Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông quận 10 thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Tuy nhiên, hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học của cấphọc vẫn còn một số hạn chế như: Việc đổi mới phương pháp dạy học chưathực sự có chiều sâu, chưa thường xuyên, liên tục, c

LỜI CẢM ƠN

Với sự tri ân sâu sắc và tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lời cám

ơn đến các Giáo sư, phó Giáo sư, Tiến sĩ và quý thầy cô trường Đại học Vinh

đã giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu vàhoàn thành luận văn này

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS TS.Đinh Xuân Khoa, người đã tận tình, trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tác giảnghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, cán bộ chuyênviên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh, các đồng chí Hiệutrưởng, cán bộ quản lý và giáo viên các trường trung học phổ thông Quận 10,Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong suốt quá trìnhthực hiện đề tài

Tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đãgiúp đỡ và động viên cho tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu thực hiện

MỤC LỤC

Mở đầu 5

Chương 1 Cơ sở lý luận của đề tài 9

1.1 Tổng quan vấn nghiên cứu 9

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 12

1.3 Một số vấn đề về hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông 17

1.4 Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông 19

Chương 2 Cơ sở thực tiễn của đề tài 31

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục của Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 31

2.2 Thực trạng hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 41

2.3 Đánh giá chung về hoạt động dạy học của các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 69

2.4 Nguyên nhân của thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 71

Chương 3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 75

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10 75

3.2 Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh 77

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 103

Kết luận và kiến nghị 105

Danh mục các tài liệu tham khảo 108

Phụ lục 110

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 2.1 Đội ngũ cán bộ quản lý các trường trung học phổ thông Quận10 năm học 2011 – 2012 43

2 2.2 Đội ngũ tổ trưởng chuyên môn các trường trung học phổ

3 2.3 Đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông Nguyễn Du năm học 2011 – 2012 45

4 2.4 Đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông Nguyễn Khuyến năm học 2011 – 2012 46

5 2.5 Đội ngũ giáo viên trường trung học phổ thông Nguyễn An

6 2.6 Số cán bộ – giáo viên chuyển công tác các trường trung học phổ thông Quận 10 năm học 2011 – 2012 47

7 2.7 Khảo sát phương pháp dạy học của giáo viên các trường

8 2.8 Nhận thức của giáo viên về việc quản lý dạy học của hiệu trưởng các trường trung học phổ thông Quận 10 50

9 2.9 Ý kiến của giáo viên nhận xét về căn cứ của hiệu trưởng khi phân công giảng dạy 53

10 2.10 Ý kiến của cán bộ quản lý về các nội dung quản lý công tác

11 2.11 Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về nội dung quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên 56

12 2.12 Thực trạng Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo việc soạn bài, chuẩn

13 2.13 Thực trạng hiệu trưởng quản lý giờ lên lớp của giáo viên 59

14 2.14 Thực trạng hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá giáo viên 62

15 2.15 Điểm chuẩn đầu cấp vào các trường trung học phổ thông Quận 10 64

16 2.16 Xếp loại hạnh kiểm của học sinh các trường trung học phổ thông Quận 10 trong 3 năm gần đây 65

17 2.17 Xếp loại học lực của học sinh các trường trung học phổ

18 2.18 Thống kê tỷ lệ học sinh tốt nghiệp ở các trường trung học phổ thông Quận 10 trong 3 năm gần đây 67

19 2.19 Thống kê tỷ lệ phần trăm học sinh ở lại lớp, bỏ học ở các trường trung học phổ thông Quận 10 trong 3 năm gần đây 68

20 3.1 Kết quả khảo sáttính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp 104

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ

1 1.1 Mô hình nhiệm vụ của hoạt động dạy học 18

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong thời đại của cách mạng khoa học – công nghệ, tri thức đang trởthành động lực chính của sự phát triển Hầu hết các quốc gia trên thế giới đềukhẳng định nguồn lực con người là quan trọng nhất; giáo dục là con đường cơbản nhất để phát huy nguồn lực con người, phục vụ cho sự phát triển nhanh

và bền vững Đặc biệt, đối với các nước đang phát triển, bên cạnh những thời

cơ và thuận lợi, luôn phải đối mặt với những thách thức, khó khăn trong quátrình tìm kiếm các giải pháp cho phát triển thì giáo dục và đào tạo được xem

là nhân tố quyết định sự thành bại của mỗi quốc gia

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã xác định mục tiêu xây dựng nướcViệt Nam xã hội chủ nghĩa dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn

minh Trong đó, một trong các đột phá chiến lược đến năm 2020 đó là “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ”.[2]

Về định hướng phát triển, đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Đại hội

Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong

đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Đổi mới cơ chế tài chính giáo dục Thực hiện kiểm định

chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các bậc học Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội.” [2]

Như vậy, phát triển giáo dục và đào tạo đã trở thành mục tiêu chiếnlược của sự nghiệp phát triển đất nước, nguồn nhân lực cao là yếu tố quyếtđịnh đảm bảo cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững Đội ngũ lãnh đạo,cán bộ quản lý giáo dục là lực lượng quan trọng và là khâu then chốt trongquá trình đổi mới giáo dục Để đạt được mục tiêu này, vấn đề cấp thiết đặt racho giáo dục là phải tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mớinội dung, phương pháp dạy và học, đồng thời đổi mới công tác quản lý nhằmđáp ứng đòi hỏi ngày càng cao về nguồn nhân lực trong chính sách phát triểnkinh tế – xã hội

Quận 10 là một trong những quận trung tâm của Thành phố Hồ ChíMinh Quy mô giáo dục của quận được giữ vững, các loại hình trường lớpđược mở rộng, cơ sở vật chất được tăng cường Các cán bộ quản lý đã thựchiện nhiều biện pháp phong phú để chỉ đạo, điều hành hoạt động dạy học ởcác trường trung họp phổ thông, giữ nề nếp, kỷ cương, thực hiện có chấtlượng nội dung, chương trình dạy học, đảm bảo đúng mục tiêu giáo dục Điều

đó đã làm cho chất lượng dạy học của cấp trung học phổ thông từng bướcđược nâng lên

Tuy nhiên, hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học của cấphọc vẫn còn một số hạn chế như: Việc đổi mới phương pháp dạy học chưathực sự có chiều sâu, chưa thường xuyên, liên tục, chưa thành nhu cầu củagiáo viên; một bộ phận học sinh vẫn hạn chế về khả năng tự học, chưa tíchcực phấn đấu vươn lên trong học tập, việc kiểm tra đánh giá học sinh vẫnchưa sát với chất lượng thực tế; nguồn nhân lực qua đào tạo chưa thật sự đápứng được nhu cầu xã hội; hiệu trưởng các trường trung học phổ thông có rấtnhiều cố gắng, nỗ lực tìm các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học

song vẫn còn nhiều lúng túng trong quản lý hoạt động dạy học, đặc biệt là liên

hệ giữa cơ sở lý luận và thực tiễn

Trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về quản lýhoạt động dạy học ở các bậc học, các địa phương khác nhau, song ở Quận 10,Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa có đề tài nghiên cứu về quản lý hoạt độngdạy học đối với các trường trung học phổ thông để có thể đề xuất các giảipháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học

Với những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh” làm luận văn tốt nghiệp.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng caochất lượng dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố HồChí Minh

3 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3 1 Khách thể và đối tượng nghiên cứu.

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng dạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thànhphố Hồ Chí Minh sẽ được nâng cao nếu áp dụng đồng bộ hệ thống giải pháp

do chúng tôi đề xuất

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trườngtrung học phổ thông

5 2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng về quản lý hoạt động dạyhọc ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

5 3 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hoạt độngdạy học ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

6 Phương pháp nghiên cứu.

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Phương pháp toán thống kê

7 Cấu trúc của luận văn

Nội dung luận văn gồm có ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2 Cơ sở thực tiễn của đề tài

Chương 3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học

ở các trường trung học phổ thông Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước về quản lý hoạt động dạy học

Năm 1945, Bác Hồ đã viết: “Sự học tập trong nhà trường có ảnh hưởngrất lớn cho tương lai của thanh niên và thanh niên là tương lai của nước mình

Vì vậy phải biết dạy cho học trò biết yêu nước thương nòi phải dạy cho họ

có ý chí tự lập tự cường, quyết không chịu thua kém ai, quyết không chịu làm

nô lệ”.[12]

Đảng và Nhà nước ta đặc biệt coi trọng lĩnh vực giáo dục Đại hộiĐảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định: “Phát triển giáo dục là quốc sáchhàng đầu” Luật giáo dục nêu rõ: “Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầunhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.” và “Mục tiêugiáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, trithức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất vànăng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc.”

Nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả như: Trần Kiểm, PhạmMinh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, đã được vận dụng và mang lại một số hiệuquả nhất định trong quản lý nói chung, quản lý dạy học nói riêng Rất nhiềutài liệu đề cấp đến nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên như xác địnhđầy đủ nội dung hoạt động chuyên môn, xây dựng hoàn thiện quy chế đánhgiá, xếp loại chuyên môn của giáo viên; tổ chức đánh giá, xếp loại chuyênmôn của giáo viên Tác giả Trần Bá Hoành đề cập đến việc đổi mới phương

pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm, phát triển các phương pháp dạy họctích cực, tăng cường phương pháp tự học, phát huy tính sáng tạo… trong việcđổi mới phương pháp dạy học trong trường phổ thông Trong dự thảo chiếnlược giáo dục Việt Nam đến năm 2020, đối với hoạt động dạy học, Bộ Giáodục và Đào tạo đã đề ra giải pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, biến quátrình học tập thành quá trình tự học có hướng dẫn và quản lý của giáo viên.

Cùng với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục trong cả nướcthực hiện các công trình nghiên cứu về giáo dục, tổ chức nhiều hội thảo bàn

về quản lý giáo dục, hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục,chất lượng dạy học Bên cạnh đó, còn có rất nhiều luận văn thạc sĩ nghiên cứucác đề tài về quản lý hoạt động dạy học với phạm vi và địa bàn nghiên cứukhác nhau

Từ lâu, vấn đề nâng cao chất lượng dạy và học được các nhà nghiêncứu quan tâm Các công trình nghiên cứu cho thấy vai trò quan trọng củaquản lý hoạt động dạy học trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở tất cả cáccấp học, bậc học Đây cũng là một trong những tư tưởng mang tính chiến lượcđối với phát triển giáo dục ở nước ta

Hiện nay, đất nước đang trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội,phấn đấu đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theohướng hiện đại Việc tìm ra các biện pháp quản lý để nâng cao chất lượng dạyhọc và phù hợp với xu thế toàn cầu hóa là vấn đề quan tâm chung của toàn xãhội, đặc biệt là các nhà nghiên cứu giáo dục

1.1.2 Các nghiên cứu ở ngoài nước về quản lý hoạt động dạy học

Từ xa xưa vấn đề dạy học đã được nhiều nhà triết học đồng thời là nhàgiáo dục ở cả phương Đông và phương Tây đề cập đến Ở phương Đông,Khổng Tử (551 – 479 trước công nguyên) – triết gia nổi tiếng, nhà giáo dục

lỗi lạc của Trung Hoa cho rằng giáo dục là một thành tố không thể thiếu đượccủa mỗi dân tộc Về phương pháp giáo dục, ông coi việc tự học, tự tu luyện,phát huy tính tích cực sáng tạo, năng lực nội sinh, dạy học sát đối tượng, cábiệt hóa đối tượng, kết hợp học với hành, lý thuyết gắn với thực tiễn, pháttriển động cơ, hứng thú, ý chí của người học.

Ngay sau chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản một nước bại trận đãnhận thức rõ ràng điều kiện phát triển của nước mình chính là con người Họ

đã nhận thức rất tốt vai trò của giáo dục đối với sự phát triển của đất nước.Với điều kiện thiếu thốn về tài nguyên, Nhật Bản đã đầu tư rất lớn cho giáodục Ngay từ những năm 1946 với 28% ngân sách, đến năm năm 1950 họ tiếptục đầu tư đến 32% ngân sách cho giáo dục và ổn định cho đến nay

Ở phương Tây, Xôcrat (469 – 339 trước CN) cho rằng để nâng cao hiệuquả dạy học cần có phương pháp giúp thế hệ trẻ từng bước tự khẳng định, tựphát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý J A Cômenxki (1592 – 1670)– nhà giáo dục vĩ đại của dân tộc Séc và của thế giới đã đưa ra các nguyên tắcdạy học như: nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảmbảo tính khoa học và tính hệ thống, đồng thời khẳng định hiệu quả dạy học cóliên quan đến chất lượng người dạy thông qua việc vận dụng có hiệu quả cácnguyên tắc dạy học Khi nghiên cứu về vai trò quản lý, các nhà lý luận quản

lý trên thế giới như: Frederich Wiliam Taylor (1856 –1915) – Mỹ, HenriFayol (1841 –1925) – Pháp, Max Weber (1864 –1920) – Đức đều khẳng địnhquản lý là khoa học, đồng thời là nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội.Trong bất kỳ lĩnh vực nào của xã hội, quản lý luôn giữ vai trò quan trọngtrong việc vận hành và phát triển

Các nhà nghiên cứu giáo dục Xô Viết trước đây khẳng định: Kết quảtoàn bộ hoạt động quản lý của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổchức đúng đắn và hợp lý hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên P V

Zimin, M I Konđakôp, N I Saxerđôtôp nghiên cứu quá trình lãnh đạo giảngdạy, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt độngquản lý của hiệu trưởng Tác giả V A Xukhomlinxki còn chỉ rõ tầm quantrọng của việc tổ chức dự giờ và đưa ra nhiều cách phân tích sư phạm bài dạycủa giáo viên.

Đối với Mỹ, một nước phát triển nhất thế giới, đã đầu tư rất lớn chogiáo dục, khoa học công nghệ để giữ vững vị trí hàng đầu trên trường quốc tế

Họ cho rằng, để có trường tốt nhất phải có giáo viên tốt nhất, cần thưởng công

và công nhận những giáo viên tốt nhất, đồng thời loại bỏ một cách nhanhchóng và công bằng một số ít người không đủ chuyên môn

Trên thực tế và trong lý luận, các nhà nghiên cứu giáo dục các nướctrên thế giới cũng như ở Việt Nam rất quan tâm nghiên cứu hoạt động dạyhọc, quản lý hoạt động dạy học để tìm và đưa ra nhiều biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học trong nhà trường ngày càng hữu hiệu và phù hợp với tiến bộcủa nhân loại

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Dạy học

Có rất nhiều quan niệm khác nhau về dạy và học Với quan niệm thôngthường dạy thế nào thì học thế ấy nên khái niệm dạy sẽ kéo theo khái niệmhọc Có quan niệm cho rằng dạy học là một nghề trong xã hội hay dạy học làhoạt động của thầy giáo trên lớp

Cũng có quan niệm cho rằng có việc học mới cần đến việc dạy nên nhucầu và cách học sẽ quyết định quá trình dạy Các quan niệm này đều nói vềvai trò của người giáo viên Các quan niệm như thế đều không đầy đủ Kháiniệm dạy, học được tâm lý học sư phạm, giáo dục học đề cập đến nhưnhững khái niệm xuất phát của tâm lý học sư phạm và giáo dục của nhàtrường

Lịch sử văn hóa phương Đông thường coi Khổng Tử là học giả đầu tiêncủa giáo dục Khổng Tử là người đầu tiên đưa ra phương pháp giáo dục khoahọc Cách dạy của ông là gợi mở để người học suy nghĩ, chứ không phải làgiảng giải nhiều lời.

Cố Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang đã viết “học là quá trình tự giác, tíchcực, tự lực, chiếm lĩnh khái niệm khoa học (nội dung học) dưới sự điều khiển

sư phạm của giáo viên Trong quan niệm này chúng ta thấy rõ học mà chỉ ghichép những gì giáo viên nói thì không phải là học, học phải tích cực, tự giác,

tự lực nếu không thì quá trình học sẽ không có kết quả” [16] Như vậy học làmột hoạt động với đối tượng, trong đó học sinh là chủ thể, khái niệm khoahọc là đối tượng để chiếm lĩnh Cũng theo Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang:

“Dạy là sự điều khiển tối ưu hóa quá trình người họcchiếm lĩnh nội dung học,trong và bằng cách đó phát triển và hình thành nhân cách (năng lực, phẩmchất)” [16]

Từ khái niệm dạy và học sẽ đưa tới khái niệm dạy học Dạy học là haimặt của một quá trình luôn luôn tác động qua lại, bổ sung cho nhau, quyếtđịnh lẫn nhau thông qua hoạt động cộng tác nhằm tạo cho người học khả năngphát triển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách Bản chất của quá trình dạyhọc là một hệ thống toàn vẹn bao gồm ba thành tố cơ bản là khái niệm khoahọc (nội dung dạy học), học và dạy

1.2.2 Hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học tồn tại như một hoạt động xã hội, gắn liền với hoạtđộng của con người Mục đích dạy học phản ánh tập trung nhất những yêucầu của xã hội đối với quá trình dạy học Nó gắn liền với mục tiêu giáo dụcnói chung và mục tiêu giáo dục đào tạo bậc trung học nói riêng Dạy học còn

là con đường quan trọng giúp học sinh phát triển một cách có hệ thống nănglực hoạt động trí tuệ và năng lực tư duy sáng tạo, góp phần giáo dục cho học

sinh thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng và những phẩm chấtđạo đức con người mới.

Hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động: hoạt động dạy và hoạt độnghọc Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cùng nhau, cótác động qua lại lẫn nhau, là tiền đề phát triển cho nhau Quá trình dạy học làmột hệ toàn vẹn, ở đó các thành tố của nó luôn luôn tương tác với nhau theonhững quy luật riêng, thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau để tạo nên một

sự thống nhất biện chứng

Chỉ có tác động qua lại giữa thầy và trò thì mới xuất hiện quá trình dạy– học, nếu không có sự tác động qua lại giữa dạy và học sẽ làm mất đi quátrình toàn vẹn đó Theo quan điểm của các tác giả Nguyễn Cảnh Toàn, Trần

Bá Hoành, Vũ Văn Tảo, Nguyễn Kỳ thì hoạt động dạy là hoạt động tổ chức,hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi cho người học hoạt động, để tự người họcthu lượm tri thức, chiếm lấy làm tài sản sở hữu của mình Người dạy giúp đỡngười học thực hiện phương pháp học

Trong đó, hoạt động dạy là quá trình hoạt động sư phạm của ngườithầy, làm nhiệm vụ truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạt động nhậnthức của học sinh, giúp học sinh nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng, thái

độ Như vậy, vai trò của người giáo viên không chỉ truyền thụ nội dung kiếnthức Cái chính là tạo hứng thú học tập, hướng dẫn người học phương pháptiếp cận kiến thức Ngoài ra, thầy là người kiểm tra, đánh giá kết quả học củahọc sinh trên cơ sở tự đánh giá, tự điều chỉnh

Hoạt động học là yếu tố khách quan thứ hai quy định logic của quátrình dạy học về mặt lý luận dạy học; nghĩa là trình độ trí dục và quy luật lĩnhhội của học sinh có ảnh hưởng quyết định đến việc tổ chức quá trình dạy học;

nó bao gồm hai chức năng thống nhất với nhau: lĩnh hội và tự điều khiển nhậnthức Hoạt động học của học sinh là quá trình tự điều khiển chiếm lĩnh khái

niệm khoa học Học sinh tự giác, tích cực dưới sự điều khiển của thầy nhằmchiếm lĩnh khái niệm khoa học, biến tri thức của nhân loại thành học vấn củabản thân Có thể hiểu hoạt động học của học sinh là quá trình lĩnh hội tri thức,hình thành hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

và hoàn thiện nhân cách của bản thân Có như vậy thì quá trình tự thu nhậnkiến thức của người học mới thu được kết quả cao nhất Và hoạt động học sẽdiễn ra một cách tích cực

Hai hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nó tồn tạisong song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, chúng bổ sungcho nhau Kết quả hoạt động học của học sinh không thể tách rời kết quả hoạtđộng dạy của thầy và kết quả hoạt động dạy của thầy không thể tách rời kếtquả học tập của học sinh

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm của nhà trường, đóng vai tròchủ đạo trong quá trình dạy học, người lãnh đạo tổ chức và điều khiển quátrình sư phạm tổng thể là đội ngũ giáo viên Quản lý tốt hoạt động dạy và họctrong nhà trường có ý nghĩa quan trọng, quyết định chất lượng sản phẩm giáodục

Quản lý hoạt động dạy học là một hệ thống những tác động có mụcđích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý tới khách thể quản lýtrong quá trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu dạy học

Quản lý hoạt động dạy và học phải đồng thời quản lý hoạt động dạycủa giáo viên và quản lý hoạt động học của học sinh Hoạt động quản lý củahiệu trưởng đối với hoạt động dạy của giáo viên được thực hiện thông quaviệc quản lý mục tiêu chương trình, kế hoạch dạy học, quản lý giờ lên lớp củagiáo viên, quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn, quản lý công tác bồi dưỡng giáoviên, quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh… Đảm bảo

cho hoạt động đó được tiến hành tự giác, có nề nếp ổn định, có chất lượng vàhiệu quả cao Trong đó, vấn đề tổ chức quản lý đổi mới phương pháp dạy họccủa giáo viên đóng vai trò ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng học tập của họcsinh Cho nên quản lý hoạt động dạy và học thực chất là quản lý một số thành

tố của quá trình dạy học, bao gồm: Hoạt động dạy của giáo viên, hoạt độnghọc của học sinh, phương pháp dạy học và giáo dục, đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh

Yêu cầu của quản lý dạy học là phải quản lý các thành tố của quá trìnhdạy học, trước hết các thành tố đó sẽ phát huy tác dụng thông qua quy trìnhhoạt động của người dạy một cách đồng bộ, Quy trình đó có tính tuần hoàn

từ khâu soạn bài, giảng bài và tạm thời kết thúc ở khâu đánh giá kết quả họctập của học sinh

Tóm lại, quản lý hoạt động dạy học là quá trình người hiệu trưởng lập

kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động dạy học của giáo viên một cáchhài hòa, hợp quy luật, đúng nguyên tắc dạy học nhằm đạt mục tiêu đã đề ra

1.2.4 Giải pháp quản lý hoạt động dạy học

Giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn đề cụ thể nào đó

Giải pháp quản lý hoạt động dạy học là những cách thức cụ thể mà chủthể quản lý tác động đến các thành tố của dạy học nhằm tạo ra những thay đổicủa chúng theo mục tiêu đã xác định Cụ thế, đó là quản lý nội dung chươngtrình theo mục tiêu của nhà trường, quản lý quá trình truyền thụ kiến thức củagiáo viên, việc thực hiện chương trình dạy học và quản lý sự lĩnh hội kiếnthức của học sinh cũng như việc tự tổ chức, tự điều khiển quá trình học củahọc sinh

Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học có thể được xây dựng từnhững phương pháp quản lý chung như phương pháp tâm lý – giáo dục,phương pháp hành chính – tổ chức và phương pháp kinh tế

1.3 Một số vấn đề về hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông

1.3.1 Vị trí hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông

Hoạt động dạy học ở trường phổ thông giữ vị trí trung tâm bởi nóchiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và trò trong một nămhọc, nó chi phối các hoạt động giáo dục khác; đồng thời, nó quyết định kếtquả đào tạo của nhà trường

Hoạt động dạy học còn là hoạt động đặc thù của nhà trường phổ thông,

nó được quy định bởi tính lao động đặc thù của lao động sư phạm của ngườigiáo viên Vì vậy, nó cũng quy định tính đặc thù của công tác quản lý nhàtrường nói chung và quản lý hoạt động dạy học nói riêng Người hiệu trưởngcần phải nhận thức đúng vị trí quan trọng và tính đặc thù của hoạt động dạyhọc để có những biện pháp quản lý khoa học, sáng tạo nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục

1.3.2 Nhiệm vụ hoạt động dạy học

Hoạt động dạy học có những nhiệm vụ cụ thể sau:

– Tổ chức, điều khiển học sinh nắm vững hệ thống tri thức khoa họcphổ thông, cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn nước ta về tự nhiên, xã hội,đồng thời rèn luyện cho các em hệ thống kỹ năng, kỹ xảo tương ứng Nắmvững tri thức có nghĩa là hiểu, nhớ và vận dụng những tri thức đó trong hoàncảnh thực tiễn

– Tổ chức, điều khiển học sinh hình thành, phát triển năng lực vànhững phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo Trongquá trình dạy học, với vai trò tổ chức, điều khiển của thầy, học sinh khôngngừng phát huy tính tích cực nhận thức, tự lực rèn luyện các thao tác trí tuệ,dần dần hình thành và phát triển các phẩm chất của hoạt động trí tuệ Sự pháttriển trí tuệ có mối quan hệ biện chứng với hoạt động dạy học Dạy học được

tổ chức đúng sẽ thức đẩy sự phát triển năng lực và phẩm chất trí tuệ của học

sinh và ngược lại Sự phát triển đó sẽ tạo điều kiện cho hoạt động đạt chấtlượng cao hơn Đó cũng là một quy luật của dạy học

– Tổ chức, điều khiển học sinh nhằm hình thành thế giới quan khoahọc, những phẩm chất đạo đức nói riêng và phát triển nhân cách nói chung.Trong quá trình dạy học, chúng ta phải quan tâm đến việc giáo dục cho họcsinh cơ sở thế giới quan khoa học để giúp cho các em có suy nghĩ, thái độ vàhành động đúng Đồng thời cần bồi dưỡng những phẩm chất đạo đức đã đề rathông qua nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học

Ba nhiệm vụ trên có quan hệ mật thiết với nhau, tác động hỗ trợ lẫnnhau để thực hiện mục đích giáo dục có hiệu quả Thiếu tri thức, kỹ năng, kỹxảo tương ứng, thiếu phương pháp nhận thức thì không thể tạo điều kiện cho

sự phát triển trí tuệ và thiếu cơ sở cho sự hình thành thế giới quan khoa học.Phát triển trí tuệ vừa là kết quả, vừa là điều kiện của việc nắm vững tri thức,

kỹ năng, kỹ xảo và là cơ sở để hình thành thế giới quan khoa học, nhữngphẩm chất đạo đức Mối quan hệ giữa các nhiệm vụ của hoạt động dạy họcđược diễn tả bằng sơ đồ hình 1.1:

Hình 1.1 Mô hình nhiệm vụ của hoạt động dạy học.

Tri thức

Kỹ năng

Kỹ xảo

Hoạt động dạy học

Phẩm chất đạo đức

Năng lực trí tuệ

1.4 Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông

1.4.1 Mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học

Nghị quyết Trung ương II, khóa VIII của Đảng đã chỉ rõ: “Nhiệm vụ vàmục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người và thế hệthiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đứctrong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hóa– hiện đại hóa đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc,

có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại…”

Mục tiêu giáo dục trung học phổ thông được quy định cụ thể trong Luậtgiáo dục: “Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và pháttriển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổthông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, cóđiều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tụchọc đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.”

Theo tác giả Thái Văn Thành: “Mục tiêu quản lý là yếu tố cơ bản của

hệ thống quản lý Mục tiêu quản lý là trạng thái của hệ thống mà ta muốn thuđược Trạng thái hay kết quả đó hiện chưa có hoặc đang có nhưng ta muốnduy trì Trạng thái hay kết quả đó chỉ đạt được thông qua tác động quản lý”[22]

Ở trường phổ thông, hoạt động dạy học là hoạt động trung tâm Quản lýdạy học ở trường phổ thông là quản lý quá trình dạy của giáo viên, quá trìnhhọc của học sinh, nhằm đạt được những nhiệm vụ:

– Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên để có thể chọn lọc các tri thức nhân loại

ở sách giáo khoa và ở nhiều nguồn khác mà đảm bảo được tính hiện đại, tínhkhoa học tính đa dạng, tính lý luận và thực tiễn để tạo cho học sinh có cơ sở

tự học, tự nghiên cứu khám phá và giải thích được các quy luật của thiênnhiên và xã hội.

– Giúp cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống,

cơ bản, có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động vàtrong cuộc sống

– Phát triển trí tuệ của học sinh, trước hết là phát triển tư duy độc lập,sáng tạo, hình thành năng lực nhận thức và hành động

– Dạy học kiến thức văn hóa phải đi đôi với việc hình thành thế giớiquan khoa học, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, sống lành mạnh,giàu lòng nhân ái, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

– Toàn bộ quá trình dạy học từ nội dung đến phương pháp và hình thức

tổ chức phải quán triệt nguyên tắc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chú ý giáo dục

kỹ năng thực hành và hướng nghiệp cho học sinh theo hướng liên kết giáo dụcphổ thông với giáo dục chuyên nghiệp

Quản lý nhằm làm cho đội ngũ giáo viên thông qua dạy học tạo cho họcsinh nhận biết chân lí và giá trị chân chính (cái đúng, cái sai, cái đã biết, cáichưa biết cần phải khám phá, cái cần cho bản thân, cho cộng đồng và cho cả

xã hội) Từ đó cho học sinh tự định hướng được cho bản thân những lí tưởngchân chính và hành động cần thiết để thực hiện lí tưởng của mình nhằm xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học

Trong toàn bộ quản lý nhà trường thì quản lý hoạt động dạy của giáoviên là hoạt động cơ bản Thực chất của quản lý hoạt động dạy học là quản lýviệc thực hiện nhệm vụ dạy học của từng giáo viên và cả đội ngũ giáo viên.Các biện pháp quản lý có liên quan chặt chẽ với nhau tạo thành hệ thống cácbiện pháp Cụ thể với các nội dung như sau:

1.4.2.1 Quản lý hoạt động dạy của thầy

Hoạt động dạy của thầy là truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạtđộng nhận thức của học sinh, giúp học sinh nắm được kiến thức, hình thành

kỹ năng và thái độ Có thể hiểu hoạt động dạy là quá trình hoạt động sư phạmcủa thầy, làm nhiệm vụ truyền tri thức, có tổ chức, điều khiển hoạt động nhậnthức của học sinh

Quản lý hoạt động dạy của thầy là quản lý chương trình, nội dung vàphương pháp dạy học thông qua quy chế chuyên môn, thông qua chỉ đạo việcđổi mới phương pháp dạy học, thông qua kiểm tra, đánh giá từ việc xâydựng kế hoạch, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên, phân công giảng dạy, các loại hồ

sơ của giáo viên, việc chuẩn bị hồ sơ lên lớp của giáo viên, giờ lên lớp củagiáo viên đến quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Quản lý việc xây dựng kế hoạch của các bộ phận cũng như của mỗigiáo viên trong trường là việc làm đòi hỏi sự sâu sát của người hiệu trưởng.Hiệu trưởng là người hướng dẫn giáo viên quy trình kế hoạch, giúp họ biếtxác định mục tiêu đúng đắn và biết tìm ra các biện pháp để thực hiện các mụctiêu đó

Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên có ý nghĩaquan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tổ chức bồi dưỡng vềchuyên môn nghiệp vụ là nhiệm vụ của hiệu trưởng

Phân công giáo viên đúng khả năng sẽ đem lại kết quả tốt, phân côngnặng về tình cảm, cảm tính sẽ dẫn đến hậu quả xấu đối với hoạt động của nhàtrường Điều này đòi hỏi người hiệu trưởng phải nắm vững được chất lượngđội ngũ, biết được mặt mạnh, mặt yếu, hoàn cảnh gia đình, sức khoẻ, nguyệnvọng, đặc điểm tính cách từng giáo viên, đặc điểm khối lớp học sinh, chấtlượng học sinh, … Muốn phát huy tốt nhất khả năng của các bộ phận và mỗi

thành viên trong tập thể sư phạm thì người hiệu trưởng phải biết lắng nghe đềxuất và nguyện vọng chính đáng của từng giáo viên.

Trong phạm vi hoạt động dạy của giáo viên, hồ sơ giáo viên bao gồmcác loại đã được quy định rõ trong Điều lệ trường trung học: Giáo án; Sổ ghi

kế hoạch giảng dạy và ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, thăm lớp; Sổđiểm cá nhân; Sổ chủ nhiệm (đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp)

Kết quả của quá trình dạy học nói chung, các môn học, từng tiết họcnói riêng phụ thuộc nhiều vào khâu chuẩn bị cho giờ lên lớp của giáo viên.Quá trình chuẩn bị ấy thể hiện ở một số công việc cơ bản: soạn bài, chuẩn bị

đồ dùng dạy học, lựa chọn phương pháp giảng dạy cho phù hợp bài dạy, vớicác đối tượng học sinh

Việc chuẩn bị chu đáo bài soạn và những thiết bị cần thiết cho giờ lênlớp chỉ mang lại hiệu quả khi giáo viên thực hiện thành công giờ lên lớp.Ngoài việc chuẩn bị trước khi lên lớp, người giáo viên phải linh hoạt xử lýcác tình huống phát sinh trong giờ học Hiệu trưởng tuy không tác động trựctiếp tới giờ lên lớp, song phải có vai trò tác động gián tiếp Người hiệu trưởngphải tạo điều kiện phát huy khả năng, tính nhiệt tình của giáo viên đồng thờiphải có biện pháp tích cực tác động giờ lên lớp của giáo viên

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một bộ phận hợpthành trong các khâu của chu trình quản lý, là một thành tố quan trọng củaquá trình dạy học Kiểm tra được coi như một nguyên tắc của mối liên hệngược Nguồn thông tin này giúp cho hiệu trưởng có cơ sở điều chỉnh kếhoạch, biện pháp chỉ đạo, bổ sung kế hoạch

Hiệu trưởng cần phân công bộ máy quản lý tổng hợp việc kiểm trađánh giá kết quả và chính hiệu trưởng nhà trường cần phải có kế hoạch định

kỳ kiểm tra, đánh giá hệ thống của mình so với kế hoạch đã vạch ra

1.4.2.2 Quản lý hoạt động học của học sinh

Hoạt động học của học sinh là quá trình tự điều khiển nhằm chiếm lĩnhkhái niệm khoa học, học sinh tự giác, tích cực dưới sự điều khiển của thầynhằm chiếm lĩnh khái niệm khoa học Hoạt động học cũng có chức năng kép

là giúp người học lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệmkhoa học một cách tự giác, tích cực để biến tri thức của nhân loại thành vốnhọc vấn của bản thân, từ đó hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách củamình Hoạt động học tập của học sinh là một hoạt động song song tồn tạicùng với hoạt động dạy của giáo viên

Quản lý hoạt động học của học sinh là quản lý quá trình lĩnh hội trithức của học sinh, hướng học sinh đến những nội dung trọng tâm của từng bàihọc, môn học, với phương pháp học tập cá nhân phù hợp, đạt hiệu quả caonhất Bao gồm quản lý về phương pháp học tập, nề nếp, thái độ học tập, cáchoạt động vui chơi, giải trí, phân tích đánh giá kết quả học tập của học sinh,phối hợp các lực lượng giáo dục quản lý hoạt động học tập của học sinh

Quản lý hoạt động học của học sinh cần chú ý đến các tác động sau:– Giúp cho học sinh có động cơ và thái độ đúng đắn trong học tập, rènluyện, ham thích đến trường đến lớp, ham học hỏi các môn học Học sinh phải

tự giác tìm tòi, phát hiện vấn đề, chủ động lĩnh hội kiến thức, biến quá trìnhdạy học thành quá trình tự học

– Tổ chức hướng dẫn học sinh học tập, giúp học sinh học tập cóphương pháp, nắm được các phương pháp học tập ở từng bộ môn Làm chohọc sinh có nề nếp, thói quen học tập tốt, làm cho hoạt động học tập của nhàtrường có kỷ luật, trật tự

– Kết quả kiểm tra, xếp loại phản ánh được khả năng học tập của họcsinh Kết quả này phải giúp học sinh nhận ra mặt mạnh, mặt hạn chế để vươn

lên, đồng thời nó giáo dục cho học sinh tính trung thực trong học tập, trongcuộc sống.

– Các hoạt động học tập, vui chơi giải trí phải được tổ chức một cáchhợp lý, phù hợp với tâm lý và sức khoẻ của học sinh Đòi hỏi hiệu trưởng phảicân nhắc, tính toán, điều khiển sự cân đối các hoạt động hàng tháng, học kỳ,

cả năm để tránh tình trạng lôi kéo học sinh vào những hoạt động, nhữngphong trào đề ra một cách tuỳ tiện, bất thường làm gián đoạn hoạt động họctập của học sinh, xáo trộn chương trình và kế hoạch của nhà trường

– Hoạt động học tập của học sinh diễn ra trong không gian và thời giantương đối rộng, bao gồm chủ yếu là học tập trên lớp và ở nhà Vì vậy hiệutrưởng cần phải tổ chức phối hợp tốt giữa giáo viên chủ nhiệm, bí thư Đoànthanh niên và gia đình học sinh nhằm đưa hoạt động học tập của học sinh vào

nề nếp học tập chặt chẽ từ trong trường, lớp đến gia đình

Hai hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nó bổsung cho nhau, kết quả hoạt động học của học sinh không thể tách rời kết quảhoạt động dạy của thầy và kết quả hoạt động dạy của thầy không thể tách rờikết quả hoạt động học của học sinh

Như vậy: Quản lý hoạt động dạy học là quản lý nội dung chương trìnhtheo mục tiêu của nhà trường, quản lý quá trình truyền thụ kiến thức của giáoviên, việc thực hiện chương trình dạy học và quản lý sự lĩnh hội kiến thức củahọc sinh cũng như việc tự tổ chức, tự điều khiển quá trình học của học sinh

1.4.2.3 Quản lý cơ sở vật chất và kinh phí phục vụ cho hoạt động dạy

và học

Cơ sở vật chất là điều kiện tiên quyết cho nhà trường hình thành và đivào hoạt động, là điều kiện không thể thiếu được trong việc nâng cao chấtlượng giáo dục Cơ sở vật chất phục vụ dạy và học của nhà trường là hệ thốngcác phương tiện vật chất – kỹ thuật dạy và học của nhà trường

Quản lý cở sở vật chất phục vụ cho dạy và học đảm bảo được các yêucầu đầy đủ, sử dụng có hiệu quả và tổ chức quản lý tốt Cơ sở vật chất và thiết

bị ngày càng trang bị hiện đại để phục vụ cho việc đào tạo đội ngũ lao độngđáp ứng được yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Trong bất kỳ cơ sở giáo dục nào thì nguồn kinh phí cũng đóng vai tròrất quan trọng trong việc duy trì các hoạt động dạy và học Nguồn kinh phínày được dùng để trả lương cho cán bộ, giáo viên; chi dùng cho các hoạt độngchuyên môn như: chuyên đề, thao giảng, thí nghiệm thực hành, hỗ trợ giáoviên đi học; nguồn lực để tăng cường cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạyhọc, khen thưởng, thăm hỏi, hỗ trợ giáo viên khi gặp hoạn nạn, ốm đau,

Tạo nguồn kinh phí trong nhà trường bằng nhiều cách: Kinh phí đượccấp qua nguồn ngân sách, nguồn học phí, qua sự hỗ trợ của cha mẹ học sinh,của các nhà hảo tâm, Nếu nhà trường tạo được nguồn kinh phí và sử dụngđúng vào mục đích thì không những thực hiện tốt phương pháp kinh tế trongquản lý giáo dục mà còn làm tốt phương pháp tâm lý – xã hội

Mô hình quản lý hoạt động dạy học thể hiện ở hình 1.2 dưới đây:

Hình 1.2 Mô hình quản lý hoạt động dạy học.

1.4.3 Phương pháp quản lý hoạt động dạy học

Phương pháp quản lý hoạt động dạy học là tổng thể cách thức tác độngvới các phương tiện khác nhau của chủ thể quản lý đến hoạt động dạy họcnhằm đạt mục tiêu quản lý thông qua các chức năng quản lý

Chức năng của quản lý là hình thức biểu hiện sự tác động có chủ địnhcủa chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý Đó là tập hợp những nhiệm vụkhác nhau mà chủ thể quản lý phải tiến hành trong quá trình quản lý Thựcchất các chức năng quản lý chính là do sự tồn tại các hoạt động quản lý Ta cóthể hiểu chức năng quản lý là một nội dung cơ bản của quá trình quản lý, lànhiệm vụ không thể thiếu được của chủ thể quản lý

Chức năng kế hoạch hóa: Để thực hiện chủ chương, chương trình, dự

án kế hoạch hóa là hành động đầu tiên, chức năng cơ bản để hoàn thành cácchức năng khác Đây được coi là chức năng chỉ lối làm cho tổ chức phát triểntheo kế hoạch Trong quản lý đây là căn cứ mang tính pháp lý quy định hànhđộng của cả tổ chức

Chức năng tổ chức: Người quản lý phải hình thành bộ máy tổ chức là

cơ cấu các bộ phận (tuỳ theo tính chất công việc, có thể tiến hành phân công,phân nhiệm cho các cá nhân), quy định chức năng nhiệm vụ từng bộ phận,mối quan hệ giữa chúng

Như vậy, thực chất của tổ chức là thiết lập mối quan hệ, liên hệ giữacon người với con người, giữa các bộ phân riêng rẽ thành một hệ thống hoạtđộng nhịp nhàng của một cơ thể thống nhất Tổ chức tốt sẽ khơi nguồn chocác tiềm năng

Chức năng chỉ đạo: Đây là khâu quan trọng tạo nên thành công của kếhoạch dự kiến Chính ở khâu này, đòi hỏi người quản lý phải vận dụng khéoléo các phương pháp và nghệ thuật quản lý Đây là quá trình tác động qua lạigiữa chủ thể quản lý và mọi thành viên trong tổ chức nhằm góp phần thực

hiện hóa các mục tiêu đề ra Bản chất của chức năng chỉ đạo xét cho cùng là

sự tác động lên con người, khơi dậy những tiềm năng của con người trong hệthống quản lý, thực hiện tốt mối liên hệ giữa con người với con người và quátrình đó giải quyết những mối quan hệ đó để họ tự nguyện, tự giác và hănghái phấn đấu trong công việc

Chức năng kiểm tra: Chức năng kiểm tra nhằm đánh giá việc thực hiệncác mục tiêu đề ra Điều cần lưu ý là khi kiểm tra phải theo chuẩn Chuẩnphải xuất phát từ mục tiêu, là đòi hỏi bắt buộc đối với mọi thành viên của tổchức

Các chức năng trên đều cần đến yếu tố thông tin Thông tin đầy đủ, kịpthời, cập nhật, chính xác là một căn cứ để hoạch định kế hoạch; thông tincũng cần cho các bộ phận trong cơ cấu tổ chức, là chất liệu tạo quan hệ giữacác bộ phận trong tổ chức, thông tin truyền tải mệnh lệnh chỉ đạo (thông tinxuôi) và phản hồi (thông tin ngược) diễn tiến hoạt động của tổ chức và thôngtin từ kết quả hoạt động của tổ chức giúp cho người quản lý xem xét mức độđạt mục tiêu của toàn tổ chức

Thông tin phản hồi từ hoạt động của học sinh và kết quả học tập củahọc sinh Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một bộ phận hợpthành, một thành tố của quá trình dạy học Kết quả học tập của học sinh chính

là kết quả giảng dạy của giáo viên Kiểm tra được coi là một nguyên tắc củamối liên hệ ngược Từ thông tin có được nhờ kiểm tra để làm cơ sở điều chỉnhquá trình dạy học Hiệu trưởng phải có kế hoạch cụ thể để quản lý việc kiểmtra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Theo kết quả nghiên cứu của những chuyên gia về đánh giá thì mức độlĩnh vực tri thức được chia ra: Biết – Thông hiểu – Vận dụng – Phân tích –Tổng hợp – Đánh giá Dựa trên lý thuyết này để định hướng kiểm tra và đo

lường kết quả Điểm số và kết quả các kỳ thi phải được đánh giá thực chất vềkiến thức, kỹ năng, khả năng vận dụng của học sinh

Tổ chức điều tra cơ bản nắm vững tình hình học sinh về mọi mặt Đâyvừa là điều kiện vừa là biện pháp không thể thiếu để dạy học có hiệu quả vàđánh giá kết quả giáo dục, điều chỉnh các tác động sư phạm Nội dung điều trabao gồm: Tình hình hạnh kiểm học sinh; Trình độ học tập các môn văn hóa;Tình trạng sức khoẻ; Hoàn cảnh gia đình; Tác động của môi trường giáodục…

Phương pháp quản lý hoạt động dạy học bằng công cụ kế hoạch dạyhọc của tổ chuyên môn và giáo viên Trên cơ sở yêu cầu chung công tác giáodục và yêu cầu riêng từng bộ môn, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụnăm học của các cấp quản lý và tình hình cụ thể của đơn vị, của tổ chuyênmôn, của từng cá nhân để đề ra kế hoạch phù hợp Hiệu trưởng là ngườihướng dẫn giáo viên quy trình xây dựng kế hoạch, giúp họ biết xác định mụctiêu đúng đắn và biết tìm ra các biện pháp để thực hiện các mục tiêu đó

Cơ sở để xây dựng kế hoạch là chỉ thị nhiệm vụ năm học mới, hướngdẫn giảng dạy bộ môn, định mức chỉ tiêu được giao, tình hình điều tra chấtlượng học sinh, các điều kiện đảm bảo cho việc dạy và học Xác định phươnghướng, nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu phấn đấu về các mặt hoạt động như:giảng dạy lý thuyết, tổ chức thực hành, thí nghiệm, tổ chức tham quan thực tế,ngoại khóa Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém, giáo dụchạnh kiểm, tinh thần học tập bộ môn, chỉ tiêu phấn đấu của từng giáo viên

Hiệu trưởng rất cần nắm vững chất lượng đội ngũ, hiểu được mặtmạnh, mặt yếu, sở trường, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình, sức khoẻ củatừng thành viên trong đơn vị Sử dụng đúng người vào đúng việc làm cho họ

tự tin hơn trong nghề nghiệp, có trách nhiệm hơn, phấn khởi hơn trong côngviệc, họ sẽ cố gắng hết sức, hết mình để tự khẳng định trong tập thể sư phạm

nhà trường Phân công đúng với khả năng sẽ đem lại kết quả tốt Ngược lại,nếu phân công nặng về cảm tính, tình cảm cá nhân sẽ dẫn đến hậu quả xấu đốivới hoạt động nhà trường Chính vì vậy, người lãnh đạo nhà trường phải biếtlắng nghe nguyện vọng của giáo viên và lựa chọn cân nhắc kỷ lưỡng từngtrường hợp để phát huy tốt nhất khả năng của từng người.

Bồi dưỡng và nâng cao trình độ giảng dạy của giáo viên Giáo viên lànhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng của giáo dục, là lực lượng laođộng chính trong các hoạt động của nhà trường Đảng ta đã chỉ rõ yêu cầuphải thực hiện bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng chuẩn hóa, nâng cao phẩmchất và năng lực của đội ngũ giáo viên Công tác bồi dưỡng nâng cao trình độcho đội ngũ giáo viên có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc nâng cao chấtlượng dạy học Bồi dưỡng giáo viên là nhiệm vụ của hiệu trưởng, nó mang ýnghĩa và vai trò cố vấn sư phạm Đây là yêu cầu thường xuyên, liên tục và làbiện pháp then chốt trong việc nâng cao chất lượng dạy học

Quản lý hoạt động dạy học thông qua dự giờ và phân tích sư phạm giờdạy Phương pháp phân tích sư phạm là chức năng khách quan của hoạt độngquản lý Mọi quyết định quản lý đều bắt nguồn từ kết quả phân tích đối tượngquản lý Đây cũng là một biện pháp quản lý có tính tổng hợp cao, giữ vai tròquyết định trong mọi hoạt động giáo dục Đây còn là một hoạt động trí tuệcao, phản ánh trình độ hoạt động tư duy của người hiệu trưởng Vừa là mộtchức năng khách quan trong quy trình quản lý, vừa là năng lực phải có củamột hiệu trưởng Bản chất của phương pháp này là sự vận dụng khoa học giáodục và bằng kỹ thuật phân tích để tìm hiểu, đánh giá thực trạng giáo dục, kếthợp giữa lý luận và thực tiễn để đánh giá, tìm nguyên nhân, rút ra các kết luậntrong quản lý Tránh tình trạng quản lý quan liêu, hời hợt, bảo thủ, cảm tính,lạc hậu, cũ kỹ, thiếu sáng tạo

Khi hoạt động dạy học trong nhà trường có những nét đặc thù, quản lýhoạt động dạy học cũng phải có những nét đặc thù Các yêu cầu quản lý hoạtđộng dạy học của hiệu trưởng là yếu tố quan trọng quyết định để nâng caochất lượng giáo dục.

Quản lý hoạt động dạy học không chỉ là quản lý đơn thuần các hoạtđộng dạy học mà phải quản lý đến quá trình tác động tới tất cả các thành tố sưphạm có tác dụng hỗ trợ, giúp đỡ, phục vụ cho hoạt động dạy học của giáoviên Trong đó chú trọng đến các khâu như: Mục tiêu, nội dung, phương pháp

và kết quả Đồng thời phải quản lý đến chất lượng tri thức văn hóa và xem xétđến chất lượng giá trị, ý nghĩ, kỹ năng, thái độ của người học thông qua quátrình tổ chức hoạt động dạy học

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội, truyền thống lịch

sử, văn hóa, giáo dục của Quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội

2.1.1.1 Điều kiện tự nhiên

Quận 10 có tổng diện tích tự nhiên 571,81 ha nằm chếch về phía TâyNam của trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh Dân số của Quận 10 là 327.459người, mật độ dân số trung bình là 57.267 người/km2 Phía Bắc giáp QuậnTân Bình, giới hạn bởi đường Bắc Hải; Phía Nam giáp Quận 5, giới hạn bởiđường Hùng Vương và đường Nguyễn Chí Thanh; Phía Đông giáp Quận 3,giới hạn bởi đường Cách mạng tháng 8, Điện Biên Phủ và đường Lý Thái Tổ;Phía Tây giáp Quận 11, giới hạn bởi đường Lý Thường Kiệt

Quận 10 là một trong những quận nội thành của Thành phố Hồ ChíMinh có nhiều điều kiện thuận lợi trong việc giao lưu kinh tế, văn hóa xã hộivới các quận trung tâm và ngoại thành, là cơ hội để thúc đẩy sự phát triểnkinh tế – xã hội của quận trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước Quận được chia thành 5 khu với tổng số 15 Phường lớn nhỏ không đềunhau, chênh lệch giữa Phường lớn nhất (Phường 12) và Phường nhỏ nhất(Phường 3) là 119,14 ha

Địa hình Quận 10 tương đối bằng phẳng Đặc điểm địa chất công trìnhcủa loại đất này đa phần là thuộc khối phù sa cổ Khí hậu Quận 10 mang đặctrưng của khí hậu Nam Bộ, chịu ảnh hưởng tính chất khí hậu nhiệt đới giómùa Khí hậu có 2 mùa rõ rệt, mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11; mùa khô từtháng 12 đến tháng 4 năm sau Nhiệt độ cao đều trong năm và ít thay đổi,

trung bình 280C, nhìn chung tương đối điều hòa trong năm Nhiệt độ cao nhất

là 390C và thấp nhất là 25,70C

Ẩm độ trung bình cả năm vào khoảng 75% Mưa tập trung từ tháng 6đến tháng 11, các tháng khác hầu như không có mưa Hướng gió thay đổinhiều trong năm, chủ yếu là gió Tây Nam và Đông – Đông Nam Tốc độ giótrung bình là 3m/s, mạnh nhất là 22,6 m/s Hầu như không có bão (nếu có chỉ

có gió cấp thấp do ảnh hưởng bão từ nơi khác đến)

Trên địa bàn Quận 10 không có kênh, rạch Ngoài hồ Kỳ Hòa và một số

hồ nhỏ khác, Quận 10 hầu như không có nơi nào chứa nước mặt Thoát nướcchính của Quận 10 trong mùa mưa là chảy qua Quận 3, ra rạch Nhiêu Lộc,qua Quận 5 ra kênh Bến Nghé, một phần nhỏ chảy qua Quận 11 ra rạch LòGốm

(Nguồn số liệu: Phòng quản lý đô thị Quận 10)

2.1.1.2 Điều kiện kinh tế – xã hội

Từ sau ngày 30/4/1975, chính quyền cách mạng và hệ thống chính trịQuận đã nhanh chóng được xác lập, phát huy hiệu quả, trấn áp sự chống phácủa các thế lực thù địch, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội.Công tác cải tạo, khôi phục và ổn định tình hình kinh tế – xã hội trên địa bànquận lúc này được đặt ra như một yêu cầu cơ bản và cấp bách của chínhquyền cách mạng

Sau khi tiếp quản, trên địa bàn Quận 10 hầu như không có các cơ sởkinh tế lớn, chủ yếu là các điểm dịch vụ và ăn uống, tập trung ở khu vực phíanam trục lộ đường 3 tháng 2 Trên cơ sở lấy dân làm gốc, khôi phục và pháthuy các ngành nghề truyền thống của địa phương nhằm giải quyết nạn thấtnghiệp, ổn định cuộc sống cho nhân dân Quận đã có chủ trương kết hợp chặtchẽ giữa cải tạo và xây dựng phù hợp với điều kiện và đặc điểm của Quận.Các phòng ban quản lý Nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế được thành lập, đi

vào hoạt động, bám sát cơ sở, định hướng quy hoạch ngành nghề, tạo điềukiện cho các ngành nghề truyền thống của quận 10 được khôi phục và pháttriển Các tổ sản xuất, hợp tác xã được củng cố và đi dần vào ổn định, pháthuy được vai trò chủ động, sáng tạo trong sản xuất, lưu thông phân phối Một

số công ty kinh doanh của nhà nước được ra đời tuy còn non trẻ nhưng đãđứng vững, có nhiều cố gắng trong đảm bảo hàng hóa lưu thông, điều tiết thịtrường xã hội

Tuy nhiên, những khó khăn thử thách trong những năm đầu của thời kỳquan liêu bao cấp cùng một số nguyên nhân khách quan khác đòi hỏi công táclãnh đạo, chỉ đạo sản xuất kinh doanh phải có sự chuyển hướng phù hợp, cơcấu kinh tế: sản xuất, thương mại, dịch vụ được xác định và triển khai; thôngqua nhiều biện pháp năng động, sáng tạo để tháo gỡ như: tăng cường pháttriển công nghiệp quốc doanh, ưu tiên vốn, đầu tư cho sản xuất, mở rộng liêndoanh liên kết, phát triển mạnh thương nghiệp xã hội chủ nghĩa, đảm bảo vaitrò chủ đạo của thành phần kinh tế nhà nước trên lĩnh vực phân phối lưuthông, tạo ra những tiền đề vật chất quan trọng để Quận chuyển đổi cơ cấukinh tế trong giai đoạn đổi mới sau này

Quận đã tích cực thực hiện có hiệu quả chính sách đổi mới của Đảng vàNhà nước đã giúp nền kinh tế trở nên năng động, tiềm năng và nguồn lực xãhội được khơi dậy, kích thích tính năng động của người lao động, đời sốngkhởi sắc và được cải thiện giúp cho nhân dân Quận 10 vượt qua được khókhăn thách thức

Trên lĩnh vực kinh tế, nhịp độ tăng trưởng kinh tế của Quận bình quânhàng năm duy trì từ 15% – 20%, những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng tuy

có chậm lại nhưng vẫn ổn định ở mức 10% – 13% Với chủ trương chuyểndịch cơ cấu kinh tế thương mại – dịch vụ – sản xuất, hình thành các khuthương mại tập trung, mở rộng thị trường phát triển các hoạt động kinh doanh

dịch vụ trên cơ sở động viên mọi tiềm lực trong nhân dân tham gia xây dựng

và phát triển kinh tế, tỷ trọng thương mại dịch vụ luôn chiếm 80% – 85% giátrị tổng sản lượng sản phẩm hàng năm, các ngành kinh doanh dịch vụ mới đãxuất hiện như dịch vụ khoa học công nghệ viễn thông, tin học, dịch vụ thểthao, vui chơi giải trí, các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh phát triểnnhanh và đa dạng với hàng chục ngàn doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hộkinh doanh cá thể Nhiều trung tâm thương mại lớn của Quận, các trung tâmsiêu thị hình thành và khu chuyên doanh đi vào hoạt động đáp ứng tốt hơn cácnhu cầu phong phú của nhân dân

Trên lĩnh vực xây dựng cơ bản có nhiều thành tích đáng phấn khởi.Hầu hết các hệ thống đường xá, công trình điện nước, khu chung cư, đườnghẻm đã được quy hoạch, cải tạo và xây dựng mới Nhiều công trình nhà ở,trường học, cơ sở y tế và các công trình phúc lợi văn hóa – xã hội được xâydựng và đưa vào sử dụng đã làm thay đổi nhanh chóng bộ mặt đô thị củaQuận

Những thành tựu nói trên của Quận 10 đã đánh dấu những bước trưởngthành, lớn mạnh và phát triển tương đối toàn diện, tạo ra những tiền đề vànguồn lực để Quận 10 tiếp tục phấn đấu và xây dựng Tuy nhiên trong quátrình lãnh đạo Đảng bộ vẫn còn những tồn tại, khuyết điểm cần có nỗ lực vàquyết tâm khắc phục: Kinh tế phát triển chưa ổn định và bền vững, khả năngcạnh tranh, hội nhập kinh tế khu vực còn yếu; việc khai thác các nguồn lựctrong nhân dân để đầu tư, phát triển sản xuất – kinh doanh còn thấp Kết cấu

hạ tầng kinh tế – xã hội của Quận vẫn còn yếu, chưa đáp ứng yêu cầu pháttriển của xã hội Nhiều vấn đề xã hội bức xúc chưa được giải quyết tốt, đờisống của một bộ phận cán bộ, công nhân viên, diện chính sách, dân nghèo cònnhiều khó khăn Tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội còn tiềm

ẩn một số vấn đề đáng lo ngại Công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng để nâng

cao năng lực lãnh đạo, tổ chức thực hiện Nghị quyết Đảng còn hạn chế Côngtác quản lý Nhà nước trên một số mặt còn yếu kém Hoạt động của Mặt trận –các Đoàn thể còn chưa đáp ứng yêu cầu mới Những tồn tại trên đòi hỏi cáccấp quản lý phải nhìn nhận, đánh giá đầy đủ và có biện pháp đúng đắn, kịpthời để vượt qua.

Chặng đường sắp tới, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Quận 10 có

cơ hội để phát triển, nhưng cũng đứng trước nhiều những thách thức lớn Điều

đó đòi hỏi chúng ta phải nâng cao bản lĩnh chính trị, năng động sáng tạo, chủđộng vượt qua mọi khó khăn, thử thách, phấn đấu thực hiện thật tốt các mụctiêu cơ bản: Đẩy mạnh phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiệnđại hóa, đảm bảo duy trì sự tăng trưởng kinh tế cao và bền vững, tăng cườngkhả năng cạnh tranh và hội nhập quốc tế thông qua chú trọng phát triển cácnguồn nhân lực và khoa học công nghệ Phát triển nhanh kết cấu hạ tầng kinh

tế và chỉnh trang đô thị Phát triển kinh tế đi đôi với chăm lo phát triển cáclĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế, chăm lo thực hiện tốt chính sách xã hội, cảithiện và nâng cao đời sống nhân dân, trong đó quan tâm nhiều hơn đến việcgiải quyết các vấn đề xã hội bức xúc đối với Quận Đổi mới và nâng cao hiệuquả lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý Nhà nước và phát huy vai trò làmchủ của nhân dân Kiên quyết giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xãhội Tiếp tục thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, kiệntoàn hệ thống chính trị, tạo tiền đề vững chắc để Quận 10 phấn đấu, phát triểntrở thành một trong những quận trung tâm của Thành phố

2.1.2 Truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục

Quận 10 là một một mảnh đất giàu truyền thống đấu tranh cách mạng,cùng với thành phố và cả nước góp phần viết nên những trang sử hào hùngtrong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ Sau hơn ba mươi lămnăm giải phóng và thống nhất đất nước, với chính sách, đường lối đổi mới của

Đảng, sự nỗ lực phấn đấu của Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dânlao động quận 10 trong xây dựng và bảo vệ chính quyền, phát triển kinh tế –

xã hội, chăm lo cải thiện và nâng cao đời sống mọi mặt cho nhân dân đã tạo

ra những bước tiến vững chắc, tương đối toàn diện Mỗi thành tựu quận 10đạt được trong mỗi giai đoạn có ý nghĩa quan trọng, tạo ra những tiền đề vànguồn lực mới cho những chặng đường tiếp theo

Đời sống văn hóa tinh thần của các tầng lớp nhân dân không ngừngđược nâng cao, thông qua các sinh hoạt văn hóa trên địa bàn dân cư, ngàycàng đa dạng và phong phú, góp phần quan trọng trong việc hình thành vàxây dựng nền văn hóa mới, nếp sống mới tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộctheo định hướng xã hội chủ nghĩa Nhiều phong trào hành động cách mạngcủa quần chúng như phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống vănhóa ở khu dân cư”, phong trào xây dựng nếp sống văn minh, gia đình vănhóa; công sở văn minh, sạch đẹp an toàn, trong các cơ quan, đơn vị, khu dân

cư, mọi ngành, mọi giới đã tác động tích cực hình thành một môi trường vănhóa lành mạnh trong xã hội Sự nghiệp giáo dục và đào tạo được quan tâm,trình độ dân trí được nâng cao, tạo ra được những chuyển biến quan trọng:toàn Đảng, toàn dân chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục; công tác chăm sócsức khoẻ có nhiều tiến bộ, hoạt động văn hóa nghệ thuật, thể dục thể thaođược thường xuyên tổ chức với nhiều hình thức phong phú và thiết thực, gắn

bó với các nhu cầu sinh hoạt văn hóa của mọi tầng lớp nhân dân

Với quan điểm phát triển kinh tế gắn với thực hiện đồng bộ các chínhsách xã hội, đảm bảo dân chủ, công bằng và tiến bộ trong mỗi bước phát triển,Quận đã đẩy mạnh nhiều phong trào hành động cách mạng, đầu tư xây dựng

và phát triển nhiều dự án, công trình phúc lợi công cộng, nhằm góp phần cảithiện và nâng cao đòi sống mọi mặt cho nhân dân Khai thác các lợi thế củaQuận về vị trí, tiềm năng, tranh thủ sự đồng tình, tham gia của các cấp, các

ngành, các lực lượng xã hội, chăm lo tốt mọi mặt đời sống nhân dân Quận đã

có nhiều cố gắng, tổ chức và duy trì thực hiện tốt công tác chăm lo cho dânnghèo, các đối tượng chính sách có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn Cácphong trào “đền ơn đáp nghĩa”, “xoá đói giảm nghèo”, “nhà tình thương”, cáchọc bổng trao cho học sinh hiếu học có hoàn cảnh khó khăn, chính sách giảiquyết việc làm, phát triển sản xuất từ nguồn vốn vận động trong xã hội đãphát huy truyền thống văn hóa của dân tộc xây dựng cuộc sống mới, ấm no,nhân ái, đã góp phần hình thành nên đạo đức mới trong đời sống xã hội

Nhiều cơ sở vật chất của Quận được xây dựng với quy mô khá lớn vàhiện đại, góp phần thay đổi bộ mặt của Quận 10, tạo điều kiện nâng cao nhậnthức và hưởng thụ văn hóa của các tầng lớp nhân dân Nhà hát Hoà Bình, khuvui chơi giải trí Kỳ Hoà, hồ bơi Quận 10, các khu chung cư mới cùng với cáctrường học, cơ sở y tế được mở rộng, xây mới đã góp phần nâng cao đời sốngvăn hóa ở cơ sở

Trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, Quận 10 chỉ có 17 trường tiểu học vàtrung học, đa số do tư nhân thành lập Hệ thống giáo dục mầm non hầu nhưchưa có, ngoài một số lớp tư thục giữ trẻ, tỷ lệ người đi học ít, nhất là ở cáccấp học cao, số người mù chữ nhiều Sau ngày thành phố được hoàn toàn giảiphóng, sự nghiệp Giáo dục – Đào tạo đã được Đảng bộ, chính quyền Quận 10tập trung quan tâm, chăm lo củng cố và xây dựng

Thực hiện Nghị quyết 14 của Bộ chính trị (khóa IV) về cải cách giáodục, từ năm 1979 đến năm 1988, cùng với sự phát triển kinh tế, Đảng bộ,chính quyền của nhân dân Quận 10 đã có nhiều nỗ lực ngày càng tập trungnhiều hơn cho lĩnh vực văn hóa xã hội, đặc biệt là giáo dục – đào tạo Hệthống Giáo dục mới xã hội chủ nghĩa từ mầm non đến trung học phổ thôngđược xác lập, mang lưới các trường học được phát triển và phân bố tương đốiđều khắp ở các địa bàn dân cư Giáo dục Mầm non đã được Quận tập trung

đầu tư, ưu tiên dành những cơ sở vật chất tốt nhất để phát triển Đội ngũ giáoviên trưởng thành cả về số lượng và chất lượng, với trên 2.600 giáo viên đãđược đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ và bồi dưỡng lý luận chính trị; 100%trường học có tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản và Công đoàn, đa số trường

đã có Đảng viên và Chi bộ Đảng Công tác quản lý Nhà nước về Giáo dục vàcông tác quản lý ngành từng bước được đổi mới

Từ năm 1988 đến nay, cùng với sự phát triển đi lên trên các lĩnh vựccủa đời sống kinh tế – xã hội của cả nước, của thành phố, bằng sự phấn đấu

nổ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, Quận 10 đã đạt được nhiềuthành tích quan trọng, tạo sự chuyển biến tích cực nhiều mặt đối với sựnghiệp Giáo dục, trong đó có những tiến bộ nổi bật như mạng lưới trường học

từ mầm non, tiểu học đến trung học phổ thông đã được quy hoạch và pháttriển tương đối hợp lý ở các địa bàn, đáp ứng được nhu cầu học tập ngày càngtăng của nhân dân Cơ sở vật chất trường lớp không ngừng được đầu tư nângcấp

Với quan điểm ưu tiên giải quyết những mặt bằng tốt nhất cho Giáodục, Quận 10 đã hết sức quan tâm quy hoạch lại hệ thống các trường học phùhợp với sự phân bố dân cư trên địa bàn, sắp xếp lại các trường, điểm trườnghợp lý, đảm bảo tiên chuẩn dạy và học Bằng nguồn vốn ngân sách và bằng sựủng hộ của nhân dân, hầu hết các trường đều được nâng cấp, sữa chữa khangtrang, có phòng vi tính, phòng thí nghiệm, có thư viện, một vài trường cóphòng lab

Quận 10 đã đề ra nhiều biện pháp tổng hợp hoàn thành tốt công tác xóa

mù chữ và từng bước nâng cao dân trí sau xoá mù chữ cho nhân dân nhất làthanh thiếu niên và lao động trẻ Đến tháng 12/2003, Quận 10 hoàn thành tiêuchuẩn phổ cập Giáo dục Trung học

Thực hiện tốt đổi mới công tác quản lý ngành, đổi mới phương phápdạy và học, thông qua các phong trào “dạy tốt, học tốt”, chất lượng giáo dụctoàn diện ở các cấp học, trường học không ngừng được nâng lên Đưa yêu cầuchăm lo con em học tập của mọi gia đình thành giá trị xã hội đến từng khuphố dân cư.

Quận 10 đã từng bước thực hiện có hiệu quả các chủ trương về đổi mớigiáo dục nhất là trong việc quản lý chương trình, nội dung và chất lượng giáodục, đẩy mạnh cải tiến công tác quản lý, mạnh dạn giao quyền chủ động chohiệu trưởng; tổ chức thi cử nghiêm túc, đánh giá thi đua công khai, dân chủ,công bằng; thực hiện nghiêm kỉ cương trong công tác quản lý Quận đã mởrộng quy mô đào tạo, phát triển các loại hình giáo dục đào tạo, thực hiện quyhoạch phát triển sự nghiệp giáo dục trên địa bàn từ năm 2002 đến 2010, sửdụng và quản lý các nguồn đầu tư cho giáo dục và đảm bảo hiệu quả, phù hợpvới tình hình mới

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, Quận đã tổ chức nhiều hộinghị, hội thảo bàn về công tác đổi mới phương pháp giáo dục, kết hợp tốt bamôi trường giáo dục nhất là giáo dục đạo đức để vừa nâng cao chất lượng dạy

và học, ngăn chặn những ảnh hưởng xấu của môi trường xã hội vào trong giáodục, vừa góp phần tích cực vào việc gìn giữ và phát huy truyền thống tôn sưtrọng đạo trong học sinh và nhân dân

Trong nhiều năm qua, các trường đã đổi mới nội dung, phương phápdạy và học Chất lượng đội ngũ giáo viên từng bước được nâng cao Nhiềutrường đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học, khắc phục lối truyền thụkiến thức một chiều, khuyến khích sự suy nghĩ và tư duy sáng tạo của họcsinh, phong trào tự học trong học sinh phát triển mạnh Vì thế,chất lượng giáodục đã được nâng lên, tỉ lệ học sinh tốt nghiệp luôn đạt trên 99%, có nhiềuhọc sinh đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố, cấp Quận

Nhiều tập thể và cá nhân trong ngành đã được Nhà nước trao tặng các danhhiệu cao quý như Nhà giáo Ưu tú, Huân chương Lao động các Hạng (1, 2, 3)

và một Huân chương Độc lập Hạng 3

Quận đã thường xuyên kiện toàn tổ chức bộ máy của ngành Giáo dục,chất lượng đội ngũ đã tăng lên rõ rệt Toàn ngành có trên 98% cán bộ – giáoviên đạt chuẩn và trên chuẩn Hầu hết cán bộ quản lý các trường đều đã quacác lớp quản lý giáo dục Hằng năm đều tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyênmôn, lý luận chính trị hè cho đội ngũ, giới thiệu giáo viên tham gia các lớpđại học, bồi dưỡng phát triển Đảng, tham gia các khóa học lý luận trung, caocấp,

Hệ thống chính trị trong các trường đã được từng bước củng cố Đếnnay, tất cả các trường đều có chi bộ đảng hoặc đảng viên, 100% các trườngđều có tổ chức Công đoàn và chi đoàn giáo viên hoạt động hỗ trợ tốt cho tổchức Đảng và nhà trường trong việc xây dựng và phát động các phong trào thiđua “dạy tốt, học tốt” và tham gia các phong trào khác tại địa phương

Từng bước thực hiện có hiệu quả chủ trương xã hội hóa giáo dục trênđịa bàn, huy động được nhiều nguồn lực nhân dân tham gia chăm lo sự nghiệpgiáo dục Chăm lo phát triển sự nghiệp giáo dục đã thật sự trở thành quyền lợi

và trách nhiệm toàn dân Thông qua các phong trào xoá đói giảm nghèo,chăm lo cải thiện đời sống các gia đình chính sách, thực hiện chế độ đãi ngộđối với học sinh nghèo của Quận, 15 phường và các đoàn thể đã tạo điều kiệngiúp đỡ hàng ngàn hộ trong chương trình khắc phục khó khăn về đời sốngkinh tế để cho con em được đi học

Hàng năm, Quận 10 đảm bảo tốt việc cấp phát ngân sách cho ngành,thực hiện tốt chính sách của Nhà nước chăm lo đời sống giáo viên, xây dựng

và mở rộng quy mô trường lớp, đầu tư trang thiết bị dạy và học Thườngxuyên chỉ đạo ngành, đoàn thể có mối quan hệ tốt với các trường, ký kết các