Một số giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học quận 8 thành phố hồ chí minh luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Trong điều kiện khó khăn đó, tập thể giáo viên ở các trường tiểu học tại quận 8 cũng đã có những nổ lực đổi mới phươngpháp dạy học, đồng thời đội ngũ cán bộ cũng tiến hành nhiều giải phá

Sau một thời gian dài tiến hành đổi mới nền giáo dục Việt Nam, nhìnlại vấn đề này, bên cạnh việc ghi nhận những thành tựu đạt được, Đại hộiĐảng tòan quốc lần thứ XI đã nhận định : “Chất lượng giáo dục và đào tạochưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhất là đào tạo nguồn nhân lực trình độ caovẫn còn hạn chế; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu của xã hội.Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng số lượng, quy mô với nâng caochất lượng, giữa dạy chữ và dạy người”, mặt khác, “Chương trình, nội dung,phương pháp dạy và học lạc hậu, đổi mới chậm; cơ cấu giáo dục không hợp lýgiữa các lĩnh vực, ngành nghề đào tạo; chất lượng giáo dục toàn diện giảm

sút, chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá.Quản lý nhà nước về giáo dục còn bất cập Xu hướng thương mại hoá và sasút đạo đức trong giáo dục khắc phục còn chậm, hiệu quả thấp, đang trở thànhnỗi bức xúc của xã hội” 10.Trước tình hình đó, Đại hội Đảng lần thứ XI đãxác định trong thời gian tới tiếp tục xem “Phát triển giáo dục là quốc sáchhàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướngchuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế” 8 Nhưvậy, công cuộc đổi mới tòan diện giáo dục, đến lúc này, đã được định hướngrất rõ ràng và là nhiệm vụ cấp bách trong giai đoạn hiện nay.

Trong các nội dung đổi mới về giáo dục, việc đổi mới phương pháp dạyhọc là một yêu cầu bức thiết, bởi vì đối với mọi hoạt động, phương pháp làmột phạm trù hết sức quan trọng, có tính chất quyết định mà có người đã ví

nó vừa là bánh lái, vừa là chiếc la bàn để giúp cho một con tàu đi đúng hướng.Quá trình dạy học cũng vậy, muốn thành công phải có phương pháp tốt, phùhợp với mục tiêu, nội dung chương trình, đối tượng và điều kiện dạy học Nộidung, chương trình…đều đổi mới, phương pháp dạy học cũng cần phải đổimới mới có thể đạt được mục tiêu giáo dục đã đề ra

Phương pháp dạy học ở tiểu học được quy định tại điều 28 của LuậtGiáo dục (2005, sửa đổi bổ sung 2009) : “Phương pháp giáo dục phổ thôngphải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợpvới đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học; khảnăng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thựctiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”

Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học, trong

đó, nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học trên cơ sở tiếp cận hệ thống,tiếp cận nhân cách, tiếp cận họat động, thuyết dạy học cộng tác, tư tưởngcông nghệ dạy học, được vận dụng và phổ biến

1.2 Về thực tiễn

Một thập kỷ đã trôi qua, chúng ta đã ráo riết tiến hành đổi mới toàndiện giáo dục với định hướng phát triển bền vững giáo dục tiểu học ở ViệtNam và đã đạt được một số thành tựu nhất định Tuy nhiên, trong thực tế dạyhọc, đổi mới phương pháp như thế nào để tạo được động lực cho người họctham gia tích cực vào quá trình dạy học hoàn toàn không đơn giản nhất là khingười học ở lứa tuổi tiểu học với những nét đặc điểm tâm lý rất riêng và điềunày đặc biệt rất cần đến sự tác động của cũng nhà quản lý Trên cả nước cũngnhư tại thành phố Hồ Chí Minh, nhiều lớp tập huấn được mở ra; những buổihội thảo, các chuyên đề liên tục được tổ chức; chỉ riêng phương pháp họcnhóm đã làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận và làm báo chí tốn khá nhiều giấymực Mặc dù vậy hiệu quả của việc đổi mới các phương pháp dạy học vẫncòn rất nhiều điều cần bàn luận

Quận 8 nằm ở vùng ven, phía tây nam thành phố Hồ Chí Minh, bị chiacắt bởi nhiều kênh rạch Trên danh nghĩa, quận 8 thuộc nội thành nhưng lại làmột quận bán nông thôn, bán thành thị Dân cư hội tụ từ nhiều vùng miền,trong đó đa số là người lao động nghèo đến từ các vùng quê Cần Giuộc, CầnĐước, Đức Hoà của tỉnh Long An Tốc độ phát triển về kinh tế xã hội chưađạt như các quận huyện bạn, một số phường vẫn còn người dân làm nghềnông như trồng rau, nuôi cá Về giáo dục bậc tiểu học, quận 8 có 20 trườngtiểu học và 01 trường phổ thông cơ sở nhưng số học sinh được học 2buổi/ngày chưa đạt quá 50% Trong điều kiện khó khăn đó, tập thể giáo viên

ở các trường tiểu học tại quận 8 cũng đã có những nổ lực đổi mới phươngpháp dạy học, đồng thời đội ngũ cán bộ cũng tiến hành nhiều giải pháp quản

lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học, ngõ hầu góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu của ngành và của xã hội trong giaiđoạn hiện nay Song việc vận dụng các giải pháp về đổi mới phương pháp dạyhọc và quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học chưa đạt hiệu quảnhư mong muốn, do nhiều nguyên nhân, trong đó có nét khác biệt về kinh tế,

xã hội của địa bàn quận 8 so với các quận huyện bạn Điều này góp phần dẫnđến hậu quả là chất lượng giáo dục tiểu học quận 8 chưa thật sự là niềm tincủa gia đình và xã hội, số lượng học sinh “chạy” sang các quận huyện bạnhằng năm vẫn còn nhiều Vậy thì giải pháp nào để nhà quản lý tác động mộtcách có hiệu quả đến việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên? Đó làmột câu hỏi lớn đang rất cần lời giải đáp.

Nhận thức được yêu cầu bức thiết này, trong thời gian qua, đã có một

số ý kiến đề cập đến vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

ở quận 8 như thế nào cho có hiệu quả Tuy nhiên các ý kiến đó chỉ nhằm triểnkhai việc vận dụng nội dung một số văn bản liên quan hoặc mang tính tổngkết, chưa tạo thành hệ thống nghiên cứu hoàn chỉnh Nhằm góp phần vào việcgiải quyết nhiệm vụ cấp bách và quan trọng trọng này, chúng tôi đã chọn vấn

đề "Một số giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học quận 8, thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhằm khảo sát, đánh giá hoạt động đổi mới phươngpháp dạy học và công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ởcác trường tiểu học tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh Từ đó, đề xuất một sốgiải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đổi mới phương phápdạy học ở các trường tiểu học tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý chuyên môn, hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

và công tác quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học tại cáctrường tiểu học ở quận 8, thành phố Hồ chí Minh

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại các trường tiểu học

ở quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học

Nếu thực hiện được một số giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạyhọc như luận văn đã đề xuất thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy họccũng như chất lượng giáo dục toàn diện của các trường tiểu học ở quận 8,thành phố Hồ Chí Minh

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

+ Xây dựng cơ sở lý luận về quản lý chuyên môn, về đổi mới phươngpháp dạy học và công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại cáctrường tiểu học

+ Khảo sát, đánh giá thực trạng việc đổi mới phương pháp dạy học vàcông tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học tại các trường tiểu học ở quận

8, thành phố Hồ Chí Minh

+ Trên cơ sở xác định được những nguyên nhân, hạn chế, thiếu sót,luận văn đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý đổi mớiphương pháp dạy học tại các trường tiểu học ở quận 8, thành phố Hồ ChíMinh đồng thời khảo sát tính cấp thiết và khả thi của các giải pháp thông quamột số biện pháp thăm dò ý kiến của cán bộ quản lý và giáo viên ở các trườngtiểu học tại quận 8

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu tổng hợp các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, củangành, của địa phương và các tài liệu khoa học có liên quan đến đề tài nghiêncứu nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Chúng tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu thực tiễn như: quansát, điều tra, phỏng vấn, nghiên cứu sản phẩm của đối tượng,

6.3 Nhóm phương pháp khác như so sánh- đối chiếu, thống kê – phân

loại, lập bảng - biểu đồ,

7 Đóng góp của luận văn

Cái mới và cũng là đóng góp của luận văn thể hiện trên 3 phương diện

cơ bản sau đây:

+ Góp phần cụ thể hoá những vấn đề lý luận về đổi mới phương phápdạy học và quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học

+ Góp phần đánh giá thực trạng đổi mới phương pháp dạy học, thựctrạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học của các trường tiểu học ở quận 8trong 5 năm gần đây và đánh giá nguyên nhân tồn tại

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lýđổi mới phương pháp dạy học của các trường tiểu học ở quận 8, thành phố HồChí Minh Trên cơ sở đó có một số kiến nghị đối với các cấp có thẩm quyềntrong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý hoạt động đổi mớiphương pháp dạy học ở các trường tiểu học quận 8

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phần phụlục, luận văn có 3 chương :

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường tiểu học.

Chương 2 Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh.

Chương 3: Một số giải pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

cổ, chúng ta biết đến Comenius (Komensky) với những quan điểm và cáchthức dạy học rất nhân văn mà ông đã trình bày thông qua tác phẩm “Thiênđường của trái tim”, Jean-Jacques Rousseau xem trọng phương pháp giảngdạy cho trẻ các yếu tố khoa học hoặc Johann Heinrich Pestalozzi (1746-1827), nhà cải cách giáo dục Thuỵ Sĩ, phát triển các phương pháp giáo dụcnhằm thúc đẩy khả năng của trẻ mà ngày nay, hầu hết các nguyên tắc của ông

đã được đưa vào sử dụng trong hệ thống giáo dục tiểu học Trong thế kỷ XIX,

mô hình giáo dục bắt buộc được vận dụng ở nhiều quốc gia, trong đó có cả

Mỹ và Nhật, mô hình này đặt nặng kỹ năng tổ chức và quản lý lớp học củangười thầy, xem nó như là một thành tố không thể thiếu của quá trình vậndụng các phương pháp dạy học Hiện nay, trên thế giới, rất nhiều công trìnhnghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học và các giải pháp quản lý nhằm

hỗ trợ hoạt động đổi mới phương pháp dạy học vẫn đang được tiếp tục thực

hiện Ví dụ công trình nghiên cứu về “Cấu trúc tạo nhóm hợp tác” có thể vậndụng cho học sinh mọi lứa tuổi của tiến sĩ Spencer Kagan (Mỹ)…

Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hoá, nền giáo dục nước ta đang tiếpnhận, tiếp thu có chọn lọc những vấn đề trên sao cho phù hợp với thực tiễn vàtính chất, nguyên lý của giáo dục Việt Nam

1.1.2 Việc nghiên cứu quản lý đổi mới phương pháp dạy học Việt Nam

Sau một thời gian rất dài trung thành với các phương pháp truyềnthống, nền giáo dục của chúng ta cũng đã đạt được khá nhiều thành tựu

Trong thực tế giảng dạy, có những người thầy thu hút học sinh chỉ nhờ vàokhả năng diễn đạt bằng lời Song vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ở ViệtNam không phải bây giờ mới có

- Ở miền Nam, từ năm 1949, khi Pháp ký nghị định chuyển giao các cơquan giáo dục cho các nước Ai Lao, Cambốt, Việt Nam, Bộ Quốc gia Giáodục Việt Nam (ở vùng bị Pháp chiếm) đã đề ra chương trình tiểu học với mụctiêu dạy học mới, chương trình này “cổ vũ các phương pháp sư phạm hiện đại

và thực hành những quan niệm mới về sư phạm trong giảng dạy và họctập….Trường học mới là trường học hoạt động và tất cả nền giáo dục phảiphỏng theo phương pháp hoạt động” 27 Từ đó về sau, ở miền Nam, cũng cónhiều cuộc cải cách giáo dục nhằm đổi mới phương pháp dạy học theo hướnghiện đại nhưng đều bị thất bại do chiến tranh, đói nghèo…

- Miền Bắc cũng trải qua nhiều lần cải cách giáo dục :

+ Sau khi tuyên bố độc lập, Bộ Giáo dục đã tham mưu cho chính phủban hành hai sắc lệnh số 146-SL và 147-SL khẳng định tôn chỉ, xác định cơcấu nền giáo dục nước nhà và ấn định những điều khỏan pháp lý thực hiệnbậc học cơ bản cho trẻ từ 7 đến 13 tuổi

+ Năm 1950, chính phủ đã thông qua đề án cải cách giáo dục xác định lạimục tiêu đào tạo nhà trường và thay đổi cơ cấu giáo dục, rút ngắn số năm học

từ 12 năn xuống còn 9 năm, bỏ bớt một số môn học như ngọai ngữ, âm nhạc,

vẽ, nữ công gia chánh…thêm vào một số môn học mới như thời sự, chínhsách, giáo dục công dân, lao động sản xuất

+ Trong những năm đất nước tạm thời bị chia cắt, chính phủ Việt Nam dânchủ cộng hòa đã tiến hành cuộc cải cách lần thứ hai với mục tiêu đào tạo là :đào tạo thế hệ trẻ thành “những người phát triển về mọi mặt, những công dântốt, cán bộ tốt” Như vậy, đến lần cải cách này, giáo dục nước ta đã hướng đếnphát triển tòan diện về các mặt đức, trí, thể, mỹ Đồng thời, về phương pháp

“cuộc cải cách lần này xóa bỏ nền sư phạm quyền uy, khai mở quan hệ thầytrò dân chủ, phát huy tác dụng của hoạt động ngoại khóa, từng bứơc đưa hoạtđộng lao động công ích, lao động sản xuất vào nhà trường, xem đó như làphương thức quan trọng để hình thành nhân cách.” [28, tr15]

- Sau ngày đất nước thống nhất, cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba đượcban hành thông qua nghị quyết số 14-NQ/TW ban hành ngày 11-1-1979 của

Bộ Chính trị Ban chấp hành TW Đảng Mục tiêu cải cách giáo dục lần nàynhằm giúp con người phát triển toàn diện, thực hiện phổ cập giáo dục toàndân hướng đến việc tạo nguồn nhân lực để thực hiện các cuộc cách mạng vềquan hệ sản xuất, khoa học – kỹ thuật và văn hóa – tư tưởng đồng thời xácđịnh nguyên lý giáo dục là : “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với laođộng, nhà trường gắn liền với xã hội” Cuộc cải cách này bắt đầu vào năm học1981-1982 (có điều chỉnh vào năm 1986)

Như vậy, đất nước ta đã trải qua nhiều lần cải cách giáo dục nhưng rất tiếc,những lần cải cách này chỉ đặt nặng việc thay đổi mục tiêu, cơ cấu, nội dung,chương trình sách giáo khoa còn đổi mới phương pháp dạy học và các giảipháp quản lý nhằm tác động đến đổi mới phương pháp dạy học như thế nàochưa được đề cập rõ nét

1.1.3 Tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh và quan điềm của Đảng Cộng sản Việt Nam, chủ trương của Nhà nước về vấn đề đổi mới phương pháp dạy học

1.1.3.1 Tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh về đổi mới phương pháp dạy học :

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất xem trọng phương pháp dạy học – giáo dục.Theo GS.TSKH Thái Duy Tuyên, Người đã có 23 lần phát biểu về vấn đềnày [33]

Bác đã đề xuất phương pháp dạy học phải phù hợp với tâm lý, lứa tuổi trẻ em :

Theo Bác, dạy học phải nhẹ nhàng, vui vẻ, làm sao cho các em khi chơi

là được học, mà trong khi học vui vẻ như được chơi Trong thư gửi giáo viên,học sinh, cán bộ thanh niên và nhi đồng đăng trên báo Nhân dân số 619 ngày3/11/1955, Bác viết “Tiểu học thì cần giáo dục các cháu thiếu nhi yêu tổ quốc,yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, trọng của công Cách dạy phải nhẹnhàng, vui vẻ, chớ gò ép thiếu nhi vào khuôn khổ của người lớn Phải đặc biệtchú ý giữ gìn sức khỏe của các cháu.”, “… Khi giáo dục phải thiết thựckhông được làm cho các cháu thành những “con vẹt”, làm sao cho các cháukhi chơi là được học, mà trong khi học vui vẻ như được chơi.” [12]

Người cũng rất xem trọng việc vận dụng phương pháp trực quan và phương pháp nêu gương trong giáo dục :

“Trẻ em hay bắt chước, cho nên thầy giáo, cán bộ phụ trách v.v…phảigương mẫu từ lời nói đến việc làm….….Dạy các cháu thì nói với các cháu chỉ

là một phần, cái chính là phải cho các cháu nhìn thấy, cho nên những tấmgương thực tế là rất quan trọng… [12,t9,tr330]

Về vấn đề tự học

Bác cho rằng “Cách học tập…lấy tự học làm cốt ” [12,t5,tr273]

Trong giáo dục, theo Bác cần có sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và

xã hội, đồng thời giáo dục phải kết hợp với lao động sản xuất.

“Trẻ em trong như tấm gương, cái tốt dễ tiếp thu, cái xấu cũng dễ tiếp thu.Nếu nhà trường dạy tốt mà gia đình dạy ngược lại, sẽ có những ảnh hưởngkhông tốt tời trẻ em Cho nên muốn giáo dục các cháu thành người tốt, nhàtrường, đòan thể, gia đình, xã hội đều phải kết hợp chặt chẽ với nhau.”[12,t9,tr330]

“Về học tập và giảng dạy phải thực hiện phương châm giáo dục kết hợpvới lao động sản xuất Về giảng dạy, tránh lối dạy nhồi sọ….Chương trìnhhọc tập hiện nay quá nặng Về giảng dạy, tránh lối học như vẹt” [12,t11,tr615]Qua những trích dẫn trên, có thể thấy rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn xemtrọng vấn đề giáo dục đối với việc hình thành nhân cách con người, nói vềphương pháp giáo dục và vấn đề đổi mới phương pháp, người không đúc kếtthành lý luận nhưng bàn bạc đâu đó trong các tác phẩm của mình, Bác đã đềcập rất nhiều đến cách dạy và cách học Cũng từ các bài nói chuyện, bài viết

đó, đảng ta đã đúc kết thành nguyên lý “Học kết hợp với hành, giáo dục kếthợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trườngkết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” và nguyên lý này được thựchiện xuyên suốt trong suốt quá trình cải cách giáo dục ở Việt Nam

1.1.3.2 Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam và chủ trương của Nhà nước về đổi mới phương pháp giáo dục

Ngày nay, những thay đổi về kinh tế, chính trị, văn hoá theo hướngtoàn cầu hoá; sự bùng nổ thông tin; sự phát triển nhanh như vũ bảo của khoahọc kỹ thuật dẫn đến nội dung học tập mới tiếp nhận hôm trước, hôm sau cóthể đã trở nên lạc hậu Việc học vì vậy không chỉ dừng lại ở chỗ tiếp thu kiếnthức và rèn luyện kỹ năng mà mục đích học tập như tổ chức UNESCO đề

xướng là: “Học để biết-học để học cách học, Học để làm, Học để chung sống,

Học để tự khẳng định mình” và phương pháp dạy học chính là cách thức giúp

cho người học tự mình đạt đến mục tiêu

Vấn đề này đã được sự quan tâm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước :

+ Đại hội lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 12/1986) chủtrương đổi mới kinh tế-xã hội, chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấpsang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), phương hướngđổi mới giáo dục là xã hội hóa, dân chủ hóa, đa dạng hóa, hiện đại hóa, vậnđộng xã hội, gia đình và nhà trường cùng chăm sóc thế hệ trẻ; tiến hành phânhóa giáo dục, dạy học theo trình độ đối tượng thông qua các trường chuyên,lớp chọn; thêm chương trình dành cho con em dân tộc ít người và chươngtrình dành cho các lớp linh hoạt

+ Sau 10 năm thực hiện đổi mới giáo dục, tháng 12/1996, hội nghị lần IIBan chấp hành TW khóa VIII đã đánh giá kết quả 10 năm đổi mới giáo dục,

đề ra định hướng phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đạihóa và xác định nhiệm vụ giáo dục trong những năm cuối thế kỷ XX đồngthời nghị quyết của đại hội nhấn mạnh “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáodục – đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duysáng tạo của người học”

Nhằm thực hiện chủ trương đổi mới giáo dục của Đảng, Nhà nước vàngành giáo dục cũng đã ban hành một loạt văn bản luật và dưới luật như :+ Chỉ thị số 15/1999 CT/B.GD&ĐT ngày 20/4/1999 của Bộ trưởng BộGiáo dục – Đào tạo về việc: “Đẩy mạnh đổi mới phương pháp giảng dạy vàhọc tập trong trường sư phạm”

+ Nghị quyết 40/2000/QH10 của Quốc hội về đổi mới chương trình giáodục phổ thông

+ Chỉ thị 14/2001/CT-Tg ngày 11/6/2001 của Thủ tướng Chính phủ vềthực hiện nghị quyết số 40 của Quốc hội 10

+ Từ năm học 2002-2003, ngành giáo dục triển khai chương trình giáo dụcphổ thông và sách giáo khoa mới ở cấp tiểu học Song song với việc bồidưỡng giáo viên, rất nhiều tài liệu về vấn đề đổi mới phương pháp dạy học đãđược chuyển tải đến cán bộ quản lý, giáo viên và tổ chức thực hiện tại cáctrường tiểu học Công văn số 896/BGD&ĐT-GDTH ngày 13/2/2006 của BộGiáo dục - Đào tạo cũng đã quy định rõ việc đổi mới cách thức dạy học.

+ Luật giáo dục năm 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2009) đề cập rõ vềphương pháp giáo dục như đã nêu

+ Nghị quyết TW 4 khóa X năm 2007, lại một lần nữa nhấn mạnh nhấnmạnh: “Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học, kết hợptốt học với hành, học tập với lao động sản xuất, thực nghiệm và nghiên cứukhoa học, gắn liền nhà trường với xã hội, áp dụng những phương pháp giáodục hiện đại để bồi dưỡng cho học sinh năng lực tư duy sáng tạo, năng lựcgiải quyết vấn đề”

Sau nhiều năm tiến hành đổi mới toàn diện giáo dục, chúng ta phải nhìnnhận rằng sự nghiệp giáo dục có nhiều bước tiến bộ nhưng riêng về đổi mớiphương pháp dạy học và quản lý đổi mới phương pháp dạy học vẫn còn cónhững bất cập mà nói như một số nhà nghiên cứu nó “chuyển động chậmchạp và yếu kém” Nguyên nhân chính được xác định là do công tác quảnlý23 hay nói như nguyên Thứ trưởng Đặng Huỳnh Mai “Khó khăn lớn nhất

mà cán bộ quản lí và giáo viên thường gặp phải khi triển khai thực hiện côngviệc này có lẽ là thói quen quản lí chuyên môn theo cách hành chính cứngnhắc ngự trị từ rất lâu, mặt khác lại thiếu đồng bộ trong công tác chỉ đạo…”

26

Công tác quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học tại các trườngtiểu học ở quận 8 cũng không nằm ngoài quỹ đạo đó, do nhiều nguyên nhânkhách quan và chủ quan, trong đó có sự khác biệt về điều kiện kinh tế xã hộicủa quận 8 so với các quận huyện bạn tại thành phố Hồ Chí Minh

Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận 8 cũng rất trăn trở về vấn đề này, nhiềucuộc hội thảo, nhiều chuyên đề đã được tổ chức và đã có một số giải phápđược đúc kết thành sáng kiến - kinh nghiệm Trong một số báo cáo tham luận,vấn đề quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học như là một yếu tố cầnthiết trong công tác quản lý của hiệu trưởng cũng đã được đề cập đến Tuyvậy, như chúng tôi đã nhận xét, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp quản

lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học tại các trường tiểu học trong quận

8 chưa được nhận thức đầy đủ, chưa được xây dựng một cách hệ thống, khoahọc từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận và khảo sát thực trạng, nên các giải pháp

đề xuất nói trên rất manh mún, cục bộ và thiếu tính thực tiễn, khả thi

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÓ LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục

- Quản lý :

Đại từ điển tiếng Việt định nghĩa “Quản lí là tổ chức, điều khiển hoạt động

của một số đơn vị, cơ quan” [7,tr1363]

Theo tác giả Thái Văn Thành, có nhiều quan điểm khác nhau về quản lýnhưng nhìn chung, có thể hiểu “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kếhoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã

đề ra”.[32,tr5]

- Quản lý giáo dục :

Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định là tác động của hệ thống có kếhoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau đếntất cả các mắc xích của hệ thống (từ bộ đến trường) nhằm mục đích bảo đảmviệc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụngnhững quy luật chung của xã hội cũng như các quy luật của quá trình giáodục, của sự phát triển tâm lý trẻ em [32,tr7]

1.2.2 Trường Tiểu học

- Điều 2 của điều lệ trường tiểu học nêu rõ “Trường tiểu học là cơ sở giáodục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân, có tư cách pháp nhân, có condấu và tài khoản riêng” [11,tr1]

Trường tiểu học thực hiện nhiều nhiệm vụ, trong đó, nhiệm vụ hàng đầu

là tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mụctiêu, chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục

và Đào tạo ban hành

Giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm năm học, từ lớp một đến lớpnăm Tuổi của học sinh vào học lớp một là sáu tuổi

1.2.3 Hoạt động chuyên môn

Họat động chuyên môn bao gồm hoạt động dạy học và các hoạt động khác

có liên quan đến hoạt động dạy học Hoạt động chuyên môn là nhiệm vụtrung tâm của nhà trường phổ thông được tổ chức nhằm thực hiện tốt mụctiêu, nhiệm vụ giáo dục

1.2.4 Dạy học và phương pháp dạy học (PPDH), phương pháp dạy học ở tiểu học

- Dạy học : được hiểu là “truyền đạt, bày nhủ cho người khác biết kiến thức

văn hóa, kỹ thuật, đạo đức” [7,tr515]

- Phương pháp dạy học : có nhiều định nghĩa về phương pháp dạy học

+ Theo tài liệu đào tạo giáo viên do Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành năm

2007 (“Giáo dục học”) thì phương pháp dạy học được hiểu là hệ thống nhữnghành động có mục đích của giáo viên nhằm tổ chức họat động nhận thức vàthức hành của học sinh, bảo đảm cho học sinh lĩnh hội những nội dung trídục

+ Cũng có thể hiểu PPDH là một hệ thống tác động liên tục của giáo viênnhằm tổ chức họat động nhận thức và thực hành của học sinh để lĩnh hội vữngchắc các thành phần của nội dung giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đã định

PPDH là một trong những thành tố của hoạt động dạy học PPDH bao gồmhai mặt hoạt động của thầy và của trò, trong đó thầy giữ vai trò chủ đạo còntrò giữ vai trò chủ động, tích cực PPDH luôn xuất phát từ mục đích dạy học

và phụ thuộc vào nội dung, tính chất môn học, điều kiện dạy học cũng nhưđặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh

- Phương pháp dạy học ở tiểu học :

Luật Giáo dục của nước ta đã ghi ở điều 28 :

“Giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho học sinh có kiến thức đơn giản, cầnthiết về tự nhiên, xã hội, con người; có kỹ năng cơ bản về nghe, đọc, nói, viết

và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; có hiểu biết banđầu về hát, múa, âm nhạc, mỹ thuật

Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủđộng, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học sinh,môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học; khả năng làm việc theo nhóm, rènluyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đemlại niềm vui hứng thú trong học tập cho học sinh”

Như vậy, phương pháp dạy học ở tiểu học không chỉ là phương thứctruyền đạt, kiểm tra và củng cố kiến thức mà còn là việc tổ chức các họatđộng nhằm hình thành hứng thú, kích thích sự tự giác trong học tập của họcsinh

1.2.5 Đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học là vấn đề hết sức quan trọng trong chínhsách đổi mới tòan diện giáo dục Việt Nam trong giai đọan hiện nay Cũng nhưcác bậc học khác, trước đây, các thầy cô giáo dạy tiểu học thường vận dụngcác phương pháp truyền thống như thuyết trình, vấn đáp, sử dụng tài liệu họctập, nhóm phương pháp dạy học trực quan như minh họa, biểu diễn thínghiệm, quan sát…

Nhưng mỗi phương pháp đều có ưu và nhược điểm riêng của nó, không cóphương pháp nào là vạn năng Người dạy luôn cần lựa chọn phương pháp saocho đạt mục tiêu dạy học Bên cạnh đó, bất kỳ phương pháp dạy học nào khiđược vận dụng cũng phải cải tiến cho phù hợp với người dạy, với mục tiêu,nội dung, phương tiện, đối tượng và điều kiện dạy học

Song song với việc cải tiến, phối hợp các phương pháp truyền thống trongquá trình dạy học, ngày nay, người giáo viên cần học hỏi, vận dụng một sốpháp dạy học mới nhằm đạt mục tiêu dạy học trong giai đoạn mới

Như vậy, đổi mới phương pháp không có nghĩa là thay thế phương pháp

cũ bằng các phương pháp mới mà về bản chất, đổi mới phương pháp dạy học

là đổi mới cách thức tiến hành các phương pháp, đổi mới các phương tiện vàhình thức triển khai phương pháp trên cơ sở khai thác triệt để ưu điểm củaphương pháp cũ và vận dụng linh họat một số phương pháp dạy học mớinhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo của người học

1.2.6 Giải pháp, hiệu quả, chất lượng

- Giải pháp : Theo “Đại từ điển tiếng Việt”, giải pháp chính là cách thứcgiải quyết một vấn đề nào đó

- Hiệu quả : được hiểu là kết quả mong muốn, cái sinh ra kết quả mà conngười chờ đợi và hướng tới; nó có nội dung khác nhau ở những lĩnh vực khácnhau

- Chất lượng : Phạm trù chất triết học biểu thị những thuộc tính bản chấtcủa sự vật, chỉ rõ nó là cái gì Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật.Chất lượng biểu hiện ra bên ngoài qua các thuộc tính Nó là cái liên kết cácthuộc tính của sự vật lại làm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể, baoquát toàn bộ sự vật và không tách khỏi sự vật Sự vật trong khi vẫn còn là bảnthân nó thì không thể mất chất lượng của nó Sự thay đổi của chất lượng kéotheo sự thay đổi của sự vật về căn bản Chất lượng của sự vật bao giờ cũnggắn liền với tính quy định về số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài tính

quy định ấy Mỗi sự vật bao giờ cũng là sự thống nhất giữa chất lượng và sốlượng [14,tr419]

1.3 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG

PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.3.1 Quản lý trường tiểu học

1.3.1.1 Về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường nói chung : bao gồm

- Quản lý việc thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường baogồm mục tiêu đào tạo và mục tiêu phát triển

- Quản lý việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế họach của nhà trường

- Quản lý hoạt động chuyên môn

- Quản lý các hoạt động giáo dục khác

+ Phổ cập giáo dục

+ Giáo dục đạo đức

+ Giáo dục lao động hướng nghiệp

- Quản lý cơ sở vật chất và thiết bị dạy học

- Xây dựng tập thể giáo viên, học sinh và đảm bảo mối quan hê giữa các

tổ chức trong nhà trường

- Công tác xã hội hóa

1.3.1.2 Các nội dung cơ bản của quản lý trường tiểu học

Các nội dung cơ bản của quản lý trường tiểu học không nằm ngoài các nộidung quản lý nhà trường nói trên nhưng chưa đặt ra yêu cầu về giáo dục laođộng hướng nghiệp

Quản lý việc thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo của nhà trường

Mục tiêu giáo dục phổ thông bao gồm mục tiêu đào tạo và mục tiêuphát triển

+ Mục tiêu đào tạo : Điều 27 luật Giáo dục ghi rõ “M ục tiêu củagiáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự

phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹnăng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ sở”.

+ Mục tiêu phát triển : Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban chấp hành TWĐảng đã xác định “Phát triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhânlực, bồi dưỡng nhân tài”, đối với tiểu học, mục tiêu này thể hiện qua nhiệm vụ

“Hòan thành phổ cập tiểu học, trước hết là đối với trẻ em trong độ tuổi từ 6đến 14”

Để quản lý việc thực hiện mục tiêu giáo dục, hiệu trưởng xây dựng vàthực hiện các chương trình mục tiêu thông qua việc lập kế hoạch, tổ chức thựchiện các họat động giáo dục theo chỉ thị, hướng dẫn của ngành và các cấpnhằm thực hiện kế họach phát triển giáo dục của địa phương và nâng cao chấtlượng đào tạo

Quản lý việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện kế hoạch của trường tiểu học.

Kế hoạch trường học được lập nhằm cụ thể hóa đường lối, quan điểm giáodục của đảng và mang tính liên tục

Hiện nay ở nhà trường phổ thông có nhiều loại kế hoạch như kế hoạchchiến lược, kế hoạch năm học, kế hoạch hành động…

Hiệu trưởng là người chỉ đạo tập hợp dữ liệu, phân tích môi trường, địnhhướng chiến lược, xác định mục tiêu, giải pháp, tổ chức thực hiện kế hoạch vàkiểm tra rút kinh nghiệm

Quản lý họat động chuyên môn : (xem phần 1.3.1.3)

Hoạt động chuyên môn của nhà trường bao gồm hai hoạt động chủ yếu làdạy và học gắn bó hữu cơ với nhau Quản lý hoạt động chuyên môn bao gồmquản lý hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh

Hiệu trưởng chủ yếu tác động vào hoạt động dạy của thầy và thông qua đóquản lý học sinh Trong khuôn khổ luận văn này chúng tôi xin đề cập chủ yếuđến việc quản lý hoạt động dạy của giáo viên, bao gồm :

+ Thực hiện chương trình dạy học.

+ Việc soạn bài, chuẩn bị lên lớp

+ Việc kiểm tra, đánh giá hoạt động sư phạm của giáo viên

+ Quản lý toàn diện các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên

Quản lý các họat động giáo dục khác

+ Phổ cập giáo dục : Luật Giáo dục quy định tiểu học và trung học cơ sở

là các cấp học phổ cập Phổ cập giáo dục nhắm thực hiện kế hoạch phát triểngiáo dục, đảm bảo cho trẻ trong độ tuổi đều được đi học, phấn đấu phổ cậpđúng độ tuổi và đảm bảo chất lượng học tập của học sinh

Phổ cập giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm của trường tiểu học

Để quản lý hoạt động phổ cập giáo dục, hiệu trưởng cần nắm vữngđường lối, mục đích, yêu cầu và tiêu chuẩn phổ cập giáo dục; tham mưu chocác cấp lãnh đạo và chính quyền địa hiện phổ cập giáo dục ở địa phương; tổchức thực hiện vận động trẻ ra lớp; duy trì sĩ số, giảm thiểu tỉ lệ lưu ban, bỏhọc; chuẩn bị điều kiện về nhân sự, cơ sở vật chất, đón đầu sự phát triển giáodục ở địa phương

Hiệu trưởng trường tiểu học còn là thành viên của hội đồng giáo dụcđịa phương tham gia công tác phổ cập trung học, xóa mù chữ…và tổ chức chogiáo viên tham gia các hoạt động liên quan đến công tác phổ cập giáo dục

+ Giáo dục đạo đức :

“Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học nhằm hình thành cho các emnhững hiểu biết ban đầu về các giá trị đạo đức để tạo ra thái độ đồng tình,chấp thuận việc thực hiện yêu cầu của chuẩn mực đạo đức trong các mối quan

hệ với cộng đồng, với lao động và môi trường; tạo ra những cảm xúc và động

cơ tích cực khi thực hiện các yêu cầu của chuẩn mực đạo đức” [6,tr236]

Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học gồm :

 Giáo dục lòng yêu nước và tinh thần quốc tế chân chính

 Giáo dục thái độ đối với lao động

 Giáo dục thái độ tích cực đối với cộng đồng.

 Giáo dục thái độ đúng đắn với mọi người và bản thân

 Giáo dục thái độ đúng đắn với môi trường xung quanh

Hiệu trưởng trường tiểu học có trách nhiệm giáo dục đạo đức học sinhkhông chỉ thông qua việc tổ chức các tiết học môn đạo đức, qua việc lồngghép với các môn học khác mà trong tất cả các họat động dạy và học, các hoạtđộng ngòai giờ lên lớp, hoạt động đòan thể …bằng nhiều hình thức, biện phápphù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh tiểu học

Quản lý cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy học (TBDH) :

Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học đóng vai trò rất quan trọng, nó làchính là điều kiện dạy học, một thành tố không thể thiếu trong quá trình dạyhọc nhất là đối với trẻ tiểu học, dễ tri giác trực quan hơn là trừu tượng

Điều lệ trường tiểu học 2010 (điều 45, 46, 47 và 48) quy định rõ về địađiểm, diện tích, cơ cấu khối công trình trường học, quy cách lớp học, thưviện, thiết bị dạy học…

Đối với những trường chưa đảm bảo các yêu cầu theo quy định tại cácđiều trên, hiệu trưởng nhà trường có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cải tạotrường lớp, báo cáo Uỷ ban nhân dân cấp xã, Trưởng phòng Giáo dục và Đàotạo để trình Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyện giải quyết đối với trườngcông lập hoặc đề nghị Chủ tịch Hội đồng Quản trị giải quyết đối với trường tưthục (điều 45)

Xây dựng tập thể giáo viên, học sinh và đảm bảo mối quan hệ giữa các tổ chức trong nhà trường

Xây dựng tập thể giáo viên :

Đội ngũ giáo viên có vai trò quyết định đối với quá trình dạy học.Thông qua hoạt động giảng dạy người giáo viên giúp các em học sinh tiếpnhận tri thức, rèn luyện kỹ năng đồng thời hình thành nhân cách

Để có thể xây dựng một tập thể giáo viên vững mạnh, hiệu trưởng cầnhoàn thiện cơ cấu và cơ chế hoạt động của tập thể, xây dựng nề nếp hoạt độngtốt, xây dựng và thực hiện tốt công tác quy hoạch cán bộ, sắp xếp đội ngũ, sửdụng cán bộ, giáo viên và công tác bồi dưỡng học sinh.

Xây dựng tập thể học sinh :

Trong nhà trường phổ thông có các tập thể hình thành theo tổ chứchành chính (toàn trường, lớp, tổ học tập), các tập thể cấu tạo theo tổ chứcđoàn thể (chi đoàn, liên đội, chi đội, sao nhi đồng…) hoặc các tập thể tự pháthình thành trên mối quan hệ riêng tự (nhóm bạn)

Tập thể học sinh vừa là đối tượng vừa là môi trường, phương tiện củagiáo dục, là một trong hai thành tố chủ yếu của nhà trường

Hiệu trưởng cần xem trọng việc xây dựng các mối quan hệ đoàn kết,thân ái; liên đới trách nhiệm; quan hệ riêng tư trong tập thể học sinh thôngqua việc chỉ đạo xây dựng đội ngũ giáo viên chủ nhiệm, tổ chức các hoạtđộng giao lưu trong tập thể; xác định viễn cảnh, xây dựng truyền thống vàhình thành dư luận xã hội; xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lớp; phốihợp hoạt động các tập thể lớp trong cùng trường và với hoạt động của các tậpthể khác ngoài nhà trường; phối hợp với gia đình và xã hội trong việc giáodục tập thể học sinh

Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường :

Hiện nay trong nhà trường có các tổ chức : đảng, công đoàn, đoàn thanhniên, đội thiếu niên :

+ Đảng đề ra nghị quyết và lãnh đạo hiệu trưởng thực hiện nghị quyết củađảng Hiệu trưởng có nhiệm vụ cụ thể hóa nghị quyết trong việc xây dựng kếhoạch, tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch

+ Hiệu trưởng giữ quan hệ phối hợp với tổ chức công đoàn Hiệu trưởng

và BCH Công đòan trường phối hợp họat động trên nguyên tắc bình đẳng, tôntrọng, hiểu biết nhau và tạo mọi điều kiện hỗ trợ nhau thực hiện chức năng

riêng của mình, nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của ngành, xây dựngđội ngũ cán bộ, công chức vững mạnh, công đòan cơ sở vững mạnh và đơn vịvững mạnh.

+ Đoàn là tổ chức chính trị trong nhà trường, quan hệ giữa Hiệu trưởng vàchi đoàn là quan hệ phối hợp dựa trên tinh thần xây dựng, hỗ trợ và hợp tác

Hiệu trưởng cần góp ý về tổ chức nhân sự, xây dựng bộ máy, địnhhướng hoạt động, hoàn thiện chủ trương, phương hướng… và bồi dưỡng độingũ cốt cán của đoàn đồng thời hỗ trợ kinh phí, tạo cơ sở vật chất và điều kiện

để Đoàn thực hiện các hoạt động độc lập, sáng tạo

Công tác xã hội hóa :

Xã hội hóa giáo dục là huy động toàn xã hội làm giáo dục, động viên cáctầng lớp nhân dân đóng góp công sức xây dựng nền giáo dục quốc dân dưới

sự quản lý của nhà nước

Ngành Giáo dục – Đào tạo, lãnh đạo chính quyền địa phương và Ban Đạidiện Cha mẹ học sinh là các chủ thể chính trong việc xã hội hóa giáo dục.Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch huy động xã hội cùng tham gia công tácgiáo dục, phân phối nguồn lực, xây dựng cơ chế liên kết giữa gia đình, nhàtrường và xã hội; tổ chức thảo luận để thống nhất giữa các chủ thể; tiến hànhtuyên truyền cho tập thể nhà trường và cộng đồng về nội dung kế hoạch; tổchức thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá

1.3.1.3 Quản lý hoạt động chuyên môn trường tiểu học

Bao gồm quản lý hoạt động chuyên môn của giáo viên và hoạt độnghọc của học sinh Hiệu trưởng quản lý hoạt động dạy của giáo viên thông qua:

+ Xây dựng kế họach dạy học :

Kế hoạch dạy học là bộ phận của kế hoạch chung, kế hoạch tổng thể củanhà trường và là kế hoạch trọng tâm nhất trong các kế hoạch ở trường tiểuhọc

Việc xây dựng kế hoạch dạy học căn cứ :

 Các chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng, Nhà nước và các cấp quản lýnhư chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện nhiệm vụ năm học,các văn bản hướng dẫn, kế hoạch năm học của Sở, Phòng và kế hoạch pháttriển giáo dục của địa phương.

 Các chỉ tiêu kế hoạch được giao như chỉ tiêu tuyển sinh, các chỉ tiêu vềphổ cập giáo dục, chỉ tiêu phấn đấu đạt được vào cuối năm về văn hóa, đạođức…

 Tình hình thực tế tại đơn vị : số lượng và chất lượng học sinh, tình hìnhđội ngũ, cơ sở vật chất thiết bị dạy học, ngân sách được phân bổ và các nguồnthu khác

Sau khi xác định các căn cứ, thu thập thông tin, dự báo, soạn thảo, thảo luậntrong tập thể, chỉnh sửa, trình duyệt, hiệu trưởng sẽ tổ chức thực hiện kếhoạch trong đơn vị

+ Thực hiện công tác tổ chức phân công chủ nhiệm và giảng dạy, raquyết định thành lập các tổ chuyên môn :

Ngay từ cuối năm học trước, để chuẩn bị cho việc thực hiện nhiệm vụgiáo dục năm sau, hiệu trưởng bao giờ cũng phải làm thao tác thống kê nguồnnhân lực hiện có, xác định các yêu cầu về đội ngũ, đề nghị điều chuyển, tuyểnmới, dự kiến phân công…và ra quyết định chính thức vào đầu năm học

Các giáo viên dạy cùng một khối lớp hoặc một môn học sẽ được biênchế thành một tổ chuyên môn Theo điều lệ trường tiểu học năm 2010, mỗi tổchuyên môn có một tổ trưởng và một tổ phó (nếu số lượng giáo viên trong tổvượt quá 7 người) Cũng theo điều lệ này, nhân viên thư viện và thiết bị cũngsinh hoạt tại các tổ chuyên môn

+ Quản lý việc thực hiện chương trình theo kế hoạch dạy học, dự giờ,kiểm tra, đánh giá tiết dạy :

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trình giáo dục phổ thông cấptiểu học kèm theo quyết định 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/5/2006

Trong chương trình này, kế hoạch dạy học được phân phối cụ thể như sau:

kế họach dạy học cụ thể, căn cứ vào kế họach chung của tổ, giáo viên sẽ lập

kế họach dạy học cho lớp Trước đây, kế họach dạy học cho cùng một khốilớp thống nhất trên cả nước nhưng hiện nay, theo văn bản 896, giáo viên cótoàn quyền chủ động về thời lượng, về việc thay đổi một số nội dung dạy họcsao cho phù hợp với đối tượng và điều kiện dạy học thực tế

Về công tác kiểm tra hoạt động sư phạm giáo viên, theo văn bản số239/TTr của thanh tra sở GD&ĐT TP.HCM ngày 6/10/2008 thì trước đây,công tác kiểm tra nội bộ nhà trường là một hoạt động quản lý thường xuyêncủa hiệu trưởng đã được hướng dẫn cụ thể trong các thông tư hướng dẫn của

Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với từng ngành học và bậc học ở nhiều nămtrước Tuy nhiên, kể từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số43//2006/TT-BGDĐT ngày 20/10/2006 “Hướng dẫn thanh tra toàn diện nhàtrường, cơ sở giáo dục khác và thanh tra hoạt động sư phạm của nhà giáo”,

công tác kiểm tra nội bộ nhà trường trong đó có kiểm tra hoạt động sư phạmnhà giáo đã không được Bộ tiếp tục quy định cụ thể về chỉ tiêu kiểm tra cũngnhư các biện pháp tiến hành, mà thực hiện theo đúng yêu cầu quy định củacác văn bản ghi sau:

- Quy định về Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học (Ban hành kèm theoQuyết định số 14/2007/QĐ-BGDĐT ngày 04/5/2007 của Bộ Giáo dục và Đàotạo)

- Văn bản 10358/BGDĐT-GDTH ngày 28/9/2007 của Bộ Giáo dục và Đàotạo “V/v hướng dẫn việc sử dụng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên Tiểu họctrong quá trình đánh giá, xếp loại”

Theo các văn bản này, trong một năm học, hiệu trưởng tổ chức dự giờ mộtngười giáo viên tối thiểu là 3 tiết nhằm kiểm tra việc thực hiện nội dungchương trình, tay nghề, chất chượng dạy học và làm cơ sở để điều chỉnh, uốnnắn, đánh giá giáo viên

Khi dự giờ, hiệu trưởng sẽ lập phiếu đánh giá tiết dạy về kiến thức, kỹnăng sư phạm, thái độ sư phạm và hiệu quả tiết dạy Trong đó, phần kỹ năngdạy học chiếm số điểm lớn nhất 7/20, đánh giá chủ yếu về việc vận dụng cácphương pháp sư phạm và hình thức tổ chức linh hoạt vào dạy học

+ Tổ chức các hoạt động chuyên môn như hội giảng, hội thi giáo viên giỏi,hội thảo chuyên đề, ĐDDH :

Trong kế hoạch cụ thể đầu năm học của các Phòng Giáo dục và Đào tạobao giờ cũng yêu cầu các trường tổ chức các đợt hội giảng, các buổi hội thảochuyên đề để giáo viên có điều kiện học hỏi, trao đổi kinh nghiệm với đồngnghiệp và trình bày phương pháp, hình thức dạy học mà mình tâm đắc Hiệutrưởng có thể tổ chức các đợt hội giảng nhân chào mừng một ngày lễ kỉ niệm(thường là 20/11), cũng có thể tổ chức hội giảng sau một đợt tập huấn, hộithảo về đổi mới phương pháp dạy học hoặc vận dụng các hình thức linh hoạt

vào dạy học…Các buổi hội thảo về một chuyên đề nào đó cũng được tổ chứcthường xuyên trong năm học.

Bên cạnh việc tổ chức các hoạt đợt hội giảng, các buổi hội thảo chuyên đề,hiệu trưởng trường tiểu học còn có trách nhiệm tổ chức hội thi giáo viên giỏihàng năm theo tinh thần Thông tư số 21/2010/TT-BGDĐT Ngày 20 tháng 7năm 2010, của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành Điều lệ hội thi giáoviên dạy giỏi các cấp học phổ thông và giáo dục thường xuyên Theo quyđịnh này, hiệu trưởng trường tiểu học có nhiệm vụ tổ chức hội thi cấp trườnghàng năm, cấp quận/huyện tổ chức 2 năm/lần, cấp thành phố cứ 4 năm tổchức một lần thi Mục đích của việc tổ chức hội thi này nhằm tuyển chọn, côngnhận và suy tôn giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi, tạo điều kiện đểgiáo viên thể hiện năng lực, học tập, trao đổi kinh nghiệm về giảng dạy; gópphần triển khai các phong trào thi đua trong trường học; khuyến khích, độngviên, tạo cơ hội và rèn luyện giáo viên sáng tạo Qua hội thi, các cơ sở giáo dụcphát hiện, tuyên dương và nhân rộng những điển hình tiên tiến; mặt khác, làmcăn cứ để đánh giá thực trạng đội ngũ, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, bồidưỡng nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ

Có 3 nội dung thi tương ứng với 3 hình thức thi: Báo cáo sáng kiến kinhnghiệm hoặc kết quả nghiên cứu khoa học (có xác nhận của lãnh đạo); bài thikiểm tra năng lực là bài thi viết, hoặc thực hành; thực hành giảng dạy (được

dạy học…Tổ chức cho giáo viên nghiên cứu những vấn đề liên quan đến côngtác dạy học, viết sáng kiến kinh nghiệm, thành lập hội đồng xét duyệt, đánhgiá và phổ biến SKKN.

1.3.1.4 Vai trò của hiệu trưởng trường tiểu học trong công tác quản lý chuyên môn trường tiểu học

Điều 20 (Điều lệ trường tiểu học): Hiệu trưởng trường tiểu học là ngườichịu trách nhiệm tổ chức, quản lí các hoạt động và chất lượng giáo dục củanhà trường Hiệu trưởng do Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm đốivới trường tiểu học công lập, công nhận đối với trường tiểu học tư thục theoquy trình bổ nhiệm hoặc công nhận hiệu trưởng của cấp có thẩm quyền…Cũng theo điều lệ này, về mặt quản lý chuyên môn, hiệu trưởng trường tiểuhọc có nhiệm vụ :

- Xây dựng quy hoạch phát triển nhà trường; lập kế hoạch và tổ chứcthực hiện kế hoạch dạy học, giáo dục; báo cáo, đánh giá kết quả thực hiệntrước Hội đồng trường và các cấp có thẩm quyền;

- Thành lập các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các hội đồng tư vấntrong nhà trường; bổ nhiệm tổ trưởng, tổ phó;

- Quản lí học sinh và tổ chức các hoạt động giáo dục của nhà trường;tiếp nhận, giới thiệu học sinh chuyển trường; quyết định khen thưởng, kỉ luật,phê duyệt kết quả đánh giá, xếp loại, danh sách học sinh lên lớp, ở lại lớp; tổchức kiểm tra, xác nhận việc hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinhtrong nhà trường và các đối tượng khác trên địa bàn trường phụ trách;

- Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở và tạo điều kiện cho các tổ chứcchính trị xã hội trong nhà trường hoạt động nhằm nâng cao chất lượng giáodục;

- Thực hiện xã hội hoá giáo dục, phối hợp tổ chức, huy động các lựclượng xã hội cùng tham gia hoạt động giáo dục, phát huy vai trò của nhàtrường đối với cộng đồng

1.3.2 Một số vấn đề về phương pháp dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

1.3.2.1 Một số quan điểm lý luận về đổi mới phương pháp dạy học

- Cơ sở lý luận của đổi mới phương pháp dạy học : [2,tr12]

Theo tài liệu bồi dưỡng giáo viên do Bộ GD-ĐT ban hành năm 2007,

cơ sở lý luận của đổi mới PPDH dựa trên các quan điểm :

+ Tiếp cận hệ thống : Quá trình dạy học được xem xét dưới góc độ củamột hệ thống bao gồm nhiều thành tố như mục đích, nội dung, điều kiện,phương tiện dạy học, quá trình kiểm tra đánh giá, mối quan hệ thầy trò…Những thành tố này có mối quan hệ qua lại, ảnh hưởng, phụ thuộc và quyếtđịnh lẫn nhau đồng thời tòan bộ hệ thống này lại chịu tác động của môitrường kinh tế - xã hội

+ Tiếp cận nhân cách : Quá trình dạy học muốn kiến tạo và phát triểnnhân cách phải thông qua sự thống nhất ba mặt

- Tính riêng biệt và độc đáo của cá nhân : Dạy học phải tạo ra đượcmôi trường thuận lợi để mỗi cá nhân phát triển

- Hòa đồng các mối quan hệ liên nhân cách : Dạy học phải tạo ra chongười học những năng lực để có thể tham gia vào các hoạt động và nhữngmối quan hệ xã hội

- Ảnh hưởng nhân cách tới xã hội, cộng đồng : Dạy học phải tạo rađược năng lực để mỗi cá nhân có thể đóng góp, công hiến và sáng tạo cho xãhội, cộng đồng

+ Tiếp cận họat động : Quá trình dạy học xem hoạt động là bản chấtcủa mình, có nghĩa là dạy học chính là quá trình tổ chức các hoạt động khácnhau để học sinh được hoạt động nhằm lĩnh hội kiến thức, hình thành kỹnăng, kỹ xảo

Quá trình dạy học được nghiên cứu là một họat động và có cấu trúc củamột hoạt động Quá trình này vừa tạo ra sự phát triển tâm lý vừa tạo ra điềukiện cho sự phát triển các hoạt động có đối tượng khác.

+ Công nghệ dạy học : Chuyển hóa những thành tựu của công nghệ, kỹthuật vào tất cả các khâu, các mặt của quá trình dạy học thông qua việc sửdụng các phương tiện kỹ thuật hiện đại và thiết kế hệ dạy học mới vận hànhtheo nguyên lý mới, đó là hệ dạy học “tự động – cá thể hóa – được trợ giúp”

+ Thuyết dạy học cộng tác : Dạy học hướng vào người dạy và ngườihọc, đưa ra quan điểm về sự thống nhất biện chứng giữa dạy và học Theothuyết này, dạy có chức năng thiết kế, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra quá trìnhhọc nhưng không làm thay người học Học là tự điều khiển quá trình chiếmlĩnh tri thức của bản thân, tức là tự thiết kế, tự tổ chức, tự thi công và tự kiểmtra việc học của chính mình dưới sự điều khiển của thầy Hai hoạt động nàythống nhất với nhau nhờ sự cộng tác và đó chính là yếu tố cơ bản duy trì, pháttriển sự thống nhất toàn vẹn của quá trình dạy học

- Cơ sở thực tiễn của việc đổi mới phương pháp dạy học

+ Sự phát triển của đất nước trong giai đoạn hiện nay :

Nhân loại đang bứơc vào thời kỳ của nền kinh tế tri thức, sự phát triểncủa mỗi quốc giá phụ thuộc rất lớn vào giáo dục, do đó cần phải tăng cườngđầu tư cho giáo dục và đổi mới toàn diện giáo dục

Nghị quyết 40/2000/QH 10 và chỉ thị 14/2001/CT-TTg ngày 11/6/2011xác định sự cấp thiết của yêu cầu về đổi mới giáo dục nhằm đáp ứng nhu cầu

về nguồn nhân lực cho sự phát triển của đất nước ta trong thời kỳ công nghiệphóa, hiện đại hóa

Bên cạnh đó, những thành tựu của khoa học kỹ thuật tạo điều kiện ứngdụng vào quá trình dạy học, nhất là công nghệ thông tin

+ Sự đổi mới toàn diện của chương trình tiểu học :

Do bối cảnh xã hội có nhiều thay đổi dẫn đến sự thay đổi nhu cầu vềnguồn nhân lực, chính vì vậy, mục tiêu dạy học đã được xác định lại Mụctiêu chung của giáo dục tiểu học tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thànhnhững cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ,thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học trung học cơ

sở Mục tiêu chung này được cụ thể hóa bằng mục tiêu của các môn học, chủ

đề, bài học

Song song với sự thay đổi về mục tiêu dạy học, nội dung dạy học cũng

đã được biên soạn lại theo hướng thiết thực hóa, hiện đại hóa, mang tínhthống nhất cao và phù hợp với trình độ phát triển chung của lứa tuổi học sinh

Sự thay đổi về mục tiêu và nội dung dạy học dẫn đến phương pháp dạyhọc cũng phải thay đổi theo nhằm chuyển tải được nội dung dạy học và đạtmục tiêu đã đề ra

1.3.2.2 Những định hướng chính trong đổi mới phương pháp dạy học

- Đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác, sáng tạocủa học sinh

- Phát triển khả năng tự học của học sinh

- Kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp sao cho đạt mục tiêu dạy học vàphù hợp với đối tượng, điều kiện dạy học

- Kết hợp hoạt động cá nhân với hoạt động nhóm và phát huy khả năngcủa cá nhân

- Tăng cường kỹ năng thực hành

- Sử dụng phương tiện kỹ thuật hiện đại vào dạy học

- Đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Đổi mới cách thiết kế bài, lập kế hoạch bài học và xây dựng mục tiêu bàihọc

1.3.2.3 Hệ thống phương pháp được vận dụng vào dạy học cấp tiểu học và một số phương pháp dạy học tích cực

Có nhiều cách phân chia hệ thống các phương pháp dạy học.

- Căn cứ theo nguồn gốc, cách chuyển tải và đặc điểm tri giác tài liệu củahọc sinh (Petropxki, Golant):

+ Phương pháp dùng lời (thuyết trình, vấn đáp, tự đọc)

+ Phương pháp trực quan (minh họa, trình diễn, quan sát)

+ Phương pháp họat động thực tiễn (luyện tập, thực hành thí nghiệm, bàitập sáng tạo, trò chơi)

- Theo cấu trúc họat động (Babanxki):

+ Phương pháp tổ chức hoạt động nhận thức

+ Phương pháp kích thích động cơ

+ Phương pháp kiểm tra và tự kiểm tra kết quả học tập

- Một số phương pháp dạy học linh hoạt :

+ Phương pháp dạy học theo nhóm

+ Phương pháp dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

+ Vận dụng lý thuyết kiến tạo vào dạy học

- Hơn ai hết, hiệu trưởng phải là người am hiểu những vấn đề lý luận vàthực tiễn liên quan đến đổi mới PPDH để có thể thực hiện tốt công tác quản lý

và tư vấn cho giáo viên về đổi mới PPDH

1.3.3 Các nội dung cơ bản của công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học ở trường Tiểu học

1.3.3.1 Quản lý việc nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ, giáo viên

về vấn đề đổi mới phương pháp dạy học

Nhà quản lý thông qua nhiều biện pháp tác động đến nhận thức củagiáo viên để khẳng định tầm quan trọng và tính cần thiết của đổi mới phươngpháp dạy học trong giai đoạn hiện nay, sao cho mỗi thành viên trong đơn vịđều cảm nhận đó là vấn đề mang tính cấp bách, phải thực hiện, là nhiệm vụcủa mỗi nhà giáo nhằm đạt đến hiệu quả cao trong công tác giảng dạy nóiriêng và giáo dục toàn diện nói chung

Một số biện pháp thường được tổ chức nhằm nâng cao nhận thức chođội ngũ giáo viên như tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm, tham quan, họctập…

1.3.3.2 Quản lý công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên

Điều kiện cần để người giáo viên có thể thực hiện tốt nhiệm vụ giảngdạy của mình, đó chính là nắm vững chuyên môn nghiệp vụ, trong đó có hệthống phương pháp và cách vận dụng hệ thống phương pháp vào thực tiễndạy học cũng như đổi mới PPDH sao cho đạt mục tiêu đã đề ra

Để giáo viên có thể nắm vững chuyên môn, nghiệp vụ người cán bộquản lý tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia đầy đủ các lớp tập huấn dongành tổ chức; mời chuyên gia tư vấn, bồi dưỡng cho giáo viên hoặc trực tiếpbồi dưỡng cho giáo viên tại đơn vị; tổ chức thao giảng, dự giờ, rút kinhnghiệm; chỉ đạo vận dụng những nội dung được bồi dưỡng vào việc soạngiảng; khuyến khích các tiết học với hình thức linh hoạt hoặc sinh hoạt tập thểgắn với bài dạy đồng thời chỉ đạo, quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn mang tínhthiết thực, hướng vào trọng tâm dạy học

1.3.3.3 Quản lý, chỉ đạo, tổ chức xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, thanh kiểm tra hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Cũng như các nội dung quản lý khác, hoạt động đổi mới phương phápdạy học phải được xây dựng thành kế hoạch một cách hoàn chỉnh dựa trêncăn cứ khoa học, các văn bản hướng dẫn của ngành, việc điều tra tình hìnhthực tiễn tại đơn vị, dự kiến nhiều giải pháp thực hiện để bàn bạc, trao đổi; tạođiều kiện cho giáo viên góp ý và cũng nhằm tạo sự đồng thuận trong tập thể;cuối cùng là lựa chọn các giải pháp phù hợp, khả thi với hoàn cảnh, điều kiệncủa nhà trường.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, quy định rõ trách nhiệm mỗi thànhviên trong việc thực hiện đổi mới PPDH; hướng hoạt động của tất cả các bộphận trong nhà trường vào việc đổi mới PPDH và phối hợp các hoạt động đósao cho mang lại hiệu quả cao nhất

Để việc tổ chức thực hiện đổi mới PPDH diễn ra suôn sẽ, hiệu quả,người cán bộ quản lý phải thường xuyên theo dõi việc thực hiện đổi mớiPPDH của giáo viên bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ Ví dụ : dự giờ, thămlớp, kiểm tra việc học tập của học sinh, tham dự các buổi họp tổ chuyên môn,

tổ chức các hoạt động hỗ trợ như hội giảng, hội thảo chuyên đề…

Khi kiểm tra hoạt động sư phạm nhằm đánh giá giáo viên về đổi mớiPPDH cần xem trọng việc xử lý thông tin thu thập được một cách chính xác,đồng thời người cán bộ quản lý phải đủ am hiểu về nghiệp vụ để có thể tư vấngiúp giáo viên phát triển nghề nghiệp hơn là chỉ nhằm mục đích đánh giá

1.3.3.4 Quản lý việc xây dựng, thực hiện các biện pháp hỗ trợ,

đảm bảo điều kiện cho hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

- Cơ sở vật chất

Nghị quyết 40/2000/QH 10 đã xác định đổi mới chương trình sách giáokhoa, phương pháp dạy học phải được thực hiện đồng bộ với việc nâng cấp vàđổi mới thiết bị dạy học

Quản lý cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy học (TBDH) là tác động

có mục đích của người quản lý nhằm xây dựng, phát triển và sử dụng có hiệuquả hệ thống CSVC và TBDH phục vụ đắc lực cho công tác đổi mới PPDH

CSVC và TBDH chỉ có thể phát huy tác dụng tốt trong việc phục vụdạy và học khi được quản lý tốt Việc quản lý CSVC và TBDH vừa phải tuânthủ các yêu cầu chung về quản lý kinh tế, khoa học vừa phải tuân thủ các yêucầu quản lý chuyên ngành giáo dục

Những quy định về CSCV-TBDH ở tiểu học được quy định trong cácvăn bản :

 Quyết định 09/2002/QĐ-BGD&ĐT ngày 21/3/2002

 Quyết định 12/2003/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/3/2003

 Quyết định 03/2004/QĐ-BGD&ĐT ngày 23/2/2004

 Quyết định 48/2003/QĐ-BGD&ĐT ngày 24/10/2003 (quy định chuẩn tốithiểu về CSVC-TBDH tiểu học)

Bên cạnh bộ thiết bị dạy học tối thiểu được cung cấp, hiệu trưởng cáctrường tiểu học có trách nhiệm lập kế hoạch, huy động các nguồn lực để từngbước cải tạo cơ sở vật chất, bổ sung trang bị thiết bị dạy học từ chỗ chuẩn hóađến hiện đại hóa đồng thời tổ chức hướng dẫn sử dụng, bảo quản và khai tháctốt CSVC-TBDH

- Sưu tầm, sử dụng, làm đồ dùng dạy học

Để hỗ trợ cho giáo viên trong việc làm ĐDDH, ban giám hiệu cáctrường cấp phát kinh phí cho giáo viên tự làm ĐDDH; trang bị máy ép nhựa,vật tư cho phòng thiết bị; từng bước mua sắm, bổ sung các trang bị thiết bịdạy học hiện đại như tivi, đầu đĩa, máy quay phim, máy chiếu đa năng, bảngcảm ứng…

Việc tổ chức hội thi đồ dùng dạy học tự làm hàng năm cũng góp phầnđộng viên giáo viên đổi mới PPDH

- Tổ chức tốt thư viện

Thư viện ngày nay đóng vai trò rất quan trọng trong việc đem lại hiệuquả cho việc giảng dạy và học tập, bởi vì khi đổi mới PPDH theo hướng dạyhọc hợp tác, thầy chỉ đóng vai trò đặt vấn đề và gợi mở, học sinh có nhiệm vụgiải quyết vấn đề từ nhiều nguồn thông tin khác nhau Thư viện không chỉ lànơi giúp học sinh tìm kiếm các nguồn thông tin, góp phần hình thành ở các

em sự tự tin và khả năng học tập độc lập mà còn là nơi mà giáo viên có thểnghiên cứu về vấn đề đổi mới PPDH thông qua việc đọc sách, báo, tra cứu tàiliệu trên mạng…và thậm chí là nơi mà giáo viên có thể tổ chức hoạt động họccho học sinh

Chính vì thế, người cán bộ quản lý phải hết sức quan tâm, tạo điều kiện

để thư viện phát huy tác dụng Thư viện cần có diện tích đủ rộng, trang bị bànghế phù hợp, máy tính, sách nghiệp vụ, sách tham khảo, các tạp chí chuyênngành Nhân viên thư viện phải am hiểu nghiệp vụ, có khả năng hỗ trợ chogiáo viên trong các hoạt động dạy học

- Sự hỗ trợ của các tổ chức và các bộ phận khác trong nhà trường

Trong chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học cũng cần có sự phối hợp, hỗtrợ của các tổ chức và các bộ phận khác trong nhà trường như chi bộ đề ranghị quyết, chi đoàn đi đầu trong việc thực hiện đổi mới phương pháp, côngđoàn và chi đòan vận động giáo viên thực hiện; tổ văn phòng có nhiệm vụthường xuyên kiểm tra để sửa chữa kịp thời những hư hỏng về cơ sở vật chất,thiết bị và đề nghị mua sắm bổ sung; Ban Đại diện Cha mẹ học sinh thôngqua sự đóng góp của cha mẹ học sinh và các bậc mạnh thường quân giúp nhàtrường trang bị thêm các thiết bị dạy học, tham gia hỗ trợ các hoạt động ngoạikhóa của trường…

1.3.3.5 Tạo động lực cho giáo viên

Nhằm động viên giáo viên thực hiện tốt việc đổi mới PPDH, người cán

bộ quản lý thực hiện một số biện pháp “kích thích”, đó có thể là động viênkhen thưởng về vật chất, tinh thần thông qua các phong trào thi đua, đồng thời

cũng cần có sự nhắc nhỡ hoặc thực hiện các biện pháp thích ứng với nhữngngười còn lơ là, đổi mới PPDH một cách hình thức… Những giải phápnhằm đổi mới PPDH được thực hiện có hiệu quả tại đơn vị phải được đúc kếtthành những bài viết, những sáng kiến kinh nghiệm để giáo viên học tập lẫnnhau và đó cũng là sự ghi nhận công sức đóng góp, một hình thức khenthưởng có giá trị về mặt tinh thần mang tính động viên rất hữu hiệu.

1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học

1.3.4.1 Nhân tố chủ quan

Phương pháp dạy học là một thành tố của quá trình giáo dục, vì vậy,phương pháp dạy học nói chung và công tác quản lý đổi mới phương phápdạy học nói riêng, trước hết chịu ảnh hưởng các thành tố khác của quá trìnhgiáo dục như :

- Nhiệm vụ thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình

- Các đối tượng tham gia quá trình dạy và học, đó chính là giáo viên vàhọc sinh

- Điều kiện dạy học và phương tiện dạy học

Bên cạnh đó, nhân tố thuộc về chủ thể quản lý như nhận thức, phẩmchất, phong cách, trình độ, năng lực của người hiệu trưởng góp phần ảnhhưởng không nhỏ đến việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học bởi chínhhiệu trưởng là người lập kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện việc đổi mớiphương pháp dạy học và tạo mọi điều kiện để hỗ trợ việc đổi mới phươngpháp dạy học đi đến thành công

1.3.4.2 Nhân tố khách quan

- Hệ thống chính trị, pháp luật : Chủ trương của Đảng thể hiện qua luật

và các văn bản dưới luật cùng với chính sách của Nhà nước về đổi mới tòandiện giáo dục, đổi mới phương pháp dạy học tạo cơ sở về mặt pháp lý và điềukiện chủ yếu để thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục Đó còn là những

định hướng, là thước đo các kết quả đạt được trong quá trình thực hiện quản

lý đổi mới phương pháp dạy học

- Điều kiện kinh tế, xã hội như văn hóa, kinh tế, điều kiện tự nhiên củavùng, miền có ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý đổi mới phương phápdạy học Nếu các điều kiện này thuận lợi thì công tác quản lý đổi mới PPDHcũng gặp nhiều thuận lợi và ngược lại công tác này sẽ gặp không ít khó khăn

- Không chỉ khi vận dụng các phương pháp dạy học linh hoạt vào dạyhọc mới cần đến những thành tựu trong tiến bộ về khoa học và công nghệ màkhi cán bộ quản lý cần truyền tải một nội dung nào đó hoặc tổ chức các hoạtđộng chuyên môn và quản lý chuyên môn, trong đó có quản lý về đổi mớiPPDH cũng rất cần đến việc vận dụng những thành tựu của khoa học – côngnghệ, trước hết là thành tựu của công nghệ thông tin Chính vì vậy, có thể nói

sự phát triển của khoa học và công nghệ có ảnh hưởng rất lớn đến quản lý đổimới phương pháp giáo dục

- Quốc tế : Trong quá trình tìm tòi vận dụng các phương pháp mới vàodạy học và quản lý việc đổi mới PPDH, việc học tập những thành công củathế giới, của đất nước bạn về vấn đề này cũng góp phần đem lại hiệu quả tolớn

Kết luận chương 1

Trong chương một, chúng tôi đã trình bày lịch sử vấn đề nghiên cứu, tưtưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh và quan điểm chỉ đạo của Nhà nước về vấn

đề đổi mới phương pháo giáo dục

Chúng tôi cũng đã trình bày các khái niệm về quản lý và quản lý giáo dục,trường tiểu học, hoạt động chuyên môn, dạy học và phương pháp dạy học,phương pháp dạy học ở tiểu học, đổi mới phương pháp dạy học, giải pháp,hiệu quả, chất lượng

Đồng thời, chúng tôi cũng đã nêu sơ lược một số vấn đề về quản lý hoạtđộng đổi mới phương pháp dạy học ở các trường tiểu học như quản lý trườngtiểu học; các nội dung cơ bản của quản lý trường tiểu học trong đó có quản lýhoạt động chuyên môn; vai trò của hiệu trưởng trường tiểu học trong công tácquản lý chuyên môn trường tiểu học

Cuối cùng là một số vấn đề về phương pháp dạy học và đổi mới phươngpháp dạy học như cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới phương phápdạy học cấp tiểu học; những định hướng chính trong đổi mới phương phápdạy học; các nội dung cơ bản của công tác quản lý đổi mới phương pháp dạyhọc ở trường tiểu học và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đổi mớiphương pháp dạy học

Những vấn đề lý luận này sẽ là cơ sở giúp chúng tôi xác định thực trạng vànguyên nhân của thực trạng quản lý đổi mới PPDH tại địa phương

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC