Một số giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ các trường tiểu học huyện quảng xương tỉnh thanh hóa luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầuphát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá,xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế,

MỤC LỤC

LỜI CÁM ƠN 5

DANH MỤC KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT 6

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 10

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

5 Giả thiết khoa học 11

6 Phương pháp nghiên cứu 11

7 Đóng góp của đề tài: 11

8 Cấu trúc của luận văn: 12

CHƯƠNG I 13

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG 13

KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG HỌC 13

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 13

1.2 Một số khái niệm cơ bản 17

1.2.1 Kiểm tra 17

1.2.2 Kiểm tra nội bộ 17

1.2.4 Kiểm tra nội bộ trường học 19

1.2.5 Quản lý 20

1.2.6 Quản lý giáo dục 24

1.2.7 Quản lý nhà trường 25

1.2.8 Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường học 26

1.3 Nội dung hoạt động kiểm tra nội bộ trường học 28

1.3.1 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục và phổ cập giáo dục 28

1.3.2 Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của kế hoạch đào tạo 28

1.3.3 Kiểm tra việc xây dựng đội ngũ 29

1.3.4 Kiểm tra công tác xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tài chính 30

1.3.5 Công tác tự kiểm tra của hiệu trưởng 30

1.4 Đối tượng kiểm tra nội bộ trường học 32

1.5 Chức năng của kiểm tra nội bộ trường học 32

1.6 Nguyên tắc kiểm tra nội bộ trường học 33

1.6.1 Nguyên tắc pháp chế 33

1.6.2 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 33

1.6.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 33

1.6.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 34

1.6.5 Nguyên tắc dảm bảo tính khả thi 34

1.7 Chất lượng kiểm tra nội bộ trường học 34

1.8 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến chất lượng công tác kiểm tra nội bộ 35 1.8.1 Yếu tố khách quan 35

1.8.2 Yếu tố chủ quan 35

1.9 Phương pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra nội bộ trường học 35

1.9.1 Ba phương pháp kiểm tra phổ biến: 36

1.9.2 Các phương pháp kiểm tra cụ thể 36

Tiểu kết chương 1 37

CHƯƠNG II 38

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TIỂU HỌC Ở HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA 38

2.1 Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, dân số và nguồn nhân lực huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 38

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư 38

2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội 38

2.2.2 Quy mô học sinh và mạng lưới trường lớp 39

2.2.3 Chất lượng và hiệu quả giáo dục 41

2.2.3.1 Về các chính sách của địa phương nhằm nâng cao chất lượng giáo dục-đào tạo 41

2.2.3.2 Chất lượng đội ngũ 41

2.2.3.3 Công tác đúc rút sáng kiến kinh nghiệm 42

2.2.3.4 Về kết quả của quá trình giáo dục và đào tạo 42

2.2.4 Thực trạng công tác kiểm tra nội bộ các trường tiêu học trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 44

Nội dung 46

2.2.5 Công tác xã hội hóa giáo dục huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa .48

2.2.6 Nội dung kiểm tra nội bộ trường học 49

2.2.7 Quy trình kiểm tra 50

2.2.8 Hình thức kiểm tra nội bộ trường học 51

2.2.9 Kết quả kiểm tra 52

2.3 Thực trạng sử dụng các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường tiểu học 52

Nội dung 54

2.4 Đánh giá thực trạng 55

2.4.1 Ưu điểm 55

2.4.2 Nhược điểm 55

2.4.3 Nguyên nhân của thực trạng 56

Nội dung 56

Tiểu kết chương 2 59

CHƯƠNG III 60

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG 60

HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 60

Ở HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA 60

3 1 Cơ sở để xây dựng giải pháp 60

3.1.1 Xuất phát từ mục tiêu giáo dục 60

3.1.2 Xuất phát từ hoạt động thực tiễn chất lượng giáo dục 60

3.1.3 Xuất phát từ hoạt động kiểmtra nội bộ ở các trường tiểu học 61

3.2 Các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường tiểu học thuộc huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 61

3.2.1 Giải pháp 1: Đổi mới công tác lập kế hoạch kiểm tra nội bộ 61

3.2.1.1 Mục đích của giải pháp 61

3.2.1.2 Nội dung của giải pháp 62

3.2.1.3 Cách thực hiện giải pháp 63

3.2.1.4 Điều kiện để thực hiện giải pháp 63

3.2.2 Giải pháp 2: Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, cộng tác viên kiểm tra nội bộ trường tiểu học 64

3.2.2.1 Mục đích của giải pháp 64

3.2.2.2 Nội dung của giải pháp 64

3.2.2.3 Cách thực hiện giải pháp 68

3.2.2.4 Các điều kiện thực hiện giải pháp 68

3.2.3 Giải pháp 3: Nâng cao hiệu quả kiểm tra chuyên môn, nghiệp vụ giáo viên, chất lượng giáo dục học sinh, cơ sở vật chất, tài chính nhà trường 68

3.2.3.1 Mục đích của giải pháp 68

3.2.3.2 Nội dung của giải pháp 68

3.2.3.3 Cách thực hiện của giải pháp 80

3.2.3.4 Điều kiện thực hiện giải pháp 85

3.2.4 Giải pháp 4: Đổi mới công tác tổ chức, chỉ đạo kiểm tra nội bộ trường học 85

3.2.4.1 Mục đích của giải pháp 85

3.2.4.2 Nội dung của giải pháp 85

3.2.4.3 Cách thực hiện giải pháp 86

3.2.4.4 Các điều kiện thực hiện giải pháp 87

3.2.5 Giải pháp 5: Tổ chức tự kiểm tra, đánh giá 87

3.2.5.1 Mục đích của giải pháp 87

3.2.5.2 Nội dung của giải pháp 87

3.2.5.3 Cách thực hiện giải pháp 89

3.2.5.4 Các điều kiện thực hiện giải pháp 89

3.2.6 Giải pháp 6: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt

động kiểm tra nội bộ trường học 89

3.2.6.1 Mục đích của giải pháp 89

3.2.6.2 Nội dung của giải pháp 89

3.2.6.3 Cách thực hiện giải pháp 90

3.2.6.4 Các điều kiện thực hiện giải pháp 91

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất. .91

Tiểu kết chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

1 Kết luận 94

2 Kiến nghị 96

2.1 Đối với các cơ quan quản lý giáo dục (Bộ, Sở GD & ĐT) 96

2.3 Đối với các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa 97

2.4 Đối với các nhà giáo 97

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

Cảm ơn các đồng chí: Lãnh đạo Huyện uỷ, UBND huyện, phòng Giáodục và Đào tạo huyện Quảng Xương, hiệu trưởng các trường tiểu học tronghuyện và các đồng chí cán bộ giáo viên ở các trường tiểu học trên địa bàn đã tạođiều kiện tốt nhất trong việc cung cấp số liệu và tư vấn khoa học trong suốt quátrình nghiên cứu và làm luận văn

Cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích lệ và giúp đỡ về mọimặt trong quá trình học tập, nghiên cứu và làm luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng, song chắc chắn luận văn tốt nghiệp của tôi cũngkhông tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự giúp đỡ và chỉ dẫn thêm củacác thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp để đề tài hoàn thiện hơn nhằmnâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra nội bộ trường tiểu học trên địa bànhuyện Quảng Xương nói riêng và giáo dục tiểu học trên toàn quốc nói chung

Thanh Hóa, tháng 4 năm 2012.

NGƯỜI THỰC HIỆN

Trần Văn Ngọc

DANH MỤC KÝ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT

CSVC-TBDH Cơ sở vật chất- thiết bị dạy học

thời kiểm tra cũng là một biện pháp để khắc phục bệnh quan liêu Lãnh đạo màkhông kiểm tra thì coi như không lãnh đạo.

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh thường nhắc nhở cán bộ quản lý: “Muốnchống bệnh quan liêu, bàn giấy, muốn biết các nghị quyết có được thi hànhkhông, thi hành có đúng không, muốn biết ai ra sức làm, ai làm qua chuyện, chỉ

có một cách là khéo kiểm soát”

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh có 3 mục đích của kiểm soát, đó là:

- Để biết cán bộ, nhân viên tốt hay xấu

- Để biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của cá nhân, đơn vị, cơ quan

- Để biết ưu điểm của các mệnh lệnh, nghị quyết

Với nhà trường, việc kiểm tra phải nhằm khai thác, tiếp nhận thông tin đầy

đủ, chính xác về công việc, con người để đánh giá đúng đắn công việc, conngười Theo Hồ Chí Minh: “Kiểm tra phải thực hiện chức năng tự bộc lộ, tựđiều chỉnh những mặt hạn chế trong bản thân con người Kiểm tra phải nhằmđộng viên, khuyến khích con người phát huy mặt tốt, quyết sửa chữa mặt cònhạn chế Kiểm tra khéo bao nhiêu khuyết điểm lòi ra hết, về sau khuyết điểm sẽhạn chế đi”

Có 2 cách kiểm tra:

- Một là, từ trên xuống, người lãnh đạo kiểm tra kết quả công việc củangười dưới quyền

- Hai là, từ dưới lên, quần chúng kiểm tra người quản lý, lãnh đạo

Hiện nay, nước ta đang thực hiện công cuộc đổi mới toàn diện đất nước,tập trung mọi nguồn lực để xây dựng nền kinh tế trí thức, vai trò của giáo dụcđược xác định là hết sức quan trọng Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trình bày tại Đại hội XI của Đảng đã chỉ rõ:

“Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn

hoá và con người Việt Nam Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triểnkhoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo làđầu tư phát triển Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầuphát triển của xã hội; nâng cao chất lượng theo yêu cầu chuẩn hoá, hiện đại hoá,

xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc.”[ 9 ]

Chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục phụ thuộc rất lớn vào công tácquản lý giáo dục, đặc biệt là trình độ, nghiệp vụ quản lý của đội ngũ cán bộ quản

lý giáo dục, được biểu hiện không chỉ ở chức năng lập kế hoạch, tổ chức, chỉđạo thực hiện kế hoạch mà quan trọng hơn là biết tiến hành kiểm tra việc thựchiện kế hoạch phát triển giáo dục của nhà trường

Kiểm tra nội bộ (KTNB) trường học là một chức năng của chủ thể quản lýnhà trường nhằm tạo lập kênh thông tin phản hồi một cách thường xuyên, kịpthời cho nhà quản lý, là công cụ sắc bén tăng cường hiệu lực quản lý trường học,góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục - đào tạo trong nhà trường.Kiểm tra nội bộ trường học là hoạt động mang tính pháp chế được quy địnhtrong các văn bản pháp quy của Nhà nước và Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD &ĐT) Chẳng hạn, theo Quyết định số 478/QĐ - BGD&ĐT ngày 11 tháng 3 năm

1993 Bộ trưởng Bộ GD & ĐT đã ban hành “Quy chế về tổ chức và hoạt độngcủa Thanh tra giáo dục và đào tạo” Tại khoản 1, điều 22, chương VI: “Công táckiểm tra nội bộ trong các trường học và các đơn vị trong ngành” ghi rõ: “Hiệutrưởng các trường, thủ trưởng các cơ sở giáo dục và đào tạo trong ngành cótrách nhiệm sử dụng bộ máy quản lý và các cán bộ trong đơn vị để kiểm tra việcthực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, kế hoạch của cá nhân và các bộ phậnthuộc quyền, xét và giải quyết các khiếu nại, tố cáo về các vấn đề thuộc quyềnquản lý của mình Các hoạt động kiểm tra được thực hiện thường xuyên, côngkhai, dân chủ, kết quả kiểm tra được ghi nhận bằng biên bản và được lưu trữ

Hiệu trưởng hay thủ trưởng phải chịu trách nhiệm về các kết luận kiểm tranày ”

Thực trạng hoạt động kiểm tra nội bộ ở các trường phổ thông hiện nay đangcòn nhiều tồn tại, yếu kém Đối với các trường tiểu học trên địa bàn huyệnQuảng Xương, hoạt động kiểm tra nội bộ vẫn được tiến hành nhưng còn nhiềubất cập, việc làm chỉ mang tính hình thức, đối phó, chưa đáp ứng được yêu cầucủa công cuộc đổi mới giáo dục hiện nay

Chính vì thế, đổi mới các hoạt động kiểm tra, tìm ra các giải pháp để khắcphục những tồn tại, yếu kém trong công tác kiểm tra nội bộ trường học là yêucầu nhằm giúp đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên (GV) hoàn thành tốt nhiệm vụ,đưa chất lượng giáo dục của nhà trường lên cao hơn, góp phần đổi mới công tácquản lý nhà trường, quản lí giáo dục, làm cho giáo dục phát triển, đáp ứngnhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ cho sựphát triển kinh tế - xã hội của đất nước [ 9 ]

Công tác kiểm tra nội bộ trường học cũng là một trong các giải pháp đểthực hiện hiệu quả các cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử vàbệnh thành tích trong giáo dục”, “Nói không với vi phạm đạo đức nhà giáo vàviệc học sinh ngồi nhầm lớp”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực” do Bộ trưởng bộ GD & ĐT phát động

Song, trong thực tiễn nhiều năm qua cho thấy: Công tác kiểm tra nội bộ ởcác trường tiểu học vẫn còn khá nhiều bất cập, thiếu đồng bộ, làm cho giáo dụcchưa đáp ứng được nhu cầu học tập ngày càng cao của nhân dân Công tác kiểmtra, đánh giá chưa triệt để, chưa thật sự là động lực thúc đẩy phát triển nâng caochất lượng giáo dục toàn diện trong các nhà trường tiểu học Để giải quyết đượcvấn đề này, việc chỉ ra thực trạng và đề ra các giải pháp nâng cao chất lượngkiểm tra nội bộ trường tiểu học là hết sức quan trọng

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn, chúng tôi đã chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường tiểu học huyện Quảng Xương - tỉnh Thanh Hóa” làm luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành Quản

lý Giáo dục và hy vọng kết quả nghiên cứu sẽ góp phần tham mưu với các cấplãnh đạo các giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Thực trạng công tác kiểm tra nội bộ các trường tiểu học trên địa bànhuyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

- Các giải pháp nhằm quản lý, nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ trườnghọc ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

- Công tác kiểm tra nội bộ của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên ở cáctrường tiểu học trên địa bàn huyện Quảng Xương – tỉnh Thanh Hóa

- Các ban ngành, các đối tượng có liên quan đến đề tài

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu về lý luận

Nghiên cứu cơ sở lý luận, công tác kiểm tra, tự kiểm tra nội bộ trườnghọc

4.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng chất lượng kiểm tra nội bộ trường tiểuhọc trên địa bàn

4.3 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộtrường học.

5 Giả thiết khoa học

Công tác kiểm tra nội bộ trường học ở các trường tiểu học huyện QuảngXương – tỉnh Thanh Hóa sẽ được nâng cao, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càngcao của nhân dân, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nếu thực hiện tốt các giảiphảp nâng cao chất lượng kiểm tra nội bộ đã được đề xuất

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các văn bản,nghị quyết của Đảng, Nhà nước, ngành, địa phương và các tài liệu có liên quanđến công tác thanh kiểm tra nội bộ trường học

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, khảo sát,thuthập số liệu, tài liệu để từ đó phân tích tổng hợp, đánh giá thực trạng của vấn đềnghiên cứu

- Đưa ra được những đề xuất, kiến nghị

8 Cấu trúc của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn được kết cấu gồm 3 chương:

- Chương I: Cơ cở lý luận của hoạt động kiểm tra nội bộ trường học

- Chương II: Thực trạng hoạt động kiểm tra nội bộ trường tiểu học huyệnQuảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

- Chương III: Một số giải pháp quản lý nâng cao chất lượng hoạt độngkiểm tra nội bộ trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA HOẠT ĐỘNG

KI M TRA N I B TR ỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG HỌC ỘI BỘ TRƯỜNG HỌC ỘI BỘ TRƯỜNG HỌC ƯỜNG HỌC NG H C ỌC

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đảng và Nhà nước Việt Nam ngay từ khi lập nước đã rất quan tâm đếngiáo dục, coi sự dốt nát nguy hiểm như giặc ngoại xâm; ngày nay, càng coi trọnggiáo dục, coi giáo dục là "quốc sách hàng đầu", toàn xã hội rất chăm lo đến sựnghiệp giáo dục Vì mọi người nhận thức được: Giáo dục ngày nay được coi lànền tảng cho sự phát triển khoa học kỹ thuật, là cội nguồn để "Dân giàu - Nướcmạnh - Xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" [ 9 ]

Nhận thức được vai trò to lớn của giáo dục trong tiến trình xây dựng vàphát triển đất nước, các nhà nghiên cứu giáo dục trong và ngoài nước đã cónhiều công trình nghiên cứu về lý luận giáo dục, đặc biệt là về quản lý giáo dục

và công tác quản lý kiểm tra nội bộ là nhân tố quan trọng góp phần nâng caochất lượng giáo dục

Kiểm tra là một phạm trù mang tính tất yếu của bất cứ một chế độ xã hộinào Thực tiễn xã hội loài người từ khi hình thành cho đến ngày nay đã chứngminh tính tất yếu đó Đề cập đến hoạt động thanh tra, kiểm tra và vai trò ý nghĩacủa nó, đương thời các nhà tiền bối của chủ nghĩa Mác-Lê nin đã đánh giá nónhư là một công vụ hết sức quan trọng, một chức năng không thể thiếu của cơquan quản lý nhà nước, quản lý xã hội

Các nhà khoa học quản lý ở trong nước cũng như trên thế giới đều xácđịnh thanh tra, kiểm tra là một trong các chức năng của quản lý (kế hoạch hóa,

tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, thanh tra) Thuật ngữ thanh tra, kiểm tra và hoạt độngthanh tra, kiểm tra ngày càng được các nhà khoa học nghiên cứu, bổ sung vàhoàn thiện dần làm phong phú và sâu sắc bản chất của nó, xem đó là một chuyênngành cần được tiếp tục nghiên cứu làm sáng rõ cả về mặt lý luận cũng như vềmặt thực tiễn

Để nâng cao hiệu lực và hiệu quả của công tác quản lý giáo dục, qua kinhnghiệm của nước ta và các nước có nền giáo dục phát triển, phải xây dựng tổchức thanh tra giáo dục (TTGD) vững mạnh và nâng cao chất lượng hoạt động,

coi thanh tra là hoạt động thiết yếu của cơ quan quản lý nhà nước.

Đảng, Bác Hồ, Nhà nước ta, ngay từ thuở đầu dựng nước và xây dựng đấtnước đã xác định vị trí quan trọng của công tác kiểm tra nội bộ Vì thế, ngay từnhững ngày đầu mới giành được chính quyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắclệnh số 64/SL ngày 23/11/1945 thành lập Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ,

có nhiệm vụ là đi giám sát tất cả các công việc và các nhân viên của Ủy bannhân dân và các cơ quan của Chính phủ

Sự hình thành tổ chức và hoạt động TTGD nước ta dựa trên những chếđịnh về TTGD của Đảng và Nhà nước

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, mặc dù đất nước còn bộn bềtrăm công nghìn việc, nhưng ngày 08/9/1945, Chính phủ lâm thời Việt Nam dânchủ cộng hòa đã ra Sắc lệnh số 16/SL thành lập cơ quan Thanh tra học vụ để

“Kiểm soát việc học theo đúng chương trình giáo dục của Chính phủ” Để phùhợp với thực tiễn đổi mới đất nước, ngày 01/4/1990, Hội đồng nhà nước(HĐNN) nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Pháp lệnhthanh tra, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng về tổ chức và hoạt động củaTTGD, từ đó TTGD được tiếp tục củng cố, là bộ phận cấu thành của hệ thống tổchức Thanh tra nhà nước (TTNN), được tổ chức ở cấp bộ và cấp tỉnh

Để thi hành Pháp lệnh thanh tra của HĐNN, ngày 28/9/1992, Hội đồng Bộtrưởng (nay là Chính phủ) đã ban hành Nghị định số 358/HĐBT về tổ chức và hoạtđộng của Thanh tra giáo dục Bộ trưởng Bộ GD-ĐT đã ban hành Quyết định số478/QĐ ngày 11/3/1993 về quy chế tổ chức và hoạt động của hệ thống TTGD Cácvấn đề về chức năng, nhiệm vụ, bộ máy tổ chức và phương thức hoạt động củaTTGD được quy định cụ thể thêm một bước Nhờ đó, hoạt động TTGD được đẩymạnh, ngày càng phát huy vai trò tích cực, góp phần chấn chỉnh công tác quản lý

sự nghiệp giáo dục Đặc biệt, từ khi có Luật giáo dục năm 1998 (có hiệu lực thihành ngày 01/6/1999) và Luật giáo dục năm 2005 (có hiệu lực thi hành ngày

01/01/2006) tại Chương VII “Quản lý Nhà nước về giáo dục” gồm có bốn mục thì

có một mục về “Thanh tra giáo dục” (mục 4), quy định một cách cụ thể về nhiệm

vụ, quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức và hoạt động của TTGD phù hợp với LuậtThanh tra năm 2004, đánh dấu một bước trưởng thành mới về công tác lập phápcủa Nhà nước ta, là dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp đổi mới quản lý giáo dụcnước nhà

Khi bàn về công tác thanh tra, kiểm tra trong giáo dục, các nhà khoa họcgiáo dục trong và ngoài nước đã có nhiều công trình nghiên cứu về lý luận giáodục, đặc biệt là về quản lý giáo dục (QLGD): Nguyễn Ngọc Quang “Những kháiniệm cơ bản về QLGD”; Đặng Quốc Bảo “Một số khái niệm về QLGD”; M.IKônđacôp “Cơ sở lý luận khoa học QLGD”; Trần Kiểm “Khoa học QLGD- Một

số vấn đề lý luận và thực tiễn”… Các công trình trên thực sự là cẩm nang cho cácnhà QLGD các cấp trong lý luận cũng như trong thực tiễn QLGD, QL nhà trường

Về QL nhà trường, các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Hà Sỹ Hồ, ĐặngQuốc Bảo đã nêu lên những nguyên tắc chung của việc quản lý hoạt động dạy-học, từ đó chỉ ra một số biện pháp QL nhà trường Một trong số các biện pháphữu hiệu để duy trì, điều chỉnh hoạt động của QL đi đúng mục tiêu, kế hoạch làcác biện pháp kiểm tra, thanh tra, đánh giá kết quả công việc trong từng giaiđoạn nhất định

Tác giả Hà Sỹ Hồ (1985) trong cuốn “Những bài giảng về quản lý trườnghọc” (tập hai-NXB Giáo dục) đã cho rằng: “Chức năng kiểm tra đặc biệt quantrọng vì quá trình quản lý đòi hỏi những thông tin chính xác, kịp thời về thựctrạng của đối tượng QL, về việc thực hiện các quyết định đã đề ra, tức là đòi hỏinhững liên hệ ngược chính xác, vững chắc giữa các phân hệ QL và phân hệ đượcQL…” Ông khẳng định: “QL mà không kiểm tra thì QL sẽ ít hiệu quả và trởthành QL quan liêu”" [23,12] Tác giả Nguyễn Ngọc Quang (1989) trong cuốn

“Những khái niệm cơ bản về QLGD” cho rằng quá trình QL diễn ra qua năm giai

đoạn: “Chuẩn bị kế hoạch hóa (KHH), KHH, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra Trong

đó, kiểm tra là giai đoạn cuối cùng, kết thúc một chu trình quản lý Kiểm tra giúpcho việc chuẩn bị tích cực cho kỳ kế hoạch tiếp theo Kiểm tra tốt, đánh giá đượcsâu sắc và chuẩn bị trạng thái cuối cùng của hệ (nhà trường) thì đến kỳ kế hoạch(năm học) tiếp theo việc soạn thảo kế hoạch năm học mới sẽ thuận lợi, kế thừađược mặt mạnh để tiếp tục phát huy, phát hiện được lệch lạc để uốn nắn loại trừ”[24, 73] Tác giả kết luận: “Theo lý thuyết Xibecnetic, kiểm tra giữ vai trò liên hệnghịch trong quá trình quản lý Nó giúp cho chủ thể quản lý điều khiển một cáchtối ưu hệ QL Không có kiểm tra, không có QL Tác giả Đặng Quốc Bảo (1998)trong “Những vấn đề cơ bản về QLGD” xác định: “Kiểm tra là công việc gắn bóvới sự đánh giá, tổng kết kinh nghiệm giáo dục, điều khiển mục tiêu”

Gần đây, một số bài viết đăng trên Tạp chí thông tin QLGD, các bài giảng

trong các lớp bồi dưỡng TTGD tại Học viện quản lý giáo dục, các báo cáo thuhoạch về công tác TTGD của các lớp huấn luyện cán bộ thanh tra chuyênngành các tác giả cũng có quan tâm đến một số vấn đề chung về công tácTTGD, nhưng chủ yếu chỉ đề cập đến các vấn đề xung quanh nội dung thanh tra,đánh giá một nhà trường, một GV, quy trình tiến hành một cuộc thanh tra, kiểmtra, giải quyết khiếu nại, tố cáo… Tuy vậy, vẫn chưa có công trình nghiên cứu

đề cập một cách cụ thể, sâu sắc về QL công tác thanh tra chuyên môn ở cáctrường Tiểu học, của Sở GD-ĐT, vì thế vấn đề này rất cần được tiếp tục nghiêncứu làm sáng rõ Những tài liệu đã dẫn và những tài liệu viết về công tác thanhtra, kiểm tra, đánh giá trong giáo dục của các nhà khoa học giáo dục thực sự lànhững tư liệu quý, thiết thực, được chúng tôi tham khảo trong quá trình thực

hiện đề tài " Các giải pháp quản lý công tác kiểm tra nội bộ trường học của các trường tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa" nhằm góp phần thực

hiện thắng lợi những mục tiêu giáo dục trong giai đoạn mới

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Kiểm tra

Có nhiều quan niệm khác nhau về kiểm tra, đó là:

- Kiểm tra là “xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét”

- Khái niệm kiểm tra (control) có thể được hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa

rộng, để chỉ hoạt động của các tổ chức xã hội, các đoàn thể và của công dânkiểm tra hoạt động bộ máy của nhà nước Theo nghĩa hẹp hơn, kiểm tra là hoạtđộng của chủ thể nhằm tiến hành xem xét, xác minh một việc gì đó của đốitượng bị quản lý xem xét sự phù hợp với trạng thái định trước (kiểm tra mangtính nội bộ của người đứng đầu cơ quan)

Vậy, kiểm tra là quá trình xem xét thực tế, đánh giá thực trạng, phát hiệncác mặt: tích cực, sai lệch, vi phạm để đưa ra kết luận điều chỉnh

Quy trình kiểm tra gồm các bước sau đây:

- Chuẩn bị kiểm tra: Xác định chuẩn; Xác định đối tượng kiểm tra, phươngpháp kiểm tra, lực lượng kiểm tra

- Tiến hành kiểm tra: Thu thập thông tin, so sánh sự phù hợp của thực tiễn

1.2.2 Kiểm tra nội bộ

Kiểm tra nội bộ trường học là một hoạt động nghiệp vụ quản lí của hiệutrưởng nhằm theo dõi xem xét, kiểm soát phát hiện, kiểm nghiệm diễn biến vàkết quả của các hoạt động giáo dục trong nhà trường và đánh giá kết quả cáchoạt động đó theo qui chế đã đề ra, qua đó điều chỉnh uốn nắn, giúp đỡ để nângcao chất lượng hiệu quả giáo dục

Kiểm tra nội bộ theo nghĩa rộng nhất là sự đánh giá thường xuyên và độclập được thực hiện bởi ban kiểm tra nội bộ về các hoạt động nói chung, cânnhắc, so sánh các kết quả thực tế theo kết quả dự định trong kế hoạch, về kế toántài chính, về các chính sách, các thủ tục, về việc sử dụng quyền hành, về chấtlượng quản lý, về hậu quả của các phương pháp, về các vấn đề đặc biệt và cácgiai đoạn khác của các hoạt động.

Kiểm tra tác nghiệp là một công cụ hữu hiệu để kiểm tra quản lý Sựthành công của một chương trình kiểm tra tác nghiệp phần lớn phụ thuộc vàoquan niệm về nhiệm vụ, về loại hình lãnh đạo mà người phụ trách kiểm tra nêu

ra và chất lượng của các nhân viên kiểm tra

1.2.3 Phân biện các khái niệm kiểm tra và thanh tra.

1.2.3.1 Giống nhau:

Mục đích: Đều kiểm tra, theo dõi các hoạt động giáo dục để giúp đỡ đốitượng hoàn thành tốt nhiệm vụ

Chức năng: Đều tạo lập kênh thông tin phản hồi trong quản lý giáo dục để

tự điều chỉnh, uốn nắn khắc phục những sai lệch trong hoạt động

Nội dung công việc: Về thực chất đều là hoạt động kiểm tra đánh giá

1.2.3.2 Khác nhau:

Về tính chất (chủ yếu là tư cách pháp nhân) về tổ chức, hoạt động, đốitượng và cách xử lý cũng có những nét khác nhau

* Kiểm tra nội bộ: Tiến hành trong nội bộ do hiệu trưởng qui định

* Kiểm tra thi đua: Đánh giá xếp loại phong trào thi đua theo nội dung quiđịnh

* Thanh tra: Kiểm tra của cơ quan cấp trên đối với cấp dưới

- Mối quan hệ: Kiểm tra nội bộ, kiểm tra thi đua cung cấp thông tin tincậy cho thanh tra Thanh tra có thể sử dụng số liệu, kết luận đó để làm căn cứcần thiết trong hoạt động thanh tra

1.2.4 Kiểm tra nội bộ trường học

Là một dạng hoạt động quản lý của người hiệu trưởng nhằm điều tra, theodõi, xem xét, kiểm soát, phát hiện, kiểm nghiệm sự diễn biến và kết quả các hoạtđộng giáo dục trong phạm vi nội bộ nhà trường và đánh giá kết quả các hoạtđộng giáo dục đó có phù hợp với mục tiêu, kế hoạch, chuẩn mực, quy chế đã đề

ra hay không Qua đó phát hiện những ưu điểm để động viên, kích thích hoặcnhững thiếu sót, lệch lạc so với yêu cầu để có biện pháp uốn nắn, giúp đỡ vàđiều chỉnh thích hợp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạotrong nhà trường [21]

Trong “Quy chế về tổ chức và hoạt động của Thanh tra GD & ĐT” (Quyếtđịnh số 478/QĐ ngày 11 tháng 3 năm 1993): Việc kiểm tra công việc, hoạt động

và các mối quan hệ của mọi thành viên trong nhà trường là trách nhiệm vàquyền hạn của hiệu trưởng Hiệu trưởng có thể huy động: Phó hiệu trưởng, các

tổ trưởng chuyên môn và các cán bộ, giáo viên khác giúp hiệu trưởng kiểm travới tư cách là người được uỷ quyền hoặc trợ lý nhưng hiệu trưởng vẫn nắmquyền tối hậu quyết định về những vấn đề quan trọng nhất của kiểm tra, là ngườiđưa ra kếtluận cuối cùng và người chịu trách nhiệm về những kết luận đó Người hiệu trưởng giỏi là người biết tiến hành kiểm tra thường xuyên và có

kế hoạch, biết biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra của các bộphận và cá nhân trong nhà trường Người hiệu trưởng có kinh nghiệm thườngbiết kiểm tra đúng người, đúng việc, đúng lúc, đúng chỗ Xác định rõ ai, bộ phậnnào thì kiểm tra thường xuyên; ai, bộ phận nào thì kiểm tra đột xuất và thậm chí

có người, bộ phận không cần kiểm tra, vì họ luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách

tự giác không cần có sự thúc đẩy nào Đồng thời, hiệu trưởng cũng xác định rõnên kiểm tra vào lúc nào: nếu sớm quá thì không có gì để kiểm tra, nhưng nếumuộn quá mới kiểm tra thì nếu có sai sót rồi, lúc đó rất khó sửa và làm lại [12] Nội dung hoạt động kiểm tra nội bộ trong trường học:

- Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch giáo dục; kế hoạch nghiên cứu khoa học,phục vụ xã hội.

- Kiểm tra việc quản lý cán bộ, nhà giáo, nhân viên và người học: quản lý

hồ sơ nhà giáo, cán bộ, nhân viên, người học; việc bố trí, sử dụng; kế hoạch bồidưỡng đội ngũ nhà giáo

- Kiểm tra việc thực hiện quy chế dân chủ, giải quyết khiếu nại, tố cáotrong cơ sở giáo dục

- Công tác tự kiểm tra của hiệu trưởng theo quy định

- Kiểm tra việc tổ chức cho nhà giáo, cán bộ, nhân viên và người học thamgia các hoạt động xã hội; thực hiện chế độ chính sách đối với nhà giáo và ngườihọc

- Kiểm tra công tác quản lý hành chính, tài chính, tài sản: hồ sơ, sổ sách;thu chi và sử dụng các nguồn tài chính; đầu tư xây dựng, sử dụng cơ sở vật chất

kỹ thuật, bảo quản tài sản chung

- Kiểm tra công tác tham mưu với cơ quan quản lý cấp trên, với chínhquyền địa phương và công tác xã hội hóa giáo dục

- Kiểm tra việc phối hợp cộng tác giữa cơ sở giáo dục với các đoàn thểquần chúng, Ban đại diện CMHS

1.2.5 Quản lý

Ngay từ khi con người hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu

mà họ không thể đạt được với tư cách cá nhân riêng lẻ, thì quản lý đã là một yếu

tố cần thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân Xã hội càng phát triểnthì trình độ tổ chức, điều hành cũng được phát triển theo và ngày càng tinh vihơn như mọi tất yếu lịch sử khách quan Quản lý không những đã trở thành mộtkhoa học mà còn là một nghệ thuật Vậy quản lý là gì?

Quan điểm của các tác giả về quản lý:

Theo Afanaxev A.G: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta,

sao cho hành vi, công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng những yêu cầu của

xã hội, tập thể, để những cái đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến

bộ của cả xã hội lẫn cá nhân”

Aunapu F.F cho rằng: “Quản lý hệ thống xã hội là một khoa học, nghệ thuậttác động vào hệ thống mà chủ yếu là những con người trong hệ thống đó nhằmđạt được những mục tiêu quản lý mà trong đó mục tiêu kinh tế - xã hội là cơ bản”

“Quản lý” là một từ Hán Việt được ghép giữa từ “quản” và từ “lý”

“Quản” là sự trông coi, chăm sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái ổn định “Lý” là

sự sửa sang, sắp xếp, làm cho nó phát triển Như vậy “Quản lý” là trông coi,chăm sóc, sửa sang, làm cho sự vật ổn định và phát triển

Ở Việt Nam, theo Từ điển Tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ học, Nhà xuất bảnGiáo dục xuất bản năm 1994): “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầunhất định Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những điều kiện nhấtđịnh”

Giáo trình quản lý hành chính Nhà nước của Học viện hành chính Quốcgia nêu: “Quản lý là sự tác động chỉ huy, điểu khiển các quá trình xã hội và hành

vi hoạt động của con người để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tớimục đích đã đề ra và đúng ý chí của người quản lý"

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thểquản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến"

Nguyễn Bá Dương cho rằng: “Hoạt động quản lý là sự tác động qua lại mộtcách tích cực giữa chủ thể và đối tượng quản lý qua con đường tổ chức, là sự tácđộng điều khiển, điều chỉnh tâm lý và hành động của các đối tượng quản lý, lãnhđạo cùng hướng vào hoàn thành những mục tiêu nhất định của tập thể xã hội”

Theo Trần Quốc Thành: “Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thểquản lý để chỉ huy, điều khiển hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt

động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí quản lý, phù hợp vớiquy luật khách quan”.

Tuy có nhiều cách diễn đạt khác nhau song có thể nói rằng: Quản lý là hệthống những tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thểquản lý đến đối tượng Quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềmnăng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt đến mục tiêu quản lý mong muốntrong một môi trường luôn biến động

Chủ thể quản lý có thể là một cá nhân, một nhóm người hay một tổ chức

Cá nhân làm chủ thể quản lý được gọi chung là cán bộ quản lý

Đối tượng quản lý cũng có thể là một cá nhân, một nhóm người hay một

Các chức năng cơ bản của quản lý là:

- Xây dựng kế hoạch: Để tác động đến đối tượng quản lý, công việc đầutiên của nhà quản lý là phải xây dựng được kế hoạch khoa học, phù hợp Lập kếhoạch là chức năng mang tính chất kỹ thuật bao gồm việc xác định làm việc gì,lúc nào và làm như thế nào Chức năng lập kế hoạch là chức năng khởi đầu vìchức năng quản lí về tổ chức, nhân sự, điều hành, kiểm tra giám sát đều triểnkhai sau khi lập kế hoạch

- Tổ chức thực hiện: Trên cơ sở kế hoạch đã có, nhà quản lý tổ chức thựchiện Bao gồm xác định các mối quan hệ về quyền hạn và trách nhiệm, quan hệ

về cấu trúc và sự phụ thuộc Công tác tổ chức nhằm tập hợp các nguồn lực vàcác hoạt đông một cách hợp lý, bao gồm việc phân công, mô tả công việc, cácphương pháp và quá trình lao động, điều phối các bộ phận, sử dụng hệ thốngthông tin và phản hồi Công tác tổ chức ấn định chính thức các hoạt động củacác cá nhân và các nhóm.

- Lãnh đạo - chỉ đạo quá trình thực hiện kế hoạch:

Lãnh đạo cũng có thể được xem là một chức năng của quản lý Lãnh đạo

là sự tác động đến con người, xuất hiện bất cứ lúc nào khi người ta muốn gâyảnh hưởng đến hành vi của một cá nhân hay một nhóm người vì bất cứ lý do gì

có thể không tương hợp với mục đích của tổ chức Như vậy, để đạt được mụctiêu của tổ chức, công tác quản lý rất cần thiết phải lãnh đạo Mọi nhà quản líđều phải thực hiện chức năng này Tuy vậy, phạm vi, tính chất, tầm quan trọngcủa quyết định thay đổi tùy theo vị trí, mức độ, quyền hạn và trách nhiệm củangười quản lý Điều khiển nhằm vào việc thúc đẩy hành động trong tổ chức,hướng về con người Những hoạt động điều khiển chính là: động viên, chỉ đạo

và giao tiếp cùng với các hoạt động khác tác động vào hành vi của nhân viên.Những người quản lý ở mọi cấp đều sử dụng mối liên hệ con người và các kỹnăng hành vi

- Kiểm tra và giám sát:

Kiểm tra là xem xét việc thực hiện theo quy định, còn giám sát là theo dõi

về mục đích và việc làm Về bản chất, giám sát là một hình thức quản lí trựctiếp: thu thập thông tin liên tục, phân tích thông tin để đưa ra những quyết định,những giải pháp hợp lý để giải quyết vấn đề Giám sát còn có nghĩa là trong khithực hiện, người giám sát xem xét và tìm ra các vấn đề rồi cùng với người đượcgiám sát và những người có liên quan tìm cách giải quyết các vấn đề đó

1.2.6 Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục là một loại quản lý xã hội Dựa vào khái niệm “quản lý”

một số tác giả đã đưa ra khái niệm về quản lý giáo dục như sau:

Học giả nổi tiếng Kônđacốp.M.I: “Quản lý giáo dục là tập hợp những biệnpháp tổ chức, cán bộ, kế hoạch hoá, tài chính, cung tiêu nhằm đảm bảo vậnhành bình thường của các cơ quan trong hệ thống giáo dục, để tiếp tục phát triển

và mở rộng hệ thống cả về mặt số lượng lẫn chất lượng” [19]

Khuđôminxky.P.V cho rằng: “Quản lý giáo dục là tác động có hệ thống,

có kế hoạch, có mục đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau để tất cả cáckhâu của hệ thống giáo dục nhằm đảm bảo việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa chothế hệ trẻ, đảm bảo sự phát triển toàn diện và hài hoà của họ” [17]

Đặng Quốc Bảo trong bài giảng “Những vấn đề cơ bản về Quản lý giáodục" có nêu: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là điều hành, phối hợp cáclực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của

xã hội Ngày nay, với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáodục không chỉ giới hạn cho thế hệ trẻ mà cho mọi người Cho nên quản lý giáodục được hiểu là sự điều hành hệ thống giáo dục quốc dân” [2]

Phạm Viết Vượng cho rằng: “Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là

tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để đào tạo lớp thanh niên thông minh,sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và

xã hội” [8]

Đỗ Ngọc Đạt trong giáo trình: “Tổ chức nghiên cứu trong Quản lý giáodục” có ghi: “Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủthể quản lý lên đối tượng quản lý trong hệ thống giáo dục, sử dụng tốt nhất tiềmnăng và điều kiện nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã đề ra theo đúng luật định

trong một môi trường luôn biến động.

1.2.7 Quản lý nhà trường

Trường học là đơn vị cơ sở trong hệ thống giáo dục quốc dân; là nơi diễn racác hoạt động giáo dục toàn diện cho các tập thể học sinh, sinh viên Trường họcđược thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân và có con dấuriêng Quản lý trường học là một bộ phận của quản lý giáo dục, được xác địnhtrong một đơn vị cơ sở cụ thể, đó là trường học

Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục nói chung và quản lý trườnghọc nói riêng là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luậtcủa chủ thể quản lý nhằm làm cho hệ giáo dục vận hành theo đường lối và nguyên

lý giáo dục của Đảng, Việt Nam thực hiện các tính chất của nhà trường XHCNViệt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học thế hệ trẻ, đưa thế hệ trẻ tớimục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất” [14]

Theo Nguyễn Minh Đạo: “Bản chất của việc quản lý quản lý nhà trường làquản lý hoạt động dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái nàysang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục” [12]

Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáodục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vậnhành theo nguyên lý giáo dục của Đảng để tiến tới mục tiêu đào tạo đối vớingành giáo dục, đối với thế hệ trẻ và đối với từng học sinh” [14]

Bản chất của quản lý trường học là hệ thống những tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm làm cho trường học vận hành theo đườnglối và nguyên lý giáo dục của Đảng để thực hiện thắng lợi mục tiêu đào tạo củangành giáo dục giao phó cho nhà trường

Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp HS phát triển toàn diện về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhâncách con người Việt Nam XHCN, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân,

chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham giaxây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Vì vậy, quản lý trườngphổ thông là phải quản lý toàn diện: quản lý hành chính, quản lý nhân sự, tàichính, cơ sở vật chất, dạy học, giáo dục, kể cả sinh hoạt ngoài giờ lên lớp củahọc sinh

1.2.8 Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ trường học

Kiểm tra nội bộ là một chức năng đích thực của quản lý trường học, làkhâu đặc biệt quan trọng trong chu trình quản lý, đảm bảo tạo lập mối liên hệngược thường xuyên, kịp thời giúp người quản lý (hiệu trưởng) hình thành cơchế điều chỉnh hướng đích trong quá trình quản lý

Trong chu trình quản lý, hoạt động kiểm tra được xếp vào vị trí thứ tư saucác khâu: kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo Tuy nhiên, hoạt động kiểm tra lại là tiền

đề cho một chu trình quản lý mới

Hình 1: Sơ đồ vị trí của kiểm tra trong chu trình quản lý

: Biểu thị mối liên hệ và tác động trực tiếp

: Biểu thị mối liên hệ gián tiếp trong quá trình quản lý

Kiểm tra nội bộ trường học là một công cụ sắc bén góp phần tăng cường

hiệu lực quản lý Kiểm tra, đánh giá chính xác, chân thực sẽ có tác dụng giúp

hiệu trưởng xác định mức độ, giá trị, các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện

Chỉ đạo

Kế hoạch

Tổ chức

các nhiệm vụ của cá nhân, bộ phận từ đó tìm ra được những nguyên nhân và

đề ra những giải pháp điều chỉnh có hiệu quả Ngoài ra, kiểm tra nội bộ có tácđộng tới ý thức, hành vi và hoạt động của người lao động, nâng cao tinh thầntrách nhiệm, động viên, thúc đẩy họ thực hiện nhiệm vụ, uốn nắn, giúp đỡ sửachữa sai sót, khuyết điểm và tuyên truyền kinh nghiệm giáo dục tiên tiến Kiểmtra, đánh giá đảm bảo khách quan, công bằng sẽ dẫn tới việc tự kiểm tra, đánhgiá tốt của đối tượng cần kiểm tra

Quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ được hiểu là những tác động có hệthống, khoa học, có ý thức và có mục tiêu của chủ thể quản lý lên đối tượngquản lý là quá trình kiểm tra ở các cơ sở giáo dục

Nội dung quản lý công tác kiểm tra nội bộ trường học:

- Lập kế hoạch công tác kiểm tra nội bộ: đây là hoạt động cơ bản nhất củaquản lý hoạt động kiểm tra, kế hoạch đặt cơ sở cho vấn đề tổ chức, định biên lựclượng, lựa chọn nội dung, phương pháp, điều kiện phương tiện, kiểm tra, đánhgiá kết quả

- Tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra nội bộ: Chính là phương thức bốtrí, sắp xếp, sử dụng một cách tối ưu nguồn lực con người, phương tiện vật chất

kỹ thuật để đạt mục tiêu quản lý mong muốn

- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch kiểm tra nội bộ: Chức năng này mang tínhchất tác nghiệp, phối hợp với các lực lượng kiểm tra, tập trung thống nhất điềukiện hoạt động

- Kiểm tra, đánh giá công tác kiểm tra nội bộ: Chính là hệ thống nhữnghoạt động đánh giá, phát hiện điều chỉnh mục tiêu

- Hiệu trưởng kiểm tra công việc, hoạt động của CBGV và những điềukiện, phương tiện phục vụ dạy học và giáo dục

- Việc tự kiểm tra trong nội bộ trường học: Kiểm tra việc thực hiện cácnhiệm vụ của nhà trường

Hiệu trưởng nhà trường phải chỉ đạo kiểm tra thường xuyên và có kế hoạch,biết biến quá trình kiểm tra thành quá trình tự kiểm tra của tất cả cán bộ giáoviên.

1.3 Nội dung hoạt động kiểm tra nội bộ trường học

Hiệu trưởng trường tiểu học có trách nhiệm kiểm tra toàn bộ công việc,hoạt động, mối quan hệ, kết quả của toàn bộ quá trình dạy học, giáo dục vànhững điều kiện, phương tiện của nó không loại trừ mặt nào Song trên thực tế,kiểm tra nội bộ trường học cần tập trung vào các nội dung chính không tách rờinhau mà liên quan chặt chẽ với nhau như sau:

1.3.1 Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục và phổ cập giáo dục

- Thực hiện chỉ tiêu về số lượng HS từng khối lớp và toàn trường: duy trì

sĩ số, tỷ lệ HS bỏ học, lên lớp, lưu ban

- Thực hiện chỉ tiêu kế hoạch về số lượng, chất lượng phổ cập giáo dục

TH ở từng khối lớp và toàn trường

1.3.2 Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của kế hoạch đào tạo

- Thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

- Chất lượng dạy học và giáo dục

+ Chất lượng giáo dục đạo đức, lối sống:

* Thực hiện đúng chương trình giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh ở các khối lớp thông qua các giờ lên lớp, hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp, công tác chủ nhiệm

* Việc kết giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội

* Kết quả việc đánh giá đạo đức, hạnh kiểm HS

+ Chất lượng giáo dục văn hóa, khoa học kỹ thuật:

* Thực hiện kế hoạch theo chương trình, sách giáo khoa ở từng khối lớp

* Thực hiện quy chế chuyên môn, nền nếp dạy học: thực hiện thời khóabiểu, kiểm tra, chấm bài,

* Việc đổi mới phương pháp dạy - học của GV và HS

* Việc bồi dưỡng HS có năng khiếu và giúp đỡ phụ đạo HS diện yếu,kém

* Kết quả học tập của HS (kiến thức, kỹ năng, thái độ) so với đầu vào.+ Chất lượng lao động kỹ thuật tổng hợp, hướng nghiệp, dạy nghề: Thựchiện kế hoạch giảng dạy, giáo dục, trình độ HS và kết quả đạt được

+ Chất lượng giáo dục sức khỏe, thể dục, vệ sinh

+ Chất lượng giáo dục thẩm mỹ

1.3.3 Kiểm tra việc xây dựng đội ngũ

1.3.3.1 Kiểm tra hoạt động của các tổ, khối chuyên môn:

+ Kiểm tra công tác quản lý của tổ trưởng

+ Kiểm tra hồ sơ tổ: kế hoạch của tổ, các loại sổ sách, sổ biên bản, SKKN

và công tác tự bồi dưỡng

+ Nề nếp sinh hoạt tổ, chế độ dự giờ, thăm lớp, hội giảng

+ Sử dụng, phân công GV, nhân viên, công tác bồi dưỡng về chuyên mônnghiệp vụ và tự bồi dưỡng của các thành viên trong tổ, nhóm chuyên môn

+ Việc thực hiện quy chế chuyên môn

+ Vấn đề thực hiện chế độ chính sách, cải thiện đời sống GV

1.3.3.2 Kiểm tra giáo viên:

+ Kiểm tra về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống:

* Nhận thức tư tưởng, chính trị

* Chấp hành chính sách pháp luật của Nhà nước

* Việc chấp hành quy chế của ngành, quy định của cơ quan, đơn vị, bảođảm số ngày, giờ công lao động

* Đạo đức, nhân cách, lối sống, ý thức đấu tranh chống các biểu hiện tiêucực, sự tín nhiệm trong đồng nghiệp, phụ huynh, HS, nhân dân.

* Tinh thần đoàn kết, tính trung thực trong công tác, quan hệ đồng nghiệp,thái độ phục vụ nhân dân và HS

* Tinh thần học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tay nghề, ýthức trách nhiệm thực hiện quy chế chuyên môn

+ Kiểm tra về kết quả giảng dạy: Điểm kiểm tra hoặc kết quả đánh giámôn học của HS từ đầu năm đến thời điểm kiểm tra, khảo sát của cán bộ kiểmtra

1.3.4 Kiểm tra công tác xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, tài chính

- Đảm bảo các tiêu chuẩn về lớp học, bàn ghế, bảng, ánh sáng, vệ sinh

- Sử dụng và bảo quản hợp lý CSVC, TBDH: đồ dùng dạy học, phòng thínghiệm, dụng cụ thể thao, thư viện, vườn trường, sân bãi tập, phòng chức năng,phòng nghe nhìn, nhà để xe

- Cảnh quan sư phạm của trường: Cổng trường, tường rào, đường đi, vườnhoa, cây xanh, công trình vệ sinh, hệ thống cấp thoát nước, lớp học sạch đẹp,đảm bảo vệ sinh môi trường, đảm bảo môi trường sư phạm

1.3.5 Công tác tự kiểm tra của hiệu trưởng

- Công tác kế hoạch (kế hoạch hóa): Xây dựng, chỉ đạo và thực hiện kếhoạch chung và từng bộ phận (gồm 3 loại kế hoạch chính: kế hoạch dạy học vàgiáo dục trên lớp, kế hoạch giáo dục ngoài giờ lên lớp, kế hoạch giáo dục laođộng) theo cả năm, từng tháng, từng tuần

Hiệu trưởng tự kiểm tra - đánh giá công tác kế hoạch của mình bao gồm:Thu thập, xử lý thông tin, xác định mục tiêu, phân hạng ưu tiên, tìm phương án,giải pháp thực hiện mục tiêu, soạn thảo, thông qua truyền đạt kế hoạch

- Công tác tổ chức - nhân sự: Hiệu trưởng tự kiểm tra - đánh giá về: xâydựng, sử dụng bộ máy, quy định chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và sự phốihợp, quan hệ từng bộ phận, cá nhân, lựa chọn, phân công cán bộ, GV, cung cấpkịp thời những điều kiện, phương tiện cần thiết, khai thác tiềm năngcủa tập thể

sư phạm và cá nhân cho việc thực hiện kế hoạch đã đề ra

- Công tác chỉ đạo: Hiệu trưởng tự kiểm tra, đánh giá về các mặt: nắmquyền chỉ huy, hướng dẫn cách làm, điều hòa phối hợp (can thiệp khi cần thiết),kích thích động viên, bồi dưỡng cán bộ, GV trong hoạt động chỉ đạo các côngtác cụ thể trong trường như:

+ Chỉ đạo dạy học và giáo dục trong và ngoài lớp, công tác lao động, Văn

- Thể - Mỹ

+ Chỉ đạo công tác hành chính, quản trị trong trường:

* Công tác văn thư, hành chính, giáo vụ trong trường

* Hồ sơ, sổ sách trong nhà trường, lớp học, GV và HS

* Các chế độ công tác, sinh hoạt định kỳ của hiệu trưởng, phó hiệutrưởng, các tổ, khối chuyên môn, hội đồng giáo dục, ban đại diện cha mẹ HS

* Thời khóa biểu, lịch công tác hàng tuần, hàng tháng của trường

+ Chỉ đạo thi đua điểm và chỉ đạo xây dựng điển hình

+ Chỉ đạo việc thực hiện dân chủ hóa quản lý trường học: Thực hiện côngkhai về quản lý tài sản, tài chính, vốn tự có, tuyển sinh, lên lớp, tốt nghiệp, khenthưởng, kỷ luật, nâng lương, bổ nhiệm

+ Chỉ đạo và thực hiện phối hợp với tổ chức đảng, đoàn thể và huy độngcộng đồng tham gia xây dựng và quản lý nhà trường

- Công tác kiểm tra: Thực hiện kiểm tra nội bộ trường học và tự kiểm tramột cách thường xuyên, định kỳ theo kế hoạch để phát hiện, theo dõi, kiểm soát,động viên, uốn nắn, giúp đỡ kịp thời Mỗi năm học, hiệu trưởng phải kiểm tra

toàn diện ít nhất 1/3 tổng số giáo viên và tất cả GV còn lại được kiểm tra theochuyên đề.

- Ngoài ra, hiệu trưởng còn cần tự kiểm tra, đánh giá: Về lề lối làm việc,phong cách tổ chức và quản lý của chính mình, tự đánh giá khách quan phẩmchất, năng lực và uy tín của mình để tự điều chỉnh cho phù hợp với yêu cầu,chuẩn mực của người quản lý trường học

1.4 Đối tượng kiểm tra nội bộ trường học

Đối tượng của kiểm tra nội bộ là tất cả các thành tố cấu thành hệ thống sưphạm nhà trường, sự tương tác giữa chúng tạo ra một phương thức hoạt độngđồng bộ và thống nhất nhằm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và đào tạo trongnhà trường

Đối tượng chủ yếu của kiểm tra nội bộ trường học gồm:

- Cán bộ, giáo viên

- Học sinh

- Cơ sở vật chất, thiết bị

- Kết quả dạy học và giáo dục

1.5 Chức năng của kiểm tra nội bộ trường học

Chức năng quản lý hoạt động kiểm tra nội bộ theo nghĩa chung nhất là:

- Chức năng ổn định, duy trì quá trình hoạt động kiểm tra cho phù hợp vớithực tế

- Chức năng đổi mới, phát triển quá trình hoạt động kiểm tra đáp ứng với

xu thế đổi mới của công tác quản lý giáo dục

1.6 Nguyên tắc kiểm tra nội bộ trường học

Kiểm tra nội bộ về thực chất là kiểm tra tác nghiệp, là hoạt động tự kiểmtra của nhà trường Chúng bao gồm các nguyên tắc sau:

1.6.1 Nguyên tắc pháp chế

Hiệu trưởng là người đại diện của nhà nước quyết định các vấn đề liênquan đến đơn vị mà mình quản lý Quyết định của hiệu trưởng phải được coi là

“tiếng nói” của pháp luật Người chống lại quyết định kiểm tra là chống lại phápluật Hiệu trưởng nếu lợi dụng kiểm tra để thực hiện ý đồ cá nhân thì chính hiệutrưởng vi phạm nguyên tắc này

1.6.2 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích

Phải xác định mục đích của công tác kiểm tra, xác định mức độ chấp hànhpháp luật, chấp hành nội qui, qui định của Ngành, của trường; mức độ thực hiệnquy chế chuyên môn, thực hiện mục tiêu, kế hoạch của trường, của tổ chuyênmôn; mức độ hoàn thành nhiệm vụ được giao của các đơn vị và cá nhân trongtrường Từ đó nâng cao được ý thức trách nhiệm của mỗi thành viên trong nhàtrường góp phần cao chất lượng giáo dục

Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất phải hướng vào việcnâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra nội bộ trường học, gắn chất lượng hoạtđộng kiểm tra nội bộ trường học với nâng cao chất lượng giáo dục trong nhàtrường và nâng cao năng lực quản lý của hiệu trưởng

1.6.3 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học

Việc đề ra các biện pháp phải thực sự khoa học phải xuất phát điểm từ quátrình vận động phát triển của sự vật hiện tượng Các biện phải phải tôn trọng cácnguyên lý giáo dục chung và các nguyên tắc của công tác kiểm tra đánh giá Cácbiện pháp đề ra phải phù hợp với các đối tượng được kiểm tra, phù hợp với điềukiện hoàn cảnh của các đơn vị

Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất phải tác động lên toàn

bộ quá trình giáo dục và đào tạo , quá trình quản lý của nhà trường, đồng thời,tác động lên cả hệ thống chính sách, các điều kiện đảm bảo cho hoạt động sưphạm của nhà trường

1.6.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả

Qua các biện pháp đề ra làm sao cho công tác kiểm tra phải đánh giá đúngđối tượng, rút được những bài học, kinh nghiệm, tìm ra những giải pháp để thúcđẩy, nâng hiệu quả công tác của từng cá nhân, đơn vị và hiệu quả quản lý củanhà trường nhằm đạt các mực tiêu đã đề ra của năm học

Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất phải đem lại hiệu quảthiết thực trong việc nâng cao chất lượng hoạt động kiểm tra nội bộ trường học

1.6.5 Nguyên tắc dảm bảo tính khả thi

Việc bảo đảm tính khả thi của các biện pháp được đề ra là một yêu cầu rấtquan trọng được đặt ra trong suốt quá trình xây dựng các biện pháp Tất cả cácbiện pháp đề ra phải đảm bảo khả năng thực hiện được khi triển khai ở cáctrường Vì vậy trong quá trình đề ra các biện pháp phải có các quá trình tìmhiểu, điều tra, triển khai thí điểm chu đáo

Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp được đề xuất phải phù hợp với điềukiện Kinh tế - Xã hội của địa phương, với yêu cầu đổi mới GD&ĐT và QLGD

và điều kiện thực trạng của các trường tiểu học trên địa bàn huyện QuảngXương, tỉnh Thanh Hóa

1.7 Chất lượng kiểm tra nội bộ trường học

Chất lượng công tác kiểm tra nội bộ trường học là khái niệm mô tả về cáckết quả công tác kiểm tra nội bộ trường học đạt được so với mục tiêu đề ra

Mục tiêu QLGD có liên quan đến mục tiêu giáo dục nói chung và mụctiêu hoạt động của mỗi cơ sở giáo dục nói riêng, cho nên khi đánh giá chấtlượng QLGD của mộtcơ sở giáo dục nào đó cần phải dựa trên cơ sở chất lượnghoạt động giáo dục của cơ sở đó

Vì thế chất lượng công tác kiểm tra nội bộ có được khi:

- Thực hiện chức năng kế hoạch hoá một cách có chất lượng

- Thực hiện chức năng tổ chức một cách có chất lượng

- Thực hiện chức năng chỉ đạo một cách có chất lượng

- Thực hiện chức năng kiểm tra một cách có chất lượng [18]

1.8 Các yếu tố quản lý ảnh hưởng đến chất lượng công tác kiểm tra nội bộ

1.8.1 Yếu tố khách quan

- Các văn bản hướng dẫn kiểm tra nội bộ đặc biệt là quy chế của Ngànhchưa đầy đủ, thống nhất và đồng bộ Cơ chế tổ chức và hoạt động để giảiquyết các nội dung kết luận kiểm tra còn kìm hãm làm giảm tác dụng củakiểm tra

- Nguồn lực tài chính và vật chất dành cho hoạt động kiểm tra còn hạn hẹp

- Quan niệm của các lực lượng tham gia giáo dục về kiểm tra chưa thựctheo hướng tích cực là kiểm tra để phát triển; nhiều chỗ nhiều nơi còn ngại kiểmtra vì họ hiểu một chiều là kiểm tra chỉ để phê bình, khiển trách

Có nhiều cách phân loại các phương pháp kiểm tra:

1.9.1 Ba phương pháp kiểm tra phổ biến:

- Phương pháp kiểm tra kết quả (chất lượng và hiệu quả dạy học và giáo

dục)

- Phương pháp kiểm tra phòng ngừa (dự đoán sai lệch, uốn nắn, điềuchỉnh)

- Phương pháp tự kiểm tra (tự xem xét đánh giá so với chuẩn mực)

Để kiểm tra nội bộ trường học theo các phương pháp trên, người hiệutrưởng cần sử dụng các phương pháp bổ trợ sau làm điều kiện, phương tiện thựchiện Đó là các phương pháp: quan sát, đàm thoại, phiếu điều tra chất lượng kiếnthức HS (nói, viết, thực hành); phân tích, tổng hợp tài liệu, hồ sơ và đối chiếuvới thực tế; tham gia các hoạt động giáo dục cụ thể

1.9.2 Các phương pháp kiểm tra cụ thể

1.9.2.1 Phương pháp kiểm tra hoạt động giảng dạy của giáo viên

+ Dự giờ (có lựa chọn, theo đề tài, song song nghiên cứu phối hợp một sốlớp, dự giờ có mục đích và mời các chuyên gia cùng dự )

+ Xem xét, kiểm tra các tài liệu khác nhau: Sổ sách, hồ sơ cá nhân (giáo

án, kế hoạch cá nhân, lịch báo giảng, sổ điểm )

+ Đàm thoại với GV (về thực hiện chương trình, phương pháp giảng dạy,

sự chuyên cần và tiến bộ của HS )

1.9.2.2 Phương pháp kiểm tra chất lượng kiến thức, kỹ năng của học sinh:

+ Kiểm tra nói, viết, thực hành

+ Nghiên cứu và phân tích vở HS

+ Kiểm tra kỹ năng HS trong việc làm bài tập

1.9.2.3 Phương pháp kiểm tra quá trình giáo dục học sinh trong các giờ lên lớp.

Khi dự giờ hiệu trưởng cần định hướng nhận xét về:

Tham gia của học sinh vào các hoạt động ngoại khóa, kỹ thuật bộ môn,các hình thức câu lạc bộ, sân chơi bộ môn, thể dục, thể thao, văn nghệ

Để kiểm tra, đánh giá mức độ được giáo dục của học sinh một cách kháchquan, hiệu trưởng phải dùng phương pháp tiếp cận phức hợp và phải đi vào hoạtđộng thực tế

1.9.2.4 Phương pháp phòng ngừa:

Có tầm quan trọng trong hệ thống kiểm tra sư phạm Nhiệm vụ của nó làphòng ngừa những khuyết điểm có thể có, giúp đỡ kịp thời người giáo viên Cóhai hình thức kiểm tra phòng ngừa: hình thức tập thể và hình thức cá nhân

Ngoài các phương pháp nêu trên, ngày nay người ta còn sử dụng niềuphương pháp xử lý bằng máy tính, toán học, lôgíc học Tùy từng đối tượng,người quản lý phải biết sử dụng linh hoạt các phương pháp phục vụ cho mụcđích kiểm tra của mình nhằm mang lại hiệu quả cao nhất Ngày nay bằng nhữngphương tiện thông tin hiện đại, để kiểm tra người ta có thể sử dụng rất nhiềuphương tiện: máy tính, mạng Email

Tiểu kết chương 1

Kiểm tra nội bộ có vai trò và ý nghĩa hết sức quan trọng, là một chức năngkhông thể thiếu của quản lí nhà trường Vì vậy, trong chương 1 chúng tôi tậptrung nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý công tác kiểm tra nội bộ, từ đó địnhhướng cho việc khảo sát thực trạng công tác kiểm tra nội bộ trường học của cáctrường TH huyện Quảng Xương - tỉnh Thanh Hóa và đề xuất các biện pháp quản

lý công tác kiểm tra nội bộ trường học của các trường tiểu học trên địa bàn huyệntrong chương 2 và 3 của luận văn

CHƯƠNG II

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA NỘI BỘ TRƯỜNG TIỂU

HỌC Ở HUYỆN QUẢNG XƯƠNG, TỈNH THANH HÓA

2.1 Khái quát về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, dân số và nguồn nhân lực huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư

Quảng Xương là huyện đồng bằng ven biển có diện tích đất tự nhiên227,63 km2, cách thành phố Thanh Hoá 8 km về phía Nam Phía Đông giáp BiểnĐông, phía Tây giáp huyện Nông Cống, phía Nam giáp huyện Tĩnh gia và phíaBắc giáp thành phố Thanh Hóa Có đường Quốc lộ 1A, Quốc lộ 45, 47, tỉnh lộ

số 4 đi qua

Dân số tại thời điểm tháng 9 năm 2011 là: 279.319 người

Sản xuất nông, lâm, thuỷ sản được xem là mũi nhọn của huyện, từ lâuQuảng Xương đã được coi là vựa lúa lớn của tỉnh Thanh Hoá

2.1.2 Đặc điểm kinh tế-xã hội

Đảng bộ lần thứ 23 đánh giá, sau 10 năm, thu nhập bình quân tăng lên 2,5lần, kinh tế của huyện đang có những chuyển biến tích cực

Dưới sự lãnh đạo của Ban chấp hành Đảng bộ, nhân dân trong huyện đãtích cực phát huy những tiềm năng, lợi thế, khắc phục khó khăn, hoàn thànhnhiệm vụ Những tiến bộ khoa học, kỹ thuật được áp dụng trong sản xuất nôngnghiệp Nông thôn đang từng bước công nghiệp hóa và hiện đại hóa Nhiều nămnay mức sống của người dân được nâng lên, kinh tế tăng trưởng khá, an ninh,chính trị, trật tự xã hội luôn ổn định

Tính đến tháng 12/2011, tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt 13% Trong đó:Nông, Lâm, Thuỷ sản đạt 44%; Công nghiệp xây dựng đạt 24%; Dịch vụ thươngmại đạt 32% Thu nhập bình quân đầu người ước đạt 15 triệu đồng/người/năm(Nguồn: Báo cáo số 345/BC-UBND ngày 18/12/2011 của UBND huyện QuảngXương về tình hình thực hiện nhiệm vụ Kinh tế - Xã hội, Quốc phòng - An ninhnăm 2011; Mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm năm 2012)

2.2 Thực trạng giáo dục tiểu học huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa.

2.2.1 Khái quát chung về tình hình giáo dục trên địa bàn huyện.

Với những mục tiêu và giải pháp cụ thể, trong những năm qua, giáo dụcQuảng Xương đã có những bước đi ổn định và vững chắc Từ năm 2003 đếnnay, chất lượng giáo dục toàn diện được quan tâm và đạt được kết quả tương đốicao

Thực hiện cuộc vận động "Hai không" của Bộ GD&ĐT, tỷ lệ HS yếu kém

và HS cần cố gắng trong việc rèn luyện đạo đức ngày càng nhiều Chất lượngthực được quan tâm Công tác đánh giá, cho điểm đã đúng mức hơn Ngành đã

tổ chức rà soát số HS yếu kém và số HS ngồi sai lớp để có những biện pháp phùhợp Tổ chức phụ đạo cho số HS yếu kém không thu tiền là một trong nhữnggiải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Tình hình giáo dục huyện Quảng Xương những năm qua đã có nhiều khởisắc, các bậc học, ngành học từng bước đạt được kết quả khả quan Tuy nhiên,bên cạnh đó cũng gặp nhiều khó khăn như: Đời sống, mức thu nhập của nhândân địa phương còn thấp; Một bộ phận cha mẹ HS đi làm ăn xa; Cơ sở vật chất,trang thiết bị dạy học còn thiếu thốn; Công tác quản lý giáo dục (QLGD) các bậchọc, ngành học còn nhiều hạn chế Đây là thách thức lớn cho các cấp lãnh đạoĐảng, Chính quyền huyện nói chung và cho ngành GD&ĐT huyện QuảngXương trong những năm tiếp theo

2.2.2 Quy mô học sinh và mạng lưới trường lớp.

Trong những năm qua, ngành Giáo dục huyện Quảng Xương đã có nhiều

cố gắng và lớn mạnh không ngừng với đầy đủ các bậc học, cấp học từ mầm nonđến THPT Đến năm học 2011-2012 số lượng các ngành học, bậc học của ngànhGiáo dục Quảng Xương như sau:

Bảng 1: Quy mô trường, lớp, HS năm học 2011 - 2012

- Ngành học mầm non: Có 41 trường với 402 lớp, mẫu giáo 5 tuổi là 138lớp, tổng số cháu huy động ra lớp 11.936 Theo Thông tư 71/2007 có 33 trườnghạng 1 còn lại hạng 2.

- Bậc tiểu học: Có 42 trường với tổng số 652 lớp; số HS: 19.173; tỷ lệ HS29,4 em/ lớp Theo thông tư 35 có 8 trường có số học sinh trên 18 lớp xếptrượng hạng II, còn lại 36 trường đều dưới 18 lớp xếp trường hạng III

- Bậc THCS: Có 42 trường Theo thông tư 35 cả 42 trường đều dưới 18lớp xếp hạng III

Các trường TH Quảng Lĩnh, TH Quảng Phúc, THCS Quảng Ninh, THCSQuảng Định có từ 6 đến 8 lớp

- Bậc THPT: Theo thông tư 35 các trường THPT Quảng Xương I (34 lớp)hạng 1, THPT Quảng Xương II (36 lớp) hạng 1, THPT Quảng Xương III (38lớp) hạng 1, THPT Quảng Xương IV (33 lớp) hạng 1, trường THPT Dân lậpNguyễn Huệ (7 lớp) xếp hạng III

- Trung tâm GDTX: Hiện có 8 lớp với tổng số HS là 320 em, CBGVNVlà: 27 người, trong đó quản lý: 3 người, GVNV: 24 người Trình độ chuyên môn100% chuẩn và trên chuẩn Trong đó có 03 Thạc sĩ

2.2.3 Chất lượng và hiệu quả giáo dục.