Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường trung học cơ sở thành phố cao lãnh, tỉnh đồng tháp luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Trong công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém cũng có một sốvấn đề như: học sinh học yếu kém không chịu học bồi dưỡng, trốn giờ học bồidưỡng, một số em có vào học thì lơ là, không chú ý, đùa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

-NGUYỄN THỊ THỦY

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH YẾU KÉM Ở CÁC TRƯỜNGTRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ

CAO LÃNH - TỈNH ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN, 2012

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đãnhận được sự quan tâm, khích lệ, từ quý Thầy Cô, đồng nghiệp, bạn bè và ngườithân

Tác giả xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Vinh và Trường Đại họcĐồng Tháp đã phối hợp tổ chức khóa học Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáodục khóa 2010 - 2012 tại Đồng Tháp

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn đến các Giáo sư, Phó Giáo sư Tiến sĩ của khoaGiáo dục Trường Đại học Vinh đã tận tình hướng dẫn và giảng dạy các chuyên

đề rất bổ ích, giúp cho tôi có được những kiến thức rất là quý báu để viết và hoànthành luận văn

Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến Phó Giáo sư – Tiến sĩNguyễn Bá Minh, người đã giúp đỡ và trực tiếp hướng dẫn trong suốt thời giannghiên cứu để tôi hoàn thành luận văn này

Tôi cũng xin cảm ơn Lãnh đạo Sở Nội Vụ Đồng Tháp, Sở Giáo dục –Đào tạo Đồng Tháp, Ủy Ban Nhân Dân TP Cao Lãnh, Phòng Nội Vụ thành phốCao Lãnh, Phòng Giáo dục – Đào tạo thành phố Cao Lãnh đã tạo điều kiện chotôi được tham gia khóa học, CBQL, Giáo viên và các em học sinh lớp 9 cáctrường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố, các đồng nghiệp đã tham gia đónggóp để tôi có cơ sở đề ra các giải pháp và hoàn thành luận văn

Bản thân đã có nhiều cố gắng để hoàn thành luận văn, tuy nhiên luậnvăn cũng có thể còn nhiều sơ sót, tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp củaQuý Thầy Cô, bạn bè và đồng nghiệp gần xa Xin chân thành cảm ơn !

Nghệ An, ngày 07 tháng 10 năm 2012

Tác giả Nguyễn Thị Thủy

MỤC LỤC

7 Những đóng góp ( cái mới) của đề tài

8 Cấu trúc luận văn

44

NỘI DUNGChương 1: Cơ sở lý luận của giải pháp quản lý công tác bồi

dưỡng học sinh yếu kém ở cáctrường trung học cơ sở thành phố

1.3.1 Mục tiêu công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém 261.3.2 Yêu cầu về nội dung bồi dưỡng học sinh yếu kém 261.3.3 Yêu cầu về phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng học

1.4.4 Đánh giá công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các

Chương 2: Thực trạng quản lý công tác bồi dưỡng học

sinh yếu kém hiện nay ở các trường THCS thành phố

các Trường THCS Thành phố Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp 80

Chương 3: Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học

sinh yếu kém ở cáctrường trung học cơ sở thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp 973.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 97

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính lịch sử – cụ thể 98

viên dạy bồi dưỡng học sinh yếu kém.

3.3 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các phương pháp 138

- GD & ĐT: Giáo dục và đào tạo

- GDĐT: Giáo dục đào tạo

- GD- ĐT: Giáo dục đào tạo

- GD: Giáo dục

- GVCN: Giáo viên chủ nhiệm

- GDP: Thu nhập bình quân đầu người

- GDTX: Giáo dục thường xuyên

- HĐNGLL: Hoạt động ngoài giờ lên lớp

- KT: Kiểm tra

- PCGD.THCS: Phổ cập giáo dục trung học cơ sở

- PCGD.THPT: Phổ cập giáo dục trung học phổ thông

- TN.THCS: Tốt nghiệp trung học cơ sở

- TN.THPT: Tốt nghiệp trung học phổ thông

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Một trong những tư tưởng đổi mới Giáo dục và Đào tạo (GD & ĐT) hiệnnay là tăng cường giáo dục bồi dưỡng học sinh yếu kém, được thể hiện trongnghị quyết của Đảng, Luật giáo dục và các văn bản của Bộ Giáo dục và Đàotạo Luật Giáo dục sửa đổi 2005 đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổthông là giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người ViệtNam Xã hội Chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân …” (Điều23- Luật Giáo dục)

Trong thời kỳ kinh tế hội nhập WTO hiện nay ngoài mặt tích cực nó cònlàm phát sinh những vấn đề mà chúng ta cần quan tâm: bản sắc văn hoá dântộc bị đe dọa, hội nhập kinh tế quốc tế đưa vào nước ta những sản phẩm đồitrụy, phản văn hoá, reo rắc lối sống tự do tư sản, làm xói mòn những giá trịđạo đức, tinh thần hiếu học và thuần phong mỹ tục của dân tộc Hiện nay, một

số thanh thiếu niên bị sa sút về học tập, về ý chí phấn đấu để tự vươn lên, kém

ý thức quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống do ảnh hưởng của xãhội, của gia đình, không tự chủ được bản thân dễ bị lôi cuốn vào những tệ nạndẫn đến chán học, trí tuệ kém phát triển không có nhận thức về việc học làchính

Trong nhà trường Phổ thông nói chung và trường Trung học Cơ sở(THCS) nói riêng, số học sinh có học lực sa sút ngày càng tăng, tình trạng họcsinh cúp tiết, trốn học, bỏ học ngày càng đáng báo động trong trường học cũngnhư ngoài xã hội Một số Cán bộ Quản lý và Giáo viên chưa thật sự chưa quantâm nhiều đến học sinh có học lực yếu kém hoặc các em bị khiếm khuyết vềthiểu não mà chỉ giảng dạy hoàn thành nhiệm vụ của mình là xong bổn phận, ítquan tâm đến trình độ học sinh Vì các em học yếu kém thường là những em

cá biệt như quậy phá, không ngoan trong lớp, gia đình không quan tâm chỉ lolàm ăn kiếm sống, cha mẹ ly dị…, các em phải sống với ông bà, với ngườithân nên cũng không quan tâm đến việc học của các em

Với những nguyên nhân trên để góp phần vào việc nâng cao, phát triểnchất lượng giáo dục nên các trường THCS tại Thành phố đã mở lớp bồi dưỡnghọc sinh yếu kém Trong công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém cũng có một sốvấn đề như: học sinh học yếu kém không chịu học bồi dưỡng, trốn giờ học bồidưỡng, một số em có vào học thì lơ là, không chú ý, đùa giỡn nói chuyện gâymất trật tự trong lớp hoặc một số phụ huynh học sinh không cho con học bồidưỡng do gia đình khó khăn, hoặc họ để con họ ở nhà làm công việc nhà phụgiúp gia đình kiếm sống, và có một số phụ huynh không quan tâm đến việchọc bồi dưỡng của con mình như thế nào chỉ biết cho con đi học là xong…Cộng thêm vào đó một số giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh yếu kém dạy cho

có, không quan tâm đến quá trình học của học sinh như thế nào các em có hiểubài hay không, học sinh có tiếp thu bài được hay không, và sự tiến bộ đến mức

độ nào và giáo viên cũng không chú ý đến phương pháp dạy của mình có phùhợp với trình độ học sinh yếu kém hay không … Và một thực trạng nữa làmột số cán bộ quản lý có lên kế hoạch bồi dưỡng học sinh yếu kém nhưng ítquan tâm, không theo dõi sâu sát đến công tác này thường xuyên và thườnggiao phó cho Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, các tổ trưởng, giáo viên

dạy bồi dưỡng và giáo viên chủ nhiệm quản lý và theo dõi… Từ thực tế nêutrên để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và quản lý công tác bồi dưỡngyếu kém ở các trường THCS tại Thành phố Cao Lãnh nên chúng tôi chọn đề

tài nghiên cứu: “ Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu

kém ở các trường Trung học Cơ sở thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Vấn đề quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

3.3 Phạm vi nghiên cứu:

Chúng tôi chỉ tổ chức lấy ý kiến đánh giá của các chuyên gia chứ không thử nghiệm các giải pháp

4 Giả thuyết khoa học

Những giải pháp được đề xuất là có cơ sở khoa học, tính khả thi, phù hợp với thực tiễn nếu được thực hiện sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

5 Các nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của đề tài

- Đề xuất các giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ởcác trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: phân tích, tổng hợp và hệ thống hóacác văn bản quy phạm pháp luật và các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.6.2 Nhóm Phương pháp nghiên cứu thực tiễn nhằm giải quyết nhiệm vụ thứ 2

và thứ 3 của đề tài

- Quan sát: Quan sát hoạt động quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu

kém của đội ngũ cán bộ quản lý của các trường THCS trong địa bàn Thành phố Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp nhằm đánh giá thực trạng về đội ngũ cán bộ quản lý

- Điều tra –Khảo sát: Sử dụng bộ công cụ để điều tra, khảo sát thực trạng

đội ngũ cán bộ quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS trên địa bàn này

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tham khảo ý kiến chuyên gia về giải

pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường THCS, Thànhphố Cao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

6.3 Phương pháp thống kê để xử lý các số liệu và kết quả nghiên cứu

7 Những đóng góp ( cái mới) của đề tài

Những giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém để nâng cao chất lượng giáo dục

8 Cấu trúc của luận văn

Phần mở đầu: đề cập một số vấn đề chung của đề tài nghiên cứu

Phần nội dung:

Chương 1: Cơ sở lý luận của giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường trung học cơ sở thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các trường trung học cơ sở thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.

Chương 3: Một số giải pháp quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp

Kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Dự kiến nội dung của các chương như sau:

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG HỌC SINH YẾU KÉM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

CƠ SỞ THÀNH PHỐ CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

1.1 Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.3 Công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém

1.3.1 Mục tiêu công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém

1.3.2 Yêu cầu về nội dung bồi dưỡng học sinh yếu kém

1.3.3 Yêu cầu về phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng học sinh yếu kém

1.4 Quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS

1.4.1 Ý nghĩa của quản lý công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS

1.4.2 Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS

1.4.3 Tổ chức công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS 1.4.4 Đánh giá công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém ở các Trường THCS

HỌC SINH YẾU KÉM Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

THÀNH PHỐ CAO LÃNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp

3.2 Một số giải pháp quản lý

- Mục tiêu: phải khoa học, tính khả thi và hiệu quả

3.2.1 Giải pháp 1 Đổi mới công tác đánh giá học sinh

3.2.2 Giải pháp 2 Tăng cường công tác kế hoạch trong bồi dưỡng học sinhyếu kém

3.2.3 Giải pháp 3 Tăng cường công tác bồi dưỡng giáo viên

3.2.4 Giải pháp 4 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạyhọc và tài liệu tham khảo cho giáo viên và học sinh

3.2.5 Giải pháp 5: Đổi mới phương pháp dạy và học để góp phần nângcao chất lượng học tập của học sinh

3.2.6 Giải pháp 6: Quan tâm đến chế độ dạy bồi dưỡng cho giáo viêndạy bồi dưỡng học sinh yếu kém

3.3 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các phương pháp:

2.1 Sở Giáo Dục và Đào Tạo Đồng Tháp

2.2 Ủy ban Thành phố Cao Lãn2.3 Phòng Giáo dục và Đào tạo TP Cao Lãnh

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Xu thế phát triển giáo dục hiện nay trên thế giới được các nhà tương lai

học như Alvin Toffer với bộ ba tác phẩm Thăng trầm quyền lực, Cú sốc tương lai và Làn sóng thứ ba; K.Hoff, J Stiglitz với tác phẩm Tư duy phát triển hiện đại – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn thống nhất rằng, đặc trưng của xã hội hiện đại được xây dựng trên nền tảng của hệ thống tri thức khoa học phát triển nhanh, biến đổi mạnh và sự thông tin toàn cầu [14,tr.64].

Các nhà Tương lai học cũng lưu ý, nền giáo dục trong thế kỷ XXI sẽ hoàntoàn khác với nền giáo dục truyền thống Đó là nền giáo dục siêu công nghiệp

mà một trong những đặc trưng của nó là sự lạc hậu nhanh chóng của tri thức,

sự biến đổi mạnh mẽ của nền sản xuất xã hội Vì thế nền giáo dục phải hướngđến sự giáo dục suốt đời, trên cơ sở thường xuyên đào tạo lại, bồi dưỡng lại.[14,tr.64]

Các nhà khoa học Trung Quốc, trong tác phẩm Dự báo thế kỷ XXI đã chorằng, nền giáo dục tương lai có những đặc trưng:

- Các môn học hướng đến giúp ích cho học sinh để các em thích nghi với

xã hội; tự lý giải được vấn đề bản thân quan tâm, kể cả đầu tư vào tương lai cuộc

đời mình; tìm phương hướng có tính biến đổi của xã hội và xác định được vai tròcủa mình trong quá trình biến đổi đó; mang những điều đã học được chuyển hóathành trách nhiệm tương lai [14, tr.64].

- Kỹ thuật giảng dạy trong thế kỷ XXI mang tính đa phương diện, giúpcho việc thay đổi triệt để nội dung và phương pháp dạy học, hình thành cácphương thức học tập mới [14, tr.64]

- Xu thế toàn dân học tập suốt đời phát triển mạnh Về mặt thời gian giáodục sẽ kéo dài suốt đời; về mặt không gian, giáo dục sẽ mở rộng đến toàn xã hội[14, tr.64] Vì vậy việc học tập của mỗi con người là không ngừng học tập nângcao trình độ và nhất là những người học yếu kém phải cố gắng vươn lên tronghọc tập để tiến bộ: học để biết, học để làm, học để cùng chung sống với nhau,học để làm người Và xu hướng của thế giới hiện nay không những quan tâm đếnviệc bồi dưỡng học sinh giỏi mà còn rất quan tâm đến việc bồi dưỡng học sinhyếu kém

1.1.2 Ở Việt Nam:

Một bài báo viết có tựa đề “Cần nghiên cứu phương pháp bồi dưỡng học sinhyếu kém của phóng viên Báo Tiền Phong phát vào thứ bảy ngày 25 tháng tám 2007

có trích lời phát biểu của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Nguyễn

Thiện Nhân nói như sau: “Lâu nay chúng ta chỉ thưởng cho học sinh giỏi, xuất sắc

mà quên đi các em yếu kém có tiến bộ Bên cạnh đó, phải nghiên cứu phương phápbồi dưỡng cho học sinh yếu kém Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân tại buổi làmviệc với lãnh đạo tỉnh Nghệ An có phát biểu “Nghệ An là địa phương có nhiều sángkiến để dẫn đến Trung ương có những chủ trương, chính sách phù hợp trong lĩnh vựcgiáo dục- đào tạo, như giải quyết tình trạng giáo viên không đáp ứng được yêu cầu,phong trào nói không với tiêu cực trong thi cử " " Lần này, sáng kiến của Nghệ An

là “bàn giao chất lượng”, học sinh lớp dưới không đạt chuẩn kiên quyết không nhậnlên lớp trên Khen thưởng kịp thời những học sinh có thành tích xuất sắc trong học

tập, động viên học sinh yếu kém có tiến bộ mới khuyến khích được phong trào dạy vàhọc trong nhà trường”.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã nói nhưvậy trong buổi làm việc tại Nghệ An về một số vấn đề liên quan đến GD&ĐT

Theo ông, lâu nay chúng ta chỉ thưởng cho học sinh giỏi, xuất sắc mà quên đicác em yếu kém có tiến bộ Bên cạnh đó, phải nghiên cứu phương pháp bồi dưỡngcho học sinh yếu kém Nên chăng, các tỉnh tự nghiên cứu, biên soạn tài liệu rồi BộGD- ĐT tập hợp thành tài liệu chung nhất, phổ biến cho cả nước

Cũng trong dịp này, Phó Thủ tướng đã bày tỏ đồng tình với việc xác địnhnguyên nhân, giải pháp sắp tới để khắc phục tình trạng học sinh ngồi nhầm lớp và giảiquyết cho số học sinh trượt tốt nghiệp ở Nghệ An và sẽ nghiên cứu để áp dụng trongtoàn quốc

Phó Thủ tướng yêu cầu: “Phải đặt vấn đề động lực lên trên hết để đổi mới giáodục, làm thế nào để giáo viên có động lực muốn dạy, học sinh có động lực muốn học.Tiếp đó mới là vấn đề nguồn lực, rồi phải quản lý nguồn lực sao cho có hiệu quả” [2]

Dựa trên cơ sở những kết quả phát triển giáo dục thành phố đạt được trong 5 nămqua giai đoạn 2006 – 2010 và những hạn chế, yếu kém ; căn cứ các mục tiêu, nhiệm vụ pháttriển giáo dục – đào tạo được thông qua tại Đại hội Đảng bộ thành phố Cao Lãnh lần thứVII, nhiệm kỳ 2011 – 2015; nhằm tạo ra sự phát triển mạnh mẽ và đồng bộ trong giáo dục,đặc biệt là thực hiện tốt việc nâng cao chất lượng giáo dục các cấp học một cách vững chắc,đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng phục vụ tốt yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội thànhphố thời gian tới, vì vậy thành phố Cao Lãnh đã xây dựng kế hoạch nâng cao chất lượnggiáo dục giai đoạn 2011-2015 dựa trên những căn cứ sau:

Căn cứ Kế hoạch số 34/KH-SGDĐT ngày 15 tháng 8 năm 2011 của Sở Giáodục và Đào tạo về Kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục năm học 2011-2012;

Căn cứ Kế hoạch số 79/KH-UBND ngày 02 tháng 6 năm 2011 về Kế hoạch nângcao chất lượng giáo dục thành phố Cao Lãnh giai đoạn 2011 – 2015; [23]

Căn cứ kết quả thực hiện nhiệm vụ năm học 2011 - 2012 của ngành Giáo dục vàĐào tạo thành phố Cao Lãnh và căn cứ vào kế hoạch số 430/KH-PGDĐT Phòng Giáodục và Đào tạo (GDĐT) xây dựng kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục năm học 2011– 2012 [28].

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Trường THCS

-Theo tài liệu biên soạn chuyên đề “Quản lý giáo dục và Quản lý nhàtrường” của Tiến sĩ Mai Công Khanh năm 2011 có định nghĩa như sau:Trường Trung học cơ sở (THCS) giáo dục của bậc học trung học, bậc nối tiếpbậc tiểu học của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm hoàn chỉnh học vấn phổthông

- Cấp THCS giáo dục gồm bốn năm học, từ lớp 6 đến lớp 9 dành cho họcsinh tốt nghiệp trường tiểu học Đây là cấp học nhằm giúp học sinh củng cố vàphát triển những kết quả của giáo dục tiểu học, có trình độ học vấn phổ thông

cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục họcTrung học Phổ thông, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc đi vào cuộcsống [16, tr.49]

- Theo Điều lệ Trường Trung học cơ sở, trường trung học phổ thông cónhiều cấp học (Ban hành theo Quyết định số 12/ 2011/ QĐ- BGDĐT ngày 28/

3 / 2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo có quy định chức năng vàquyền hạn của trường THCS như sau:

Chức năng của trường THCS:

-Trường THCS là cơ quan chuyên môn, giúp chính quyền địa phương thựchiện quản lý nhà nước về giáo dục ở địa phương theo quy định của chính phủ.Đồng thời trường THCS chịu sự quản lý của Phòng Giáo dục huyện, thành phố

về chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của luật giáo dục và điều lệ trường họccủa Bộ Giáo dục và Đào tạo [3]

Nhiệm vụ của trường THCS:

- Quản lý và chỉ đạo trực tiếp giáo viên và học sinh thuộc trường THCStheo điều lệ trường học, chỉ đạo công tác dạy và học, thực hiện các quy định vềmục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục, chỉ đạo công tác xây dựng đội ngũ,xây dựng CSVC, mua sắm trang thiết bị trường học, sử dụng có hiệu quả SGK

và đồ dùng dạy học, hướng dẫn giáo viên sử dụng tài liệu, thực hiện quy chế thi

cử theo thẩm quyền

- Trường THCS giúp địa phương xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển

sự nghiệp giáo dục trên địa bàn bao gồm quy mô trường lớp, biên chế đội ngũ,ngân sách chi cho thường xuyên và ngân sách chi cho mua sắm, sửa chữa, xâydựng Tham mưu với UBND, Phòng GD huyện, thành phố, phối hợp với cácban ngành đoàn thể trong địa phương để nâng cao chất lượng PCGDTHCS vàthực hiện PCGDTHPT

- Tổ chức và chỉ đạo việc bồi dưỡng đội ngũ Tổ chức triển khai và thực hiệncác văn bản quy phạm về luật giáo dục, chỉ đạo thực hiện điều lệ nhà trường phổthông

- Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực để phát triển sự nghiệp giáodục của địa phương theo quy định của nhà nước

- Tổ chức công tác nghiên cứu khoa học giáo dục, đúc rút sáng kiến kinhnghiệm, đẩy mạnh phong trào thi đua "Hai tốt" trong nhà trường, xét và đề nghịkhen thưởng cho tập thể và cá nhân có nhiều thành tích trong phong trào thi đua,

đề nghị xét tặng danh hiệu vinh dự cho những giáo viên có nhiều công lao đốivới sự nghiệp giáo dục của địa phương

- Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giáo dục, việc thực hiện các quyđịnh của ngành, việc thực hiện chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục,việc thực hiện quy chế chuyên môn đối với đội ngũ của trường.

- Chỉ đạo xây dựng mối quan hệ giáo dục: Nhà trường - Gia đình - Xã hội.Nhà trường có trách nhiệm chủ động phối hợp với gia đình và xã hội để thựchiện mục tiêu nguyên lý giáo dục Thống nhất quan điểm, nội dung, phươngpháp giáo dục giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội Huy động mọi lực lượngcủa cộng đồng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, xây dựng phong trào học tập vàmôi trường giáo dục lành mạnh góp phần thực hiện công tác xã hội hoá giáo dục.[3], [19]

1.2.2 Học sinh THCS:

Theo Luật Giáo dục 2005 tại điều 26 có quy định: Học sinh THCS làngười đang học tập tại các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân cótuổi từ 11 đến 13 là bắt đầu vào học lớp 6 (phải hoàn thành chương trình tiểuhọc) và đến lớp 9 có tuổi từ 15 đến 17 tuổi (do các em lưu ban mới đến 17tuổi) là lứa tuổi lĩnh hội những tri thức khoa học là lứa tuổi thiếu niên là giaiđoạn phát triển của trẻ từ 11 - 15 tuổi, các em được vào học ở trường trung học

cơ sở (từ lớp 6 - 9) Lứa tuổi này có một vị trí đặc biệt và tầm quan trọng trongthời kỳ phát triển của trẻ em, vì nó là thời kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổitrưởng thành và được phản ánh bằng những tên gọi khác nhau như: “thời kỳquá độ“, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủng hoảng”, “tuổi bất trị”

- Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đang táchdần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn (người trưởngthành) tạo nên nội dung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thểchất, trí tuệ, tình cảm, đạo đức… của thời kỳ này

- Ở lứa tuổi thiếu niên có sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tínhngười lớn”, điều này phụ thuộc vào sự phát triển mạnh mẽ về cơ thể, điều kiệnsống, hoạt động…của các em.

- Mặt khác, ở những em cùng độ tuổi lại có sự khác biệt về mức độ pháttriển các khía cạnh khác nhau của tính người lớn - điều này do hoàn cảnhsống, hoạt động khác nhau của các em tạo nên Hoàn cảnh đó có cả hai mặt

- Những yếu điểm của hoàn cảnh kiềm hãm sự phát triển tính người lớn:trẻ chỉ bận vào việc học tập, không có những nghĩa vụ khác, nhiều bậc cha mẹ

có xu thế không để cho trẻ hoạt động, làm những công việc khác nhau của giađình, của xã hội

- Những yếu tố của hoàn cảnh thúc đẩy sự phát triển tính người lớn: sự giatăng về thể chất, về giáo dục, nhiều bậc cha mẹ quá bận, gia đình gặp khó khăntrong đời sống, đòi hỏi trẻ phải lao động nhiều để sinh sống Điều đó đưa đếntrẻ sớm có tính độc lập, tự chủ hơn

- Phương hướng phát triển tính người lớn ở lứa tuổi này có thể xảy ra theocác hướng sau:

Đối với một số em, tri thức sách vở làm cho các em hiểu biết nhiều,nhưng còn nhiều mặt khác nhau trong đời sống thì các em hiểu biết rất ít

Có những em ít quan tâm đến việc học tập ở nhà trường, mà chỉ quan tâmđến những vấn đề làm thế nào cho phù hợp với mốt, coi trọng việc giao tiếpvới người lớn, với bạn lớn tuổi để bàn bạc, trao đổi với họ về các vấn đề trongcuộc sống, để tỏ ra mình cũng như người lớn

Ở một số em khác không biểu hiện tính người lớn ra bên ngoài, nhưngthực tế đang cố gắng rèn luyện mình có những đức tính của người lớn như:dũng cảm, tự chủ, độc lập …

-Trong những giai đoạn phát triển của con người, lứa tuổi thiếu niên có một

vị trí và ý nghĩa vô cùng quan trọng Đây là thời kỳ phát triển phức tạp nhất,

và cũng là thời kỳ chuẩn bị quan trọng nhất cho những bước trưởng thành saunày Thời kỳ thiếu niên quan trọng ở chỗ: trong thời kỳ này những cơ sở,phương hướng chung của sự hình thành quan điểm xã hội và đạo đức của nhâncách được hình thành, chúng sẽ được tiếp tục phát triển trong tuổi thanh niên.

- Hiểu rõ vị trí và ý nghĩa của giai đoạn phát triển tâm lý thiếu niên, giúpchúng ta có cách đối xử đúng đắn và giáo dục để các em có một nhân cáchtoàn diện

- Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi học sinh trung học cơ sở Ởlứa tuổi này hoạt động về:

a Tri giác: các em đã có khả năng phân tích, tổng hợp các sự vật, hiêntượng phức tạp hơn khi tri giác sự vật, hiện tượng Khối lượng tri giác tănglên, tri giác trở nên có kế hoạch, có trình tự và hoàn thiện hơn

b Trí nhớ: của thiếu niên cũng được thay đổi về chất Đặc điểm cơ bảncủa trí nhớ ở lứa tuổi này là sự tăng cường tính chất chủ định, năng lực ghinhớ có chủ định được tăng lên rõ rệt, cách thức ghi nhớ được cải tiến, hiệusuất ghi nhớ cũng được nâng cao

Học sinh trung học cơ sở có nhiều tiến bộ trong việc ghi nhớ tài liệu trừutượng, từ ngữ Các em có những kỹ năng tổ chức hoạt động tư duy, biết tiếnhành các thao tác như so sánh, hệ thống hóa, phân loại nhằm ghi nhớ tài liệu

Kỹ năng nắm vững phương tiện ghi nhớ của thiếu niên được phát triển ở mức

độ cao, các em bắt đầu biết sử dụng những phương pháp đặc biệt để ghi nhớ

và nhớ lại Tốc độ ghi nhớ và khối lượng tài liệu được ghi nhớ tăng lên Ghinhớ máy móc ngày càng nhường chỗ cho ghi nhớ logic, ghi nhớ ý nghĩa Hiệuquả của trí nhớ trở nên tốt hơn Các em thường phản đối các yêu cầu của giáoviên bắt học thuộc lòng từng câu, từng chữ có khuynh hướng muốn tái hiệnbằng lời nói của mình Vì thế giáo viên cần phải:

+ Dạy cho học sinh phương pháp ghi nhớ lôgic

+ Cần giải thích cho các em rõ sự cần thiết phải ghi nhớ chính xác nhữngđịnh nghĩa, những qui luật Ở đây phải chỉ rõ cho các em thấy, nếu ghi nhớthiếu một từ nào đó thì ý nghĩa của nó không còn chính xác nữa

+ Rèn luyện cho các em có kỹ năng trình bày chính xác nội dung bài họctheo cách diễn đạt của mình

+ Chỉ cho các em, khi kiểm tra sự ghi nhớ, phải bằng sự tái hiện mới biếtđược sự hiệu quả của sự ghi nhớ (thường thì các em hay sử dụng sự nhận lại) + Giáo viên cần hướng dẫn các em vận dụng cả hai cách ghi nhớ máymóc và ghi nhớ ý nghĩa một cách hợp lý

+ Cần chỉ cho các em thiết lập các mối liên tưởng ngày càng phức tạphơn, gắn tài liệu mới với tài liệu cũ, giúp cho việc lĩnh hội tri thức có hệ thốnghơn, đưa tài liệu cũ vào hệ thống tri thức

c Tư duy : Hoạt động tư duy của học sinh trung học cơ sở có những biếnđổi cơ bản:

- Tư duy nói chung và tư duy trừu tượng nói riêng phát triển mạnh là mộtđặc điểm cơ bản của hoạt động tư duy ở thiếu niên Nhưng thành phần của tưduy hình tượng - cụ thể vẫn được tiếp tục phát triển, nó vẫn giữ vai trò quantrọng trong cấu trúc của tư duy

- Các em hiểu các dấu hiệu bản chất của đối tượng nhưng không phải baogiờ cũng phân biệt được những dấu hiệu đó trong mọi trường hợp Khi nắmkhái niệm các em có khi thu hẹp hoặc mở rộng khái niệm không đúng mức

- Ở tuổi thiếu niên, tính phê phán của tư duy cũng được phát triển, các embiết lập luận giải quyết vấn đề một cách có căn cứ Các em không dễ tin nhưlúc nhỏ, nhất là ở cuối tuổi này, các em đã biết vận dụng lí luận vào thực tiễn,biết lấy những điều quan sát được, những kinh nghiệm riêng của mình để minhhọa kiến thức

Từ những đặc điểm trên, giáo viên cần lưu ý:

+ Phát triển tư duy trừu tượng cho học sinh trung học cơ sở để làm cơ sở choviệc lĩnh hội khái niệm khoa học trong chương trình học tập

+ Chỉ dẫn cho các em những biện pháp để rèn luyện kỹ năng suy nghĩ có phêphán và độc lập

1.2.3 Học sinh yếu kém:

Học sinh yếu kém là những học sinh vì một lý do nào đó các em không đủkhả năng tiếp thu được những kiến thức khoa học nên các em không có trình độhiểu biết và nhận thức như những người bạn cùng trang lứa và học lực của các

em có điểm trung bình các môn học từ 3,5 trở lên, không có môn học nào điểmtrung bình dưới 2,0 hoặc nếu ĐTBhk hoặc ĐTBcn đạt mức loại K nhưng do kếtquả của một môn học nào đó mà phải xuống loại Kém thì được điều chỉnh xếploại Yếu, loại Kém là các trường hợp còn lại được đánh giá, xếp loại theo Thông

tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ Giáo dục và Đàotạo về việc Ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và họcsinh trung học phổ thông [19], [3], [12]

1.2.3.1.Tâm lý Học sinh yếu kém

- Một là những học sinh thường có sự bất thường về tính cách, không cóđộng cơ học tập, tâm lý không ổn định Chẳng hạn khi ở lớp học đang yên lặnglàm bài tập thì em đó bỗng la lớn lên khi làm bài được, thích học thì học, khôngthích thì đùa giỡn, quậy phá các bạn kế bên, chọc cho bạn giỡn, nói chuyện vớimình, tâm trạng thì "mưa nắng thất thường" hoặc thầy cô đang giảng về vấn đềnày lại hỏi vấn đề khác

Chúng ta biết rằng những học sinh này thường có hoàn cảnh đặc biệt Môitrường sống bất ổn đã làm lòng tự trọng của các em có vấn đề Học sinh yếu kém

là học sinh hư về đạo đức, lười nhác học tập, những trẻ loại này thường rất lười

biếng, hay quay cóp trong học tập; lừa dối cha mẹ, thầy cô; dọa nạt bạn bè; lảngtránh các hoạt động tập thể; Tiêu sài các khoản phí của bố mẹ cho để đóng gópvới nhà trường; giả tạo chữ kí của bố mẹ trong sổ liên lạc hoặc giấy xin phép;Càn quấy, ý thức tổ chức kỷ luật kém, thích “chơi trội” theo kiểu con nhà đại giagiàu có cụm lại với nhau đối lập với tập thể lớp Họ thích ăn chơi phá phách hơn

là học hành tử tế; khéo léo, nhanh trí trong việc giở những trò tinh nghịch vớithầy cố, bạn bè; hay xem thường, trêu người, khiêu khích trước thầy cô, bạn bènhằm thỏa mãn những nhu cầu tinh nghịch được sắp sẵn trong đầu óc chúng Cócách nói năng, ăn mặc, đi đứng hành động khác thường để gây sự chú ý Kết quảhọc tập thất thường, sút kém, luôn xếp “đội sổ”, dẫn đến chán học

Ở những học sinh này, uy tín của bố mẹ, thầy cô có thể bị thay thế bởinhững kẻ cầm đầu, côn đồ hung hãn, liều lĩnh, những anh chị “Đại ca” nên rất

dễ dàng rơi vào những cạm bẫy, sai khiến súi giục của các “đàn anh, đàn chị”

- Hai là những em có trí tuệ và khả năng nhận thức bình thường nhưng rấtlười biếng, lêu lổng, học kiểu “tài tử” dẫn đến hổng kiến thức, hay quay cóptrong học tập

- Ba là những em thiểu năng về trí tuệ: Là những trẻ trông hình thức bềngoài bình thường, hơi có vẻ như đần độn, trong học tập thì dạy mãi, học mãichẳng nhập tâm được cái gì (hay nói cách khác là thuộc diện “chậm hiểu”)

- Bốn là những em thuộc diện khuyết tật (nói ngọng hoặc không nói được,mắt, tai, tay chân…) dẫn dến không đủ giác quan, phương tiện để học tập bìnhthường như những bạn khác

- Năm là hay trốn học đi chơi điện tử, lừa dối cha mẹ, thầy cô, giả tạo chữ

kí của bố mẹ trong sổ liên lạc hoặc giấy xin phép

- Sáu là dọa nạt bạn bè thậm chí đánh nhau; lảng tránh các hoạt động tậpthể;

- Bảy là họ thích ăn chơi phá phách hơn là học hành tử tế; Thậm chí còn

có cả ăn cắp, ăn trộm, “cắm quán” tài sản không chỉ của mình mà còn lừa

- Mục tiêu giáo dục: đặt quá cao so với khả năng học của học tập của học

sinh Trước hết, đối với học sinh tiểu học, từ năm học vừa qua, Bộ Giáo dục vàđào tạo triển khai cách đánh giá mới, nhận xét quá trình học tập thay cho đánhgiá bằng điểm số, nhằm giảm bớt áp lực cạnh tranh về điểm số, về kết quả họctập Đó là chủ trương phù hợp với tâm lí lứa tuổi học sinh Ở bậc học này, nhàtrường, thầy cô giáo tạo điều kiện cho các em lên lớp hằng năm cũng là điều tốt.Đến bậc học THCS và THPT, việc đánh giá học lực học sinh khác với tiểu họcchủ yếu căn cứ vào kết quả điểm Trong đánh giá, phân loại, sẽ có những em họcgiỏi, hoặc học không được, học yếu kém Quy chế đánh giá học sinh, nêu rõnhững học sinh không đạt yêu cầu về hai mặt hạnh kiểm và học lực, thì phải ở lạilớp, thi lại, hoặc rèn luyện trong hè Nhưng thực tế, hầu hết các trường rất "sợ"cho học sinh ở lại lớp, thành thử, cuối năm làm mọi cách cho lên lớp bằng hết

Đó là hậu quả của thành tích, chỉ tiêu thi đua "đè "quá nặng và tình cảm thươnghại học trò, phụ huynh Năm nào cũng được lên lớp, dù học không được, các họcsinh càng ỷ lại, chủ quan và cả khinh nhờn trong học tập Thiết nghĩ, ở lứa tuổihọc sinh cấp 2 và 3, nếu không đạt yêu cầu, cần cho các em ở lại lớp, để đượcrèn luyện và thử thách là công bằng là động lực của giáo dục

- Nội dung chương trình học: thì quá tải rất nhiều nên học sinh không thể tiếp

thu cùng một lúc với một bài khó có nội dung dài với một lượng kiến thức rất nhiều

- Phương pháp dạy của giáo viên: Nhiều giáo viên quá lạm dụng phương

pháp mới, trong một tiết học chỉ chú trọng đến việc sử dụng đồ dùng dạy học, không chú ý gì đến khả năng tiếp thu của học sinh

- Phương tiện dạy học: ngày nay có ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy nhiều khi giáo viên không chú ý đến phương pháp truyền đạt cho học sinh, mà chỉ chú trọng đến cách trình chiếu, hiển thị các “slides” chiếu màu sắc rực rỡ mà không đi sâu vào bài học

- Giáo viên: học sinh còn chịu ảnh hưởng bởi phương pháp dạy của giáo viên

không thu hút học sinh

- Một số em không có đủ sức khỏe để học tập, các em thường bị bệnh tật mặc cảm về bản thân mình nên các em sợ liên lụy người khác…

c/ Những nguyên nhân do gia đình, Phụ huynh

- Gia đình túng thiếu không quan tâm chỉ lo làm ăn, lo mưu sinh kiếm sống, không có nhu cầu học tập, trình độ cha mẹ thấp, đông con, gia đình không hòa thuận, gia đình ly hôn, các em phải mồ côi, hoặc các em bị bỏ rơi phải sống với người thân, ở các trường THCS nhiều học sinh không có cha, mẹ hoặc có mẹ, không cha vì cha mẹ các em ly hôn với nhau cho nên các em phải sống với ông

bà, anh chị hoặc chú bác…

- Một số em gia đình giàu có thiếu sự quan tâm hay quá tin tưởng, chiềuchuộng, cho nhiều tiền để các em tiêu sài phung phí, những éo le trong cuộcsống gia đình ảnh hưởng rất lớn đến sự hư đốn cách khác là đạo đức học sinhyếu kém dẫn đến học lực yếu kém…

- Thói xin xỏ của phụ huynh Tất nhiên, phụ huynh nào cũng muốn conmình ngoan ngoãn, học giỏi, thành đạt Thực tế, đâu phải ai cũng được toạinguyện Con đường học vấn đầy gian lao, vất vả, có em học được, có em họckhông được, có em thi hỏng, có em đỗ đạt rất cao là thường tình Nhưng thật khổcho nhiều ông bố, bà mẹ, tuy biết rất rõ con mình học dở, học yếu, không đủđiều kiện lên lớp, không thi được tốt nghiệp mà vẫn cố '" níu kéo" bằng cáchxin xỏ, nhờ vả, chạy chọt thầy cô giáo, nhà trường, làm cho thầy cô rất khó xử Nếu chiếu cố cho học sinh kém lên lớp, cho đậu thì phụ huynh phấn khởi, hoan

hỉ, nếu không được, không cho, thì phụ huynh quay lại nói xấu, tố cáo thầy côgiáo đủ điều Ai bảo, nghề dạy học là nghề nhàn, ít va chạm Thời nay, nghề giáokhông đơn giản mà đầy những áp lực, trong đó có việc phụ huynh cứ đến nhà

"hành" nhờ vả

- Tất cả, đều phụ thuộc vào những cái có sẵn của sách vở, của thầy cô Cókiểm tra sát sao, thi cử nghiêm túc thật sự, mới thấy được hạn chế, yếu kém củahọc sinh ngày nay, mà một phần nguyên nhân là không biết, không chịu tự học.Tình trạng này khá phổ biến, thầy cô giáo rất lo lắng và bức xúc

d/ Những nguyên nhân do xã hội

- Từ xã hội : Thực trạng những mặt xấu của xã hội; trong điều kiện xã hộihiện nay từng giờ từng ngày những cám dỗ, ảnh hưởng tiêu cực của xã hội dộivào nhà trường và tác động đến học sinh Cùng với sự phát triển kinh tế, đờisống nhân dân được cải thiện, nhiều loại hình vui chơi, giải trí, thu hút thanhthiếu niên, học sinh tham gia Những hình thức vui chơi, giải trí, nhất là gameonline bùng nổ đã, đang" đầu độc" và làm hao tốn biết bao thời gian dành chohọc tập của học sinh Nhiều học sinh sa đà, đắm mình trong thế giới ảo màkhông biết chán, việc học tập ngày càng sao nhãng, bỏ bễ Cũng vì chơi game

mà nhiều học sinh vốn có tư chất học tập tốt nhưng sau yếu kém, sa sút nhanhchóng, thậm chí gây ra những vụ án hết sức đau lòng

Cũng vì chơi game mà nhiều học sinh vốn có tư chất học tập rất tốt nhưng thời gian sau lại yếu kém, sa sút nhanh chóng, thậm chí gây ra những vụ án cướp của,giết người, hết sức đau lòng Tình trạng thanh thiếu niên sa sút, hư hỏng do gameđến mức báo động đỏ, khiến nhiều người lên tiếng,đòi hỏi cấp quản lý Nhà nướcphải có ngay những biện pháp xử lý, ngăn chặn kịp thời

e/ Những nguyên nhân do nhà trường

Nhà trường chưa có biện pháp phù hợp trong việc quản lí giáo dục học sinh; chưa quan tâm đúng mức tới những HS có hoàn cảnh đặc biệt (những em quá đầy đủ về vật chất, được chiều chuộng; ngược lại những em quá khó khăn thiếu thốn về vật chất hoặc những em có hoàn cảnh éo le, những em có cá tính khác thường…); chưa tạo ra môi trường thân thiện thực sự khi các em đến trường, làmcho các em thấy nhàm chán khi đến trường, có nhu cầu muốn tự thay đổi và làm mới môi trưòng sống; từng giáo viên chưa trở thành chỗ dựa về tinh thần cho các

em mỗi lúc gặp khó khăn, giáo viên còn ngại khó, ngại khổ, ngại va chạm, sợ bị súc phạm khi đối diện với HS hư, thiếu tâm huyết với nghề, chưa quan tâm phát hiện và ngăn chặn kịp thời những hành vi lệch lạc của HS…

f/ Nguyên nhân khác

- Điều kiện học tập của học sinh thời nay tốt hơn thời trước đây Ngoàisách giáo khoa, học sinh còn được trang bị khá nhiều loại sách tham khảo, sáchnâng cao, học thêm, học kèm Phải chăng do bị "bội thực" từ các loại sách thamkhảo, từ các lớp, khóa học thêm triền miên, nên nhiều học sinh mất dần khả năng

tư duy tự học, tự sáng tạo, tự đào sâu kiến thức Thực tế, cho thấy, nhiều emkhông hề biết cách tự học và không bao giờ tự học được Tất cả, đều phụ thuộcvào những cái có sẵn của sách vở, của thầy cô Có kiểm tra sát sao, thi cửnghiêm túc thật sự, mới thấy được hạn chế, yếu kém của học sinh ngày nay, màmột nguyên nhân là không biết, không chịu tự học

1.2.4 Bồi dưỡng học sinh:

Bồi dưỡng học sinh là hướng dẫn học sinh tiếp thu một số kiến thức cơbản về các môn học Qua đó làm cho các em yêu thích môn học mà mình sắpđeo đuổi Giúp học sinh biết cách giải quyết, khai thác một đơn vị kiến thứchay một bài tập Từ đó tập cho các em khả năng tư duy logic, tư duy độc lậpsáng tạo và biết cách tương tự hóa, mở rộng hóa, tổng quát hóa một vấn đềcủa kiến thức

- Bồi dưỡng học sinh khá giỏi: Là hướng dẫn học sinh tiếp thu kiến thức từ cơbản đến nâng cao, phát triển phương pháp suy nghĩ ở trình độ cao phù hợp vớikhả năng trí tuệ của trẻ, bồi dưỡng sự lao động, làm việc sáng tạo, phát triển các

kĩ năng, phương pháp và thái độ tự học, nâng cao ý thức và khát vọng của trẻ về

sự tự chịu trách nhiệm, khuyến khích sự phát triển về lương tâm và ý thức tráchnhiệm trong đóng góp xã hội đồng thời phát triển phẩm chất lãnh đạo

Học sinh giỏi là những đứa trẻ có năng lực trong các lĩnh vực trí tuệ, sángtạo, nghệ thuật và năng lực lãnh đạo hoặc lĩnh vực lí thuyết Những học sinh nàycần có sự phục vụ và những hoạt động không theo những điều kiện thông thườngcủa nhà trường nhằm phát triển đầy đủ các năng lực vừa nêu trên

- Bồi dưỡng học sinh yếu kém: Là dạy bồi dưỡng, dạy ôn tập những kiếnthức cơ bản để giúp cho các em học yếu kém bị mất kiến thức căn bản nắm lạikiến thức quan trọng của bài học và giúp các em làm được bài những bài tậpthông thường để các em có bước tiến bộ trong học tập nắm lại được những kiếnthức quan trọng căn bản để theo kịp cùng các bạn khác trong lớp học.

1.2.5 Giải pháp quản lý

- Theo từ điển tiếng Việt, NXB Văn hóa thông tin (2009) thì giải pháp có nghĩa là “ Định hướng mục tiêu về cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể”.Giải pháp là những định hướng cụ thể để phát huy những mặt mạnh, khắc phụcnhững tồn tại, yếu kém, đồng thời đề xuất kiến nghị với các cấp lãnh đạo trongviệc nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc

- Theo từ ngữ, từ “quản lý” được hiểu theo hai chức năng, chức năng động từ vàchức năng danh từ “Quản lý” hiểu theo chức năng động từ nghĩa là hoạt động,tác động, điều khiển trông coi, giữ gìn một vật hay một việc, một vấn đề hay một

tổ chức nào đó Theo nghĩa của danh từ thì “quản lý” được hiểu là một côngviệc, một nhiệm vụ của một cá nhân hay một tổ chức.Trong trường hợp này,

“quản lý” được hiểu theo nghĩa động từ của từ ngữ Ta có thể hiểu : Quản lý làtác động có ý thức của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý và đối tượng quản

lý để đạt được mục tiêu đề ra với một chất lượng và hiểu quả cao

Vậy giải pháp quản lý là hệ thống các cách thức tổ chức điều khiển hoạtđộng quản lý [27]

1.3 Công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém:

Là hoạt động chung của tất cả các trường học phổ thông, bất kỳ một ngôitrường phổ thông nào cũng chú ý đến công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém.Sau khi khảo sát đầu năm xong có kết quả khảo sát chúng ta sẽ lập danh sáchnhững em có điểm dưới trung bình, rồi tiến hành họp phụ huynh đầu năm đểthông báo kế hoạch bồi dưỡng học sinh yếu kém Ban giám hiệu tiến hành lập

danh sách lớp xem số lượng học sinh yếu kém bao nhiêu, phân công giáo viêndạy bồi dưỡng, rồi sau đó trường tiến hành lấy ý kiến phụ huynh và có kếhoạch bồi dưỡng các em để các em có tiến bộ trong học tập.

Trong tất cả các sản phẩm của người lao động thì riêng sản phẩm của nghềgiáo chúng ta không cho phép có sản phẩm kém chất lượng Nói như vậy cónghĩa là nhiệm vụ của chúng ta phải đào tạo những con người phát triển toàndiện Tuy nhiên, thực tế hiện nay có rất nhiều học sinh yếu kém Các em yếukém rất nhiều nguyên nhân Tố chất, không được sự qun tâm của gia đình, lườihọc, mải chơi Con số này rải rác ở tất cả các trường Vậy phải làm thế nào đểgiải quyết dứt điểm vấn đề này

Theo chúng tôi, trước hết giáo viên chủ nhiệm phải nắm chắc tình hìnhhọc sinh của lớp mình xem những em nào yếu kém, yếu những môn gì hay yếutoàn bộ

- GVCN phải tìm hiểu hoàn cảnh gia đình học sinh, tìm hiểu nguyên nhândẫn đến tình trạng yếu kém

- Thăm hỏi gia đình học sinh, bàn bạc trao đổi với phụ huynh để có biệnpháp rèn cặp

- Lập kế hoạch phụ đạo từng tuần, từng tháng

- Tổ chức bồi dưỡng học sinh, động viên khen thưởng biểu dương kịp thờivới những biểu hiện tiêu cực, những tiến bộ dù là rất nhỏ của học sinh Và cuốicùng đòi hỏi người GV phải rất kiên trì vì việc phụ đạo học sinh yếu kém khôngthể sớm một chiều ta làm ngay được

- Thực hiện theo kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục của ngành có đề

ra chỉ tiêu như sau:

+ Huy động 100% học sinh hoàn thành chương trình tiểu học vào họclớp 6

+ Trẻ em trong độ tuổi 11 – 14 được đến trường THCS đạt trên 95%

+ Duy trì tốt sỉ số các cấp học, hạn chế tỷ lệ bỏ học dưới 0,5%, cấpTHCS dưới 1%.

+ Đến năm 2015 có 50% học sinh THCS được học trên 6 buổi/tuần + Học lực học sinh THCS: giỏi đạt 25%, khá 40%, trung bình 30%, yếukém không quá 5%

+ Hạnh kiểm: tỷ lệ trung bình, yếu không vượt quá 3% đối với cấpTHCS [23], [28]

1.3.1 Mục tiêu công tác bồi dưỡng học sinh yếu kém:

- Giúp học sinh yếu củng cố kiến thức cơ bản, bổ trợ những kiến thức họcsinh bị hỏng từ các lớp dưới, nhằm giúp cho các em có thể giải được những bàitập thông thường, sau đó qua thời gian bồi dưỡng các em sẽ tiếp thu thêm đượcnhững kiến thức mới các em sẽ có tiến bộ trong học tập

- Giúp học sinh có thói quen độc lập suy nghĩ, tự giác trong học tập, có tinhthần trách nhiệm, có ý thức tổ chức kỷ luật, đồng thời cũng giúp cho các em cóhứng thú ham học khi các em cảm thấy mình được quan tâm, được thầy cô giúp

đỡ, dạy bảo để các em học tốt trở thành người có ích cho xã hội sau này

- Giáo viên cũng phải có kế hoạch cụ thể, chi tiết phụ đạo học sinh yếu kém

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện và hạn chế học sinh lưu ban Thựchiện tốt “Nói không với HS ngồi nhầm lớp”

1.3.2 Yêu cầu về nội dung bồi dưỡng học sinh yếu kém

- Học sinh yếu kém là những học sinh có kết quả học tập rất yếu, các em

bị hỏng kiến thức hoặc các em chậm tiến, không tiến bộ còn có một số em bịbệnh thiểu năng nên các em không nắm vững kiến thức cơ bản của môn học,các em không biết làm bài tập, các em học bài không thuộc… Điển hình nhưnhững học sinh có kết quả học tập yếu, kém thì các em thường xuyên bị điểmdưới dưới trung bình Việc lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng cần thiết ởnhững học sinh này thường đòi hỏi nhiều công sức và thời gian so với những

học sinh khác Ví dụ: Sự yếu kém về có những biểu hiện nhiều hình, nhiều vẽ,nhưng nhìn chung thường có 5 đặc điểm:

+ Nhiều "lỗ hổng" kiến thức, kĩ năng

+ Tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng chậm

+ Năng lực tư duy yếu

+ Phương pháp học tập chưa tốt

+ Thờ ơ với giờ học trên lớp, thường xuyên không làm bài tập ở nhà

- Giáo viên cần nắm vững 5 đặc điểm này để có thể giúp đỡ học sinh yếu kémmột cách có hiệu quả Việc giúp đỡ học sinh yếu kém cần được thực hiện ngay

cả trong những tiết học đồng loạt, bằng những biện pháp phân hóa nội tại thíchhợp Về nguyên tắc đó là phương hướng chủ yếu khắc phục tình trạng yếu kémtrong học các môn khoa học

- Bên cạnh việc nâng cao hiệu suất giờ lên lớp, giáo viên cần có tách riêngnhóm học sinh yếu kém (ngoài giờ chính khóa)

- Mục đích việc giúp đỡ tách riêng nhóm học sinh yếu kém là làm cho diệnnày theo kịp yêu cầu chung của những tiết học trên lớp và có thể hòa vào việcdạy học đồng loạt

- Nội dung giúp đỡ nhóm học sinh yếu kém nên nhằm vào những phươnghướng sau:

1 Tạo tiền đề xuất phát

- Tạo tiền đề xuất phát:

+ Việc học tập có kết quả trong một tiết học thường đòi hỏi những tiền đề nhấtđịnh về trình độ kiến thức, kĩ năng sẵn có của học sinh Thế nhưng với học sinhyếu kém nhiều khi chưa có đủ những tiền đề này và giáo viên phải giúp các emtạo tiền đề xuất phát cho những tiết trên lớp

+ Đối với diện học sinh yếu kém, trong hai hình thức tái hiện: tái hiện tườngminh và tái hiện ẩn tàng, nên dùng nhiều hình thức thứ nhất, tức là nói rõ kiếnthức, kĩ năng cần ôn luyện là nhằm chuẩn bị cho việc học nội dung nào trongbuổi học chính khóa sắp tới Làm như vậy là để tăng cường hiệu lực hướng đích

và gợi động cơ, nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh đối với bài học

- Lấp "lỗ hổng" kiến thức, kĩ năng:

+ Kiến thức có nhiều "lỗ hổng" là một "bệnh" phổ biến của học sinh yếu kém Việc tạo tiền đề xuất phát cũng chính là nhằm lấp lỗ hổng kiến thức và kĩ năng,nhưng chỉ để phục vụ cho một nội dung sắp học Còn trong mục này, việc "lỗhổng" kiến thức, kĩ năng được đề cập một cách tổng quát, không phụ thuộc ý đồchuẩn bị cho một bài học cụ thể nào

+ Trong quá trình dạy học trên lớp, giáo viên quan tâm phát hiện và phân loạinhững lỗ hổng kiến thức, kĩ năng của học sinh Những lỗ hổng nào điển hình màtrên lớp chưa đủ thời gian khắc phục thì cần có kế hoạch tiếp tục giải quyết trongnhóm học sinh yếu kém

+ Thông qua quá trình học lý thuyết và làm bài tập của học sinh, giáo viêncũng cần tập cho học sinh, kể cả học sinh yếu kém có ý thức tự phát hiện những

lỗ hổng của bản thân mình và biết cách tự lấp những lỗ hỏng đó

- Luyện tập vừa sức:

+ Đối với học sinh yếu kém, giáo viên nên coi trọng tính vững chắc của kiếnthức, kĩ năng hơn là chạy theo mục tiêu đề cao, mở rộng kiến thức và tăng cườngluyện tập vừa sức

+ Trong những tiết học đồng loạt, việc luyện tập được thực hiện theo trình độchung, nhiều khi không phù hợp với khả năng học sinh yếu kém Vì vậy khi làmviệc riêng với nhóm học sinh yếu kém, cần dành thời gian để các em tăng cườngluyện tập vừa sức mình Và lưu ý những điều sau đây:

++ Đảm bảo học sinh hiểu đầu bài tập: Học sinh yếu kém nhiều khi vấp ngay

từ bước đầu tiên, không hiểu bài học, hoặc bài tập nói gì đó không thể tiếp tụcquá trình giải bài tập Vì vậy, giáo viên nên lưu ý giúp các em hiểu rõ đầu bài,nắm được cái gì đã cho, cái gì cần tìm/cần chứng minh, tạo điều kiện cho các emvượt qua sự vấp váp đầu tiên đó

++ Gia tăng số lượng bài tập cùng thể loại và mức độ: Để hiểu một kiến thức,rèn luyện một kĩ năng nào đó, học sinh yếu kém cần những bài tập cùng thể loại

và mức độ với số lượng nhiều hơn so với các em khá giỏi và trung bình Phần giatăng này được thực hiện trong những tiết làm việc riêng với nhóm học sinh yếukém Chẳng hạn giáo viên có thể ra cho học sinh rất nhiều bài tập cùng dạng màkhông sợ "nhàm" như trường hợp học sinh khá giỏi

++ Sử dụng những mạch bài tập phân bậc: Việc sử dụng những mạch bài tậpphân bậc trong dạy học nói chung là đáng làm, riêng với nhóm học sinh yếu kémthì cần phân bậc mạnh hơn so với trình độ chung, tức là khoảng cách giữa haibậc liên tiếp không nên quá xa, quá cao Ta hình dung rằng nhiều bậc của họcsinh yếu kém có thể gộp lại thành một bậc cho học sinh trung bình hoặc khá giỏi.++ Được bước theo những bậc thang vừa sức với mình, học sinh yếu kém sẽ

đỡ bị hẫng, bị hụt, bị ngã từ đó có nhiều khả năng leo hết các nấc thang dành cho

họ để chiếm lĩnh được kiến thức, kĩ năng mà chương trình yêu cầu Những nấcthang đầu dù có thấp, những bước chuyển bậc dù có ngắn nhưng khi học sinhthành công sẽ tạo nên một yếu tố tâm lý rất quan trọng: các em sẽ tin vào bảnthân, tin vào sức mình, từ đó có đủ nghị lực và quyết tâm vượt qua tình trạng yếukém

- Rèn luyện kĩ năng học tập:

+ Yếu về kĩ năng học tập là một tình hình phổ biến của học sinh yếu kém Hơnnữa, có thể nói rằng đó là nguyên nhân của tình trạng yếu kém đối với một bộphận trong những học sinh diện này Vì vậy, một trong những biện pháp khắcphục tình trạng học sinh yếu kém là giúp đỡ các em về phương pháp học tập + Ngoài việc hướng dẫn học sinh rèn kĩ năng học tập, mục đích này chỉ lưu ýmột điều là đối với học sinh yếu kém, cần bồi dưỡng cho các em ngay cả nhữnghiểu biết sơ đẳng về cách thức học tập như:

++ nắm được lý thuyết mới làm bài tập

- Tài liệu tham khảo: Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tham khảo thêmmột số sách có các bài tập dễ làm để các em tham khảo và tự làm vừa với nănglực của các em

- Chú thích: Trong khi giảng dạy chính khóa cũng như dạy bồi dưỡng giáo viêncần chú thích những phần khó hoặc những phần dễ bị nhầm lẫn một cách rõràng chính xác để giúp cho học sinh dễ nhớ

- Nói tóm lại là Giáo viên dạy bồi dưỡng học sinh yếu, kém phải phân loại đượctrình độ học sinh để chọn nội dung dạy cho phù hợp cho học sinh làm bài tập từmức độ thật là dễ đến khi các em giải được những kiến cơ bản rồi thì giáo viênmới kiểm tra lại vào ngày hôm sau xem các em còn nhớ bài hay không để cócách dạy một cách phù hợp với học sinh… ngoài ra giáo viên còn phải phân chia

nhóm, quan tâm giúp đỡ, khuyến khích để các em ham học vì những em họcyếu kém đa số là các em lười học, chán học…

1.3.3 Yêu cầu về phương pháp, hình thức tổ chức bồi dưỡng học sinh yếu kém.

- Mỗi trường THCS đều có lên kế hoạch dạy bồi dưỡng học sinh yếu kém,sau đó phân công Tổ trưởng bộ môn yêu cầu giáo viên lên kế hoạch cá nhân,mỗi giáo viên phải đề ra được nội dung và phương pháp dạy bồi dưỡng từngmôn nộp cho tổ trưởng duyệt, rồi sau đó tổ trưởng sẽ nộp cho nhà trường Sauđây là ví dụ về phương pháp dạy bồi dưỡng các môn học:

- Thực hiện theo phân công của trường thì Tổ trưởng tổ chuyên môn trongnhà trường lại phân công nhiệm vụ cho từng giáo viên dạy từng khối lớp khá chuđáo, đặt biệt bản thân mỗi giáo viên hàng năm đều được phân công dạy bồidưỡng cho cả học sinh giỏi cả học sinh yếu Qua quá trình dạy cho từng đốitượng người giáo viên thấy học sinh yếu thì giáo viên cần nhiệt tình và tận tụygiải thích chậm, kĩ từng phần cho học sinh, đồng thời qua mỗi đơn vị bài họcgiáo viên cần cho học sinh làm đa dạng các bài tập về phần công thức, định lý,ngữ pháp… mà học sinh vừa mới học nhằm khắc sâu kiến thức mà học sinh mới

ôn, đồng thời giáo viên cũng thường xuyên quan tâm kiểm tra bài cũ những họcsinh yếu, kém nhiều hơn nhằm nhắc nhở những đối tượng yếu, kém chịu khókhắc phục để vươn lên trong học tập Thỉnh thoảng giáo viên cũng gặp riêngnhững học sinh yếu để tìm hiểu tình hình học tập và hoàn cảnh từng em để hiểu

kĩ từng đối tượng mà giảng dạy cho phù hợp Bên cạnh đó giáo viên cũng cầnphân tích cho học sinh nhận thức về tầm quan trọng của các môn học trongtương lai nhằm mục đích đánh thức lòng hiếu học của từng học sinh, qua đócũng dẫn chứng thực tế cho học sinh thấy được sự cần thiết của xã hội đối vớimôn học mà mình dạy như thế nào để các em cố gắng Ngoài ra GVBM cũngphối hợp với GVCN để cùng với gia đình của mỗi học sinh nhắc nhở con em họ

trong vấn đề học tập Có như vậy chúng tôi nghĩ học sinh sẽ cố gắng học tập hơn

và có sự tiến bộ hơn trong học tập Với lòng nhiệt tình, yêu nghề, yêu trẻ, giáoviên chúng tôi đã suy nghĩ tìm tòi nhiều biện pháp để giúp đỡ học sinh yếu kém.Qua trao đổi với nhiều giáo viên về công việc bồi dưỡng học sinh yếu kém của

họ, chúng tôi được biết các kết quả như sau:

(1) Việc nâng kém có kết quả, nhưng kết quả không đáng kể Chỉ nâng kémđược một số ít học sinh

(2) Việc nâng kém đã đạt được kết quả đáng kể, tỷ lệ nâng kém tương đối cao(từ 20% đến 40%)

(3) Một số giáo viên ở các trường vùng ven Thành phố thì cho rằng họ đãdồn sức để nâng kém nhưng không có hiệu quả cao lắm

Bản thân tôi mạn phép rút ra kết luận là việc giúp đỡ học sinh yếu kém thựchiện thành công ở nhiều mặt

- Đối với trường hợp (1) mặc dù kết quả chưa cao, nhưng sự thành công ở đây

là giáo viên đã góp phần giữ học sinh tiếp tục đến trường

- Trường hợp (2) cho thấy rõ giáo viên đã áp dụng được các biện pháp hữuhiệu nào đó để giúp đỡ học sinh yếu kém

- Trường hợp (3) nhắc nhở các cấp quản lý rằng việc giúp đỡ về mặt chuyênmôn cũng như các vấn đề khác cần được tăng cường hơn nữa

Dựa trên các kết quả cụ thể, bản thân tôi cũng phát hiện ra rằng giúp một họcsinh có kết quả xếp loại học lực từ loại kém lên loại yếu dễ hơn giúp một họcsinh có kết quả xếp loại từ kém lên trung bình

Để việc giúp đỡ học sinh yếu kém có kết quả hơn, theo chúng tôi, chúng ta cầnphải tiến hành một số công việc sau:

1 Cần phải nhận diện học sinh yếu kém, phát hiện các nguyên nhân dẫn đếntình trạng học sinh yếu kém trước khi tìm các biện pháp giúp đỡ các em

2 Các biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém phải được nghiên cứu một cáchkhoa học, đúc kết kinh nghiệm, phổ biến rộng rãi cho giáo viên sử dụng nhằmhạn chế dần tình trạng học sinh học kém trong các năm học tới.

3 Cả gia đình, nhà trường và xã hội phải chia sẻ trách nhiệm trong công táckhắc phục tình trạng học sinh yếu kém (không nên đổ lỗi hoặc giao hẳn tráchnhiệm cho giáo viên)

4 Ngay từ đầu năm học, sau khi tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm, giáoviên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn cần phối hợp phân tích, đánh giá kết quảđạt được của học sinh để đưa ra các dự báo về học sinh yếu kém

Các bạn đồng nghiệp đã và đang giảng dạy vất vả để giúp đỡ học sinh yếukém vươn lên Các bạn là những người có ý tưởng về việc giúp đỡ học sinhyếu kém Chúng ta hãy cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm về vấn đề này khôngnên chú trọng toàn bộ đến việc bồi dưỡng cho học sinh giỏi, xuất sắc mà quên

đi các em yếu kém có tiến bộ

" Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng băn khoăn rằng, lâu nay chúng tachưa chú trọng lắm tới phương pháp bồi dưỡng cho học sinh yếu kém giaochất lượng", học sinh lớp dưới không đạt chuẩn kiên quyết không nhận lên lớptrên Tuy nhiên, cần phải kịp thời động viên, khen thưởng số học sinh yếu kém

có tiến bộ trong học tập Đa số học sinh ngồi nhầm lớp chiếm tỷ lệ cao.Trong đó đối tượng học sinh ở khu vực vùng cao chiếm con số không nhỏ.Vậy nên để khắc phục tình trạng ngồi nhầm lớp đối với khu vực vùng cao,vùng xa và vùng nông thôn thì cần có những giải pháp tối ưu nhất để giúp đỡhọc sinh yếu kém có tiến bộ trong học tập góp phần nâng cao chất lượng giáodục của ngành” [2]

- Nói tóm lại thực trạng chất lượng giáo dục còn hạn chế, các Phòng GD &

ĐT đã triển khai đầy đủ, kịp thời các văn bản chỉ đạo của ngành Đặc biệt xácđịnh công tác phụ đạo, giúp đỡ HS yếu kém, ngăn ngừa tình trạng HS bỏ học