấn sâu rộng, luôn giữ cho mình cái tâm trong sạch không màng đếndanh lợi, tiếng tăm của ông ngày một lan xa Với đức độ và uy tín của mình,ông đã có rất nhiều học trò theo học và được nhà vua mời về dạy học cho cáchoàng tử Ông là người luôn được các vua Trần rọng dụng chính vì vậy ôngluôn góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào việc xây dựng triều đình,

lo cho cuộc sống của nhân dân Là người có tri thức, khẳng khái ông luônsẵng sàng vạch mặt kẻ thù bất kể chúng là ai Trong thế cục xã hội nhà Trầnđang suy vi đến cùng kiệt, đụng vào chỗ nào cũng rệu rã, nhân thức đượcđiều đó ông đã hết sức can ngăn, khuyên nhủ nhà vua “ Đúng như bệ hạ dạy,tình trạng xã hội ta hiện đã suy vi cùng kiệt, đụng vào bất cứ chỗ nào cũngrệu rã cả Cho nên bệ hạ phải chọn khâu nào yếu nhất mà vực lên Ví nhưhiện nay sức dân đã cạn Dân cạn kiệt thì không thể nói đến nước mạnhđược….Vậy thời bệ hạ muốn hưng vận nước, trước hết phải hưng sức dânlên đã Bệ hạ cũng nên nhớ không có dân thì làm gì có nước” [25,253] Haynhư việc ông khuyên can nhà vua về việc mở phủ cho các công tử khôngđược nhà vua chấp thuận “ Hóa ra, việc mở phủ bây giờ như là một thứquyền lợi, một thứ đặc quyền của các vương tôn công tử, chớ không còn làchính sách để các vị ấy gần dân nữa” [25,257] Chu Văn An là người có tầmvóc lớn, ông luôn trăn trở làm thế nào cho dân được ấm no, bằng việc gợi lạiquá khứ hoàng kim của nhà Lý để rút ra những kinh nghiệm quý báu cho nhàvua, khuyên can vua theo những cái tốt đẹp để trị nước, ông đã nói những lời

“như rút từ tủy xương, từ óc não” “ Xin bệ hạ hãy lấy dân làm trọng, dânchính là gốc của nước, dân là sức mạnh thần thánh của nước Chính lệnh, bệ

hạ có thể thay được, quan lại, bệ hạ có thể thay được, nhưng dân thì khôngthể lấy gì mà thay thế được Bởi nó là cái gốc cái rễ rồi” [25,260] Không chỉdừng lại ở việc khuyên can, chỉ ra hướng đi cho các nhà vua, ông còn dâng

sớ xin chém “ bảy tên đại gian thần” Trong sớ dâng lên vua Dụ Tông ôngcòn vạch hết những tội lỗi mà bọn chúng gây ra, không được vua Dụ Tôngchấp nhận ông bỏ quan về ở ẩn tại núi Phượng Hoàng Có thể thấy Chu Văn

An là một người luôn suy nghĩ về thời cuộc Khi còn ở chốn quan trường ôngluôn lo cho dân cho nước, một lòng giúp vua trị quốc, tuy về ở ẩn nhưng tâmtrí của ông luôn hướng về triều đình nơi mà vua quan nhà Trần đang vật lộnvới nạn suy vong

Xây dựng thành công hình ảnh những nhân vật tiêu biểu cho tầng lớptrí thức trong xã hội phong kiến, dù ở trong hoàn cảnh nào rất nhiều, rất nhiềunhững con người lỗi lạc ấy đều là những con người đưa đường chỉ lối, xóa bỏbóng ối u muội cho nhà vua, chỉ cho họ thấy được ánh sáng thấy con đường đi

đúng cho dân tộc Nổi bật trong Bão táp triều Trần không chỉ có một Hoàng

tiên sinh, một Chu Văn An mà bên cạnh đó còn có những nhân sỹ như Phạm

Sư Mạnh Bùi Mộng Hoa, Lê Quát tất cả họ qua ngòi bút tài tình của nhàvăn Hoàng Quốc Hải họ hiện lên thật gần gũi và trở nên thân thiết quá đỗi

1.3.3 Những nhân vật phụ nữ

Một trong những thành công của Hoàng Quốc Hải khi viết Bão táp triều Trần là xây dựng thành công hình tượng nhân vật người phụ nữ Có thể

nói, trong Bão táp triều Trần, Hoàng Quốc Hải đã viết rất hay về người phụ

nữ Tiểu thuyết của Hoàng Quốc Hải có hệ thống nhân vật nữ phong phú và

đa dạng Theo thống kê các nhân vật nữ chiếm số lượng không ít, có đến hơn

20 nhân vật, thuộc nhiều giai cấp, tầng lớp, địa vị khác nhau tất cả tạo nênmột bức tranh nhân vật nhiều màu sắc Có những nhân vật được nhà văn dàycông khắc họa như Trần Thị Dung,Chiêu Hoàng, An Tư, Huyền Trân, YếnLy…nhưng bên cạnh đó cũng có nhân vật chỉ được nhà văn miêu tả thoángqua bằng những hành động lời nói nhưng tất cả đều để lại những ấn tượng

không hề mờ nhạt Họ là những người phụ nữ biết hy sinh bản thân mình cho

sự bình yên cảu giang sơn xã tắc

Chiêu Hoàng người phụ nữ có tính cách nhu mì, chủ động trong mọitình huống, là người phụ nữ có trí tuệ, có nhân cách Qua những suy nghĩ củamình, Chiêu Hoàng đã cho người đọc thấy được Trần Cảnh là một người tốt,nàng khuyên Trần Cảnh nên mở bổn tâm ra cho thiên hạ được nương nhờ,nàng muốn Trần Cảnh làm điều gì đó cho lương dân bá tánh “ Tôi không ânhận trong việc nhường thiên hạ cho ông Vì ông là người hiền Song tôi bănkhoăn, vì ông chưa khai mở được bổn tâm của ông, cho thiên hạ nương nhờ.Việc này khó đấy” [22,226] Khác với những nhà văn trước đây khi xây dựngnhân vật Chiêu Hoàng, họ thường xây dựng một nhân vật bị động, bị ruồngrẫy, bệnh tật…đối với Hoàng Quốc Hải thì lại khác, ông không đi vào vết xe

đổ đó mà ông đã xây dựng nên một nhân vật Chiêu Hoàng thành một ngườianh hùng trên phương diện lấy đạo đức làm chuẩn mực, vượt qua quan niệm

cổ hủ của xã hội phong kiến trước đây Vào thời đại nào cũng vậy, trongchiến tranh con người thật nhỏ bé, đặc biệt đối với người phụ nữ, nhưngnhững hy sinh của họ cho dân tộc lại lớn lao hơn cả An Tư trong Thăng Longnổi giận, là một nười con gái xinh đẹp, vui vẻ, thông minh, thích cưỡi ngựabắn cung “ Con bé tinh nghich đến thế là cùng Phận gái mà chỉ thích chơi tròcung kiếm như con trai” [23,84] Nét đẹp của An Tư, đã khiến sứ thần SàiThung phải ngẩn người Nàng đam đứng lên nói thẳng với nhà vua nhữngđiều chưa hợp lý, có hại cho bá tính “ vậy chớ vậy vua của anh rong ruổi suốtngày ngoài đường, thì dân chúng lội sông lội suối hết à? Dở Dở lắm Bỏ cáikiểu đi đứng quá quắt ấy ngay đi, kẻo dân người ta ghét Em đây còn ghét nữa

là dân” [23,139] Là công chúa của nhà Trần, sự hi sinh của nàng thật đauđớn, nàng là cống phẩm cho tướng giặc Thoát Hoan, khi biết thế nước đanglâm nguy, An Tư suy nghĩ nhiều lắm, nàng đã từ giã cuộc sống mà bấy lâu