Thanh chương trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến 2009

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Thanh Chương đã có đượcnhững chuyển biến tích cực trong tất cả các lĩnh vực: Từ một huyện nghèo,nhân dân thiếu đói trầm trọng, tình hình xã hội có n

Trờng đại học Vinh Khoa Lịch sử

======

Nguyễn thị hoa

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Thanh chơng trong thời kì đổi mới từ 1986

đến 2009

Chuyên Ngành: Lịch sử Việt Nam

Vinh, năm 2010

Trờng đại học Vinh Khoa Lịch sử

======

Nguyễn thị hoa

Khóa luận tốt nghiệp đại học

Thanh chơng trong thời kì đổi mới từ 1986

đã hướng dẫn tôi rất nghiêm túc, tận tình, chu đáo.

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn của mình tới cha mẹ - những người đãvượt qua những khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua nổi để tôi có đượcngày hôm nay

Trong một khoảng thời gian ngắn và do trình độ còn hạn chế nên dù đãrất cố gắng nhưng chắc chắn khoá luận này không tránh khỏi những sai sótnhất định Tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của quý thầy cô vànhững người quan tâm tới vấn đề này

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, ngày 15 tháng 05 năm 2010

Tác giả

Nguyễn Thị Hoa

MỤC LỤC

Trang

A Dẫn luận 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu 3

5 Đóng góp của khoá luận 4

6 Bố cục đề tài 4

B.Nội dung 5

Chương 1: Khái quát tình hình Thanh Chương trước năm 1986 5

1 Khái quát về Thanh Chương 5

1.1 Đặc điểm tự nhiên 5

1.2 Đặc điểm lịch sử xã hội 7

2 Tình hình kinh tế-xã hội Thanh Chương trước đổi mới (1975-1986) 10

Chương 2: Thanh Chương bước đầu thực hiện công cuộc đổi mới (1986-1995) 15

2.1 Chủ trương, đường lối của đảng 15

2.2 Thanh Chương trong 5 năm đầu đổi mới 16

2.2.1 Kinh tế 16

2.2.2 Văn hoá, giáo dục, y tế 19

2.2.3 Chính trị, an ninh- quốc phòng 22

2.3 Thanh Chương trong giai đoạn (1991-1995) 24

2.3.1 Kinh tế 26

2.3.2 Văn hoá, giáo dục, y tế 29

2.3.3 Chính trị, an ninh, quốc phòng 31

Chương 3: Thanh Chương đẩy mạnh công cuộc đổi mới 1986-2009 34

3.1 Yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra 34

3.2 Thanh Chương trong 5 năm cuối thế kỉ 38XX (1996-2000) 37

3.2.1 Kinh tế 37

3.2.2 Văn hoá, giáo dục, y tế 41

3.2.3 Chính trị, an ninh, quốc phòng: 43

3.3 Thanh Chương những năm đầu thế kỉ XXI 45

3.3.1 Thanh Chương trong giai đoạn 2001-2005 46

3.3.2 Thanh Chương trong giai đoạn 2006-2009 55

3.3.3 Những bài học kinh nghiệm và một số giải pháp 62

C Kếtluận 64

D Tài liệu tham khảo 67 Phụ lục

A DẪN LUẬN

1 Lý do chọn đề tài.

Hơn một thập kỉ sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứunước, nhân dân Việt Nam đã ra sức khắc phục hậu quả và hàn gắn vết thươngchiến tranh Từ một nước nông nghiệp nhỏ bé, lạc hậu, bỏ qua giai đoạn pháttriển tư bản chủ nghĩa tiến lên xã hội chủ nghĩa là con đường đầy mới mẻ nênđất nước ta phải vừa làm, vừa tìm tòi, thể nghiệm Trong quá trình đó đấtnước ta đã đạt được nhiều thành tựu, tiến bộ đáng kể, để lại nhiều bài họckinh nghiệm quý báu nhưng còn nhiều khó khăn, thử thách làm cho đất nước

từ cuối những năm 1970 đầu những năm 1980 lâm vào tình trạng khủnghoảng và ngày càng trầm trọng

Để đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng, làm cho chủ nghĩa xã hộithật sự đi vào đời sống nhân dân, tháng 12/1986 Đảng ta đã tiến hành Đại hộiđại biểu toàn quốc lần thứ VI Tại Đại hội này, Đảng đã đề ra đường lối đổimới trên mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh

Nằm ở phía tây tỉnh Nghệ An, trải qua bao biến động của lịch sử, quacác cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, nhân dân ThanhChương một lòng son sắt với cách mạng Với truyền thống ấy, Đảng bộ vànhân dân Thanh Chương đón nhận chủ trương, quan điểm, vận dụng đườnglối đổi mới của Đảng và đề ra những chính sách sáng tạo, phù hợp, khơi dậyđược những tiềm năng, tạo ra được những động lực thúc đẩy kinh tế, xã hộiphát triển

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Thanh Chương đã có đượcnhững chuyển biến tích cực trong tất cả các lĩnh vực: Từ một huyện nghèo,nhân dân thiếu đói trầm trọng, tình hình xã hội có nhiều bất ổn nhờ áp dụngđường lối đổi mới mà Thanh Chương đã thực sự “thay da đổi thịt”: đời sốngnhân dân khấm khá hơn, tình hình chính trị xã hội đã ổn định, an ninh quốcphòng được giữ vững

Nhằm khẳng định đường lối đổi mới của Đảng là đúng đắn, sự vậndụng của Đảng bộ huyện vào hoàn cảnh địa phương là phù hợp Bản thân làmột người con của quê hương muốn đóng góp một phần nhỏ bé của mình vào

sự đi lên của huyện, tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “ Thanh Chương trong thời

kỳ đổi mới 1986 – 2009 ” làm khoá luận tốt nghiệp của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

“Đổi mới” đã và đang là một đề tài thu hút sự quan tâm của các nhà sửhọc, nhà chính trị trong cả nước Thực tế đã có một số công trình đề cập đếnmột vài khía cạnh của vấn đề này:

+ Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX, đã tổng

kết, đánh giá được những thành tựu đạt được, hạn chế mắc phải trong quátrình đổi mới đất nước

+ Cuốn “ Đại cương lịch sử Việt Nam tập III” Nhà xuất bản Giáo dục

Hà Nội 2007, giáo sư Lê Mậu Hãn chủ biên đã dành hẳn một chương (chươngX) để khái quát những nét cơ bản về Việt Nam trong kỳ đổi mới 1986 – 2005

+Cuốn “ Lịch sử Việt Nam từ năm 1975 đến nay – Những vấn đề lý luận

và thực tiễn của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam” Nhà xuất bản Đại học quốc gia

Hà Nội 1998, phó giáo sư Trần Bá Đệ đã nêu lên được nhiều thành tựu và hạnchế của đất nước trong 10 năm đầu thực hiện đường lối đổi mới

+ Lịch sử Đảng bộ huyện Thanh Chương (1930 – 1975) do Huyện uỷThanh Chương xuất bản năm 2005 có tái bản, bổ sung, có sơ lược ít nhiều vềlịch sử của Thanh Chương từ năm 1986 đến năm 2005

+ Các Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Đảng bộ huyện ThanhChương từ năm 1986 đến nay, các báo cáo của UBND huyện về tình hìnhthực hiện kế hoạch Nhà nước qua các năm đã tổng kết đánh giá sơ lược về cácthành tựu và hạn chế của quá trình thực hiện đổi mới

Nhìn chung, trong các tài liệu đó, chưa có một công trình nào tổng kết

về thời kì đổi mới ở Thanh Chương Trên cơ sở kế thừa cả về nội dung và

phương pháp của các công trình trên và đặc biệt là dựa vào nguồn tư liệu sưu

tầm được, tác giả tham khảo và hoàn chỉnh đề tài “Thanh Chương trong thời

kỳ đổi mới từ 1986 đến 2009”

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài “ Thanh Chương trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến 2009” trước

hết nghiên cứu các điều kiện tự nhiên, đặc điểm lịch sử, xã hội của huyệnThanh Chương, đó là những nhân tố tác động trực tiếp đến quá trình đổi mớicủa huyện

Vấn đề trọng tâm nhất mà chúng tôi xác định là những thành tựu đạtđược và hạn chế trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, chính trị, an ninh, quốcphòng, văn hoá, giáo dục, y tế của Thanh Chương từ năm 1986 đến 2009.Trên cơ sở tổng kết những thành tựu, hạn chế đó thì chúng tôi rút ra nhữngbài học kinh nghiệm, đưa ra một số đề xuất của mình cho giai đoạn tiếp theocủa quá trình đổi mới ở huyện

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Đề tài nghiên cứu về công cuộc đổi mới ở Thanh Chương từ năm 1986đến 2009 trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng, vănhoá, giáo dục, y tế

4 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu:

4.1 Nguồn tài liệu:

Với đề tài “Thanh Chương trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến 2009”

chúng tôi tập trung khai thác các nguồn tư liệu sau:

+ Tài liệu thành văn: Các tài liệu thông sử về lịch sử Việt Nam thời

hiện đại như Đại cương lịch sử Việt Nam tập III hay Lịch sử Việt Nam từ 1975

đến nay – Những vấn đề lí luận và thực tiễn của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Đặc biệt là các báo cáo nhiệm kỳ, báo cáo hàng năm của huyện uỷ, ủy bannhân dân và các ban ngành của huyện Thanh Chương từ năm 1986 đến 2009

+ Tài liệu điền dã: Những cuộc tiếp xúc, trao đổi với cán bộ văn phònghuyện uỷ, Ban tuyên giáo huyện, các đồng chí lãnh đạo ở các cấp của huyệnqua các thời kì và nhân dân trong huyện.

4.2 Phương pháp nghiên cứu:

Chúng tôi sử dụng các phương pháp truyền thống trong nghiên cứu lịch

sử như phương pháp lịch sử, phương pháp lô gíc Ngoài ra còn có các phươngpháp bổ trợ như so sánh, tổng hợp, thống kê Lấy phương pháp luận sử họcMác xit và quan điểm sử học của Đảng cộng sản Việt Nam làm cơ sở nghiêncứu

5 Đóng góp của khoá luận:

Đề tài trình bày một cách hệ thống những thành tựu, hạn chế trong thời

kỳ đổi mới ở Thanh Chương từ năm 1986 đến 2009 Qua đó rút ra những bàihọc kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần đẩy nhanh sựphát triển của quê hương Thanh Chương nói riêng và cả nước nói chung

6 Bố cục đề tài:

Ngoài phần dẫn luận, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung củakhoá luận gồm 3 chương:

Chương 1: Khái quát tình hình Thanh Chương trước năm 1986

Chương 2: Thanh Chương bước đầu thực hiện công cuộc đổi mới (1986 – 1995)Chương 3: Thanh Chương đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới (1996 - 2009)

B NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH THANH CHƯƠNG TRƯỚC NĂM 1986

1 Khái quát về Thanh Chương:

Huyện có diện tích tự nhiên là 112.763 km2 với địa hình rất đa dạng, vừa có núi cao, đồi thấp, vừa có đồng bằng hẹp Tính đa dạng này là kết quả của một quá trình kiến tạo lâu dài và phức tạp Núi đồi trung du là dạng địa hình chiếm phần lớn đất đai của huyện Núi non hùng vĩ nhất là dãy Giăng Màn có đỉnh cao 1026m, tạo thành ranh giới tự nhiên với tỉnh Bôlykhămxay (Lào), tiếp đến là các đỉnh Nac Lưa cao 838m, đỉnh Vũ Trụ cao 987m, đỉnh

Bè Noi cao 509m, đỉnh Đại Lan cao 528m, đỉnh Thác Muối cao 328m Núi đồi tầng tầng lớp lớp tạo thành những cánh rừng trùng điệp Phía hữu ngạn sông Lam đồi núi xen kẽ, có dãy chạy dọc, có dãy chạy ngang, có dãy chạy ven bờ sông, cắt xẻ địa bàn Thanh Chương ra nhiều mảng, tạo nên những cánh đồng nhỏ hẹp, chỉ có vùng Thanh Xuân, Võ Liệt, Thanh Liên là có những cánh đồng tương đối rộng Phía tả ngạn sông Lam suốt một dải từ chânnúi Cuồi kéo xuống đến rú Dung, núi đồi liên tiếp như bát úp, nổi lên có đỉnh Côn Vinh cao 188m, rú Nguộc (Ngọc Sơn) cao 109m [31; 11; 12]

Khí hậu ở Thanh Chương là khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm quanhnăm với nhiệt độ bình quân là 23,80C, lượng mưa bình quân hàng năm1870mm, độ ẩm bình quân 86% Khí hậu ấy có tác dụng lớn đối với sự sinhtrưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi Tuy nhiên bão lụt, hạn hán và sâubệnh do thời tiết đưa đến vẫn luôn đe doạ đến cuộc sống và sản xuất củangười dân Thanh Chương.

Thanh Chương có mạng lưới sông ngòi dày đặc, đan xen và chia cắt địahình, sông Lam bắt nguồn từ Thượng Lào, chạy theo hướng Tây Bắc-ĐôngNam, qua các huyện Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, ĐôLương, khi đến Thanh Chương con sông ấy đã xẻ dọc huyện này ra làm haiphần tả ngạn, hữu ngạn tạo cho nhân dân hai bờ có nước sinh hoạt, sản xuất,bồi đắp phù sa màu mỡ và trở thành một đường giao thông thủy quan trọngcủa huyện nhưng đồng thời vào mùa mưa lũ lại gây một số trở ngại cho conngười nơi đây Ngoài ra Thanh Chương còn có những sông ngắn, dốc là phụlưu của sông Lam như sông Giăng, sông Rộ, Rào Gang có thể xây dựng đượccác công trình thuỷ lợi vừa và nhỏ để tưới tiêu cho các cánh đồng

Tài nguyên ở Thanh Chương không có “ biển bạc” nhưng có “ rừngvàng” Rừng núi chiếm khoảng 86000 ha [38;65] Rừng có nhiều lâm sản cógiá trị như lim xanh, dổi, táu, kim giao, đinh hương, mây, dược liệu mà phổbiến vẫn là rừng lá rộng nhiệt đới Động vật còn lại không nhiều lắm, có một

số loại như voi, hổ, nai, khỉ, lợn rừng Rừng đã và đang ngày càng đem lạinhiều nguồn thu cho người dân Thanh Chương Bên cạnh đó Thanh Chươngcòn có nhiều loại khoáng sản có giá trị kinh tế cao như đất sét ở ThanhLương, Thanh Khai, Thanh Dương, đá vôi ở Hạnh lâm, Thanh Ngọc, sỏi ởsông Lam, sông Giăng tạo nguồn nguyên liệu cho nền công nghiệp củahuyện [31;13]

Về giao thông vận tải: Ngoài những con đường đã có từ trước nhưđường Hồ Chí Minh (dài 53km chạy dọc theo hướng Tây Bắc – Đông Nam từThanh Đức tới Thanh Xuân qua 11 xã), đường 15 chạy từ Ngọc Sơn lên

Thanh Hưng, đường quốc lộ 46 chạy từ Nam Đàn lên Thanh Khai đến NgọcSơn chạy qua Võ Liệt, cắt đường Hồ Chí Minh tới cửa khẩu Thanh Thuỷ.Thanh Chương còn có nhiều đường mòn qua Lào và các đường liên xã, liênthôn thuận lợi cho sản xuất, giao lưu văn hóa [31, 14].

Với đặc điểm tự nhiên phong phú, đa dạng như vậy, Thanh Chương cónhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng –

an ninh trong sự nghiệp đổi mới Tuy nhiên, lũ lụt vào mùa mưa, gió TâyNam vào mùa hè, địa hình chia cắt vẫn đang là những thử thách, trở ngại đốivới sự phát triển của huyện

Đầu thế kỷ XV, nhà Minh đổi nước ta làm quận Giao Chỉ, dưới quận làphủ, châu, huyện Phủ Nghệ An lúc đó có 16 huyện, trong đó có huyện ThanhGiang

Năm 1469, vua Lê Thánh Tông định lại bản đồ cả nước để thông thuộccác phủ huyện vào các thừa tuyên Thừa tuyên Nghệ An bao gồm cả đất Nghệ

An và Hà Tĩnh ngày nay Huyện Thanh Giang là một trong sáu phủ huyện củaphủ Đức Quang Năm 1729, Trịnh Giang lên ngôi chúa, huyện Thanh Giangđược đổi tên là Thanh Chương (theo tục kỵ huý thời phong kiến) Tên gọiThanh Chương bắt đầu xuất hiện từ thời điểm đó

Thời nhà Nguyễn, từ Minh Mệnh thứ 12 (1831) Thanh Chương là mộttrong năm huyện thuộc phủ Anh Sơn (lỵ sở Thanh Chương trước ở sách Thổ

Du, xã Thổ Hào, sau chuyển đến Lương Trường, với tổng 6 xã thôn

Năm Minh Mệnh thứ 21 (1840), cắt bốn tổng của huyện Nam Đường

và một tổng của huyện Thanh Chương đặt làm huyện Lam Sơn do phủ AnhSơn kiêm lý (huyện Lương Sơn là đất của huyện Đô Lương và huyện AnhSơn hiện nay)

Năm Duy Tân thứ 1 (1907) tổng Nam Kim ở phía Đông Nam huyệnThanh Chương được cắt sang huyện Nam Đàn Đồng thời một dải đất từThanh Khai lên Thanh Hưng (ngày nay) được cắt từ Nam Đàn nhập sangThanh Chương [31; 14, 15, 16]

Hiện nay huyện Thanh Chương có 39 xã và một thị trấn là thị trấnDùng

Các nhà sử học đã chứng minh rằng, cách ngày nay từ 2 vạn đến 12ngàn năm đã có người nguyên thủy sinh sống trên địa bàn Thanh Chương vớicác di tích mà người ta đã phát hiện được ở đồi Dùng (Thanh Đồng), đồiRạng (Thanh Hưng) Nhờ “đất lành chim đậu” nên người đến lập nghiệp ởThanh Chương ngày một nhiều Người dân Thanh Chương có tín ngưỡng thờcúng Tổ tiên, Thành Hoàng làng, tham gia cả Đạo Phật, Đạo Giáo, ThiênChúa giáo

Cư dân Thanh Chương có một bề dày lịch sử với nhiều truyền thống tốtđẹp: Truyền thống cách mạng gắn liền với lịch sử Nghệ Tĩnh, lịch sử ViệtNam Đền Bạch Mã nhắc chúng ta về thời kì Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa, khivào tới Nghệ An, nhân dân tham gia nghĩa quân rất đông và nổi bật là dũngtướng Phan Đà Tiếp nối truyền thống đó, Trần Tấn, Đặng Thai Mai, TrầnQuang Tâm đã lãnh đạo nhân dân theo phong trào Cần Vương Người dânThanh Chương cũng đã từng ủng hộ nhiệt tình Phong trào Đông Du của PhanBội Châu Võ Liệt, Hạnh Lâm, trở thành địa chỉ đỏ cho phong trào cách mạng1930-1931 Biết bao người đứng lên đấu tranh đã ngã xuống vì quê hương đất

nước, tên tuổi của họ được ghi lại trên đài Tổ quốc ghi công, được khắc cốtghi tâm trong lòng mỗi người dân Thanh Chương đang sống: Đặng Thai Mai,Đặng Thúc Hứa, Tôn Quang Phiệt, Nguyễn Sỹ Sách Vượt qua thời kì khủng

bố trắng, Huyện ủy lâm thời Thanh Chương, Chấp ủy Việt Minh huyện ThanhChương lần lượt được thành lập, tổ chức cho nhân dân tiến hành biểu tình gópphần vào thắng lợi của Tổng khởi nghĩa tháng 8/1945 trên cả nước Từ đâyđưa phong trào cách mạng Thanh Chương sang một bước ngoặt mới: xâydựng và bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ Các nước thực dân, đế quốcchưa từ bỏ âm mưu thống trị nước ta nên nhân dân ta lại tiếp tục đấu tranhcho độc lập, thống nhất của mình Cùng với nhân dân cả nước, Thanh Chươngbước vào cuộc trường kì kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ trở thành nơicung cấp sức người, sức của cho tiền tuyến, nơi tản cư cho các nhà máy, xínghiệp Trong đại thắng mùa xuân năm 1975 của đất nước có sự đóng góp tolớn của mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng này

Những dấu ấn lịch sử từ xa xưa đến sau này của Thanh Chương đã làmsáng tỏ thêm vấn đề: Vì sao Thanh Chương trở thành đỉnh cao nhất của Xôviết Nghệ Tĩnh, vì sao qua những đợt khủng bố trắng vô cùng dã man, tànkhốc của địch, Đảng bộ và nhân dân Thanh Chương lại nhen nhóm đượcphong trào, phục hồi được tổ chức cách mạng và giành thắng lợi rực rỡ trongCách mạng Tháng Tám, vì sao trong 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp

và chống đế quốc Mỹ, nhân dân Thanh Chương lại đạt được những kì tích anhhùng, vĩ đại; và vì sao trong công cuộc đổi mới từ 1986 đến nay, nhân dânThanh Chương đã và đang giành được những thành tựu rất to lớn, có thể nói

là diệu kì về kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng [32;29]

Với bản tính cần cù ham học hỏi, nhân dân Thanh Chương đã tạo ramột truyền thống hiếu học sáng ngời, dù nhà nghèo nhưng ai cũng muốn theođuổi sự học Ngày xưa, ngay từ thế kỉ XV đã có Đinh Bộ Lĩnh được ca ngợi

là "Quang Thuận chiếu đầu bút bảng" trong thời kì phong kiến, nhiều vị đã đỗđại khoa như Nguyễn Đình Cẩn, Nguyễn Phùng Thời, Đinh Nhật Thận,

Nguyễn Hữu Điển, Phạm Kinh Vĩ, Phan Sỹ Thục, gần như làng nào cũng córuộng "học điền" Thời cận đại ở Thanh Chương xuất hiện nhiều nho sĩ họcrộng tài cao, giàu lòng yêu nước: Đặng Nguyên Cẩn, Đặng Thúc Hứa Sangthời hiện đại, Thanh Chương đã đóng góp cho đất nước nhiều vị Giáo sư tàinăng như Đặng Thai Mai, Tôn Quang Phiệt, Nguyễn Tài Cẩn, Nguyễn DuyQuý Người dân Thanh Chương ngày nay đỗ đạt đại học, cao đẳng ngày mộtnhiều, đêm đêm ở nhiều thôn xóm người ta vẫn thấy làng xóm yên lặng đểhọc sinh học bài sau tiếng kẻng báo học Không chỉ ở trường học, con emThanh Chương với tinh thần hiếu học cần cù còn rong ruổi khắp mọi miềncủa Tổ quốc, thậm chí là ra nước ngoài để học hỏi ở trường đời, để mưu sinh,lập nghiệp, làm giàu thêm vốn sống, vốn hiểu biết rồi quay về xây dựng quêhương như Nguyễn Minh Hồng, Võ Văn Hồng, Nguyễn Cảnh Sơn

Dù điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng với lòng hăng say lao động,cần cù, chịu khó, ham học hỏi, với bề dày của truyền thống ấy đã tạo ra "bệ

đỡ " chắc chắn để Thanh Chương bước cùng những bước tiến của đất nướctrong sự nghiệp đổi mới, tiến hành công nghiệp hóa hiện đai hóa Bên cạnh đóthì sự nhẹ dạ đến mức cả tin, bảo thủ đến cứng nhắc cũng là những hạn chếtrong tính cách của người dân Thanh Chương, gây cản trở cho chính cuộc đời

họ cũng như sự đi lên của quê hương

2 Tình hình kinh tế – xã hội Thanh Chương trước đổi mới (1975-1986)

Hoà bình lập lại, cả nước ta bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội, hàngắn vết thương chiến tranh Là một bộ phận thân yêu của đất nước Việt Nam,Thanh Chương không nằm ngoài dòng chảy đó

Phát huy truyền thống cách mạng, cần cù, chịu khó nhân dân ThanhChương đã vượt mọi khó khăn, giành được những thành tựu đáng tự hào Vănkiện Đại hội đảng bộ huyện khoá XXI (8/1979) đã khẳng định: "Có thể nóichỉ trong 5 năm chúng ta đã làm được một khối lượng công việc bằng hàngchục năm trước đây cộng lại" [2;42]

Đại hội đánh giá dù hạn hán, lụt bão xảy ra liên tiếp đặc biệt là trận lụtlịch sử năm 1978 đã làm thiệt hại 18 triệu đồng nhưng Đảng bộ và nhân dân

đã cố gắng vượt bậc, khắc phục hậu quả lũ lụt, đẩy mạnh sản xuất Sản xuấtnông nghiệp tăng khá cả về diện tích và sản lượng Diện tích canh tác mởrộng tới 17.150 ha, diện tích gieo trồng 29.000 ha, sản lượng màu quy thóc

7000 đến 10.000 tấn Chăn nuôi cũng khá phát triển với 3000 con trâu bò,

4000 con lợn Các cơ sở chăn nuôi trong huyện được mở rộng, trong đó cónông trường chăn nuôi trâu sữa Mura Ấn Độ ở Ngọc Lâm, nuôi bò ở nôngtrường Thanh Mai được thành lập, góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi củahuyện phát triển [2, 40]

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, trên cơ sở tổ chức lại sản xuất, đồng thời kếthợp chặt chẽ giữa nhà nước và nhân dân, trong các năm 1977, 1979, toànhuyện đã tu bổ, trồng mới được 5000 ha rừng tập trung, trong đó có 300 ha cây

gỗ quý, khai thác được gần 40.000m3 gỗ [31; 315]

Những lúc nông nhàn, người dân làm thêm một số nghề thủ công phục

vụ cuộc sống và nâng cao thu nhập như nghề đan lát, nghề rèn Đặc biệt vớinghề làm nhút truyền thống, Thanh Chương đã có đặc sản “nhút ThanhChương” nổi tiếng khắp nơi

Về xây dựng cơ sở hạ tầng, huyện đã tu sửa và làm mới 9 hạng mụccông trình, 7 hệ thống kênh mương, trạm bơm điện, khảo sát thi công làmđường 33 [2; 41]

Với những thành tích to lớn đạt được ấy mà năm 1977 huyện vinh dựđược Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng 3 Điều đó càngthôi thúc nhân dân Thanh Chương cố gắng hơn nữa, nỗ lực nhiều hơn nữa để

ổn định đời sống và làm tròn nghĩa vụ với Nhà nước, đưa huyện phát triển đilên

Thực hiện các Nghị quyết của Trung ương Đảng và Tỉnh uỷ nhất là chỉthị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng bộ và nhân dân Thanh

cấu cây trồng theo hướng chuyên canh, thâm canh nhờ vậy đã tạo nên nhữngchuyển biển về nhiều mặt Điều đó đã được Đại hội Đảng bộ huyện lần thứXXIII (09/1986) đánh giá như sau:

“ Nổi bật nhất là thắng lợi trên mặt trận sản xuất lương thực Tổng sảnlượng lương thực từ 35.000 tấn (1980) tăng lên 53.000 tấn trong năm 1984 –

1985 Từ một huyện thường xuyên thiếu lương thực, hàng năm phải nhờ cấptrên chi viện từ 3000 đến 4000 tấn, huyện đã tự trang trải được lương thựctrên địa bàn và đóng góp cho tỉnh từ 1500 đến 2000 tấn Đó là thắng lợi có ýnghĩa sâu sắc, mở đường và thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển.Một thắng lợi khác của Đảng bộ là xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật Với tổng

số vốn 103 triệu đồng, huyện đã làm xong 22 trạm bơm điện, 6 hồ chứa nước,xây dựng 31 cầu [4; 46]

Trong lâm nghiệp, nhiều hợp tác xã đã tổ chức kinh doanh tốt trên diệntích được giao như Cát Văn, Phong Sơn, Liên Xuân, Thanh Ngọc Nhiều hộgia đình bảo vệ và khoanh nuôi rừng có hiệu quả, phong trào trồng cây gâyrừng có nhiều chuyển biến mới Trong năm 1985 đã trồng được 700 ha rừng,đạt 109% kế hoạch, so với năm 1984 tăng 170%, trồng được 20.000.000 câyphân tán đạt 20% kế hoạch, phong trào làm vườn ươm phát triển rộng rãi với

43 vườn [15; 2]

Về công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, mặc dù có nhiều khó khăn vềvật tư, nguyên nhiên liệu, sự biến động về giá cả nhưng với tinh thần chủđộng, sáng tạo thì giá trị tổng sản lượng về công nghiệp đạt 39.900.000đ trong

đó có 10.700.000đ của quốc doanh [15; 2]

Các hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế có những bước tiến đáng kể,hướng vào chăm lo nhiều hơn cho đời sống nhân dân Nhiệm vụ quốc phòng,

an ninh được tăng cường, trật tự xã hội ổn định, hoàn thành xuất sắc nghĩa vụquân sự Hệ thống chính trị được kiện toàn, củng cố theo hướng ngày càngphù hợp hơn với yêu cầu thực tiễn

Trong hoàn cảnh đầy khó khăn của những năm đầu sau chiến tranh,Thanh Chương đã vươn lên đạt được nhiều thành tựu to lớn trên tất cả cácngành nghề: nông, lâm, thủ công nghiệp Đời sống nhân dân dần đi vào ổnđịnh, mọi nghĩa vụ với nhà nước đều hoàn thành đúng thời hạn.

Mặc dù vậy, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan như hậuquả chiến tranh, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật chưa mạnh Đặc biệt là sựlãnh đạo của huyện uỷ, uỷ ban nhân dân còn nhiều mặt yếu, trình độ quản lýthấp, trong chỉ đạo còn quan liêu, bảo thủ nên chưa đáp ứng được yêu cầu củathực tiễn

Bởi vậy mười năm sau chiến tranh Thanh Chương vẫn đang là huyệnnghèo, nền kinh tế phát triển chưa đồng đều, chưa tương xứng với tiềm năng

to lớn của địa phương Sản xuất lương thực tuy có tiến bộ nhưng còn mangnặng tính độc canh, tự cung tự cấp, chưa ổn định Việc giải quyết vấn đềlương thực chưa vững chắc, bình quân lương thực đầu người chưa đầy 300kg.Tổng đàn gia súc tăng nhưng chất lượng tăng chậm Nhiều khả năng để pháttriển cây công nghiệp, cây xuất khẩu chưa được khai thác, giá trị xuất khẩuchưa đầy 3 đô la / đầu người Nạn phá rừng còn nghiêm trọng, thủ côngnghiệp còn trì trệ, yếu kém Chất lượng giáo dục nhất là văn hoá, đạo đức,hướng nghiệp đạt thấp Quốc phòng an ninh còn nhiều thiếu sót, chưa kết hợpkinh tế với quốc phòng, trật tự xã hội còn nhiều hiện tượng tiêu cực [4; 48]

Bước đường đi lên chủ nghĩa xã hội sau khi giành độc lập là cả mộtquá trình dài mò mẫm, vừa làm vừa rút kinh nghiệm Đảng bộ và nhân dânThanh Chương cũng vậy, mười năm đầu sau chiến tranh còn gặp nhiều khókhăn, hạn chế thiếu sót là điều không tránh khỏi Nhưng với tinh thần phêbình và tự phê bình, biết nhìn vào sự thật để phấn đấu vươn lên, Đảng bộ vànhân dân Thanh Chương đã không lùi bước Trên cơ sở tổng kết những thànhtựu đạt được, hạn chế còn vấp phải, Đảng bộ, nhân dân Thanh Chương đã đề

ra phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới, vận dụng sáng tạo

nghị quyết của Trung ương Đảng và sự khởi sắc của quê hương nhờ đổi mới

mà chúng ta chứng kiến trong hai chương sau sẽ minh chứng cho điều đó

CHƯƠNG 2

THANH CHƯƠNG BƯỚC ĐẦU THỰC HIỆN CÔNG CUỘC

ĐỔI MỚI (1986 – 1995) 2.1 Chủ trương, đường lối của Đảng:

Sau hơn một thập kỉ hai miền Nam, Bắc chung sức, chung lòng xây

dựng chủ nghĩa xã hội, nước ta đạt được những thành tựu đáng ghi nhận trongtất cả các lĩnh vực kinh tế xã hội Nhưng do chưa khắc phục được hậu quả củahai cuộc chiến tranh lớn thì xung đột biên giới đã nổ ra, viện trợ từ hội đồngkinh tế bị cắt giảm, Mỹ tiến hành bao vây, cấm vận Đất nước ta vẫn chưa tiến

xa hơn được so với xuất phát điểm ban đầu là bao nhiêu Thậm chí, nhữngkhó khăn, thiếu thốn đã nhanh chóng đẩy nước ta vào tình trạng khủng hoảngvào cuối những năm 70, đầu những năm 80 của thế kỉ XX

Để đưa đất nước vượt qua khủng hảng, Đảng ta đã tiến hành Đại hội lầnthứ VI(12/1986) đề ra đường lối đổi mới Đường lối đổi mới ấy hết sức toàndiện từ đổi mới kinh tế, chính trị, đến tư tưởng, văn hoá; trọng tâm là đổi mớikinh tế Đổi mới chính trị phải tích cực, vững chắc mang lại những kết quảthực tế Đại hội đề ra “nhiệm vụ bao trùm, mục tiêu tổng quát” của chặngđường đầu tiên mà trước mắt là thực hiện bằng được nhiệm vụ, mục tiêu của

Ba chương trình lương thực – thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu

Quán triệt đường lối đổi mới của Đảng, nghị quyết của Đại hội VI,Đảng bộ huyện Thanh Chương đã vận dụng sáng tạo vào tình hình thực tế củađịa phương để đề ra những chủ trương, biện pháp phù hợp với mình

Tại Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XXIII năm 1986 đã đặt ra yêu cầuphải đổi mới tư duy, đổi mới việc đào tạo, lựa chọn đội ngũ cán bộ, đổi mớiphong cách, lề lối làm việc, xây dựng Đảng bộ vững mạnh trên cả 3 mặt chínhtrị, tư tưởng và tổ chức [4; 48]

Đại hội lần thứ XXIII của huyện cũng đã đề ra những phương hướng,nhiệm vụ cần đạt được cho chặng đường trước mắt là từng bước cơ cấu nônglâm công nghiệp phát triển theo hướng sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa để có tỉsuất hàng hoá ngày càng cao Nhiệm vụ trọng tâm số một vẫn là phát triểnnông nghiệp Cần tiến hành bố trí lại mùa vụ, cơ cấu cây trồng vật nuôi theohướng tập trung, thâm canh, chuyên canh, kinh doanh tổng hợp nhằm khaithác hiệu quả cao nhất đất đai và lao động, giải quyết vững chắc nhu cầulương thực thực phẩm, tiến tới có dự trữ và làm nghĩa vụ cho nhà nước.Huyện phấn đấu đến năm 1990 đạt 65.000 tấn lương thực, bình quân đầungười 320kg/người Trong vấn đề xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật chủ yếuhướng vào phục vụ sản xuất nông nghiệp, kéo đường dây tải điện 10KW từThanh Lĩnh đi Hạnh Lâm 17km, xuống Thanh Hà 18km [4;48].

Ngoài ra huyện cần đẩy mạnh các mặt văn hoá, giáo dục, y tế, giữ vững

an ninh quốc phòng và trật tự an toàn xã hội

Trong quá trình thực hiện đổi mới, căn cứ vào những nghị quyết củaTrung ương, của tỉnh và những diễn biến thực tế của huyện Đảng bộ đã cónhững điều chỉnh, bổ sung phù hợp Vì vậy trong mười năm đầu thực hiện đổimới, Thanh Chương đã đạt được nhiều thành tựu to lớn làm thay đổi đời sốngcủa nhân dân trong toàn huyện

2.2 Thanh Chương trong 5 năm đầu đổi mới (1986-1990).

2.2.1 Kinh tế

* Về nông nghiệp:

Xác định nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế là nông nghiệp đểđáp ứng nhu cầu thiết yếu của nhân dân, đồng thời thực hiện 3 chương trình:Lương thực - thực phẩm, sản xuất hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu ThanhChương đã tiếp tục hoàn thiện cơ cấu kinh tế nông - lâm - công nghiệp, nhất

là việc bố trí lại cơ cấu mùa vụ, cây trồng, vật nuôi Nhờ vậy mà ngay trong 5năm đầu thực hiện đổi mới, Thanh Chương đã đạt được nhiều kết quả khảquan

Trình độ thâm canh của nhân dân được nâng lên cả về cây lương thực,cây công nghiệp, hoa màu trong vụ đông xuân, hè thu và thu đông Bước đầusản xuất đã gắn với thị trường tiêu thụ, kinh tế gia đình gắn với kinh tế vườnđồi, có sự kết hợp chặt chẽ giữa trồng trọt và chăn nuôi Vì vậy, chăn nuôi giữvững được cả số lượng và chất lượng, nâng lên cả đại gia súc,tiểu gia súc vàgia cầm Các khâu dịch vụ nông nghiệp như thuỷ lợi, vật tư, giống và bảo vệthực vật có tiến bộ, bước đầu đáp ứng nhu cầu của sản xuất [6;1]

Cụ thể là sản lượng của vụ đông xuân 1987-1988 đạt 2700 tấn, có 21hợp tác xã đạt 3 đến 4 tấn/ha/vụ [5;1] Nhìn chung, vụ đông xuân đã ổn định

và phát triển còn vụ hè thu và vụ đông đã trở thành vụ sản xuất chính Việcthay đổi cơ cấu cây trồng theo hướng cây có giá trị hàng hoá cao cũng đangbước đầu có sự chuyển biến đem lại nhiều kết quả nhất định Vấn đề đầu tưphân bón, chăm sóc phòng trừ sâu bệnh ngày càng cân đối, hợp lý, kịp thời vàhiệu quả hơn

Sản xuất cây công nghiệp đạt khá Giai đoạn 1986-1989, diện tích lạc là

1875 ha, sản lượng đạt 1571 tấn, chè công nghiệp đạt 156 tấn [11;2] Ngoài racòn có các loại cây như hồ tiêu, dâu tằm đều tăng về diện tích và sản lượng

Chăn nuôi có nhiều chuyển biến khá, giữ vững được số lượng và nângcao hơn về chất lượng: Đàn trâu đạt 23648 con, bò 19980 con, lợn 52330 con;trọng lượng xuất chuồng từ 55 đến 60 kg/con Hươu quốc doanh và hươu nuôi

ở gia đình có khoảng 100 con, dê có nuôi nhưng không nhiều lắm Chăn nuôiđang ngày càng được chú ý hơn để tạo ra sự cân đối với ngành trồng trọt[5;1]

*Về Lâm nghiệp:

Thanh Chương là một huyện có diện tích đồi núi khá lớn, đất trốngđồi trọc còn nhiều Việc phát triển lâm nghiệp không chỉ có ý nghĩa về mặtkinh tế mà còn liên quan đến vấn đề quốc phòng, môi trường, xã hội Chính vìvậy, Đảng bộ và nhân dân Thanh Chương hết sức quan tâm đến khai tháccũng như khoanh nuôi, bảo vệ, trồng mới rừng Ngay từ năm 1988 huyện đã

hoàn thành tốt việc giao đất giao rừng cho người dân, với 3400 ha đất đã giaocho các hộ xã viên [5;1] Công tác trồng cây gây rừng có nhiều chuyển biến.Các cây có khả năng tái tạo đất như keo lá tràm, keo tai tượng được trồng ởmột số vùng và có kết quả tốt Bước đầu Thanh Chương đã thực hiện chủtrương đóng cửa rừng có hiệu quả, việc quản lý, khai thác, bảo vệ rừng cónhiều cố gắng Nhận thức của người dân đang dần được chuyển biến, từ chỗphá rừng bừa bãi họ đã xem rừng là nguồn sống lâu dài nên hết sức bảo vệ,giữ gìn.

Kinh tế vườn nhà, vườn đồi, vườn rừng đã được chú ý và phát triểnNhiều hộ gia đình thực hiện việc sản xuất kinh doanh tốt trên diện tích đượcgiao Trên địa bàn huyện đã có hàng trăm hộ gia đình làm ăn giỏi, có thu nhậpcao từ vườn

* Về tiểu thủ công nghiệp, xây dựng:

Do sự hạn chế về nhiều mặt nên trong lĩnh vực này Thanh Chương còngặp rất nhiều khó khăn Tuy nhiên nhờ chủ trương đúng đắn của các cấp lãnhđạo và khát khao vươn lên của mỗi người dân mà các ngành này cơ bản vẫnđứng vững và phát triển được Một số ngành nghề truyền thống phát huy caohiệu quả như đan lát, mộc dân dụng, sản xuất vật liệu xây dựng, công cụ cầmtay Giá trị sản lượng hàng hoá công nghiệp năm 1990 là 574 triệu [5;2]

Với phương châm: “Nhà nước và nhân dân cùng làm” Thanh Chương

đã tu sửa, xây dựng thêm được một số cơ sở vật chất kĩ thuật phục vụ choviệc phát triển kinh tế và sinh hoạt của nhân dân như: Xây dựng điện, thuỷlợi, các công trình giao thông, phúc lợi xã hội Nhà ở của nhân dân được ngóihoá nhiều Thanh Chương đang cùng cả nước thực hiện công cuộc đổi mới thìgặp phải trận lụt lịch sử 1988 làm thiệt hại nhiều công trình nên ngoài việcxây dựng mới thì Đảng bộ và nhân dân còn phải sửa chữa, tu bổ những côngtrình bị hư hỏng nữa Kết quả là hoàn thành đường điện 10KW từ Thanh Lĩnh

đi Hạnh Lâm, cầu treo sông Giăng, khởi công cầu Dùng, tu sửa đường 33,49…

Công tác phân phối, lưu thông đạt được một số kết quả trên các mặt thuthuế, thu nợ, xây dựng ngân sách, tín dụng, đầu tư phát triển sản xuất Chỉtrong 2 năm 1988-1989, ngành lưu thông phân phối đã thu mua được 700 tấnlương thực, 1400 tấn lạc, 200 tấn ớt, 240 tấn lợn, số dư tiết kiệm đạt 180 triệuđồng [5;2] Trong tình hình thực tế nhiều khó khăn như vậy mà đảm bảo đượcngân sách cho các hoạt động kinh tế xã hội trong 5 năm 1986-1990 là một sự

cố gắng lớn của Đảng bộ và nhân dân Thanh Chương

Năm năm đổi mới là một khoảng thời gian quá ngắn chưa thể khẳngđịnh được gì nhiều Bên cạnh những thành tựu đạt được, do nhiều thiên tai,đồng tiền sụt giá nên kinh tế Thanh Chương còn một số thiếu sót, tồn tại:

Đó là trong nông lâm nghiệp, việc đưa các tiến bộ khoa học kỹ thuậtvào chậm, tình trạng độc canh cây lúa vẫn còn phổ biến, cây màu chưa đượcchú trọng, chăn nuôi vẫn chưa tương xứng với trồng trọt Việc khai thác tiềmnăng kinh tế trung du nhất là kinh tế đồi rừng còn đạt hiệu quả thấp Vì vậy

mà bình quân lương thực đầu người còn thấp, nạn chặt phá rừng vẫn xảy ranghiêm trọng Những tồn tại ấy đã níu giữ kinh tế Thanh Chương trong nền tựcấp, tự túc, chưa bứt phá lên được theo hướng sản xuất hàng hoá

Các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ còn phát triển kém,chiếm tỉ trọng thấp trong nền kinh tế, lao động trong các nghề này rất ít và bịcoi là nghề phụ, hoạt động lúc nông nhàn Hoạt động lưu thông phân phốiphục vụ sản xuất và đời sống còn yếu, tinh thần phục vụ còn kém, hiện tượngtiêu cực khá phổ biến Thương nghiệp quốc doanh và hợp tác xã gia đình muabán làm ăn thua lỗ Vấn đề xây dựng các nguồn thu ngân sách còn yếu, cácloại thuế thất thu lớn Cơ sở hạ tầng đang bất cập so với yêu cầu phát triển củasản xuất và đời sống

2.2.2 Văn hoá, giáo dục, y tế:

Cùng với việc ra sức phát triển kinh tế, xem kinh tế là nhiệm vụ hàngđầu thì Đảng bộ và nhân dân Thanh Chương hết sức quan tâm đến các vấn đề

xã hội, văn hoá, giáo dục, y tế Vì vậy mà trong 5 năm đầu tiên thực hiện

đương lối đổi mới thì các hoạt động này của huyện đã đạt được nhiều kết quả,góp phần ổn định và nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Thanh Chương đã có nhiều cố gắng trong hoạt động văn hoá cả văn hoánhà nước và văn hoá quần chúng, đã tôn tạo được một số di tích lịch sử, tổchức được nhiều hoạt động khi kỉ niệm những ngày lễ lớn của dân tộc, củaquê hương Đài truyền thanh truyền hình của huyện, đảm bảo cung cấp nhiềuthông tin cho nhân dân Các bưu điện cũng đã đáp ứng kịp thời yêu cầu lãnhđạo, chỉ đạo, nâng cao mức sống văn hoá của người dân, mạng lưới bưu điệnđược mở rộng về nhiều xã Các phương tiện nghe nhìn của các hộ gia đìnhđược mua sắm, họ xem đó là nhu cầu thiết yếu chứ không còn là món đồ xa xỉnhư trước đây nữa Các tập tục lạc hậu, mê tín dị đoan đang ngày một đượcđẩy lùi Thay vào đó phong trào thực hiện lối sống cần kiệm, văn minh lịch

sự, phát huy tình làng nghĩa xóm, thuần phong mỹ tục được đẩy mạnh trongnhân dân Những khoảng thời gian trước đây mà người dân dùng vào đánhbạc, rượu chè thì đang dần được thay bằng tập thể dục, các hoạt động vănnghệ thể thao khác Nếp sống văn hoá mới nhờ vậy đang từng bước thấm vàosuy nghĩ của người dân

Sự nghiệp giáo dục cơ bản được giữ vững về số lượng, tạo được chất

lượng mũi nhọn cả về giáo viên và học sinh Với mục tiêu " nâng cao dân trí,

đào tạo nguồn nhân lực, bỗi dưỡng nhân tài" thì hệ thống trường đang được

mở rộng Công tác phổ cập giáo dục tiểu học và xoá mù chữ được chú trọngnên mang lại nhiều kết quả khả quan Năm 1989-1990 có 30.000 học sinh tiểuhọc [12;6] Phong trào nhà trẻ, giáo dục mầm non được duy trì ở tất cả các xã.Các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông cũng được bố trí lại hợp lý,phù hợp với khả năng kinh tế của huyện và điều kiện cụ thể của vùng

Chất lượng giáo dục được tăng lên thể hiện ở giáo viên giỏi, học sinhgiỏi, học sinh đậu vào các trường đại học, cao đẳng Tiêu biểu có trường phổthông trung học Thanh Chương 1, trường Tiểu học Thanh Lĩnh, Thanh Văn.Ngành giáo dục huyện đã được Sở giáo dục công nhận là đơn vị tiên tiến

không chỉ vì những thành tích trong giáo dục ở các cấp học mà còn vì những

cố gắng trong đào tạo nghề, hướng nghiệp cho học sinh, không chỉ bỗi dưỡngkiến thức văn hoá cho con em mà còn giáo dục về đạo đức, pháp luật…

Về y tế, mạng lưới y tế được tăng cường từ huyện đến cơ sở về sốlượng cán bộ, trang thiết bị y tế, thuốc men Công tác vệ sinh phòng bệnh,khám và điều trị ở các cơ sở y tế được nâng cao chất lượng hơn Ngành y tế

đã thực hiện tốt các chương trình phòng chống sốt rét, bướu cổ, cấp gạo, dầucho bà mẹ và trẻ sơ sinh Một số dịch bệnh như sởi ở Thanh Khê, cúm ởThanh Phong đã được cán bộ y tế dập tắt kịp thời Công tác kế hoạch hoá giađình được tuyên truyền phổ biến đến nhân nhân trong vùng và đạt nhiều kếtquả

Thanh Chương đã có nhiều hành động thiết thực trong việc thực hiệncác chính sách xã hội đối với thương binh liệt sỹ, gia đình có công với cáchmạng, gia đình nghèo, làm ấm thêm tình làng nghĩa xóm, trọn đạo uống nướcnhớ nguồn Việc chăm lo đời sống của người dân rất được quan tâm nhất làtrong các kỳ giáp hạt Nhìn chung là đời sống nhân dân có vùng, có nhà đượccải thiện, văn minh nông thôn có nhiều tiến bộ

Mặc dù vậy, huyện Thanh Chương vẫn còn nhiều tồn tại, thiếu sóttrong các hoạt động văn hoá, giáo dục, y tế Đó là: Hoạt động văn hoá, vănnghệ chưa đều Hoạt động văn hoá quần chúng chuyển biến chậm cả về nộidung và hình thức Nhiều hủ tục lạc hậu được phục hồi trở lại, việc hiếu việc

hỉ nhiều nơi vẫn còn tốn kém lãng phí Việc bảo tồn tôn tạo di tích chưa đượcđẩy mạnh Số lượng điện thoại, phương tiện nghe nhìn trên địa bàn huyệnchưa nhiều nên thông tin đến với người dân chưa kịp thời và xác thực Đặcbiệt là việc truyền thông ở cơ sở còn rất yếu Chất lượng giáo dục toàn diện có

sự giảm sút, việc dạy nghề trong các nhà trường chưa đem lại nhiều hiệu quả.Hiện tượng học sinh bỏ học và lười học tăng Cơ sở vật chất ở các nhà trườngxuống cấp trầm trọng Công tác bảo vệ chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân cónơi, có lúc gặp nhiều thiếu sót Chất lượng khám và điều trị ở các cơ sở y tế

nhìn chung còn yếu Việc quản lý các dịch vụ y tế chưa được nâng cao Tốc

độ phát triển dân số cao ở mức 2,11%, bình quân mỗi năm mới giảm được0,02% [6;7] Việc phân công lại lao động được tiến hành chậm, số người chưa

có việc làm nhiều Diện hộ nghèo khổ còn chiếm từ 20% đến 30% dân số.Nhiều tệ nạn xã hội, hiện tượng tiêu cực chưa được đẩy lùi

2.2.3 Chính trị, an ninh- quốc phòng

*Về chính trị:

Công tác xây dựng Đảng và tổ chức chính quyền được Đảng bộ và

ủy ban nhân dân huyện hết sức quan tâm nên đạt được nhiều kết quả tốt Các

tổ chức đảng, chính quyền, các đoàn thể quần chúng từ huyện xuống cơ sởđều được tinh giảm

Trong công tác xây dựng Đảng, cả 3 mặt chính trị, tư tưởng và tổ chứcđều có những chuyển biến quan trọng Nhiều đường lối, chính sách, nghịquyết của cấp trên được vận dụng linh hoạt vào cuộc sống, vào điều kiện cụthể của địa phương, đề ra chủ trương đúng đắn, kịp thời và có bước đi thíchhợp Chính vì thế việc lãnh đạo thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xãhội của Đảng đem lại nhiều thành tựu như ta đã thấy ở trên

Công tác tư tưởng tiến bộ về nhiều mặt, phát huy được tinh thần làmchủ tập thể và trí tuệ của cán bộ, đảng viên, quần chúng trong việc đóng gópvào dự thảo Báo cáo chính trị của ban chấp hành Trung ương Đảng và Đại hộiĐảng các cấp Hệ thống trường đào tạo cán bộ được ổn định và củng cố Cáccấp uỷ Đảng và tổ chức quần chúng như Mặt trận tổ quốc, Đoàn thanh niên,Hội phụ nữ đều chăm lo giáo dục cho nhân dân về đường lối chính sách củaĐảng, Pháp luật của Nhà nước, ra sức vận động quần chúng nhân dân thamgia tích cực vào công cuộc đổi mới

Với mục tiêu xây dựng Đảng bộ trong sạch vững mạnh, nhiều cơ sởĐảng được củng cố cả về năng lực lãnh đạo, năng lực tổ chức thực hiện vànăng lực chiến đấu Số lượng đảng viên nhiều hơn, chất lượng đảng viên đượcnâng lên

Trong tổ chức, xây dựng chính quyền, thực hiện nghị định 109, 111,quyết định 76 của Hội đồng bộ trưởng về tổ chức sắp xếp tinh giảm biên chếcác cơ quan hành chính sự nghiệp Thanh Chương đã thực hiện một cách tíchcực và có hiệu quả, đem lại nhiều thành tích thiết thực Các phòng của ủy bannhân dân huyện sau khi được kiện toàn đã hoàn thành các nhiệm vụ chuyênmôn và nhiệm vụ đột xuất Các hoạt động huấn luyện chuyên môn nghiệp vụcho cán bộ được chú trọng Các đơn vị sản xuất kinh doanh và các tổ chứcquần chúng cũng được tinh giảm để bộ máy đỡ cồng kềnh mà vẫn hoạt động

đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ Tinh thần "Đảng viên đi trước, làng nước

theo sau" chưa thật sự được quán triệt, nhiều đảng viên chưa gương mẫu

khiến nhân dân chưa đặt trọn lòng tin Hoạt động của các đoàn thể còn nghèo

về nội dung và hình thức, công tác vận động quần chúng chưa thực sự chuyển

từ trung tâm đến cơ sở

* Về an ninh, quốc phòng:

An ninh quốc phòng là nhiệm vụ hết sức quan trọng song hành cùngnhiệm vụ phát triển kinh tế và văn hoá xã hội Với một địa bàn gần biên giớinhư Thanh Chương thì vấn đề an ninh quốc phòng cần được chú trọng nhiềuhơn Thanh Chương đã nhận thức sâu sắc vấn đề này nên đã biết kết hợp kinh

tế với quốc phòng, qua 5 năm đổi mới Thanh Chương đạt được nhiều thànhquả

An ninh chính trị được giữ vững, trật tự an toàn xã hội nhìn chung là ổnđịnh Phong trào an toàn tự quản được phát triển liên tục bằng các tổ bảo vệ,đội bảo vệ thôn xóm ngày đêm đi tuần tra Các lực lượng dân quân tự vệ, dự

bị động viên được tăng lên về số lượng và chất lượng Huyện đã hoàn thànhtốt chỉ tiêu tuyển quân, diễn tập lực lượng bự bị đúng thời gian và số lượng.Huyện còn thực hiện xây dựng nền quốc phòng toàn dân theo cơ chế mới, đẩymạnh việc tập huấn cho lực lượng cốt cán để tăng chất lượng cho lực lượng

an ninh quốc phòng Việc trấn áp tội phạm được đẩy mạnh, ngăn ngừa và giảiquyết tốt các đơn thư, tố cáo, tranh chấp trong nhân dân, nhất là tăng cườngcông tác tuần tra vùng biên giới nên an ninh trật tự vùng biên ổn định, đảmbảo cho nhân dân yên tâm sinh hoạt và sản xuất

Song nhìn chung công tác quốc phòng an ninh chưa thực sự tốt, việcnhận thức về âm mưu phá hoại toàn diện của kẻ thù chưa cao Việc quán triệtcác nghị quyết về quân sự địa phương chưa sâu sắc Hiện tượng quân nhânđào ngũ vẫn còn, hiện tượng vi phạm nguyên tắc trong quản lý kinh tế, tranhchấp, gây gổ xảy ra nhiều nơi Công tác xây dựng củng cố huấn luyện dânquân tự vệ còn chưa đạt yêu cầu

2.3 Thanh Chương trong giai đoạn 1991-1995.

Thanh Chương bước vào thập niên 90 với nhiều thuận lợi nhưng cũngđầy biến động và thử thách Đến 1991 các nước Liên Xô và Đông Âu tan rã

về chủ nghĩa xã hội, các thế lực thù địch tăng cường việc thực hiện âm mưu

"diễn biến hoà bình" Điều này tác động không nhỏ đến tư tưởng, niềm tin của

người dân Việt Nam vào chế độ xã hội mới - chủ nghĩa xã hội Qua 5 nămđầu đổi mới "Đất nước ta vẫn chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội…nhiều vấn đề kinh tế xã hội nóng bỏng chưa được giải quyết" [28; 50]

Trên cơ sở những kinh nghiệm đã có, đông đảo quần chúng nhân dânlại đồng tình ủng hộ đường lối đổi mới, bởi vậy Đại hội Đại biểu toàn quốclần thứ VII (1991) của Đảng tiếp tục khẳng định đường lối đổi mới là đúng.Đại hội đã nhất trí thông qua "Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ

quá độ lên chủ nghĩa xã hội", kiên trì giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc gắnliền với chủ nghĩa xã hội.

Những mục tiêu, nghị quyết mà Đại hội VII đưa ra đã được Đảng bộ vànhân dân tiếp thu sáng tạo vào hoàn cảnh thực tế của điạ phương Tháng 8năm 1991 Đảng bộ Thanh Chương cũng tiến hành Đại hội lần thứ XXV Đạihội đánh giá qua 5 năm đi theo đường lối đổi mới, Thanh Chương đã có mộtbước phát triển khá hơn về kinh tế, trình độ thâm canh được tăng lên, cơ cấucây trồng mùa vụ có nhiều chuyển biến, sản xuất bước đầu đã mang tính hànghoá Các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp phát huy nhiều hiệu quả, cơ sở vậtchất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng được xây dựng nhiều Các hoạt động văn hoá,giáo dục, y tế có nhiều tiến bộ, đời sống một bộ phận nhân dân được cải thiện

an ninh quốc phòng Thanh chương cơ bản được giữ vững Tuy nhiên đại bộphận nhân dân Thanh Chương còn nghèo, mọi hoạt động kinh tế vẫn chưathoát khỏi vòng cương toả của tự cung tự cấp Văn hoá, giáo dục, y tế cónhiều mặt giảm sút về chất lượng Trật tự an toàn xã hội nhiều nơi, nhiều lúccòn diễn biến xấu

Trên cơ sở đó, Đại hội XXV đã vạch ra phương hướng phát triển củahuyện trong 5 năm tới là: tiếp tục hoàn thiện cơ cấu kinh tế nông lâm - côngnghiệp chuyển mạnh việc khai thác tiềm năng kinh tế trung du theo hướng sảnxuất hàng hoá Phát triển mạnh kinh tế gia đình tập trung, thâm canh toàn diệntrong nông nghiệp, đẩy mạnh việc mở rộng ngành nghề, tăng cường xây dựng

cơ sở hạ tầng, phát triển sản xuất tiểu thủ công nghiệp Đẩy mạnh kế hoạchhoá dân số kết hợp với xây dựng nông thôn mới, ổn định và nâng dần đờisống nhân dân, hoàn thành nghĩa vụ với nhà nước [6;2]

Mặc dù gặp nhiều khó khăn về cả điều kiện tự nhiên, vốn và trình độkinh nghiệm nhưng dưới ánh sáng của nghị quyết Đại hội VII của Đảng cộngsản Việt Nam, nghị quyết Đại hội đảng bộ huyện lần thứ XXV, căn cứ vàomục tiêu đề ra, Đảng bộ và nhân dân Thanh Chương đã có nhiều cố gắng và

đạt được những kết quả đáng tự hào, phần nào chứng minh cho sự đúng đắntrong đường lối đổi mới của Đảng

2.3.1 Kinh tế:

* Về Nông nghiệp:

Thời kỳ 1991-1995, Thanh Chương tiếp tục coi nông nghiệp là mặt

trận hàng đầu Trên thực tế nông lâm nghiệp đạt được nhiều kết quả bước đầurất quan trọng, tạo ra sự chuyển biến về cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng, vậtnuôi Chỉ trong 3 năm 1991-1994, tổng diện tích gieo trồng hàng năm đạt

27000 đến 28000ha, tổng sản lượng lương thực qui thóc đạt 45000 tấn [11;1].Sản lượng lương thực năm 1995 đạt 61578 tấn so với mục tiêu Đại hội đạt113%, tốc độ tăng hàng năm là 5,56%, bình quân lương thực đầu người đạt264kg Nhiều giống lúa lai chất lượng tốt được đưa vào sản xuất [7;1]

Các loại cây ăn quả, cây công nghiệp ngắn ngày, dài ngày cũng cóbước phát triển mới: cây lạc tăng từ 1750 ha (1991) lên 2400 ha (1995), sảnlượng tăng từ 1650 tấn lên 2820 tấn, tốc độ tăng hàng năm là 5,3% [7;1].Ngoài ra cây ngô, cây khoai lang cũng tăng cả về diện tích và sản lượng, câysắn do không mang lại nhiều hiệu quả kinh tế cao nên đã giảm xuống vàngười ta chuyển sang trồng các cây công nghiệp khác Việc trồng dâu nuôitằm đang được khôi phục và phát triển

Đặc biệt, cây chè có bước tăng trưởng đáng kể, đây là cây rất thích hợpvới vùng đồi Thanh Chương nên được các nông trường, hộ gia đình chú ý sảnxuất Năm 1995 đạt 1100 ha, bình quân mỗi năm trồng được 232,5 ha [7 ;1 ].Chè đã đưa đời sống của các gia đình tại các nông trang Trường Sơn, LiênHùng, Thanh Lý ổn định và phát triển hơn

Ngành chăn nuôi tiếp tục phát triển cả về số lượng và chất lượng, tạo ragiá trị lớn, góp phần quan trọng trong việc tăng thu nhập cho người dân Tổngđàn trâu bò năm 1995 đạt 57762 con đạt 116% so với mục tiêu Đại hội Đànlợn năm 1995 có 63768 con tăng 16,1% so với bình quân 6 năm 1986-1990đạt 107% so với mục tiêu Đại hội Khâu giống được quan tâm nên chất lượng

đàn trâu, bò, lợn tăng, đàn hươu có 500 con, đàn dê có 8000 con, nhiều loạigia cầm khác cũng có bước phát triển [7 ;2 ] Ngoài ra nhiều hộ gia đình ởThanh Lĩnh, Thanh Liên, Cát Văn, Võ Liệt còn đẩy mạnh việc nuôi cá lồngđạt hiệu quả cao, nuôi ba ba, tôm, lươn bắt đầu phổ biến ở nhiều hộ gia đình,

từ đây mở ra triển vọng cách làm mới trong việc sử dụng diện tích ao hồ, mặtnước

* Về Lâm nghiệp:

Thực hiện tốt luật bảo vệ và phát triển rừng trong 5 năm 1991-1995trồng được 1943 ha rừng, trong đó năm 1995 trồng được 715 ha đạt 238%,trồng cây phân tán được 2784 triệu cây đạt 180% so với mục tiêu Đại hội.Huyện đã thực hiện giao đất, giao rừng được 7557 ha cho 4141 hộ, nạn chặtphá rừng đã giảm hơn so với trước, phong trào cải tạo vườn tạp, kinh doanhvườn mới có nhiều chuyển biến đáng kể, bình quân mỗi xã có 25-30 vườn,các loại cây ăn quả có giá trị, tăng nhanh [7; 1]

Trên địa bàn huyện đã xuất hiện hàng trăm hộ gia đình làm ăn giỏi,nhiều điển hình kinh tế VAC, VACR có thu nhập cao đã xuất hiện hình thứckinh tế nông trại, tiểu chủ Trong 5 năm 1991-1995 tỉ lệ trồng trọt của huyệnchiếm 61,9%, chăn nuôi là 21,4%, lâm nghiệp là 4% [7;2]

* Tiểu thủ công nghiệp, xây dựng:

Các nghề truyền thống tiếp tục được duy trì và mở rộng như sảnxuất vật liệu xây dựng, sản xuất dụng cụ cầm tay, đồ mộc cao cấp, cơ khí xâydựng, đan lát mây tre, chế biến nông sản.Các trung tâm dịch vụ thương mại,phát triển nông thôn được giữ vững Huyện có 28 chợ và nhiều thị tứ có khảnăng làm cho kinh tế sống động và phát triển Giá trị thủ công nghiệp và dịch

vụ 1991 -1995 đạt 92,7% so với mục tiêu Đại hội Vấn đề xây dựng kết cấu

hạ tầng, huyện tiếp tục thực hiện phương châm "Nhà nước và nhân dân cùng

làm", bên cạnh tranh thủ sự đầu tư của nhà nước, huyện Thanh Chương còn

chú trọng huy động sức dân, để đẩy nhanh tốc độ xây dựng Vốn đầu tư xâydựng cơ bản 1991-1995 đạt 57,2 tỉ đồng, trong đó nhân dân đóng góp 50%,

huyện đã sửa chữa nâng cấp được 120km đường liên huyện và 1000km đườngliên xã Cầu Dùng đã được hoàn thành năm 1992 Thanh Chương đã tu sửathêm được các công trình thủy lợi, điện và nhiều công trình phúc lợi khác,bệnh viện, trạm xá ,trường học, trụ sở làm việc, nhà văn hóa, hệ thống thôngtin, điện thoại đã hòa vào mạng lưới quốc gia Các sân vận động, chợ thị trấnđang tiếp tục được xây dựng, củng cố [7; 3].

Hoạt động tín dụng, tài chính có bước chuyển biến theo cơ chế kinh tếmới Thu thuế đất nông nghiệp nhanh gọn, công nợ dây dưa ngày càng giảm.Mạng lưới lưu thông phân phối phần nào đáp ứng được nhu cầu sản xuất vàđời sống

Nhìn chung, qua mười năm thực hiện đường lối đổi mới, kinh tế ThanhChương đã có những bước chuyển biến tích cực Tuy nhiên bên cạnh đó cònmột số hạn chế:

Đó là việc tiếp thu khoa học kĩ thuật, nhất là công nghệ sinh học cònchưa nhạy bén, đội ngũ cán bộ khoa học kĩ thuật còn yếu và thiếu Các loạigiống cây lai, con lai, có năng suất cao đang chiếm tỉ trọng thấp Chất lượngđàn bò chậm được cải thiện Các loại con đặc sản đưa vào trên địa bàn huyệnvừa khó vừa kém hiệu quả Chăn nuôi vẫn bị xem là ngành phụ trong nôngnghiệp Kinh tế chuyển biến quá chậm, chưa tương xứng với tiềm năng củahuyện Nhiều hộ gia đình nhận đất trồng đồi trọc hàng năm vẫn chỉ có các loạicây hoang dại Việc buôn bán vận chuyển chế biến lâm sản trái phép là mộtkhuyết điểm kéo dài gây hậu quả xấu về môi trường sinh thái Các ngành tiểuthủ công nghiệp chưa được đẩy mạnh, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chuyển biếnchậm dẫn tới thu nhập thấp, đời sống chậm được cải thiện Tình trạng laođộng thiếu việc làm và việc làm không ổn định còn nhiều trong dân cư, tậptrung chủ yếu vào lao động nông nghiệp thuần túy Do sản xuất phát triểnchậm nên các hoạt động tài chính, tín dụng gặp nhiều khó khăn và bất cập, bộichi ngân sách hàng năm lên tới 50% Cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng kịp với nhucầu sản xuất và đời sống

2.3.2 Văn hóa, giáo dục, y tế

Các hoạt động văn hóa, giáo dục, y tế tiếp tục được giữ vững và pháttriển theo hướng xã hội hóa, có nhiều tiến bộ hơn so với thời kỳ trước

Phong trào xây dựng nếp sống văn hóa, gia đình văn hóa, văn nghệ, thểdục, thể thao của nhân dân được nâng lên một bước Huyện đã tôn tạo đượcmột số di tích lịch sử văn hóa Chất lượng quản lý của các cơ quan, xí nghiệpkinh doanh văn hóa, văn nghệ được củng cố, nâng cao Mạng lưới truyềnthanh truyền hình được mở rộng từ huyện đến xã, các bưu điện được đẩymạnh hoạt động, số điện thoại tăng lên cả về điện thoại cố định và điện thoại

di động Trung tâm văn hóa đã được đổi mới góp phần thỏa mãn nhu cầu vănhóa của nhân dân Những hoạt động bói toán, truyền bá mê tín dị đoan đangtừng bước được đẩy lùi Toàn dân tích cực tham gia xây dựng nếp sống lànhmạnh, chất lượng văn hóa đang từng bước được nâng cao Huyện được tỉnhcông nhận là đơn vị có nhiều tiến bộ

Ngành giáo dục đào tạo tiếp tục được củng cố và phát triển cả vềchuyên môn và chất lượng Phong trào nhà trẻ được phát triển rộng rãi ở các

xã và thu hút đông đảo các cháu đến độ tuổi đi nhà trẻ, các trường mẫu giáocũng phát triển trên một vạn cháu đi học Hệ các trường trung học phổ thông

đã được tách ra thành tiểu học và trung học cơ sở Năm học 1994-1995 có

35000 học sinh tiểu học, tăng 17% so với năm 1989-1990 Số học sinh trunghọc cơ sở tăng từ 12782 học sinh (năm học 1992-1993) lên 13948 em (1994-1995) Số học sinh trung học phổ thông cũng tăng từ 2307 học sinh (1992-1993) lên 3835 học sinh (1994-1995) [11;3]

Không chỉ được nâng lên về số lượng mà chất lượng giáo dục cáctrường cũng đang ngày một được nâng lên Đội ngũ giáo viên dạy giỏi, họcsinh giỏi, học sinh đậu vào các trường đại học ngày một tăng Ngành giáo dụcđào tạo huyện liên tục giữ vững danh hiệu đơn vị tiên tiến xuất sắc cấp Tỉnh.Qua các kỳ kiểm tra ngành giáo dục của huyện được Sở đánh giá là có nhiều

tiến bộ, tiêu biểu là trường Trung học phổ thông Thanh Chương I, trường tiểuhọc Thanh Lĩnh, Thanh Văn, trường chuyên cấp hai của huyện Nổi bật nhất

là trường Trung học phổ thông Thanh Chương I với nhiều thành tích đạt đượctrong năm học 1993-1994 đã được Tỉnh công nhận là trường xuất sắc

Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ của huyện ngày càng nhậnđược nhiều sự công nhận của tỉnh Các hoạt động dạy nghề, tham gia phủxanh đất trống đồi trọc càng làm phong phú thêm, sinh động thêm cho ngànhgiáo dục của Thanh Chương

Vấn đề dân số, y tế, kế hoạch hóa gia đình đã đạt được nhiều kết quả.Bệnh viện đa khoa Thanh Chương đã nâng cấp được một số cơ sở vật chất,trang thiết bị khám chữa bệnh hiện đại Tại tuyến xã, nhiều trạm y tế được sửachữa, xây dựng mới Chương trình phòng chống sốt rét năm 1993 được 37%

số dân, năm 1994 đã nâng lên 90% số dân Có 74% số trẻ trong độ tuổi đượctiêm đủ các loại thuốc phòng bệnh (1994) Dự án 3844 đã cung cấp nhiều gạo,đường, đậu cho bà mẹ và trẻ em [11;8] Ở các cơ sở đã hình thành nhiều tổchức chuyên trách công tác dân số và đi vào hoạt động có hiệu quả Nhậnthức của người dân về kế hoạch hóa gia đình được nâng lên Tỉ lệ phát triểndân số giảm từ 2,13% (1991) xuống còn 1,94% (1995)

Thanh Chương là một huyện có truyền thống cách mạng, hàng nghìnngười đã lên đường bảo vệ Tổ quốc trong những năm chiến tranh, việc ở lạichiến trường hay để lại một phần thân thể trên chiến trường là điều khó tránhkhỏi Do đó, đối tượng hưởng chính sách xã hội ở Thanh Chương khá nhiều.Phong trào đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn được hoạt động thườngxuyên và ngày càng mở rộng, hàng tháng hàng quí, phòng lao động thươngbinh xã hội đã chi trả kịp thời, đúng chính sách và chế độ Chính quyền và cácđoàn thể thường xuyên giúp đỡ các gia đình neo đơn, khó khăn, nhất là nhữngngày lễ, ngày tết cổ truyền của dân tộc

Đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được ổn định

và nhiều mặt được cải thiện Theo số liệu thống kê của huyện năm 1995 có

4159 hộ giàu chiếm 9,17% ; 9676 hộ khá chiếm 20% tổng số hộ

Văn hóa, giáo dục, y tế của huyện Thanh Chương trong giai đoạn nàycòn nhiều tồn tại: Các hoạt động văn hóa quần chúng chuyển biến chậm Cáchoạt động bảo tồn thư viện, hệ thống truyền thanh, truyền hình còn nhiều bấtcập so với nhu cầu của huyện Công tác thông tin, truyền thông ở cơ sở yếu.Hoạt động văn hóa, thể thao chưa thu hút được nhiều người tham gia Giáodục mầm non gặp nhiều khó khăn, nhất là đời sống của của các cô giáo ngoàibiên chế Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục phần lớn là tuổi cao, năng lựcchuyên môn chưa cao Yêu cầu xã hội hóa giáo dục ngày càng cao nhưngthực hiện có nhiều hạn chế Chất lượng khám chữa và điều trị bệnh còn nhiềuyếu kém Công tác dân số kế hoạch hóa gia đình chuyển biến chậm, đang làhuyện yếu của tỉnh

2.3.3 Chính trị , an ninh quốc phòng.

* Về chính trị:

Trong giai đoạn 1991-1995, công tác xây dựng Đảng, tổ chức chínhquyền, quốc phòng an ninh được các cấp ủy Đảng và chính quyền hết sứcquan tâm, chỉ đạo chặt chẽ nên thu được nhiều kết quả khá toàn diện

Về công tác xây dựng Đảng, thực hiện mục tiêu xây dựng Đảng trongsạch, vững mạnh, huyện chú trọng cả ba mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức Cácchỉ thị, nghị quyết của Trung ương được quán triệt sâu sắc và tuyên truyềnphổ biến cho nhân dân Việc nâng cao chất lượng, số lượng Đảng viên đượcquan tâm đúng mức đặc biệt là việc tổ các lớp học, lớp huấn luyện để giáodục nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, nâng cao tính gương mẫu, tính kỉluật, tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên Đa số đảng viên đã kiênđịnh vững vàng trước thử thách, khó khăn, khắc phục dần tư tưởng bảo thủ, ỷlại, quan liêu

Công tác tổ chức, xây dựng chính quyền, các đoàn thể nhân dân nhưđoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân được các cấp ủy từ huyện đến cơ

sở quan tâm đúng mức, đạt được nhiều thành tựu Dù giảm bớt về số lượngtrong bộ máy nhưng vẫn hoạt động có hiệu quả Các đoàn thể đã thực hiện tốtcuộc vận động, tuyên truyền nhân dân làm theo chủ trương chính sách củaĐảng, pháp luật của nhà nước

Thanh Chương giai đoạn 1991-1995 còn một số tồn tại trong công tác

tư tưởng, tổ chức, quản lý cán bộ Đảng bộ và chính quyền chỉ đạo thực hiệncác nhiệm vụ kinh tế xã hội đề ra còn yếu Một số cán bộ đảng viên còn ngạikhó, ngại khổ, chậm sửa đổi tư duy và lề lối làm việc Trong khi năng lựclãnh đạo chưa cao thì tệ nạn tham nhũng, ăn uống bê tha trong đảng viên lại

có xu hướng tăng Việc tổ chức cán bộ, việc đào tạo đảng viên, việc nâng caochất lượng đảng viên còn nhiều bất cập so với yêu cầu Một bộ phận cán bộvới lối sống không lành mạnh đã làm giảm sút lòng tin của nhân dân, gây ranhiều hiện tượng tiêu cực trong xã hội

* Về an ninh-quốc phòng:

An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững và càngngày càng có nhiều tiến bộ Phong trào xây dựng đơn vị an toàn tự quản, hộiđồng tự quản, cụm tự quản thường xuyên được quan tâm Mâu thuẫn trongnội bộ nhân dân được giải quyết kịp thời Một số vụ trọng án được xử lýnhanh gọn, ngăn ngừa được diễn biến phức tạp

Huyện đã có nhiều biện pháp để bảo vệ biên giới, an ninh vùng giáodân Trên thực tế, huyện đã tổ chức cho các xã có chung biên giới với Lào kýcam kết bảo vệ an ninh biên giới với đồn Biên phòng 559, ký cam kết vớingành Kiểm lâm trong việc phòng chống cháy rừng, bảo vệ rừng, ngăn chặnnạn phá rừng, khai thác gỗ, săn bắt thú rừng Công tác phòng chống thamnhũng theo tinh thần, quyết định 240 và 114/CP đã được triển khai một cáchtích cực Lực lượng an ninh đã trở thành nòng cốt trong việc bảo vệ an ninh,chính trị trên địa bàn huyện

Trong công tác Quốc phòng, Thanh Chương đã thường xuyên tổ chức, quản lý nắm chắc lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên Hàng năm tổchức luyện tập, diễn tập theo kế hoạch, chỉ thị của cấp trên đạt kết quả tốt.Đặc biệt, huyện đã hoàn thành việc tổ chức diễn tập Kế hoạch A2 phòngchống bạo loạn lật đổ Bên cạnh đó, huyện tập trung huấn luyện lực lượng dự

bị động viên bổ sung cho Sư đoàn 324 đạt kết quả tốt, nhiệm vụ tuyển quânhàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu Nhiệm vụ an toàn làm chủ, sẵn sàng chiếnđấu từ huyện đến cơ sở được đảm bảo tốt Đồng thời, Thanh Chương cũngthực hiện tốt việc tuyển sinh cho các trường sĩ quan chuyên nghiệp trong quânđội

Trong lĩnh vực an ninh quốc phòng còn một số tồn tại: Việc cảnh giác

trước âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thùi địch chưa cao Tổ

chức huấn luyện quân sự hàng năm chưa thực sự đạt chất lượng tốt, hiệntượng quân nhân đảo ngũ chưa được loại bỏ Vấn đề buôn lậu qua biên giớiđang là một vấn đề hết sức nhức nhối

Qua 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Trung ương Đảng, Đảng bộ

và nhân dân Thanh Chương đã nêu cao tinh thần tự lực, tự cường, vượt quakhó khăn, nỗ lực giành được nhiều thắng lợi đáng ghi nhận, tạo được nhiềuchuyển biến tích cực về kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng, làm cơ sở chochặng đường tiếp theo đạt được hiệu quả cao hơn Tuy nhiên, Thanh Chươngvẫn đang là một huyện nghèo, mức sống của nhân dân còn thấp Vấn đềchuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra hết sức chậm chạp

CHƯƠNG 3 THANH CHƯƠNG ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI 1996 - 2009

3.1 Yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra.

Qua mười năm thực hiện công cuộc đổi mới, đất nước ta cơ bản thoátkhỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội Đồng thời với việc gia nhập ASEAN, Mỹxóa bỏ bao vây cấm vận, cách mạng khoa học công nghệ thế giới phát trểnmạnh mẽ đặt ra cho Việt Nam nhiều thuận lợi và khó khăn thách thức mới.Trên cơ sở những thành tựu đạt được, những yếu kém còn mắc phải Đại hộiVIII của Đảng đã đưa ra nghị quyết về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước Trong đó “Đặc biệt coi trọng công nghiệp hóa, hiện đại hóanông nghiệp nông thôn, phát triển toàn diện nông, lâm ngư nghiệp gắn vớicông nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản, phát triển công nghiệp sản xuấthàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu [29;84]

Theo sát cùng với lịch sử dân tộc, qua chặng đường đầu đổi mới, kinh

tế xã hội Thanh Chương đã có bước chuyển biến tích cực, kinh tế tăng trưởngkhá, các hoạt động xã hội đều được phát triển, đời sống nhân dân ổn định vàtừng bước được cải thiện, cơ sở vật chất kỹ thuật được tăng cường, cơ bản giữvững trật tự xã hội và an ninh quốc phòng Đảng và nhà nước ngày càng cónhững chủ trương, chính sách mới đưa nền kinh tế phát triển thì Đảng bộ vànhân dân Thanh Chương với kinh nghiệm và quyết tâm đã vận dụng sáng tạovào hoàn cảnh của mình

Bên cạnh những thuận lợi đó Thanh Chương bước vào giai đoạn mớicòn gặp nhiều khó khăn: Thời tiết diễn biến phức tạp gây bất lợi cho sản xuất

và đời sống, cơ sở hạ tầng còn kém, ngân sách mất cân đối, đời sống nhân dâncòn gặp nhiều khó khăn Tất cả những những điều đó ảnh hưởng không nhỏđến việc đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế xã hội, củng cố an ninh quốcphòng của huyện

Trên cơ sở nhận thức được những thuận lợi và tồn tại đó, Đảng bộ

là: Quán triệt sâu sắc đường lối đổi mới của Đảng, đặc biệt là nghị quyết Đạihội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, nghị quyết Đại hội XIV của Đảng bộ tỉnh,nhận thức sâu sắc bài học kinh nghiệm qua mười năm đổi mới, biến nhữngthành tựu tốt đẹp trong quá khứ thành quyết tâm của Đảng bộ và nhân dân.Huyện phải phát huy tinh thần tự lực tự cường, đồng thời mở rộng quan hệđối ngoại nhằm đón nhận những yếu tố thuận lợi từ bên ngoài, tạo bướcchuyển nhanh cơ sở hạ tầng, chuyển dịch mạnh cơ cấu kinh tế, đặc biệt là cơcấu cây trồng vật nuôi Tập trung đầu tư thâm canh, tăng tỉ trọng từ ngànhkinh tế tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ, phấn đấu chuyển nền kinh tế tự cung

tự cấp sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần Đẩy mạnh các hoạt độngvăn hóa xã hội, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân Thực hiệntốt công tác quốc phòng an ninh, xây dựng Thanh Chương thành một đơn vịphát triển cơ cấu nông - lâm - công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụtheo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Nghị quyết huyện Đảng bộ lần thứ XXVI đã xác định những nhiệm vụ

cụ thể:

Trong nông nghiệp sẽ thực hiện chuyển dịch cơ cấu sản xuất theohướng sản xuất hàng hóa gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm và hiệu quảknh tế cao, phù hợp với hệ sinh thái của từng vùng, từng tiểu vùng theophương thức nông lâm kết hợp, bảo đảm sự phát triển bền vững Hạn chế tối

đa việc sử dụng đất canh tác vào mục đích khác Đẩy mạnh thâm canh trênđiều kiện địa hình và thủy lợi đảm bảo năng suất cao Tăng dần diện tíchtrồng cây công nghiệp ngắn ngày, các loại cây họ đậu và rau cao cấp nhằmthu được giá trị cao Đẩy mạnh trồng cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả,phát triển mạnh chăn nuôi trâu, bò, lợn Động viên nhân dân tích cực cải tạovườn tạp, làm vườn cây ăn quả cho giá trị kinh tế cao Thực hiện mô hìnhVAC, VACR Đặc biệt là chú ý ứng dụng những tiến bộ về công nghệ sinhhọc, đưa nhanh các loại giống mới có năng suất cao, thích ứng với sinh thái