Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố vinh trong những năm gần đây (từ năm 2000 2010) luận văn tốt nghiệp đại học

Trờng đại học vinhkhoa lịch sử ===  === trần thị hơng Khóa luận tốt nghiệp đại học Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh trong nhữ

Trờng đại học vinh

khoa lịch sử

===  ===

trần thị hơng

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm

lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh trong những năm gần đây (từ năm 2000 - 2010)

chuyên ngành công tác xã hội

Vinh - 2011

Trờng đại học vinh

khoa lịch sử

===  ===

trần thị hơng

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm

lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh trong những năm gần đây (từ năm 2000 - 2010)

chuyên ngành công tác xã hội

Lớp 48B3 - CTXH (2007 - 2011)

Giáo viên hớng dẫn: Nguyễn Thị Bích Thủy

Vinh - 2011

LỜI CẢM ƠN

Sau quá trình học tập và nghiên cứu hết sức nghiêm túc, tôi đã hoàn

thành khóa luận tốt nghiệp: “Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm lứa

tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh trong những năm gần đây (từ năm 2000 - 2010)”.

Tôi xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc của mình đến Ban chủ nhiệm Khoa

và các thầy cô giáo trong khoa Lịch sử Đồng thời, tôi cũng xin được gửi lờicảm ơn tới: Ủy ban nhân dân, Công an nhân dân, Tòa án nhân dân, ViệnKiểm sát nhân dân thành phố Vinh - Nghệ An cùng các ban ngành đoàn thể

và nhân dân trong thành phố đã tạo điều kiện cho tôi có thể hoàn thiện khóaluận của mình

Đặc biệt, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn giảng viên Nguyễn ThịBích Thủy, người đã chia sẻ kinh nghiệm, giúp đỡ và hướng dẫn tận tình chotôi trong suốt quá trình làm và hoàn thiện khóa luận này

Do hạn chế về thời gian và trình độ nghiên cứu, khóa luận này chắcchắn vẫn còn nhiều thiếu sót Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến củacác thầy cô giáo cũng như các bạn sinh viên Đó sẽ là những ý kiến quý báu

có thể giúp tôi có những kinh nghiệm và hoàn thiện hơn nữa những nghiêncứu sau này

Vinh, tháng 5 năm 2011.

Sinh viên

Trần Thị Hương

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tổng quan nghiên cứu của vấn đề 4

3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu 7

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 8

7 Giả thuyết nghiên cứu 10

8 Bố cục khóa luận 10

B NỘI DUNG 11

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG NGHIÊN CỨU TỘI PHẠM Ở TUỔI VỊ THÀNH NIÊN 11

1.1 Cơ sở lý luận 11

1.1.1 Một số lý thuyết ứng dụng khi tiếp cận các đối tượng tội phạm .11

1.1.2 Các khái niệm công cụ 13

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng và Nhà nước về tội phạm 18

1.2 Cơ sở thực tiễn 21

1.2.1 Tình hình tội phạm vị thành niên 21

1.2.3 Đặc điểm của lứa tuổi vị thành niên 24

Chương 2 TÌNH HÌNH TỘI PHẠM LỨA TUỔI VỊ THÀNH NIÊN TẠI THÀNH PHỐ VINH TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY (2000 - 2010) 27

2.1 Tổng quan về địa bàn thành phố Vinh 27

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 27

2.1.2 Điều kiện dân cư, kinh tế - xã hội 28

2.2 Thực trạng tội phạm vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh

302.2.1 Thực trạng tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn

thành phố Vinh 302.2.2 Một số đặc điểm của tội phạm VTN ở thành phố Vinh 342.2.3 Công tác điều tra, xử lý tội phạm 402.3 Nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm VTN trên địa bàn

thành phố Vinh 412.3.1 Nguyên nhân chủ quan 412.3.2 Nguyên nhân chủ quan 432.3 Những giải pháp, kiến nghị nhằm hạn chế và phòng ngừa tội

phạm vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh 522.3.1 Tăng cường, nâng cao vai trò lãnh đạo và quản lý các cấp ủy

Đảng, các cơ quan chức năng và có thẩm quyền 522.3.2 Đẩy mạnh công tác giáo dục nâng cao trình độ chính trị, tư tưởng,

truyền thống, pháp luật văn hóa cho người chưa thành niên 532.3.3 Tăng cường, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ quan

thực thi và bảo vệ pháp luật 532.3.4 Nâng cao hiệu quả tuyên truyền và tiếp tục phát động, thực

hiện các phong trào toàn dân phòng chống tội phạm vị thành

niên một cách hiệu quả 542.3.5 Phối kết hợp giữa các cơ quan chức năng, gia đình, nhà trường

và các tổ chức đoàn thể trong giáo dục người chưa thành niên

54

Chương 3 VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG VIỆC

HỖ TRỢ TÂM LÝ, KỸ NĂNG HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG CHO TỘI PHẠM VỊ THÀNH NIÊN 58

3.1 Vai trò của nhân viên công tác xã hội đối với tội phạm vị

thành niên 583.1.1 Vai trò của công tác xã hội 58

3.1.2 Vai trò của nhân viên công tác xã hội đối với tội phạm vị thành

niên trên địa bàn thành phố Vinh 58

3.1.3 Những yêu cầu đặt ra cho nhân viên xã hội 61

3.2 Thực hành công tác xã hội với tội phạm vị thành niên 62

C KẾT LUẬN 84

D PHỤ LỤC 86

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 103

TAND : Tòa án nhân dân

TANDTC : Tòa án nhân dân tối caoTTATXH : Trật tự an toàn xã hộiUBNDTP : Ủy ban nhân dân thành phốVKSND : Viện kiểm sát nhân dânVTN : Vị thành niên

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Động thái của tình hình tội phạm người chưa thành niên và

so sánh với tổng số bị cáo 22

Bảng 2: Cơ cấu tội phạm VTN theo địa bàn cư trú 33

Bảng 3: Tỷ lệ độ tuổi, giới tính của tội phạm vị thành niên 36

Bảng 4: Đặc điểm nhân cách đối tượng 39

Bảng 5: Hoàn cảnh gia đình tội phạm vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh 47

Biểu đồ 1: Tình hình tội phạm VTN ở thành phố Vinh từ 2000 - 2010 .31

Biểu đồ 2: Tỷ lệ giới tính của tội phạm VTN 35

Biểu đồ 3: Độ tuổi của tội phạm VTN 36

Biểu đồ 4: Trình độ học vấn của tội phạm VTN trên địa bàn thành phố Vinh 37

Biểu đồ 5: Thành phần xuất thân của tội phạm VTN 38

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong suốt quá trình lãnh đạo, đánh giá cách mạng, Đảng và Nhà nước

ta luôn chú trọng yếu tố con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội; mọi chủ trương, đường lối,

chính sách của Việt Nam đều nhằm phấn đấu cho mục tiêu “dân giàu, nước

mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”.

Xuất phát từ chủ trương không ngừng phát triển quyền con người, trongnhững năm qua Đảng và Nhà nước Việt Nam đã và đang xây dựng và hoànthiện hệ thống pháp luật để đảm bảo các quyền con người được tôn trọng vàthực hiện một cách đầy đủ nhất Cùng với quá trình đó, công tác đấu tranhphòng chống vi phạm pháp luật được xem là vấn đề căn bản và có ý nghĩachiến lược trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa, thể hiện bản chất nhân văn, nhân đạo của pháp luật xã hội chủnghĩa và coi đó là điều kiện cần thiết, nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế -văn hóa - xã hội…

Xu thế hội nhập và phát triển đã và đang đặt ra cho nước ta rất nhiều cơhội và thách thức đặc biệt là trên lĩnh vực an ninh quốc phòng, cùng với đó làtình hình tội phạm ngày càng gia tăng và có những chuyển biến phức tạp vớithủ đoạn ngày càng tinh vi và mức độ ngày càng nghiêm trọng Hiện nay bêncạnh những đối tượng phạm tội là người lớn thì vị thành niên (VTN) ngàycàng tham gia nhiều vào các hoạt động phạm tội với mức độ và tính chất ngàycàng nguy hiểm cho xã hội Các vụ án do VTN thực hiện không chỉ xảy ra ởthành thị mà còn ở cả các vùng nông thôn, miền núi vùng sâu, vùng xa, vùngđồng bào dân tộc thiểu số Nếu như trước đây các loại tội phạm mà trẻ VTNmắc phải thường là trộm cắp vặt, gây rối, đánh nhau không gây nguy hiểmlớn, thì gần đây mức độ phạm tội lại nguy hiểm hơn và vượt quá giới hạn của

tuổi VTN như đánh nhau có vũ khí, hình thành băng cướp, trộm cắp tài sảnlớn Thậm chí hiếp dâm, giết người, cướp của, mua bán, sử dụng chất matuý… Theo thống kê của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội của

Bộ Công an: năm 2006 có 7.000 vụ đối tượng phạm tội ở độ tuổi dưới 14 tuổi,chiếm 70% tội phạm vị thành niên Năm 2007, số vụ phạm pháp hình sự dongười chưa thành niên vi phạm có giảm 1% so với năm 2006, nhưng mức độphạm tội lại nghiêm trọng hơn nhiều Năm 2007 và 3 tháng đầu năm 2008,riêng trẻ em dưới 16 tuổi có 7.000 vụ vi phạm, chiếm đến 70% tội phạm VTNdưới 18 tuổi Riêng 6 tháng đầu năm 2008 đã xảy ra 5.746 vụ, với 9.000 em(tăng 2% số vụ); trong đó số vụ án do người chưa thành niên gây ra chiếmkhoảng 20% tổng số vụ vi phạm hình sự

Qua các số liệu trên, chúng ta thấy việc VTN phạm tội đang trở thànhmột vấn đề lớn của xã hội vì VTN là thế hệ trẻ của quốc gia, là nguồn nhânlực tương lai cho đất nước Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng phạm tội củaVTN để qua đó đề xuất những giải pháp góp phần làm giảm tình trạng phạmtội ở lứa tuổi VTN là việc làm hết sức có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

Thành phố Vinh - Tỉnh Nghệ An trong những năm gần đây đã cónhững bước phát triển vượt bậc, đời sống của nhân dân ngày một tăng cao.Tuy nhiên cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường là những mặt trái của

nó đã khiến cho tình hình an ninh trật tự trên địa bàn ngày càng phức tạp, lànơi tập trung nhiều loại tệ nạn xã hội khác nhau như: cờ bạc, buôn bán và vậnchuyển ma túy, trộm cắp, hiếp dâm… Mà trong đó lứa tuổi VTN chiếm tỷ lệngày càng tăng và nguy cơ phạm tội ngày càng cao Do đó, bên cạnh việcthúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế, chính quyền thành phố luôn xácđịnh việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ là một trong những nhiệm vụ hàngđầu, là vấn đề chiến lược như chính Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu của

chúng ta đã căn dặn: “Thiếu niên, nhi đồng là người chủ tương lai của nước

nhà Vì vậy chăm sóc, giáo dục tốt các cháu là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn

dân Công tác đó phải làm kiên trì, bền bỉ… Vì tương lai của con em ta, dân tộc ta, mọi người, mọi ngành phải có quyết tâm chăm sóc và giáo dục các cháu cho tốt” [28,tr.467-468].

Tuy nhiên, chính những biến đổi sâu sắc trên các lĩnh vực của đời sốngkinh tế - xã hội đang diễn ra đối với mỗi gia đình, đã tác động trực tiếp hoặcgián tiếp đến trẻ VTN trên địa bàn thành phố Nhiều em thất học do gia đìnhnghèo, nhiều em phải lao động cực nhọc trong môi trường đầy bất trắc đểkiếm sống vì thế có không ít em đã sa vào con đường phạm tội Thực trạngVTN phạm tội đã và đang gây ra nhiều khó khăn cho quá trình xây dựng vàphát triển của thành phố Vinh

Trước tình hình đó, công tác ngăn chặn và phòng ngừa loại tội phạmnày lại vẫn chưa thực sự đạt hiệu quả, điều này xuất phát từ nhiều nguyênnhân Để ngăn chặn và phòng ngừa tội phạm ở lứa tuổi VTN tại thành phốVinh - Nghệ An, một vấn đề cấp bách được đặt ra là cần phải nghiên cứu,phân tích sâu sắc tình hình tội phạm ở lứa tuổi VTN, tìm hiểu những nguyênnhân làm phát sinh tội phạm, trên cơ sở đó khuyến nghị những giải pháp gópphần hạn chế, ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm nói chung và tội phạm ở lứa tuổiVTN nói riêng Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, khi mà nền kinh tế tri thức

có vị trí, vai trò quan trọng trong quá trình phát triển, đổi mới đất nước thìviệc đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ lại cần hơn bao giờ hết Mặt khác chúng tabiết rằng VTN là giai đoạn phát triển quan trọng để hình thành nhân cách củacon người vì vậy mà VTN tham gia vào các hoạt động phạm tội sẽ là mầmhọa của xã hội nếu không ngăn chặn kịp thời

Xuất phát từ những lý do trên trên tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu:

“Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm lứa tuổi vị thanh niên trên địa

bàn thành phố Vinh trong những năm gần đây (Từ năm 2000 đến năm 2010)” làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp của mình.

2 Tổng quan nghiên cứu của vấn đề

Tội phạm là một hiện tượng xã hội, là một sản phẩm của quá trình pháttriển trong lịch sử nhân loại và đã được các nhà khoa học quan tâm nghiêncứu từ rất sớm Tuy nhiên nó được nghiên cứu và nhìn nhận với tư cách làmột nghành khoa học khi tình hình tội phạm trở thành một vấn đề cấp thiết vàgay gắt trong giai đoạn phát triển của chủ nghĩa tư bản Và từ khi ra đời, tộiphạm học đã nghiên cứu hiện tượng xã hội này dưới nhiều góc độ, theo nhiềuhướng tiếp cận khác nhau tùy thuộc vào quan điểm của từng nhà khoa họctrong từng thời điểm

Ở nước ta trong những năm gần đây đã có rất nhiều nghiên cứu về tộiphạm và tội phạm vị thành niên dưới nhiều góc độ và khía cạnh như:

Năm 1981, trong luận án phó tiến sĩ luật học với đề tài: Nghiên cứu và

phòng ngừa tội phạm của những người chưa thành niên ở Việt Nam, tác giả

Đào Trí Úc đã đánh giá tình hình tội phạm ở tuổi VTN của Việt Nam, làm rõ

cơ cấu về lứa tuổi, về giới và về địa lý tội phạm… Phân tích các nguyên nhân

và điều kiện của tội phạm, nhân thân những người phạm tội và mối liên hệgiữa các yếu tố môi trường với quá trình hình thành nhân cách và hành vi;Các biện pháp tổ chức phòng ngừa tội phạm (http: //www.trieufile.vn.)

Năm 1994, Viện Khoa học hình sự nay thuộc Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công

an) công bố đề tài Về luận cứ khoa học - thực tiễn cho việc phòng ngừa tội phạm

trong thanh thiếu niên ở nước ta và Tổng cục cảnh sát nhân dân (thuộc Bộ Nội

vụ nay là Bộ Công an) đã công bố đề tài KX.04.14 Tội phạm ở Việt Nam - thực

trạng - nguyên nhân và giải pháp Bằng phương pháp phân tích tài liệu thống kê,

đề tài đã mô tả phân tích thực trạng tội phạm, phân tích nguyên nhân làm nảysinh các loại tội phạm trong đó có tội phạm VTN và đề xuất một số biện pháptrong đấu tranh phòng chống tội phạm trong giai đoạn mới

Trong luận án tiến sĩ luật học năm 2000 với đề tài: Hoạt động của lực

lượng công an nhân dân trong phòng ngừa người chưa thành niên phạm tội

trong tình hình hiện nay, tác giả Đỗ Bá Cở cũng dưới góc độ tiếp cận theo

hướng tội phạm học, sử dụng phương pháp thống kê, làm rõ khái niệm ngườichưa thành niên phạm tội và người chưa thành niên làm trái pháp luật; đưa lýluận về phòng ngừa tội phạm nói chung và phòng ngừa người chưa thành niênphạm tội nói riêng Làm rõ vai trò nòng cốt của lực lượng công an trong việcphòng ngừa người chưa thành niên phạm tội,…

Ở một hướng tiếp cận khác, dưới góc độ tiếp cận xã hội học, trongnhững năm qua đã có một số tác giả và công trình nghiên cứu về tội phạm đãđược công bố như: Năm 2002, trong luận án tiến sĩ xã hội học với đề tài:

Nguồn gốc xã hội của tình trạng vi phạm pháp luật của người chưa thành niên hiện nay ở Việt Nam, tác giả Hồ Diệu Thúy đã đi sâu vào nghiên cứu

những ảnh hưởng của xã hội tới những người chưa thành niên, nghiên cứunhững hành vi phạm tội của họ dưới góc độ xã hội học

Bên cạnh đó, cũng có một số công trình nghiên cứu khá công phu đã được

công bố như: Tổng quan về những vấn đề xã hội của VTN của Viện nghiên cứu Thanh niên; Thanh thiếu niên phạm pháp - dự báo năm 2000 của tác giả Châu Diệu Ái (đề tài khoa học KX-04-14), năm 2004 với đề tài: Tội phạm VTN tại

thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay (giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa) của tác giả Phạm Đình Chi đã đi sâu phân tích thực

trạng, nguyên nhân của tình hình tội phạm VTN tại một địa bàn cụ thể (Thành phố

Hồ Chí Minh), tác giả cũng đã đưa ra những giải pháp nhằm hạn chế tội phạmVTN trên địa bàn…

Qua những công trình trên, chúng tôi nhận thấy:

- Những công trình nghiên cứu đó đã đóng góp không nhỏ, làm cơ sở nềntảng trong việc nghiên cứu tội phạm VTN ở Việt Nam đồng thời tìm ra những giảipháp nhằm hạn chế tình hình tội phạm nói chung và tội phạm VTN nói riêng

- Các công trình bước đầu đã nêu và phân tích những vấn đề cơ bản liênquan đến tội phạm VTN trên các phương diện như tâm lý học tội phạm, hành vi…

- Tuy nhiên, những công trình trên chỉ mới dừng lại ở chỗ nghiên cứu cácvấn đề lý luận và thực tiễn chung chung chứ việc đi sâu nghiên cứu tội phạm ởlứa tuổi VTN tại một địa bàn cụ thể thì chưa được quan tâm nhiều và hiện naytrên địa bàn thành phố Vinh cũng chưa có đề tài nào nghiên cứu về đối tượngnày Vì vậy, việc nghiên cứu vấn đề tội phạm VTN ở thành phố Vinh là hếtsức cần thiết xét cả về lý luận và thực tiễn.

3 Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

- Thấy được thực trạng tội phạm ở tuổi VTN trên địa bàn thành phố Vinh

- Xác định được những nguyên nhân chủ yếu, những yếu tố chính tácđộng đến tội phạm ở tuổi VTN ở trên địa bàn thành phố Vinh từ nhiều góc độ(cá nhân, gia đình, nhà trường, xã hội …)

- Dự báo được tình hình tội phạm ở tuổi VTN tại thành phố Vinh trongnhững năm tới, đưa ra khuyến nghị giải pháp cơ bản và tăng cường vai trò củaCTXH nhằm hạn chế loại tội phạm này

- Làm rõ được vai trò của CTXH đối với tội phạm ở lứa tuổi VTN

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu tình hình tội phạm do trẻ VTN thực hiện thông qua việc

mô tả, phân tích cơ cấu, tính chất, đặc điểm… của tội phạm ở lứa tuổi VTNtrên địa bàn thành phố Vinh

- Trên cơ sở tiếp cận về văn hóa, kinh tế, dịch vụ xã hội làm rõ nhữngnguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm ở lứa tuổi VTN

- Đánh giá tình hình tội phạm VTN trên địa bàn thành phố Vinh vàcông tác phòng chống loại tội phạm này

- Đề xuất một số giải pháp và khuyến nghị giúp cơ quan chức năng hạnchế loại tội phạm này

- Đưa ra trường hợp điển cứu, trong đó có ứng dụng các kỹ năng,phương pháp công tác xã hội cá nhân để thấy được vai trò của CTXH đối vớitội phạm ở lứa tuổi VTN.

4 Đối tượng, khách thể, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng và giải pháp đối với tội phạm lứa tuổi vị thành niên trên địabàn thành phố Vinh trong những năm gần đây (từ 2000 - 2010)

4.2 Khách thể nghiên cứu

- Những đối tượng VTN phạm tội

- Gia đình của trẻ VTN phạm tội

- Các cơ quan chức năng (công an, tòa án, trại giam, trại cải tạo,…)

4.3 Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian: 25/11/2010 - 30/3/2011

- Không gian: Địa bàn thành phố Vinh - Nghệ An

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp phân tích tài liệu

Đây là phương pháp được sử dụng trong suốt quá trình thực hiệnnghiên cứu, từ việc chọn đối tượng nghiên cứu, thu thập thông tin và phântích kết quả nghiên cứu Những tài liệu được sử dụng bao gồm: Số liệu xét xửtội phạm nói chung và tội phạm ở tuổi vị thành niên nói riêng được TANDthành phố Vinh và TAND Tỉnh Nghệ An xét xử qua các năm (từ 2000 đến2010) Các báo cáo tổng kết hàng năm của ngành tòa án, ngành kiểm sát,ngành công an ở thành phố Vinh (từ 2000 đến 2010); Các báo cáo chuyên đề

về phòng chống tội phạm; Các văn bản tài liệu và pháp luật liên quan; Cáccáo trạng truy tố các đối tượng là người ở tuổi vị thành niên phạm tội bị xét

xử theo quy định của pháp luật (2000 đến 2010) và các bài báo, thông tinđăng tải trên các phương tiện truyền thông đại chúng

5.2 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn sâu là một trong những phương pháp thu thập thông tin của

đề tài Bởi có rất nhiều thông tin định lượng chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắnnhững thông tin đó với những thông tin định tính thu được từ phỏng vấn sâu

Trong đề tài này, tôi tiến hành phỏng vấn sâu 15 đối tượng, trong đóbao gồm:

- Thực hiện 5 cuộc phỏng vấn sâu đối với 5 đối tượng tội phạm vị thànhniên tại thành phố Vinh đang bị giam giữ, cải tạo tại trại giam Nghi Kim (docông an tỉnh Nghệ An quản lý và giáo dục)

- Phỏng vấn 2 người là cha mẹ của các phạm nhân là người trực tiếpchăm sóc các đối tượng tội phạm vị thành niên trước khi các em phạm tội

- Phỏng vấn 3 thầy cô giáo làm công tác quản lý và giảng dạy (Gồm: 01hiệu trưởng trường cấp III; 01 hiệu trưởng trường cấp II; 01 thầy cô giáo trườngcấp III)

- Phỏng vấn Viện trưởng VKSND, 01 giám thị trại giam và 3 công anthành phố

5.3 Phương pháp CTXH với cá nhân

Là sử dụng tương giao giữa nhân viên xã hội và một thân chủ để giúp đỡthự bộc lộ tâm tư, xúc cảm Từ đó hiểu mình và vấn đề của mình hơn với sự hỗtrợ về tài nguyên và tâm lý, vận dụng để khắc phục được vấn đề gặp phải

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu, NVXH đã áp dụng phương phápCTXH với cá nhân để tiến hành can thiệp với một đối tượng cụ thể

Ngoài ra, trong quá trình nghiên cứu có sử dụng các phương pháp khácnhư phương pháp xử lý số liệu, sử dụng biểu đồ, bảng biểu

6 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

6.1 Ý nghĩa khoa học

Hiện nay tội phạm nói chung và tội phạm VTN nói riêng đang là đốitượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học Việc nghiên cứu về đối tượng

này đã có từ rất sớm nhưng nhìn nhận nó dưới góc độ xã hội học và CTXH thìchỉ mới xuất hiện gần đây và đang còn rất mới mẽ; đặc biệt là với CTXH -một ngành khoa học mới hình thành ở Việt Nam Chính vì vậy mà khi nghiêncứu đề tài này chúng tôi hi vọng sẽ góp phần bổ sung lý luận, củng cố và pháttriển thêm một số hiểu biết về xã hội học, CTXH về vấn đề tội phạm ở lứatuổi VTN thông qua việc áp dụng lý thuyết vai trò, thuyết hệ thống, thuyếthành vi, thuyết rối loạn xã hội…Đồng thời góp phần làm giàu thêm phần thựctiễn của các lý thuyết đó.

Những nội dung của khóa luận phần nào giúp các cấp ủy, chínhquyền, cơ quan bảo vệ pháp luật và các đoàn thể trong hệ thống chính trị cócách nhìn toàn diện và sâu hơn về thực trạng cũng như công tác đấu tranhphòng chống VTN phạm tội ở thành phố Vinh đồng thời, trên cơ sở các đềxuất từ khóa luận các cấp chính quyền sẽ có những giải pháp đồng bộ trongcông tác phòng chống VTN phạm tội và giúp VTN phạm tội hòa nhập cộngđồng Góp phần tích cực trong công tác định hướng, giáo dục và đào tạo thế

hệ trẻ; giữ gìn trật tự, an toàn xã thội; thúc đẩy quá trình phát triển của xãhội trong mọi mặt

Khóa luận cũng cho thấy được vai trò của nhân viên CTXH trong việcgiúp đỡ, hỗ trợ kiến thức và kỹ năng sống cho trẻ VTN bên cạnh công tácgiáo dục của nhà trường và gia đình

7 Giả thuyết nghiên cứu

- Tội phạm vị thành niên tại thành phố Vinh ngày càng gia tăng cả về

số lượng và tính chất nguy hiểm

- Còn nhiều khó khăn và bất cập trong công tác giáo dục trẻ vị thànhniên của gia đình, nhà trường và xã hội

- Sự thiếu hiểu biết, thiếu kiến thức và kỹ năng sống là một trongnhững nguyên nhân dẫn đến việc phạm tội của trẻ vị thành niên

- Vai trò của các tổ chức xã hội nói chung và công tác xã hội nói riêngtrên địa bàn thành phố Vinh - tỉnh Nghệ An còn thiếu hoặc chưa thể hiệnđược hết vai trò của mình

- Việc hỗ trợ tâm lý và kỹ năng sống cho trẻ VTN là một trong nhữngbiện pháp hữu hiệu giúp các em có những định hướng đúng đắn trong nhậnthức và hành vi

Chương 2 Tình hình tội phạm lứa tuổi vị thành niên tại thành phố

Vinh trong những năm gần đây (2000 - 2010)

Chương 3 Vai trò của công tác xã hội trong việc hỗ trợ tâm lý, kỹ

năng hòa nhập cộng đồng cho tội phạm VTN

B NỘI DUNG

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG NGHIÊN CỨU

TỘI PHẠM Ở TUỔI VỊ THÀNH NIÊN

vi được Lý thuyết hành vi chỉ nghiên cứu những phản ứng quan sát được củacác cá nhân khi họ trả lời các kích thích Chủ nghĩa hành vi cho rằng, các tácnhân quy định các phản ứng của con người, do đó qua các phản ứng cũng cóthể hiểu được các tác nhân J.Watson, đại diện tiêu biểu của thuyết hành vitrong tâm lý học đã đưa ra mô hình gồm một chuỗi kích thích và phản ứng: S > R, trong đó S là tác nhân, R là phản ứng Theo đó hành vi của con ngườihoàn toàn máy móc, cơ học và không có sự tham gia của ý thức hay một yếu

tố nào khác

Với tội phạm ở lứa tuổi VTN, do đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi mớilớn - chưa đến tuổi trưởng thành, nhận thức pháp luật còn hạn chế Do vậy, lýthuyết hành vi được vận dụng để giải thích những trường hợp người ở tuổiVTN thực hiện hành vi phạm tội không nhận thức được hành vi của mình lànguy hiểm cho xã hội (họ vô tình phạm tội hay không nhận thức được rằnghành vi đó bị pháp luật nghiêm cấm)

1.1.1.2 Lý thuyết rối loạn xã hội

Trên cơ sở những nghiên cứu của E.Durkheim và Merton, hai nhà xãhội học C.Shaw và H.D.Mc.Kay đã xây dựng lý thuyết “rối loạn xã hội’’ để

giải thích về các hành vi sai lệch và tội phạm Theo đó, “các hành vi sai lệch

là do giá trị văn hóa, chuẩn và quan hệ xã hội thiếu vắng hoặc xung đột nhau’’ [25,tr.13] Từ những kết quả nghiên cứu của mình, C.Shaw và

Và khi có sự xung đột trong các chuẩn để phán xét các ứng xử mà việc thi hành luật lại yếu kém, thì càng có nhiều khả năng xuất hiện tội phạm ở tuổi VTN’’ [10,tr.97-98].

Trong tác phẩm Các nguyên nhân của tội phạm, nhà xã hội học Travis

Hirschi đã giải thích rằng, sở dĩ người ta ít có hành vi sai lệch là do người tatin vào các giá trị của xã hội hiện hành và chịu sự “ràng buộc xã hội’’ Chính

vì quá tin vào các giá trị của xã hội hiện hành là đúng đắn, là tốt đẹp, nên conngười cố gắng bám theo các mục tiêu và lao vào các hoạt động được chấpnhận cho nên càng làm cho họ phải gắn bó với môi trường xung quanh (như:cha mẹ, bạn bè, nhà trường ) và chính môi trường xung quanh đó đã “ràngbuộc’’ họ tránh được những hành vi sai lệch

Khi nghiên cứu tội phạm vị thành niên, lý thuyết này có thể vận dụng

để giải thích về tính gắn kết xã hội và kiểm soát xã hội có liên quan đến hành

vi phạm tội của tội phạm ở tuổi VTN tại thành phố Vinh Nó cho thấy, nếutính cộng đồng càng cao thì liên hệ giữa các chủ thể trong cộng đồng càngchặt chẽ Sức ép của dư luận xã hội càng lớn thì hành vi của cá nhân càng bị

kiểm soát chặt chẽ hơn bởi cộng đồng Các chủ thể trong cộng đồng đó chính

là những người thân, những người có mối quan hệ trực tiếp và gián tiếp đốivới người VTN; và sức ép của dư luận chính là yêu cầu của cộng đồng đối vớihành vi của con người sao cho phù hợp với chuẩn mực văn hóa Khi đó hành

vi lệch chuẩn và tội phạm càng ít có điều kiện nảy sinh và phát triển

1.1.1.3 Lý thuyết gắn nhãn

Một số nhà xã hội học cho rằng, trong xã hội xuất hiện các hành vi sailệch chuẩn và tội phạm là do sự “gắn nhãn’’ của xã hội Lý thuyết này phântích sự lệch lạc theo quan điểm tương tác xã hội, nhất là trong đời sống hàngngày "Gắn nhãn" hàm ý nhấn mạnh sự lệch lạc có tính tương đối và phụthuộc các yếu tố, hoàn cảnh của tương tác xã hội, trong trường hợp này nhữngngười khác gán nhãn hiệu cho người lệch lạc không phải "chụp mũ" mà trongbối cảnh cụ thể đó nhãn quan văn hóa của họ đánh giá như thế Nnghĩa làhành vi lệch chuẩn và tội phạm không chỉ phụ thuộc vào bản thân hành vi của

cá nhân mà còn phụ thuộc vào cả ý muốn chủ quan c ủa người khác

Lý thuyết “gắn nhãn’’ không giải thích được nguyên nhân làm phátsinh tội phạm nhưng cũng lý giải một phần về sự “tái phạm’’ do bị gắnnhãn từ những hành vi lệch chuẩn trước đó Do vậy, lý thuyết này cũngđược xem xét vận dụng để giải thích về những trường hợp tội phạm ở tuổiVTN do bị gắn nhãn, không tái hội nhập với xã hội được sau khi thực hiệnhành vi tội phạm

1.1.2 Các khái niệm công cụ

1.1.2.1 Khái niệm tội phạm

Trong xã hội hiện đại, tùy theo phong tục, tập quán và khách thể đượcluật hình sự của mỗi nước bảo vệ, mà khái niệm “tội phạm” cũng có nhữngđiểm khác nhau Ở nước ta, khái niệm “tội phạm” được Bộ luật hình sự năm

1999 quy định như sau: “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy

định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực

hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa” [23, tr.19]

Căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi đượcquy định trong bộ luật hình sự tội phạm được chia làm 4 loại cụ thể: Tội phạm

ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạmđặc biệt nghiêm trọng

Đặc điểm của tội phạm

Theo khái niệm tội phạm nói trên, tội phạm thể hiện những đặc điểm sau:

- Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội: Những gì mới chỉ trong tưtưởng, chưa thể hiện ra bên ngoài bằng hành vi thì chưa thể là tội phạm Tínhnguy hiểm cho xã hội của tội phạm được thể hiện thông qua hành vi phạm tội,

là hành vi đã gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể đến các quan hệ xãhội được luật hình sự bảo vệ

- Tội phạm là hành vi trái pháp luật hình sự: Điều 2 của Bộ luật hình sự

quy định về cơ sở của trách nhiệm hình sự, nêu rõ: “Chỉ người nào phạm tội

đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệm hình sự’’ [23,

tr.15]

- Tội phạm là hành vi được thực hiện một cách trái pháp luật hình sự:Nếu một hành vi gây hậu quả hoặc đe dọa gây ra hậu quả nguy hiểm cho xãhội, nhưng người thực hiện hành vi đó không trái với pháp luật hình sự thìkhông bị coi là tội phạm

- Tội phạm là hành vi do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực

hiện: “Người có năng lực trách nhiệm hình sự là người mà tại thời điểm thực

hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm, ở trong trạng thái

bình thường và hoàn toàn có khả năng nhận thức được đầy đủ tính chất thực

tế và tính chất pháp lý của hành vi do mình thực hiện, cũng như khả năng điều khiển được đầy đủ hành vi đó’’ [12, tr.77-78].

- Tội phạm là hành vi do người đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự thực

hiện: Theo quy định của Bộ luật hình sự, “Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải

chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng

do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng’’ [23, tr.21].

Tính chịu hình phạt: Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắcnhất do Tòa án quyết định đối với người thực hiện hành vi phạm tội Hệ thốnghình phạt trong luật hình sự nước ta được chia ra hai loại: hình phạt chính vàhình phạt bổ sung Hình phạt chính được sắp xếp theo một trật tự từ nhẹ đếnnặng (cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn, tùchung thân, tử hình)

Tại điều 72 của Hiến pháp và Bộ luật tố tụng hình sự của nước ta cũng

quy định: “không có ai bị coi là có tội và chịu hình phạt khi chưa có bản án

kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật’’ [21, tr.12] Do vậy, chỉ người

nào có năng lực trách nhiệm hình sự, thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội,phạm một tội đã được Bộ luật hình sự quy định mới phải chịu trách nhiệmhình sự Và khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì người

đó mới bị coi là tội phạm

1.1.2.2 Khái niệm vị thành niên

Thuật ngữ Adolescent được đưa ra vào năm 1904 theo đề xuất của nhàtâm lý học G Stanley Hal, nhằm để chỉ một thời kỳ quá độ từ trẻ con chuyểnlên người lớn Nó cũng được quan niệm đồng nghĩa với tuổi đang lớn hoặcđang trưởng thành

Khi phân loại độ tuổi: Theo WHO, vị thành niên là những người trong

độ tuổi 10 - 19; thanh niên là những người trong độ tuổi 15 - 19, và những

người trẻ là độ tuổi 10 - 24 Tuổi vị thành niên có thể chia được thành 3 giaiđoạn: vị thành niên sớm (10-14), vị thành niên trung bình (15-17), và vị thànhniên muộn (18-19) Ở nước ta, nhiều nhà khoa học đề nghị nên xếp tuổi vịthành niên thành 2 nhóm (10-14) và (15 -19).

Theo Từ điển từ và ngữ Việt Nam, “vị’’ có nghĩa là “chưa’’, “thành’’ là

“trưởng thành’’, “niên’’ là “tuổi’’ Khái niệm “vị thành niên’’ dùng để chỉngười chưa đến tuổi trưởng thành [19, tr.2022]

Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng, vị thành niên có nghĩa là “người

chưa đến tuổi trưởng thành, chưa được pháp luật công nhận là công dân Tuổi vị thành niên’’ [16, tr.1261].

Theo Đại từ điển tiếng Việt, “vị thành niên’’ là khái niêm dùng để chỉ

người “chưa đủ tuổi để được pháp luật công nhận là công dân’’ [17, tr.1814].

Do sự khác nhau giữa văn hoá tập quán, phong tục, giữa các quốc gia,dân tộc, và các vùng lãnh thổ trên thế giới nên có những quy định khác nhau

Giáo dục trẻ em năm 2004: “trẻ em quy định trong luật này là công dân Việt

Nam dưới 16 tuổi” [30, tr.18].

Như vậy, theo pháp luật Việt Nam, khái niệm trẻ em và người chưathành niên có sự khác nhau: Trẻ em là công dân Việt Nam dưới mười sáutuổi; còn người ở tuổi vị thành niên là công dân Việt Nam dưới mười tám

tuổi Tuy vậy, độ tuổi VTN được sử dụng phổ biến và có tính pháp lý cao làquy định: Vị thành niên là những người dưới 18 tuổi

1.1.2.3 Khái niệm tội phạm vị thành niên

Tại Việt Nam, quy định về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự được trìnhbày trong Điều 12 Bộ luật Hình sự:

“1 Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.

2 Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng’’ [23, tr.21].

Như vậy, “người chưa đủ 14 tuổi, dù có hành vi nguy hiểm cho xã hộiđến mức độ nào cũng không phải chịu trách nhiệm hình sự; còn người từ 14tuổi đến chưa đủ 16 tuổi, có hành vi có dấu hiệu của tội phạm ít nghiêm trọng

và tội phạm nghiêm trọng, hoặc tội phạm rất nghiêm trọng nhưng do vô ý thìcũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự Người từ đủ 14 tuổi trở lên,nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêmtrọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng” [5, tr.103]

1.1.2.4 Khái niệm tội phạm ẩn

Tội phạm ẩn là có nghĩa là toàn bộ số các tội phạm cụ thể thực tế đãxảy ra và số lượng người thực hiện các tội phạm đã xảy ra mà chưa bị pháthiện, chưa bị xử lý về hình sự, chưa có trong thống kê hình sự

1.1.2.5 Khái niệm phòng ngừa tội phạm

Phòng ngừa tình hình tội phạm là việc áp dụng một cách tổng thể các biệnpháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, pháp luật do các cơ quan, các tổ chức và côngdân tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm xoá bỏ hoặc vô hiệu hoá cácnguyên nhân, điều kiện phạm tội; không để cho tội phạm xảy ra; làm giảm tộiphạm và tiến tới loại trừ hoàn toàn tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội

1.1.2.6 Khái niệm nhóm đồng đẳng

Nhóm đồng đẳng là nhóm người cùng lứa tuổi, sở thích, địa vi xã hội,giới tính hay cùng cảnh ngộ, ví dụ nhóm nguời cùng bị nhiễm HIV…

1.1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng và Nhà nước về tội phạm

1.1.3.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tội phạm

Sau khi thành lập nước (xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân),

bàn về pháp luật chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng: “Luật pháp của chúng ta

là ý chí của giai cấp công nhân lãnh đạo cách mạng Pháp luật của ta hiện nay bảo vệ quyền lợi cho hàng triệu người lao động Pháp luật của ta là pháp luật thật sự dân chủ, vì nó bảo vệ quyền tự do dân chủ rộng rãi cho nhân dân lao động Nhân dân ta hiện nay có tự do, tự do trong kỷ luật Mỗi người có tự do riêng của mình, nhưng phải tôn trọng tự do của người khác Người nào sử dụng quyền tự do của mình quá mức mà phạm đến tự do của người khác là phạm pháp Không thể có tự do cho bọn việt gian, bọn phản động, bọn phá hoại tự do của nhân dân’’ [20,tr 154]

Sau Cách mạng tháng Tám thành công, ngày 13-9-1945 Chủ tịch HồChí Minh đã ký liền 3 sắc lệnh số 33A, 33B, 33C để thiết lập trật tự cáchmạng của chế độ mới Với những sắc lệnh đầu tiên này, Chủ tịch Hồ Chí

Minh chỉ ra “đã thực hiện việc quản lý nhà nước bằng pháp luật Việc thiết

lập trật tự mới; việc xét xử các người phạm tội đã được tiến hành bằng pháp luật Pháp luật đó được xây dựng trên quan điểm vì lợi ích của nhân dân, bảo vệ chế độ dân chủ cộng hòa, bảo vệ các quyền của nhân dân, dựa vào nhân dân” [20,tr.158-159] Những sắc lệnh này cũng thể hiện rất rõ quyền

tự do thân thể của con người, và quy định những thủ tục rất chặt chẽ củaviệc bắt người, khi xét thấy người đó là nguy hiểm cho nền dân chủ cộnghòa Căn cứ vào tình hình tội phạm lúc ấy, ngày 28/2/1946 Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã ký sắc lệnh số 27 “Quy định các tòa án quân sự có quyền xử các tội

bắt cóc, tống tiền và ám sát Những kẻ phạm tội này bị phạt từ 2 năm đến 10

năm tù và có thể bị xử tử Đối với các tội hình sự thường sẽ do các tòa án thường xét xử’’ [20,tr.158]

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, kẻ phạm tội là phải trừng trị theo phápluật Đó là điều tất yếu để giữ gìn kỷ cương phép nước và giữ vững an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội Song, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng rất coitrọng và quan tâm đến yếu tố giáo dục và coi đó là yếu tố chính của việcphòng ngừa tội phạm

1.1.3.2 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về tội phạm và tội phạm vị thành niên

Trong mọi thời điểm và giai đoạn phát triển của đất nước, tội phạmluôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước quan tâm vì nó là một trong nhữngyếu tố quyết định sự thịnh suy, mức độ bền vững cũng như tính chất của nhànước đó Là một nhà nước “của dân, do dân và vì dân“ Vì thế hệ thống luậtpháp của Đảng và Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa luôn hướng đếnquyền con người, đến sự bình đẳng và nghiêm minh đối với mọi người dân:

“Ngành tư pháp được nhân dân giao cho trọng trách cầm cân nảy mực, phải chính trực công minh, xử đúng luật, không được để lọt kẻ có tội, không xử oan lương dân, ’’ [14,tr.31] Và trong từng thời kỳ, các quan điểm chỉ đạo,

sách lược cũng như những vấn đề liên quan đến tội phạm vị thành niên nóiriêng và tội phạm nói chung luôn được Đảng và Nhà nước đưa ra một cáchnhanh chóng, kịp thời và phù hợp

Trong giai đoạn hiện nay,theo nhận định của Đảng thì tình hình tộiphạm ở nước ta hiện nay vẫn có xu hướng gia tăng và diễn biến phức tạp Cơcấu thành phần tội phạm có những thay đổi, đối tượng phạm tội là người laođộng chiếm 70%, trong đó 30% không có việc làm, số thanh thiếu niên phạmtội ngày càng chiếm tỷ lệ cao Đặc biệt là tình trạng phạm tội có tổ chức như:Tham nhũng, buôn lậu, buôn bán phụ nữ, xâm hại trẻ em, phạm tội có sửdụng bạo lực, cướp của, giết người, chống người thi hành công vụ, đâm thuê,chém mướn, bảo kê nhà hàng và các hành vi phạm tội khác có tích chất côn

đồ hung hãn; gây ra những hậu quả hết sức nghiêm trọng gây lo lắng cho toàn

xã hội

Với những quan điểm trên, Đảng đã lãnh đạo công tác phòng chống tộiphạm bằng cách đề ra các chủ trương, đường lối thể hiện qua các nghị quyết,chỉ thị của Đảng về công tác đảm bảo ANQG và TTATXH, điển hình nhưNghị quyết 08/BCT ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số trọng tâmcông tác tư pháp, Nghị quyết 40 - NQ/TW ngày 08/11/2004 của Bộ Chính trị

về nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác Công an trong tình hình mới vàNghị quyết 49 - NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cảicách tư pháp đến năm 2020

Thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của TW Đảng và Tỉnh ủy Nghệ An vềlãnh đạo công tác quốc phòng, an ninh, trong những năm qua, thành ủy Vinh

đã xây dựng, ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết, chương trình hành động thựchiện có hiệu quả công tác bảo đảm ANTT trên địa bàn thành phố Vinh Điểnhình là: Chỉ thị 23/CT - TƯ ngày 16/5/2004 của Ban thường vụ Tỉnh ủy vềtăng cường lãnh đạo đảm bảo ANQG, TTATXH trong tình hình mới Thành

ủy Vinh đã có chỉ thị số 09 nhày 225/03/2004, về đẩy mạnh công tác phòng,chống tội phạm, tệ nạn xã hội trên đại bàn thành phố và thể chế hóa Chỉ thị

07, Chỉ thị 23 của Tỉnh ủy, đưa nội dung công tác phòng chống tội phạm,phòng chống ma túy và phòng chống tội phạm vị thành niên vào sinh hoạtđịnh kỳ của các chi bộ Đảng để kiểm điểm sự lãnh đạo và định hướng côngtác phòng chống tội phạm

Trong những năm qua nhà nước ta cũng đã ban hành nhiều Nghị quyết

và các Bộ luật quan trọng làm cơ sở pháp lý cho công tác phòng ngừa và đấutranh xử lý tội phạm, trong đó có tội phạm vị thành niên Đó là những Bộ luậtHình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự được bổ sung, sửa đổi qua các thời kỳ Dựatrên các quan điểm đó, Thành phố Vinh đã triển khai hiệu quả các hoạt động,công tác phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm vị thành niên nói riêng

như: các quyết định, chương trình công tác phòng chống tội phạm ở các giaiđoạn1998 - 2000, 2001- 2005, Quyết định số 09/QĐ - UB ngày 09/11/2005ban hành chương trình phòng chống tội phạm giai đoạn 2006 - 2010, các côngđiện chỉ đạo các ban nghành, đoàn thể tham gia tấn công, trấn áp các loại tội

phạm, tập trung chỉ đạo cuộc vận động “Toàn dân tham gia quản lý, giáo

dục, cảm hóa người lầm lỗi tại cộng đồng dân cư”.

Nhìn chung tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về vấn đềtội phạm được thể hiện khá rõ: Tội phạm là hiện tượng xã hội tiêu cực, donhiều yếu tố, nhiều nguyên nhân tạo ra Do vậy, để phòng chống phải áp dụngnhiều biện pháp đồng bộ, trong đó đặc biệt chú trọng đến các biện phápphòng ngừa tội phạm Coi biện pháp phòng ngừa tội phạm là biện pháp phòngchống tội phạm hiệu quả nhất

Thực tiễn công tác phòng ngừa tội phạm vị thành niên tại thành phốVinh ở tỉnh Nghệ An trong thời gian qua cho thấy: không thể một ngành nào,một tổ chức nào phòng ngừa tội phạm một cách độc lập, riêng lẻ mà phải đặt

nó trong một mối quan hệ phối hợp của các cơ quan chức năng, các cấp, cácngành và các nguồn lực xã hội trong tổng thể công tác phòng chống tội phạm

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Tình hình tội phạm vị thành niên

Hiện nay trên toàn thế giới có gần 6,77 tỷ dân (Theo Cục điều tra dân

số của Mỹ - 13/08/2009) trong đó có hơn 1,2 tỷ người đang ở tuổi vị thànhniên, 10% trong số này đang sống trong cảnh nghèo khổ, vào đời sớm vàphạm pháp Riêng tại Việt Nam, theo số liệu của tổng điều tra dân số năm

1999 cho thấy: 22,7% dân số nước ta đang ở tuổi vị thành niên, so với thờiđiểm 10 năm trước đó, dân số vị thành niên đã có những biến đổi về quy mô

từ 14,3 triệu năm 1989 đến 17,3 triệu vào năm 1999, con số này tương đươngvới dân số Australia và lớn gấp 5 lần dân số Singapo Và hiện nay dân số

nước ta là: 85.789.573 triệu người (Tổng điều tra Dân số và Nhà ở của Tổngcục thống kê - ngày 1/4/2009), và hơn 23 triệu trong số này đang ở tuổi VTN.Như vậy, số người ở tuổi VTN chiếm hơn 26,7% dân số nước ta Phải thừanhận rằng, sự đóng góp của những người ở tuổi VTN trong các lĩnh vực kinh

tế - xã hội đối với đất nước là không nhỏ, song do nhiều nguyên nhân khácnhau, tình hình tội phạm VTN trong nhiều năm qua đang có những biểu hiệncủa sự gia tăng Và TANDTC đã thống kê, so sánh tình hình phạm tội củangười chưa thành niên từ năm 1997 - 2007 như sau: (lấy năm 1997 làm mốcchuẩn: 100%)

Bảng 1: Động thái của tình hình tội phạm người chưa thành niên

và so sánh với tổng số bị cáo Năm

Số người bị cáo là người chưa thành niên

Tỉ lệ % (so với năm 1997)

Tỉ lệ % (so với tổng số bị cáo)

(Nguồn: Tổng hợp số liệu thông kê từ Báo cáo hoạt động hàng năm

của TANDTC từ năm 1997 đến 2007)

Qua bảng trên ta thấy số người chưa thành niên phạm tội có xu hướngtăng với tốc độ chậm từ năm 1997 đến năm 1999 (100% - 123,5% - 128%),sau đó có chiều hướng giảm chậm (năm 2000 là 109% xuống 76,9% vào năm2004) và bắt đầu từ năm 2005 thì số vụ người chưa thành niên phạm tội lại có

xu hướng tăng nhanh cho đến nay (năm 2005: 160,1% năm 2006: 180,26% năm 2007: 191,43%)

-Chỉ trong vòng 10 năm mà tỷ lệ vị thành niên phạm tội đã tăng lên gầngấp đôi và có xu hướng tăng nhanh trong những năm tiếp theo Theo báo cáocông tác giữ gìn trật tự an toàn xã hội năm 2005 của lực lượng cảnh sát nhândân nêu rõ “Tội phạm trong lứa tuổi thanh thiếu niên (lứa tuổi từ 14 đến 30tuổi) chiếm khoảng 70% trong tổng số đối tượng phạm tội, trong đó do vịthành niên gây ra (lứa tuổi từ 14 đến 18 tuổi) gây ra trong những năm gần đây

có xu hướng gia tăng và tập trung chủ yếu ở các địa bàn thành phố, thị xã, thịtrấn tỉ lệ trung bình từ 8% đến 9,2% trong tổng số các vụ phạm tội xảy ra.Theo báo cáo của đại diện Cục CSĐT tội phạm về trật tự xã hội Bộ công antại hội thảo”Tăng cường thực hiện quyền trẻ em đối với nhóm trẻ vi phạmpháp luật”ngày 3/10/2008, có khoảng 20.000 trẻ em đến tuổi đến trường langthang cơ nhỡ, bụi đời Chỉ riêng năm 2007 và 3 tháng đầu năm 2008 trẻ emdưới 16 tuổi có 7000 vụ vi phạm, công an các địa phương đã tiến hành khởi tốđiều tra 8531 vụ với 11732 đối tượng, xử lý hành chính lên tới 35463 vụ với

48187 đối tượng, trong đó giao cho gia đình giáo dục 21481 đối tượng, xãphường quản lý giáo dục 8842 đối tượng, lập hồ sơ đi trường giáo dưỡng

5616 đối tượng, áp dụng các biện pháp khác 11766 đối tượng

Các hành vi phạm tội này được người chưa thành niên thực hiện chủyếu tại các trung tâm kinh tế, các khu thương mại, dịch vụ và các thành phốlớn trên cả nước, trong đó thành phố Vinh cũng là một trong những điểmnổi bật

Trong những năm qua, tình hình tội phạm vị thành niên diễn ra trên địabàn thành phố Vinh có xu hướng ngày càng phức tạp Trong tổng số 2316 vụ

- 4197 đối tượng với các loại tội phạm về trật tự xã hội như: giết người, cướpgiật tài sản, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng, hiếp dâm… thì sốđối tượng trong độ tuổi vị thành niên chiếm tỷ lệ không nhỏ: 22,8% Các vụ

án do người trong độ tuổi VTN thực hiện ngày càng có tính chất nghiêmtrọng, nguy hiểm hơn; các loại hình tội phạm cũng ngày càng nhiều hơn -trước đây chủ yếu là các tội phạm liên quan đến cướp giật, cố ý gây thươngtích thì trong những năm gần đây, những tội phạm liên quan đến ma túy, giếtngười cướp của, chiếm đoạt tài sản cũng xuất hiện ngày càng nhiều Đặc biệt,điều đáng lưu ý nhất ở đây là độ tuổi của các đối tượng phạm tội đang giảmdần theo từng năm Nếu từ năm 2000 - 2005, tội phạm dưới 14 tuổi chiếm0,03% thì đến năm 2010 đã tăng lên 0,1% (Nguồn: tổng hợp từ Báo cáo tổngkết hàng năm của CATP Vinh từ năm 2000 - 2010)

Như vậy, để chúng ta thấy rằng hiện nay tình hình tội phạm ở lứa tuổi

vị thành niên đang ngày càng gia tăng với mức độ, tính chất và quy mô ngàycàng nghiêm trọng, nó xảy ra khắp thành thị nông thôn, vùng núi vùng sâu,vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt là ở các thành phồ, thị xã,thị trấn trong đó có thành phố Vinh - Nghệ An

1.2.3 Đặc điểm của lứa tuổi vị thành niên

Về mặt sinh lý: Đây là giai đoạn có đặc trưng nổi bật là sự phát triểnđầy đủ của các bộ phận sinh sản trong cơ thể, bộ máy sinh sản có thể hoạtđộng bình thường và có khả năng sinh sản Như vậy, khái niệm VTN có nghĩarộng và bao quát hơn, nó bao hàm cả sự thay đổi về vị thế xã hội, về hành vi,tình cảm chứ không chỉ dừng lại ở sự trưởng thành và chín muồi về mặt sinhhọc và sinh dục Giai đoạn này bắt đầu từ sự thay đổi hình thức bề ngoài, sựphát triển nhanh, mạnh của hệ cơ, hệ xương và những thay đổi bên trong các

tuyến hoóc - môn và chủ yếu là tuyến hoóc - môn sinh dục Trong giai đoạnnày về mặt sinh lý các em phát triển khá hoàn chỉnh về giới tính.

Về mặt tâm lý: Sự phát triển tâm lý của lứa tuổi VTN mang tínhchuyển tiếp từ giai đoạn tâm lý tuổi nhỏ sang giai đoạn phát triển tâm lý củangười trưởng thành Ở giai đoạn này các em đang hình thành cái “tôi” và biểuhiện cá tính của mình khá rõ nét; các em muốn chứng tỏ mình là người lớn,tham gia tích cực các hoạt động xã hội, xây dựng quan hệ với ngưới lớn vàbạn bè Đây cũng là lứa tuổi mà các em thích tò mò, ham hiểu biết, khám phánhững gì mới lạ, các em cũng quan tâm nhiều đến người khác giới, làm xuấthiện những cảm giác, tình cảm và rung cảm mới Ở tuổi này cũng xuất hiệncác phẩm chất tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức, tình cảm và lý trícủa các em như: tính hung hăng, dễ cáu giận ở nam giới, tính lo lắng, e thẹn,nhút nhát ở nữ giới…mà nguyên nhân là do sự mất cân bằng tạm thời trongtâm lý và sinh lý của các em

Do sự phát triển của cơ thể mất cân bằng, nên đã dẫn đến tình trạng mấtcân bằng trong tâm lý và tình cảm của các em Chẳng hạn sự phát triển mất cânbằng giữa tim và mạch máu đã gây ra sự thiếu máu từng bộ phận trên vỏ não vàđôi khi còn làm hoạt động của hệ tim mạch bị rối loạn: tim đập nhanh, huyết áptăng, hay chóng mặt, nhức đầu, dễ mệt mỏi, dễ nổi nóng, dễ bị kích động…

Tuyến nội tiết hoạt động mạnh làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh trungương, dễ gây nên những cơn xúc động mạnh, những phản ứng vô cớ, nhữnghành vi bất thường ở các em Các quá trình hưng phấn ở vỏ não mạnh vàchiếm ưu thế, các quá trình ức chế có điều kiện bị suy giảm, do đó nhiềuthanh thiếu niên không làm chủ được hành vi của bản thân, không kiềm chếđược các xúc động mạnh…Nhiều khi các em không chịu sự tác động củangười lớn, tỏ ra bướng bỉnh, thô bạo, ngang ngược, lầm lỳ,…

Những sự mất cân bằng này chỉ tạm thời và sẽ qua đi theo sự trưởngthành của các em nhưng cũng có thể gây hậu quả suốt đời nếu các em thiếu sự

hướng dẫn và hỗ trợ của người lớn, thiếu kiến thức và kỹ năng tự vệ Do đó,trong lứa tuổi mang tính “chuyển tiếp” này, những nhận thức và hành độngcủa các em rất cần sự định hướng.

Về mặt nhận thức: Xã hội học coi đây là giai đoạn xã hội hóa cực kỳquan trọng Quá trình xã hội hóa này được thực hiện trong môi trường giađình và các thiết chế giáo dục, xã hội khác Các thiết chế này có nhiệm vụtrao chuyển các giá trị xã hội, các khuôn mẫu ứng xử cho các em Tại đây, các

em được cung cấp các kiến thức về học vấn và văn hóa để chuẩn bị bước vào

hệ thống phân công lao động xã hội Ở lứa tuổi VTN, các em “học” đóng vaitrò của người trưởng thành trong các quan hệ xã hội, tiếp nhận các giá trị,chuẩn mực xã hội Trong quá trình xã hội hóa ở giai đoạn này, cùng với sự tácđộng của các thiết chế, bản thân trẻ VTN cũng bắt đầu định hình và phát triển

sự tự ý thức

Tự ý thức là một loại đặc biệt của ý thức trong đời sống cá nhân, cóchức năng tự điều chỉnh nhận thức và thái độ của bản thân Đó là quá trình tựquan sát, tự phân tích, tự kiểm tra, đánh giá…về hành động và kết quả hànhđộng của bản thân, về tư tưởng, phong cách, đạo đức, hứng thú… Nó chính làđiều kiện để phát triển và hoàn thiện nhân cách, hướng nhân cách theo yêucầu xã hội

Như vậy, quá trình xã hội hóa của VTN có ảnh hưởng từ các thiết chế

xã hội rất lớn Các thiết chế xã hội phát triển ổn định, lành mạnh thì quá trình

xã hội hóa này diễn ra rất thuận lợi, còn ngược lại nó sẽ ảnh hưởng không tốtđến sự nhận thức các giá trị chuẩn mực,… của VTN và khi ấy những hành vilệch chuẩn và tội phạm có “môi trường” để xuất hiện

Chương 2 TÌNH HÌNH TỘI PHẠM LỨA TUỔI VỊ THÀNH NIÊN

TẠI THÀNH PHỐ VINH TRONG NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY

(2000 - 2010)

2.1 Tổng quan về địa bàn thành phố Vinh

Thành phố Vinh là trung tâm kinh tế, chính trị của tỉnh Nghệ An và

đã được Chính phủ quy hoạch để trở thành trung tâm kinh tế - văn hóa củavùng Bắc Trung Bộ Việt Nam Thành phố Vinh hiện là một trong 4 đô thị loại

1 trực thuộc tỉnh của Việt Nam (cùng với Huế, Đà Lạt và Nha Trang)

Thành phố Vinh là trung tâm kinh tế, chính trị và là nơi hội tụ tiềm lựcthiên nhiên, nhân văn cũng như tinh hoa xứ Nghệ Thành phố Vinh có lịch sử

từ lâu đời, trải qua bao thế kỷ từ Kẻ Vạn (tiếng Nôm), Kẻ Vịnh (tiếng Hán)rồi Vĩnh Giang, Vĩnh Doanh sau chuyển thành Vĩnh Thị Và sau đó ngườiTây Âu gọi là Vinh (Vĩnh gọi không có dấu) và kể từ năm 1789 đến nay từVinh được đặt tên cho thành phố này

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Thành phố Vinh có tọa độ địa lý từ 18°38'50” đến 18°43’38” vĩ độ Bắc,

từ 105°56’30” đến 105°49’50” kinh độ Đông Vinh là thành phố nằm bên bờsông Lam, phía Bắc giáp huyện Nghi Lộc, phía Nam và đông nam giáp huyệnNghi Xuân, phía Tây và Tây nam giáp huyện Hưng Nguyên

Địa hình Thành phố Vinh bằng phằng và cao ráo, được kiến tạo bởi hainguồn phù sa: phù sa sông Lam và phù sa của biển Đông, có núi Dũng Quyếthùng vĩ và dòng sông Lam thơ mộng bao quanh, tạo nên cảnh quan thiênnhiên của thành phố rất hài hòa và khoáng đạt

Vinh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, khí hậu chuyển tiếp,vừa mang đặc tính khí hậu lạnh của miền Bắc và vừa mang đặc tính nóng củamiền Nam, mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa Trên địa

bàn thành phố Vinh có ba con sông chính gồm: Sông Lam, Sông Cửa Tiền vàSông Đừng Ngoài ra, trong thành phố còn có nhiều ao hồ với trữ lượng nướclớn, phục vụ cho việc cung cấp nước ngọt và nước sạch cho thành phố.

2.1.2 Điều kiện dân cư, kinh tế - xã hội

9 xã: Nghi Phú, Hưng Đông, Hưng Lộc, Hưng Hòa, Nghi Ân, NghiKim, Nghi Liên, Nghi Đức, Hưng Chính

2.1.2.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Về cơ cấu kinh tế, dịch vụ chiếm khoảng 65,67% lao động của toànthành phố, tiếp đó là công nghiệp - xây dựng chiếm 29,95% và nông lâmnghiệp chiếm phần còn lại [12]

Trong mười năm qua (từ năm 2000 - 2010), nền kinh tế thành phố Vinh

có bước phát triển khá mạnh mẽ Tốc độ tăng bình quân giá trị tăng thêm(GTTT) là 11,5% với 1.214123 triệu đồng năm 2000 (theo giá CĐ năm 1994)

và đến năm 2009 là 3579100 triệu đồng tăng 11,6% so với 2008 [29] Giá trịsản xuất cũng đạt 8.158092 triệu đồng vào năm 2009

Bên cạnh đó cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch đúng hướng: côngnghiêp - xây dựng năm 2000 là 910.900 triệu đồng đến năm 2005 là 2.136700triệu đồng chiếm tỉ trọng 44,7% Tốc độ tăng trưỏng bình quân hàng năm

2000 chiếm 34,9% và đến năm 2010 chiếm 65,67% Nông lâm ngư chiếm2,38% năm 2005 [29]

Thành phố Vinh nằm trên trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam về cảđường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không, nắm giữ vị trí trọng

yếu trên con đường vận chuyển từ Nam ra Bắc và ngược lại - là điều kiện đểphát triển kinh tế trên mọi phương diện

- Y tế và giáo dục

Trong những năm qua cơ sở vật chất kỹ phục vụ cho việc chăm sóc sứckhỏe cho người dân cũng như dạy và học được tăng cường: số bệnh viện vàchất lượng khám chữa bệnh được nâng lên một cách đáng kể, đội ngũ y bác sỹđược đào tạo kỹ lưỡng về chuyên môn và dày dạn kinh nghiệm; số trườngchuẩn quốc gia được tính đến hiện nay là 19 trường Trong đào tạo nghề cóbước phát triển khá với 3 trường đại học, 7 trường cao đẳng, nhiều trườngtrung học chuyên nghiệp, trung tâm dạy nghề và 75 trường học từ bậc họcphổ thông tới ngành học mầm non trên địa bàn thành phố

- Thương mại - dịch vụ

Các hoạt động thương mại - dịch vụ trên địa bàn thành phố diễn ra sâurộng và đáp ứng nhu cầu của nhân dân Tỷ trọng trong lĩnh vực dịch vụ - thươngmại của thành phố chiếm 57,7% trong tổng cơ cấu kinh tế với giá trị hàng hóabán lẻ trên thị trường năm 2010 là 4.735 tỷ đồng và đạt 3.814 tỷ đồng trongngành dịch vụ của thành phố vào năm 2010 (Nguồn: Theo số liệu thống kêcủa Ban chấp hành Đảng bộ thành phố năm 2010)

- Tiềm năng văn hóa - du lịch

Thành phố Vinh là một trong những thành phố có tiềm năng du lịchlớn, bao gồm bãi biễn Xuân Thành, bãi biển Cửa Lò, bãi Lữ, Thác Kèm vàvườn quốc gia Pù Mát Ngoài ra, các lễ hội văn hóa hàng năm như hội LàngSen, hội Hang Bua vv và hệ thống cơ sở hạ tầng của thành phố cũng thu hútmột lướng lớn khách du lịch

- Thông tin liên lạc

Mạng bưu chính viễn thông được đầu tư nâng cấp và chất lượng dịch

vụ tốt (xếp thứ 4 toàn quốc) thể hiện rõ ở mật độ thuê bao điện thoại cố định

-35 máy/100 dân Các mạng điện thoại lớn của Việt Nam đã được phủ sóng tạođiều kiện thuận lợi cho việc thông tin liên lạc trên địa bàn

Như vậy, với những thế mạnh và đặc điểm trong việc phát triển kinh tế

- xã hội như trên thì thành phố Vinh đã có những đóng góp quan trọng trongviệc phát triển kinh tế của quốc gia nói chung và kinh tế của tỉnh nhà nóiriêng Việc phát triển kinh tế - xã hội sẽ góp phần giải quyết việc làm cho laođộng trên địa bàn đồng thời thu hút lao động ở các tỉnh khác, tuy nhiên nócũng sẽ có những ảnh hưởng tới tình hình phát triển kinh tế xã hội cũng như

an ninh trật tự trên địa bàn thị xã Đây cũng là điều kiện để các loại hình dịch

vụ ra đời và phát triển và vì vậy mà sự hình thành và xuất hiện của các loại tệnạn và tội phạm là không thể tránh khỏi nếu như thành phố Vinh không cónhững biện pháp đồng bộ trong việc phát triển kinh tế - xã hội

2.2 Thực trạng tội phạm vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh

2.2.1 Thực trạng tội phạm ở lứa tuổi vị thành niên trên địa bàn thành phố Vinh

Là một trong những thành phố loại I, với số dân đông đúc và nền kinh

tế phát triển, thành phố Vinh là một trong những nơi có diễn biến tội phạmphức tạp của khu vực Bắc Trung Bộ Theo báo cáo của công an thành phố vàTòa án nhân dân thành phố, từ năm 2000 đến năm 2010 có tổng số 2316 vụ -

4197 đối tượng với các loại tội phạm về trật tự xã hội như: giết người, cướpgiật tài sản, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng, hiếp dâm, …Và

tỷ lệ thanh thiếu niên phạm tội trong tổng số đó là rất cao, chiếm 22,8%.(Nguồn: tổng hợp từ Báo cáo tổng kết hàng năm của CATP Vinh từ năm

2000 - 2010)

Theo số liệu thống kê về tội phạm vị thành niên thì từ năm 2000 - 2010,

có 529 vụ với 701 đối tượng Cụ thể: Giết người 1 vụ - 1 đối tượng, cướp tàisản 46 vụ - 52 đối tượng, hiếp dâm 1 vụ - 1 đối tượng, cưỡng đoạt tài sản 15 vụ

- 18 đối tượng, cướp giật tài sản 17 vụ - 21 đối tượng, cố ý gây thương tích 15

vu - 20 đối tượng, ma túy 23 vụ - 24 đối tượng, đánh bạc 18 vụ - 24 đối tượng,