Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở huyện châu thành, tỉnh đồng tháp luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của các trường THCS nhằm từngbước nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong các trường là vấn đềquan trọng và cấp thiết trong giai đoạn toàn ngành gi

VÕ THỊ HOA

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CHÂU THÀNH, TỈNH ĐỒNG THÁP

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả

đã nhận được sự động viên, giúp đỡ tận tình của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.

Tác giả xin chân thành cảm ơn Hội đồng đào tạo, Hội đồng khoa học trường Đại học Vinh, Phòng Giáo dục và Đào tạo Châu Thành, các thầy giáo, cô giáo và đội ngũ cán bộ quản lý, cùng đông đảo bạn đồng nghiệp của các trường Trung học cơ sở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp đã tận tình giảng dạy, giúp đỡ, cung cấp tài liệu, tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, tham gia đóng góp những ý kiến quý báu cho việc nghiên cứu đề tài Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS TS Ngô Đình Phương, Người hướng dẫn khoa học cho tác giả đã tận tâm, bồi dưỡng kiến thức, phương pháp nghiên cứu, năng lực tư duy và trực tiếp giúp đỡ tác giả trong suốt thời gian thực hiện và hoàn thành luận văn này.

Mặc dù đã rất nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu nhưng luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tác giả kính mong nhận được những lời chỉ dẫn của các thầy giáo, cô giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn.

Xin chân thành cảm ơn

Nghệ An, tháng 9 năm 2012

Võ Thị Hoa

MỤC LỤC

- Trang phụ bìa ……… ……… i

- Lời cam đoan ……….………… ii

- Lời cảm ơn………….……… iii

- Mục lục ……… ……… 1

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

MỞ ĐẦU 5

1 Lý do chọn đề tài 5

2 Mục đích nghiên cứu 7

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 7

4 Giả thuyết khoa học 7

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 8

6 Phương pháp nghiên cứu 8

7 Những đóng góp chủ yếu của luận văn (về mặt lý luận, về mặt thực tiễn) .9

8 Cấu trúc của luận văn 9

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG THCS 10

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 10

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 13

1.2.1 Tổ chuyên môn 13

1.2.2 Hoạt động tổ chuyên môn 17

1.2.3 Chất lượng và chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 18

1.2.4 Quản lý và quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 21

1.2.5 Giải pháp và giải pháp quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn .27

1.3 Một số vấn đề về quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trường trung học cơ sở 27

1.3.1 Đặc trưng của hoạt động tổ chuyên môn trung học cơ sở (nội dung, biện pháp) 28

1.3.2 Quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 30

Tiểu kết chương 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CHÂU THÀNH,

TỈNH ĐỒNG THÁP 35

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội – văn hóa và giáo dục huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 35

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 35

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội - văn hóa 36

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục 38

2.2 Thực trạng về hoạt động tổ chuyên môn trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 40

2.2.1 Đặc điểm tình hình các trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh ĐT 40

2.2.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý trường THCS về công tác nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 51

2.2.3 Thực trạng về chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ quản lý trường THCS về công tác nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn 51

2.2.4 Thực trạng về hoạt động TCM trường THCS huyện Châu Thành 52

2.3 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 53

2.3.1 Công tác xây dựng đội ngũ: 54

2.3.2 Công tác nâng cao chất lượng dạy - học của giáo viên và học sinh 55

2.4 Nguyên nhân của thực trạng 60

2.4.1 Nguyên nhân thành công 60

2.4.2 Nguyên nhân hạn chế, thiếu sót 61

Tiểu kết chương 2 64

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở HUYỆN CHÂU THÀNH, TỈNH ĐỒNG THÁP 65

3.1 Các nguyên tắc xây dựng giải pháp 65

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 65

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 66

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 67

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 67

3.2 Các nhóm giải pháp quản lý hoạt động tổ huyên môn trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 67

3.2.1 Nhóm giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch quản lý hoạt động TCM trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp một cách khoa học 68

3.2.2 Nhóm giải pháp 2: Quản lý tốt hoạt động tổ chuyên môn trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 80

3.2.3 Nhóm giải pháp 3: Chỉ đạo chặt chẽ về hoạt động TCM trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 86

3.2.4 Nhóm giải pháp 4: Bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho những người quản lý hoạt động tổ chuyên môn trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 92

3.2.5 Nhóm giải pháp 5: Đảm bảo các điều kiện để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động TCM trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh ĐT 96

3.2.6 Mối quan hệ giữa các giải pháp đề xuất 101

3.3 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp 102

3.3.1 Mục đích khảo nghiệm: 102

3.3.2 Nội dung khảo nghiệm: 102

3.3.3 Địa bàn khảo nghiệm: 102

3.3.4 Kết luận rút ra từ khảo nghiệm: 104

Tiểu kết chương 3 105

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 106

1 Kết luận 106

2 Kiến nghị 108

2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 108

2.2 Đối với Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Đồng Tháp 108

2.3 Đối với HT các trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp 108

TÀI LIỆU THAM KHẢO………

110

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ

CNH - HĐH Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá

Mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước 5 năm 2011-2015 đã được nêutrong Nghị quyết đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng Cộng sản ViệtNam: Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; đẩymạnh toàn diện công cuộc đổi mới; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch,vững mạnh; phát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; pháttriển kinh tế nhanh, bền vững; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhândân; giữ vững ổn định chính trị - xã hội; tăng cường hoạt động đối ngoại; bảo

vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; tạo nền tảng

để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiệnđại

Chỉ thị 40/CT-TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Bí thư Trung ươngĐảng về "xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục" đã chỉ rõ: Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lýgiáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơcấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương

tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng địnhhướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạonguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng tăng cường năng lực cho độingũ Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và giáo viên trong các nhà trường đã được

Bộ Giáo dục và Đào tạo hết sức quan tâm Tuy nhiên, đối với đội ngũ tổtrưởng chuyên môn thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa có những tài liệumang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng Trước yêu cầu thực tiễn hiện nay,việc bồi dưỡng tăng cường năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn là vấn

đề cấp thiết, là một trong những giải pháp có tính đột phá nhằm nâng cao chấtlượng dạy – học ở các nhà trường nói chung và các trường THCS nói riêng

Theo tôi, một trường THCS muốn đổi mới quản lý để nâng cao chấtlượng giáo dục thì ngoài Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng còn phải có sự hỗtrợ của các bộ phận trong nhà trường Trong đó, tổ trưởng chuyên môn đóngvai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạtđộng dạy - học trong nhà trường Người tổ trưởng chuyên môn được ví như

“Cánh tay nối dài của lãnh đạo nhà trường Công tác lãnh đạo, quản lý của tổtrưởng chuyên môn là một trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạtđộng của tổ chuyên môn, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo dục củacác nhà trường

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của các trường THCS nhằm từngbước nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong các trường là vấn đềquan trọng và cấp thiết trong giai đoạn toàn ngành giáo dục đang thực hiệnđổi mới nội dung chương trình giáo dục phổ thông, sách giáo khoa mới và đổimới phương pháp giảng dạy hiện nay nhằm phát huy năng lực chủ động sángtạo trong học tập của học sinh

Hoạt động tổ chuyên môn ở trường THCS là một yêu cầu bắt buộc vàhết sức cần thiết, là một qui định trong Điều lệ trường trung học do Bộ GD &

ĐT ban hành Quản lý tổ chuyên môn nhất là về chuyên môn nghiệp vụ, việcthực hiện kế hoạch giảng dạy của giáo viên trong tổ Từ đó, nó sẽ phản ánhđược các mặt hoạt động chuyên môn của nhà trường về chất lượng giáo dục

và các mặt hoạt động khác Nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môntrong các trường sẽ phát huy tinh thần nổ lực sáng tạo của giáo viên trong tậpthể sư phạm, tính đoàn kết nội bộ, năng lực điều hành hoạt động của tổ trưởng

tổ chuyên môn cũng được phát huy, đồng thời tạo một động lực thôi thúc giáoviên trong các tổ chuyên môn phát huy nhiều sáng kiến, kinh nghiệm củamình trong lĩnh vực giảng dạy và giáo dục Mặt khác, tổ chuyên môn có vaitrò quan trọng trong việc góp phần bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tại chỗ thôngqua hoạt động dự giờ, trao đổi rút kinh nghiệm các tiết dạy, sinh hoạt chuyên

đề, thao giảng, hội giảng để nâng cao chất lượng dạy và học của trường

Trong những năm qua có nhiều luận văn thạc sĩ đề cập đến việc nângcao chất lượng dạy học Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trìnhnào nghiên cứu đầy đủ việc nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyênmôn ở cấp trung học cơ sở

Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp”.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải phápquản lý để nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCSnhằm nâng cao hiệu quả giáo dục phù hợp với tình hình phát triển kinh tế -chính trị, văn hóa – xã hội ở các trường trung học cơ sở huyện Châu Thành,tỉnh Đồng Tháp

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Công tác quản lý chất lượng hoạt động tổ

chuyên môn của trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Một số giải pháp quản lý chất lượng hoạt

động tổ chuyên môn ở trường THCS của huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

4 Giả thuyết khoa học

Nếu thực hiện các giải pháp quản lý chất lượng hoạt động hoạt động tổchuyên môn ở trường THCS phù hợp với thực tiễn và có tính khả thi thì sẽgóp phần nâng cao chất lượng giáo dục của huyện Châu Thành, tỉnh ĐồngTháp

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về vấn đề nâng cao chất lượng hoạtđộng của tổ chuyên môn ở các trường THCS

5.1.2 Khảo sát thực trạng (nghiên cứu cơ sở thực tiễn) hoạt động của tổchuyên môn, xác định các nguyên nhân và rút ra bài học

5.1.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môncác trường trung học cơ sở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài này tập trung nghiên cứu thực trạng và tìm ra giải pháp quản lý hoạtđộng tổ chuyên môn ở các trường THCS huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp tronggiai đoạn hiện nay

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây dựng

cơ sở lý luận của đề tài Thuộc nhóm phương pháp lý luận có các phươngpháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích – tổng hợp tài liệu

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xâydựng cơ sở thực tiễn của đề tài Thuộc nhóm phương pháp nghiên cứu thựctiễn có các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp quan sát;

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

6.3 Nhóm phương pháp thống kê toán học

Đây là phương pháp sử dụng các công cụ thống kê để xử lý số liệu thuđược, bao gồm các công thức tính trung bình cộng, phương sai, độ lệchchuẩn, hệ số biến thiên Sử dụng nhóm phương pháp này sẽ làm tăng độ tincậy của các kết quả nghiên cứu

7 Những đóng góp chủ yếu của luận văn (về mặt lý luận, về mặt thực tiễn)

+ Góp phần hệ thống hoá, tìm hiểu cơ sở lý luận về hoạt động của tổchuyên môn

+ Góp phần đánh giá thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở trườngtrung học cơ sở ở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

+ Đề xuất một số giải pháp có tính khả thi về quản lý hoạt động của tổchuyên môn ở trường trung học cơ sở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận - kiến nghị, phụ lục, tài liệu tham khảo,luận văn có 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của vấn đề nâng cao chất lượng hoạt động tổ

chuyên môn trường THCS

Chương 2 Thực trạng (cơ sở thực tiễn) công tác quản lý hoạt động tổ

chuyên môn trường trung học cơ sở ở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

Chương 3 Một số giải pháp có tính khả thi về quản lý hoạt động tổ

chuyên môn trường trung học cơ sở ở huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT

ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG THCS 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đảng và Nhà nước ta đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọngvai trò, vị trí của giáo dục; giáo dục được coi là một bộ phận quan trọng trong

sự nghiệp cách mạng giữ nước và xây dựng đất nước Đặc biệt, trong nhữngnăm gần đây khi đất nước chuyển mình đổi mới, phát triển kinh tế theo cơ chếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hơn lúc nào hết giáo dục - đào tạo cóvai trò, vị trí xứng đáng

Nâng cao chất lượng GD & ĐT có quan hệ mật thiết với việc nâng cao chấtlượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD, trong đó Tổ trưởng chuyên môn nhà trườnggiữ vai trò rất quan trọng Vấn đề này đã được Đảng và Nhà nước và nhiều nhàkhoa học, CBQL trong và ngoài ngành GD, các giảng viên, giáo viên quan tâmnghiên cứu

“Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010” Quyết định số201/2001/QĐ-TTg ngày 28/12/2001 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã

đề ra mục tiêu của chiến lược phát triển giáo dục cần đạt được trong nhữngnăm đầu của thế kỷ XXI, đó là “Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn

diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệthống quản lý giáo dục”.

Chỉ thị số 40 - CT/TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 của Ban Chấp hànhTrung ương về việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán

bộ quản lý giáo dục, có nêu: “…nhằm thực hiện thành công Chiến lược phát

triển giáo dục 2001 - 2010 và chấn hưng đất nước Mục tiêu là xây dựng đội

ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” [4].

Thực hiện Chỉ thị trên, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm GiaKhiêm đã ký Quyết định số 09/2005/QĐ-TTg ngày 11 tháng 01 năm 2005 vềviệc phê duyệt Đề án “Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo vàCBQLGD giai đoạn 2005-2010” Nhiệm vụ cụ thể là: “Tăng cường sự lãnhđạo của Đảng để tiếp tục xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo,CBQLGD Đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vaitrò, trách nhiệm của nhà giáo và nhiệm vụ xây dựng đội ngũ nhà giáo,CBQLGD có chất lượng cao, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, trong sáng vềđạo đức, tận tụy với nghề nghiệp, làm trụ cột thực hiện các mục tiêu nâng caodân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”

Hiện nay, nước ta đang tiến hành sự nghiệp đổi mới, phát triển giáo dục

và hội nhập kinh tế quốc tế, đặt ra cho giáo dục những cơ hội và thách thứcmới Chỉ thị 40 và Quyết định 09 của Phó Thủ tướng Chính phủ đã tập trungvào việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và CBQLGD Dưới

sự tổ chức và quản lý có hiệu quả, đội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong trườngTHCS có chất lượng sẽ góp phần rất lớn nâng cao chất lượng GD & ĐT, đào

tạo nguồn nhân lực đáp ứng sự nghiệp CNH - HĐH của nước ta trong xu thếhội nhập và phát triển

Trong hoạt động quản lý ở trường THCS, quản lý hoạt động của tổchuyên môn là một hoạt động đặc trưng, cốt lõi và là con đường để đạt đượcmục tiêu dạy học - giáo dục

Ở các trường trung học cơ sở, tổ chuyên môn đóng một vai trò hết sứcquan trọng trong việc chuẩn bị các điều kiện thực hiện các hoạt động dạy -

học trong nhà trường Người tổ trưởng chuyên môn được ví như “cánh tay

nối dài của Lãnh đạo nhà trường”, trực tiếp điều hành các công việc cụ thể

trong hoạt động dạy - học Công tác lãnh đạo, quản lý của tổ chuyên môn làmột trong những yếu tố quyết định đến hiệu quả hoạt động của tổ chuyênmôn, góp phần quan trọng đến chất lượng giáo dục của các nhà trường

Tổ chuyên môn là một nhóm nhỏ, đó là nhóm chính thức tồn tại trên cơ

sở pháp quy Trong công tác, các thành viên có quan hệ trực tiếp với nhau vàcùng chung hoạt động để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của tổ, cùng nhauthực hiện quy chế chuyên môn của ngành Tổ chuyên môn còn là tổ chức cơ

sở giúp nhà trường thực thi các quy định về dạy học, mang tính thống nhất vàchuyên sâu Thông qua tổ chuyên môn, tay nghề của GV từng bước đượcnâng lên, qua đó nâng cao chất lượng dạy học Nhờ có tổ chuyên môn, các cánhân nhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỷ cương trong dạy học - giáo dục

Tổ chuyên môn còn là đơn vị cơ sở để thực hiện các chức năng QLGD, qua

đó các kế hoạch được thực hiện theo mục tiêu đề ra Tổ chuyên môn là môitrường, là “tổ ấm” để các thành viên trong tổ thông cảm, chia sẻ, động viên,giúp đỡ nhau trong công tác và cuộc sống Quản lý có hiệu quả hoạt động của

tổ chuyên môn sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học - giáo dục ở các nhàtrường nói chung và trường THCS nói riêng

Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng tăng cường năng lực cho độingũ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và giáo viên trong các nhà trường đã được

Bộ Giáo dục và Đào tạo hết sức quan tâm Tuy nhiên, đối với đội ngũ tổ

trưởng chuyên môn thì chưa có sự quan tâm thỏa đáng, chưa có những tài liệumang tính đặc thù để tập huấn bồi dưỡng

Việc nghiên cứu hoạt động của tổ chuyên môn và đội ngũ TTCM trongcác nhà trường phổ thông chưa nhiều và chưa thành hệ thống.Tuy nhiên bướcđầu đã có được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều tác giả như: Phạm MinhHạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, NguyễnGia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ Văn Chấn, Trần Kiểm…Ngoài ra trên cáctạp chí, các bài báo, các đề tài khoa học, một số Luận án tiến sĩ, Luận vănthạc sĩ trong nước cũng có nghiên cứu về hoạt động của tổ chuyên môn và độingũ TTCM ở các cơ sở giáo dục, các trường phổ thông

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Tổ chuyên môn

Theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011 của

Bộ trưởng Bộ GD & ĐT về việc ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở,trường trung học phổ thông và trường phổ thông nhiều cấp học (gọi tắt làĐiều lệ trường trung học), quy định ở Điều 16:

“Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng,

do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học”

TCM là nơi thực hiện mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước,của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, địa phương và nhà trường

* Nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường THCS: Theo qui định tại

Khoản 2, Điều 16 Điều lệ trường trung học, TCM có các nhiệm vụ chính sauđây:

- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ.

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kếhoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác củanhà trường

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho GV thuộc tổ quản lý

- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định củaChuẩn nghề nghiệp GV trung học và các quy định khác hiện hành

- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theoyêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu

Căn cứ theo qui định này, mỗi trường có thể qui định cụ thể hơn cácnhiệm vụ của TCM phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực hiện nhiệm vụtừng năm

* Vị trí, vai trò của tổ chuyên môn trong trường THCS: TCM có vai

trò quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch tổ, quản lý kế hoạch và hoạtđộng của tổ viên, quản lý các thành viên trong việc thực hiện quy chế chuyênmôn của ngành Tổ chuyên môn còn là tổ chức cơ sở giúp nhà trường thực thicác quy định về dạy học mang tính thống nhất và chuyên sâu

Thông qua tổ chuyên môn, tay nghề của GV từng bước được nâng lên,qua đó nâng cao chất lượng dạy học (từ việc dự giờ, thao giảng, hội giảng, các

cá nhân GV học tập kinh nghiệm lẫn nhau ) Nhờ có tổ chuyên môn, các GVnhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỷ cương trong dạy học và giáo dục Tổchuyên môn là đơn vị cơ sở để thực hiện các chức năng QLGD, qua đó các kếhoạch, mục tiêu được thực hiện, đồng thời các thành viên trong tổ biết mìnhđang ở đâu, phải làm gì để góp phần hoàn thành kế hoạch chung cùng với nhàtrường

TCM là một bộ phận cấu thành của trường THCS Các tổ, nhómchuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phận

nghiệp vụ khác và các tổ chức đoàn thể trong việc thực hiện các nhiệm vụ của

tổ và các nhiệm vụ khác của chiến lược phát triển nhà trường để đưa nhàtrường đạt được các mục tiêu đã đề ra

Tổ chuyên môn là nơi trực tiếp triển khai các mặt hoạt động của nhàtrường, trong đó trọng tâm là hoạt động giáo dục và dạy học

Tổ chuyên môn là đầu mối quản lý mà Hiệu trưởng nhất thiết phải tậptrung dựa vào đó để quản lý nhà trường trên nhiều phương diện, nhưng cơ bảnnhất là hoạt động giáo dục, dạy học và hoạt động sư phạm của GV

Đặc biệt, TCM là nơi tập hợp, đoàn kết, tìm hiểu nắm vững tâm tư, tìnhcảm và những khó khăn trong đời sống của các GV trong tổ, kịp thời độngviên, giúp đỡ GV trong tổ hoàn thành tốt nhiệm vụ của người GV trongtrường trung học

* Vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của TTCM trong trường THCS

+ Vai trò của TTCM: TTCM là những giáo viên có chuyên môn vững,

có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, biết tập hợp các thành viên trong tổ, biếtgiúp HT triển khai kế hoạch hoạt động của nhà trường TTCM là người chỉđạo trực tiếp các thành viên trong tổ thực hiện kế hoạch của tổ và của cá nhân,biết điều hành hoạt động của tổ một cách hợp lý, đề xuất, tham mưu với HTtrong phân công chuyên môn, phân công giảng dạy phù hợp với năng lựcchuyên môn của GV bộ môn trong tổ TTCM phải là người tiên phong trongcác công tác giảng dạy, nghiên cứu khoa học và tự học, tự bồi dưỡng; biếtđem lại bầu không khí tâm lý lành mạnh trong tổ; hiểu được tâm tư nguyệnvọng, nhu cầu của các thành viên; sống trung thực, mẫu mực, công bằng; làtrung tâm đoàn kết của tổ, tạo nên động lực tích cực để các thành viên trong

tổ nỗ lực, phấn đấu hoàn thành mục tiêu chung

+ Nhiệm vụ của TTCM: Người TTCM có nhiệm vụ thực hiện các nội

dung ở Điều 16 của Điều lệ trường trung học Trong đó nhấn mạnh đến cácnhiệm vụ trọng tâm:

Quản lý giảng dạy của GV

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì và

cả năm học nhằm thực hiện CT, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo

kế hoạch giáo dục, PPCT môn học của Bộ GD & ĐT và kế hoạch năm họccủa nhà trường

- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp,dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo HS yếu kém

- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạyhọc đúng, đủ theo các tiết trong PPCT

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn

giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp,dạy bồi dưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết

bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối CT; soạn giáo án theo phânphối CT, chuẩn kiến thức, kĩ năng và SGK, thảo luận các bài soạn khó; tổchức nghiên cứu khoa học, viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chấtlượng dạy học, đổi mới PPDH, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồidưỡng HS giỏi, phụ đạo HS yếu kém )

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho GV trong tổ, GV mớituyển dụng (đổi mới PPDH; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩnkiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTTtrong dạy học góp phần đổi mới PPDH, phương pháp kiểm tra, đánh giá )

- Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quyđịnh về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác);lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định

- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của GV (thựchiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và PPCT, chuẩnkiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kếhoạch dự giờ của các thành viên trong tổ )

- Dự giờ GV trong tổ theo quy định (4 tiết/GV/năm học).

- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại GV; đề xuất khen thưởng, kỉluật giáo viên Việc này đỏi hỏi TTCM phải nắm thật rõ về tổ viên của mình,

về ưu điểm, hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phâncông)

Quản lý học tập của học sinh

- Nắm được kết quả học tập của HS thuộc bộ môn quản lý để có biệnpháp nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục

- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóacho học sinh để thực hiện mục tiêu giáo dục

Quản lý cơ sở vật chất của TCM

Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng)

Nhiệm vụ của TTCM rất đa dạng, phong phú nhiều công việc, không ítnhững khó khăn Các loại công việc là sự kết hợp chuyên môn với công tácquản lý Tổ trưởng vừa có trách nhiệm với các thành viên trong tổ, vừa cótrách nhiệm trước lãnh đạo trường

+ Quyền hạn của tổ trưởng chuyên môn:

- Quyền quản lý, điều hành các hoạt động của tổ: Lập kế hoạch, phâncông nhiệm vụ, triệu tập, hội ý, họp tổ

- Quyền quyết định các nội dung sinh hoạt tổ trên cơ sở các kế hoạch

- Quyền theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở, động viên và kiểm tra thực hiệncác nhiệm vụ của các thành viên trong tổ, giúp Hiệu trưởng có cơ sở đánh giágiáo viên một cách chính xác

- Quyền được tham dự các cuộc họp, hội nghị chuyên môn có liên quanđến chương trình của các môn của tổ khi cấp trên tổ chức

- Quyền được ưu tiên bồi dưỡng về chuyên môn do Sở GD & ĐT,

Phòng GD&ĐT tổ chức, được hưởng các chế độ chính sách về mặt vật chất

và tinh thần theo các văn bản pháp luật hiện hành

- Quyền tư vấn, đề xuất với Hiệu trưởng những vấn đề về chuyên môn

Đề nghị Hiệu trưởng tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho việc dạy - học củacác môn học mà tổ phụ trách

- Quyền tham gia vào hội đồng thi đua khen thưởng của nhà trường, làmột trong những thành viên chính thức của hội đồng

1.2.2 Hoạt động tổ chuyên môn

Hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường bao gồm: Hoạt độngdạy học của GV; tổ chức bồi dưỡng học sinh khá giỏi, phụ đạo học sinh yếukém; tổ chức các hoạt động đổi mới PPDH; hoạt động tự học, tự bồi dưỡng,viết sáng kiến kinh nghiệm, hoạt động ngoại khoá…; hoạt động kiểm tra,đánh giá GV về chuyên môn nghiệp vụ, năng lực sư phạm; công tác thi đua;các hoạt động khác trong Nhà trường theo sự phân công của HT

Như vậy, hoạt động chính của tổ chuyên môn là hoạt động giảng dạytheo môn học và nhóm môn học do các thành viên đã được đào tạo ở trườngđại học theo quy định hiện hành của Bộ GD & ĐT Hoạt động của tổ chuyênmôn có vai trò quyết định đến chất lượng dạy học và giáo dục của Nhàtrường Thông qua hoạt động của tổ chuyên môn, GV thực hiện tốt quá trìnhdạy học theo yêu cầu đổi mới PPDH, đổi mới giáo dục THCS (từ việc thựchiện chương trình dạy học, soạn bài chuẩn bị lên lớp, kiểm tra đánh giá kếtquả học tập của HS đến các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của GV, quản

lý hoạt động học của HS ) Quá trình hoạt động trong tổ chuyên môn, mỗi

GV có môi trường và điều kiện tự học thêm về chuyên môn nghiệp vụ, kỹnăng sử dụng thiết bị, áp dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy và họctập, nâng cao trình độ, năng lực sư phạm Trong Nhà trường xây dựng đượccác tổ chuyên môn thành các tập thể đoàn kết, nhất trí cao, có bầu không khítâm lý tốt sẽ là môi trường giáo dục, rèn luyện đội ngũ GV thực hiện có hiệu

quả các kế hoạch hoạt động của tổ và Nhà trường theo mục tiêu.

1.2.3 Chất lượng và chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

1.2.3.1 Quan niệm về chất lượng

* Trong Từ điển Hán - Việt thì “Chất lượng là khối lượng, phân lượngcủa thực chất trong vật thể ” [37]

* Từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam định nghĩa về chất lượng “Chấtlượng phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ

nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật để phân biệt nó với các sự vậtkhác Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật Chất lượng biểu hiện rabên ngoài qua các thuộc tính Nó là cái liên kết các thuộc tính của sự vật lạilàm một, gắn bó với sự vật như một tổng thể, bao quát toàn bộ sự vật vàkhông tách khỏi sự vật Sự vật trong khi vẫn còn là bản thân nó thì không thểmất chất lượng của nó Sự thay đổi chất lượng kéo theo sự thay đổi của sự vật

về căn bản Chất lượng của sự vật bao giờ cũng gắn liền với tính quy định về

số lượng của nó và không thể tồn tại ngoài tính quy định ấy Mỗi sự vật baogiờ cũng là sự thống nhất của chất lượng và số lượng” [36]

* Tuy nhiên chúng ta nhận thấy rằng: Khái niệm chất lượng và cácchuẩn mực cho chất lượng bắt đầu trở thành những khái niệm “trung tâm” củagiáo dục đại học từ những năm 1980 Đặc biệt, ở phương Tây, những kháiniệm này càng ngày càng được các nhà giáo dục đại học chú ý Nói chung, kháiniệm “chất lượng” được xem là “khó nắm bắt” và “khó có sức thuyết phục”

Chất lượng là khái niệm “đa chiều” và bao hàm nhiều yếu tố Nó đượcđịnh nghĩa không những là sự phù hợp với mục tiêu mà còn chứa đựng trong

đó tính có thể tin cậy được, tính bền vững, tính thẩm mỹ… Chất lượng thường

được định nghĩa như sự phù hợp với mục tiêu Ở Việt Nam, định nghĩa của

Harvey và Green đã được các nhà giáo dục sử dụng phổ biến Các nhànghiên cứu khác, quan niệm chất lượng là sự đáp ứng các nhu cầu của ngườihọc và các nhà tuyển dụng lao động Theo Nguyễn Đức Chính (2000; 2002),

chất lượng được xem như việc đáp ứng mục tiêu dựa vào định nghĩa củaHiệp hội đảm bảo chất lượng giáo dục đại học Tác giả Lâm Quang Thiệp(2000) và Vũ Văn Tảo (2002) cũng cho rằng chất lượng giáo dục là phù hợpvới mục tiêu

Hiện nay, trong bối cảnh Việt Nam, “Chất lượng” được xem là “phù hợpvới mục tiêu” – đáp ứng hoặc xác nhận các tiêu chuẩn đã được công nhận nóichung theo định nghĩa của một cơ quan kiểm định chất lượng hoặc một cơquan đảm bảo chất lượng [32]

Vì vậy chất lượng được hiểu là:

“Chất lượng là sự đáp ứng với mục tiêu, và mục tiêu đó phải phù hợp

với yêu cầu phát triển của xã hội”

Cho nên, chất lượng ở Việt Nam được xem là sự đáp ứng mục tiêu donhà trường đề ra, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu GD của Luật Giáo dục, phùhợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội củađịa phương và cả nước

1.2.3.2 Chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Chất lượng hoạt động tổ chuyên môn là mức độ đạt được về xây dựng vàtriển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ trong hoạt động dạy - học

Tiêu chí để đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn cần căn cứ:

Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 về việc ban hành quyđịnh tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS và Quy định về tiêuchuẩn đánh giá chất lượng trường THPT ban hành theo Quyết định số80/2008/QĐ-BGD & ĐT ngày 30/12/2008 của Bộ trưởng Bộ GD & ĐT, TCMcủa nhà trường được đánh giá hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định, nếu:

a) Có kế hoạch công tác và hoàn thành các nhiệm vụ theo quy định tạiĐiều lệ trường trung học Được đánh giá qua các minh chứng: Có kế hoạchhoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, học kì và cả năm học nhằm thực

hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác; Kế hoạch cụ thểdạy chuyên đề, tự chọn, dạy ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi dưỡng HS giỏi, phụđạo HS yếu kém; Kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạyhọc đúng, đủ theo các tiết trong phân phối CT; Văn bản của lãnh đạo nhàtrường về việc nhận xét thực hiện các nhiệm vụ năm học của TCM; Các minhchứng khác (nếu có) Ở nội dung này cần so sánh những hoạt động của TCMvới các nhiệm vụ theo quy định của Điều lệ trường trung học; so sánh nhữnghoạt động của TCM với các nhiệm vụ do lãnh đạo nhà trường giao.

b) Sinh hoạt ít nhất hai tuần một lần về hoạt động chuyên môn, nghiệp

vụ về các hoạt động giáo dục khác và được thể hiện qua: Các biên bản sinhhoạt chuyên môn của tổ hoặc nhóm chuyên môn; Sổ nhật ký hoặc biên bảnđánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động giáo dục của các thành viên trongtổ; Biên bản đánh giá, xếp loại GV; Các thông tin, minh chứng khác liên quanđến chỉ số Chú ý đánh giá chất lượng của các buổi sinh hoạt chuyên môn

c) Hằng tháng, rà soát, đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ được phâncông Chủ yếu là các biên bản rà soát, đánh giá để cải tiến các biện pháp thựchiện nhiệm vụ được giao của TCM, biên bản chỉnh sửa, bổ sung các nội dungmới, các biện pháp mới vào kế hoạch Cần chú ý đến việc đánh giá hiệu quả cáchoạt động cải tiến, điều chỉnh tăng hiệu quả nhằm thực hiện nhiệm vụ của tổ

1.2.4 Quản lý và quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

a Quản lý

Quản lý là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, ngay từ buổi sơ khai, đểđương đầu với sức mạnh tự nhiên, để tồn tại và phát triển, con người đã phảihình thành các nhóm hợp tác lao động tập thể nhằm thực hiện các mục tiêu

mà mỗi cá nhân riêng lẻ không thể thực hiện được, điều này đòi hỏi phải có

sự tổ chức, có phân công và hợp tác lao động, từ đó xuất hiện sự quản lý

Chất lượng đạt được cao hay thấp, chất lượng tốt hay xấu đều có sự tácđộng của yếu tố “Quản lý” trong tất cả các hoạt động của con người Dưới

nhiều góc độ khác nhau và bằng các phương pháp tiếp cận khác nhau nhưphương pháp thực nghiệm, phương pháp nghiên cứu lý thuyết, người ta đãxây dựng nhiều học thuyết về quản lý Mỗi học thuyết trong từng hoàn cảnh

cụ thể đều có giá trị riêng, tạo được những bước ngoặc lớn cho sự phát triểncác mặt hoạt động của xã hội nói chung cũng như lĩnh vực quản lý nói riêng

Quản lý gắn với chức năng lao động xã hội, do nó bắt nguồn từ tínhchất xã hội của lao động Có thể nói rằng, quản lý chính là các hoạt động domột hoặc nhiều người điều phối hành động của người khác nhằm thu được kếtquả mong muốn; là sự tổ chức, kết hợp vận dụng tri thức với lao động để pháttriển sản xuất xã hội

Quản lý trở thành một nhân tố của sự phát triển xã hội Tuy nhiên, thuậtngữ quản lý có nhiều cách hiểu khác nhau:

- Theo từ điển Tiếng Việt của Hội Ngôn ngữ học Việt Nam 1997:

+ Quản lý: là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định như quản

lý hồ sơ, quản lý vật tư

+ Quản lý: là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhấtđịnh [32]

- Theo Trần Hữu Cát và Đoàn Minh Duệ: “Quản lý là một hoạt độngthiết yếu nảy sinh khi con người lao động và sinh hoạt tập thể nhằm thực hiệncác mục tiêu chung Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủthể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trongmột tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổchức.[38]

- Theo Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý là một quá trình địnhhướng, quá trình có mục đích; quản lý là một hệ thống, là quá trình tác độngđến hệ thống nhằm đạt được mục tiêu nhất định” [25]

- Theo từ điển Tiếng Việt: Quản lý (với ý nghĩa là một động từ)

+ Quản: Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định

+ Lý: Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo yêu cầu nhất định

- Còn nhận định của tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động củachủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, điều chỉnh, điều phốicác nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu lànội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất

và Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể người thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích

Những nhận định nêu trên về thuật ngữ này là khá gần gũi với nhữngquan niệm và cách thức tổ chức, quản lý đang được áp dụng trong các tổ chứckinh tế - xã hội ở nước ta nói chung cũng như trong các nhà trường THCS.Mỗi nội dung gắn với hoàn cảnh lịch sử và phương pháp tiếp cận đối tượngkhác nhau nên chúng có những điểm nhấn mạnh riêng Từ những luận điểmtrên đây, có thể rút ra được những nội dung cơ bản nhất để áp dụng vào thựctiễn nhằm giúp cho các hoạt động của nhà quản lý đạt được kết quả mongmuốn, đó là:

Quản lý là một hoạt động có tính khoa học, do vậy hoạt động quản lýphải tuân theo các quy luật tự nhiên, quy luật xã hội Muốn quản lý có hiệuquả thì người quản lý phải thực hiện tốt các chức năng: Kế hoạch hóa, tổchức, lãnh đạo (chỉ đạo) và kiểm tra Trong đó:

+ Kế hoạch hóa: Là xác định mục đích, mục tiêu đối với thành tựutương lai của tổ chức và các cách thức để đạt Kế hoạch hóa có ba nội dung

chủ yếu: (a) Xác định, hình thành mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức; (b) Xác định và đảm bảo có tính chắc chắn, cam kết về các nguồn lực của tổ

chức để đạt mục tiêu; (c) Quyết định xem những hoạt động nào là cần thiết để

đạt được mục tiêu

+ Tổ chức: là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa cácthành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho họ thực hiệnthành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu của tổ chức Nhờ việc tổ chức

có hiệu quả, người quản lý có thể điều phối tốt hơn nguồn nhân lực, vật lực.Thành tựu của một tổ chức phụ thuộc rất nhiều vào năng lực sử dụng cácnguồn lực sao cho có hiệu quả và kết quả

+ Lãnh đạo (chỉ đạo): là người quản lý có sự dẫn dắt chỉ đạo, liên kết,liên hệ với người khác và động viên họ hoàn thành những nhiệm vụ nhất định

để đạt được mục tiêu của tổ chức sau khi kế hoạch được lập

+ Kiểm tra: là một chức năng quản lý Thông qua đó một cá nhân, mộtnhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiếnhành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn cần thiết Một kết quả hoạt độngphải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không tương ứng thì phải tiến hànhnhững hoạt động điều chỉnh, uốn nắn Đó cũng là quá trình tự điều chỉnh, diễn

ra có tính chu kỳ như sau:

◦ Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động

◦ Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả sự thành đạt so với chuẩnmực đã đặt ra

◦ Người quản lý tiến hành điều chỉnh những sai lệch

◦ Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực (nếu cần)

Đối với giáo dục, quản lý thực chất là sự tác động một cách khoa họccủa chủ thể quản lý đến hệ thống giáo dục nhằm làm cho hệ vận hành đến mộttrạng thái mới có chất lượng cao hơn

Mục tiêu quản lý

Công cụ quản lý

Chức năng quản lý

Chủ thể

quản lý

Phương pháp quản lýChủ thể

quản lý

Sơ đồ: Mô hình quá trình tác động của hoạt động quản lý

Tóm lại: Quản lý là một hoạt động có liên quan đến con người - mỗi cá

nhân hay tập thể lao động - có một ý nghĩa nhất định đối với kết quả của hoạtđộng quản lý Do vậy nhà quản lý phải nắm vững các quy luật về tâm sinh lý,biết đem lại những lợi ích vật chất cũng như tinh thần cho từng cá nhân, tậpthể trong tổ chức, xem đây là một trong những biện pháp khuyến khích cácthành viên tham gia tích cực vào các hoạt động nhằm đạt mục tiêu đề ra

Đồng thời, quản lý không chỉ là hoạt động liên quan đến cá nhân, tậpthể mà còn liên quan đến cả những đối tượng mà con người tác động vào, chonên phải xem xét các đối tượng ấy trong mối quan hệ với trình độ và phươngthức hoạt động của từng tổ chức

b Quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trường THCS là quản lýđội ngũ tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường phổ thông, nhằm nắm chắctình hình đội ngũ, hiểu đầy đủ từng CBQL để tiến hành tốt các khâu trongcông tác CB: Từ khâu đào tạo, bồi dưỡng đến việc sử dụng, bổ nhiệm và thựchiện các chế độ chính sách đối với đội ngũ CBQLGD, Trong công tác quản

lý, Tổ trưởng cần xác định rõ các vấn đề về đặc điểm của đối tượng quản lý,nội dung quản lý như:

- Về mặt trình độ: Đội ngũ này được đào tạo chuyên môn sư phạm, bồidưỡng lý luận và nghiệp vụ quản lý, nhưng lại được bồi dưỡng qua nhiều hìnhthức, nhiều hệ thống khác nhau nên trình độ có sự chênh lệch

- Về tính chất lao động: Lao động của đội ngũ này là lao động trí óc, vìhoạt động quản lý GD thực chất là một dạng hoạt động khoa học GD Nhữnglao động trong ngành GD là dạng lao động tổng hợp, kết hợp nhiều mặt, nhiềulĩnh vực, nhiều hoạt động,

- Về quan hệ xã hội: Đa số đều sống gắn liền với gia đình, làng xóm vàcộng đồng nên họ cũng là những công dân thực hiện mọi nghĩa vụ và quyềnlợi

- Về mặt tâm sinh lý: Do yêu cầu, tính chất của nghề nghiệp nên độingũ này nói chung thường mô phạm, dễ mắc bệnh “sách vở”, xa thực tiễn, cólúc còn bảo thủ, chấp hành kỷ luật lao động,

Có 2 nội dung cơ bản có quan hệ mật thiết với nhau trong quản lý CBnói chung Đó là quản lý đội ngũ và quản lý cá nhân Quản lý đội ngũ tổtrưởng chuyên môn phải đi từ quản lý cá nhân, quản lý cá nhân của Hiệutrưởng nhằm hướng tới quản lý đội ngũ này

* Quản lý đội ngũ: là quản lý về số lượng, cơ cấu và chất lượng của

đội ngũ Cụ thể là:

Phân tích được quá trình hình thành, cơ cấu (lứa tuổi, theo thành phần

xã hội, giới, trình độ văn hoá, trình độ lý luận, trình độ chuyên môn và nghiệp

vụ được đào tạo, thâm niên công tác, phẩm chất đạo đức, năng lực hoàn thànhnhiệm vụ, chế độ chính sách, tình hình sức khỏe, đời sống, )

Chỉ ra những đặc điểm cơ bản nhất của đội ngũ để tìm ra giảipháp, phát huy những mặt mạnh, khắc phục mặt hạn chế chung của độingũ về tư tưởng, đạo đức, trình độ, năng lực, sức khỏe so với yêu cầu,nhiệm vụ được giao

Nắm vững tình hình phát triển và biến đổi về số lượng, cơ cấu, chấtlượng của đội ngũ để thường xuyên điều chỉnh, bổ sung đáp ứng các yêu cầu,thực hiện nhiệm vụ trong từng giai đoạn

* Quản lý cá nhân: là quản lý từng cá nhân của Tổ trưởng được thể

hiện qua việc nắm chắc từng cá nhân nhằm sử dụng đúng người, đúng việc:

“dụng nhân như dụng mộc”; có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp vớichuẩn và đặc điểm, hoàn cảnh từng người; thực hiện đúng chế độ chính sách.

Quản lý cá nhân thực chất là quản lý con người Con người là sự tổnghoà các mối quan hệ xã hội, là một thực thể vô cùng sinh động, phong phú.Cho nên yêu cầu quản lý cá nhân gồm: hiểu quá trình phấn đấu của cá nhân;tâm lý, sở trường và nguyện vọng; trình độ, năng lực chuyên môn và nghiệpvụ; truyền thống gia đình, dòng tộc, đặc điểm cuộc sống và mối quan hệ vớigia đình, cộng đồng, xã hội; nắm điều kiện kinh tế bản thân và gia đình; tìnhhình sức khoẻ; Nhìn chung là hiểu biết cá nhân về phẩm chất và năng lựccủa họ theo chuẩn quy định

1.2.5 Giải pháp và giải pháp quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

1.2.5.1 Giải pháp là gì?

Theo từ điển Tiếng Việt “Giải pháp là phương pháp giải quyết một vấn

đề cụ thể nào đó” [37] Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thứctác động nhằm thay đổi chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạngthái nhất định nhằm đạt được mục đích hoạt động Giải pháp càng thích hợp,càng tối ưu, càng giúp con người nhanh chóng giải quyết những vấn đề đặt ra.Tuy nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ

sở lý luận và thực tiễn đáng tin cậy

1.2.4.2 Giải pháp quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

- Giải pháp quản lý là phương pháp quản lý một loại đối tượng hay mộtlĩnh vực nào đó

- Giải pháp quản lý chất lượng là phương pháp quản lý chất lượng đốivới một hoạt động, một lĩnh vực nào đó; ví dụ quản lý chất lượng giáo dục,quản lý chất lượng dạy học

Từ khái niệm về giải pháp ở trên, chúng ta có thể hiểu: Giải pháp quản

lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn là những cách thức, những tác độnghướng vào việc tạo ra những biến đổi về chất lượng của hoạt động quản lý

chất lượng tổ chuyên môn nhằm đạt được mục tiêu, mục đích của nhà trường,đáp ứng được yêu cầu của xã hội và mong muốn của nhân dân.

1.3 Một số vấn đề về quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trường trung học cơ sở

Mục tiêu của giáo dục phổ thông được ghi ở Khoản 1 Điều 27 Luậtgiáo dục: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàndiện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triểnnăng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con ngườiViệt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn

bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xâydựng và bảo vệ Tổ quốc” [30]

Để đạt được mục tiêu trên thì chất lượng hoạt động của nhà trường làmột nhân tố rất quan trọng Chất lượng hoạt động của nhà trường bao gồm:Chất lượng của quá trình dạy học - giáo dục; chất lượng đội ngũ nhà giáo;chất lượng của công tác quản lý; truyền thống và bầu không khí đạo đức trongnhà trường; mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và xã hội Trong nghiệp vụquản lý nhà trường có nhiều nội dung, trong đó quản lý hoạt động của tổchuyên môn có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của quá trình dạy học -giáo dục

1.3.1 Đặc trưng của hoạt động tổ chuyên môn trung học cơ sở (nội dung, biện pháp)

a Nội dung quản lý hoạt động của tổ chuyên môn

Trong các trường THCS một số HT quản lý hoạt động của TCM baogồm các nội dung chủ yếu sau:

+ Hồ sơ của tổ bao gồm: Các biên bản sinh hoạt tổ; kế hoạch TCM… và

hồ sơ cá nhân: Kế hoạch giảng dạy của GV, giáo án, sổ tự học tự bồi dưỡng,

sổ điểm cá nhân, sổ chủ nhiệm, sổ dự giờ, sổ hội họp

+ Phân công giảng dạy Việc phân công chuyên môn trong nhà trườngchủ yếu là do HT quyết định sau khi có tham khảo một số ý kiến của TTCM

và GV

+ Dự giờ thăm lớp Hoạt động này hầu hết được tiến hành trong các đợtthao giảng, hội thi của nhà trường theo kế hoạch chung và kế hoạch cụ thể củaTCM

+ Sinh hoạt TCM: Theo quy định 1 tháng thực hiện hoạt động này 2 lần.+ Sử dụng TBDH, áp dụng CNTT trong giảng dạy, viết sáng kiến kinhnghiệm

+ Công tác thi đua Hoạt động này được thực hiện theo quy định của nhàtrường, TTCM theo dõi việc thực hiện nền nếp chuyên môn, hoạt động giảngdạy và công tác khác của GV, đánh giá, xếp loại thi đua hàng tháng, từng học

kỳ và cuối năm học làm căn cứ cho Hội đồng thi đua đánh giá, xếp loại GV

b Biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS

Các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn ở các trường THCSđược một số HT đã sử dụng là:

* Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, kế hoạch giảng dạy của GV

+ Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch hoạt động của TCM

Hoạt động này được thực hiện ngay từ đầu năm học các TTCM đều xâydựng kế hoạch hoạt động của tổ, có thể HT trực tiếp kiểm tra hoặc giao choPHT phụ trách chuyên môn kiểm tra Việc xây dựng các kế hoạch hoạt động của

tổ phải căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường và phải được các cán bộ,

GV bàn bạc thống nhất trong Hội nghị cán bộ công chức đầu năm học

Vào đầu năm học

+ Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch giảng dạy của GV

Ngay từ đầu năm học, mỗi GV bộ môn phải xây dựng kế hoạch giảngdạy cho cá nhân, đó là cẩm nang cho GV trong quá trình dạy học Nếu việcxây dựng kế hoạch của GV đảm bảo chi tiết, rõ ràng, chính xác, khoa học vàphù hợp sẽ tạo điều kiện cho GV hoàn thành nhiệm vụ năm học một cách xuất

sắc và đạt hiệu quả cao Kế hoạch giảng dạy của GV được TTCM hướng dẫn

và ký duyệt trước khi thực hiện

* Tăng cường chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động của TCM gồm nhiều nội dung, nó quyết định cho sự thành công vàhoàn thành nhiệm vụ năm học một cách tốt nhất Một số HT quản lý hoạtđộng của TCM thông qua TTCM, số khác thì giao cho PHT trực tiếp quản lý

và báo cáo cho HT trong các cuộc họp

Dù là HT, PHT hay TTCM trực tiếp chỉ đạo hoạt động của TCM cũngcần phải cụ thể hoá bằng các nội dung, các nhiệm vụ cụ thể trong từng tháng

và trong mỗi học kỳ, cả năm học Việc chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên mônkhông được thực hiện một cách chung chung, đại khái hoặc hoàn toàn thụđộng chờ kế hoạch của cấp trên

* Phân công giảng dạy ở các tổ chuyên môn

Để chuẩn bị cho năm học mới việc phân công GV thực hiện nhiệm vụgiảng dạy là rất quan trọng, nếu việc phân công phù hợp, đúng với năng lựcchuyên môn của GV sẽ là động lực thúc đẩy hoạt động dạy học có chất lượng.Khi phân công GV giảng dạy, HT cần trao đổi TTCM Hình thức này nói lênquan điểm tôn trọng TTCM Vì TTCM nắm được tình hình, năng lực, các đặcđiểm tâm lý của GV trong tổ, thấy được thực lực của từng thành viên Qua đóthể hiện tính khách quan, công bằng, công khai, dân chủ, phát huy được vaitrò của người TTCM

* Kiểm tra việc thực hiện nội dung, chương trình môn học của các tổ chuyên môn

Việc thực hiện nội dung, chương trình môn học đúng theo khungchương trình chuẩn của Bộ GD & ĐT là quy định bắt buộc đối với mỗi GVtrong quá trình dạy học Các trường THCS thực hiện công tác này phải đượckiểm tra thường xuyên và TTCM là người trực tiếp chỉ đạo GV trong tổ thựchiện các quy định chuyên môn

* Quản lý công tác sinh hoạt của tổ chuyên môn

Công tác sinh hoạt tổ chuyên môn của các trường THCS thực hiệntheo quy định của Điều lệ trường THPT là 2 lần trong 1 tháng.

Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần được TTCM đưa ra bàn bạc vàthống nhất trong việc chọn một số nội dung chính, phục vụ thiết thực chocông tác giảng dạy - giáo dục như: đổi mới PPDH, sử dụng TBDH, phụ đạo

HS yếu kém, viết sáng kiến kinh nghiệm…

1.3.2 Quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Khoảng mươi năm trở lại đây, mọi vấn đề quản lý đều đề cập đến và đềuchịu sự tác động của chất lượng sản phẩm và dịch vụ Ngày nay, trong mọicuộc họp, vấn đề chất lượng luôn được đặt lên hàng đầu và nhiệm vụ nângcao chất lượng trở thành ưu tiên số một ở bất kỳ một tổ chức nào Tuy vậy,nhiều người cho rằng chất lượng là một khái niệm hết sức trừu tượng và khóhiểu Thực vậy, định nghĩa chất lượng đã khó, đo được chất lượng thậm chícòn khó hơn nhiều Quan điểm của người này về chất lượng có thể khônggiống người khác

Chất lượng là yếu tố quyết định tính hiệu quả và nét đặc sắc riêng củamột tổ chức Trong giáo dục, chất lượng quyết định sự khác biệt giữa thànhcông và thất bại

Chất lượng không tự sinh ra; chất lượng không phải là một kết quảngẫu nhiên, nó là kết quả của sự tác động của hàng loạt yếu tố có liên quanchặt chẽ với nhau Muốn đạt được chất lượng mong muốn cần phải quản lýmột cách đúng đắn các yếu tố này

Một số phương pháp quản lý chất lượng:

a Kiểm tra chất lượng

Một phương pháp phổ biến nhất để đảm bảo chất lượng sản phẩm phùhợp với qui định là bằng cách kiểm tra các sản phẩm và chi tiết bộ phận nhằmsàng lọc và loại ra bất cứ một bộ phận nào không đảm bảo tiêu chuẩn hay quicách kỹ thuật

Theo định nghĩa, kiểm tra chất lượng là hoạt động như đo, xem xét, thửnghiệm, định cỡ một hay nhiều đặc tính của đối tượng và so sánh kết quả vớiyêu cầu nhằm xác định sự phù hợp của mỗi đặc tính

Vào những năm 1920, người ta đã bắt đầu chú trọng đến những quátrình trước đó, hơn là đợi đến khâu cuối cùng mới tiến hành sàng lọc sảnphẩm Khái niệm kiểm soát chất lượng (Quality Control - QC) ra đời

b Kiểm soát chất lượng

Theo định nghĩa, Kiểm soát chất lượng là các hoạt động và kỹ thuật

mang tính tác nghiệp được sử dụng để đáp ứng các yêu cầu chất lượng

c Kiểm soát Chất lượng Toàn diện

Thuật ngữ Kiểm soát chất lượng toàn diện (Total quality Control TQC) được Feigenbaum định nghĩa như sau:

-Kiểm soát chất lượng toàn diện là một hệ thống có hiệu quả để nhất thểhoá các nỗ lực phát triển, duy trì và cải tiến chất lượng của các nhóm khácnhau vào trong một tổ chức sao cho các hoạt động marketing, kỹ thuật, sảnxuất và dịch vụ có thể tiến hành một cách kinh tế nhất, cho phép thỏa mãnhoàn toàn khách hàng

Kiểm soát chất lượng toàn diện huy động nỗ lực của mọi đơn vị trongcông ty vào các quá trình có liên quan đến duy trì và cải tiến chất lượng Điềunày sẽ giúp tiết kiệm tối đa trong sản xuất, dịch vụ đồng thời thỏa mãn nhucầu khách hàng

d Quản lý chất lượng toàn diện

Trong những năm gần đây, sự ra đời của nhiều kỹ thuật quản lý mới,góp phần nâng cao hoạt động quản lý chất lượng, như hệ thống “vừa đúnglúc” (Just-in-time), đã là cơ sở cho lý thuyết Quản lý chất lượng toàn diện(TQM) Quảdn lý chất lượng toàn diện được nảy sinh từ các nước phươngTây với tên tuổi của Deming, Juran, Crosby

Mục tiêu của TQM là cải tiến chất lượng sản phẩm và thỏa mãn kháchhàng ở mức tốt nhất cho phép Đặc điểm nổi bật của TQM so với các phương

pháp quản lý chất lượng trước đây là nó cung cấp một hệ thống toàn diện chocông tác quản lý và cải tiến mọi khía cạnh có liên quan đến chất lượng và huyđộng sự tham gia của mọi bộ phận và mọi cá nhân để đạt được mục tiêu chấtlượng đã đặt ra

Như vậy, quản lý chất lượng hoạt động tổ chuyên môn là các hoạt động

có phối hợp nhằm định hướng và kiểm soát một tổ chức về chất lượng Việcđịnh hướng và kiểm soát về chất lượng hoạt động TCM thường bao gồm lập

kế hoạch, mục tiêu, hoạch định, kiểm soát, đảm bảo và cải tiến chất lượnghoạt động của TCM

Hiệu quả quản lý chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn là kế quả khả quan do quản lý các mặt hoạt động chuyên môn mang lại Là kết quả tối ưu của các biện pháp tác động của người quản lý đến người giáo viên nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục và dạy học Hiệu quả quản lý chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn được thể hiện bằng sự tiến bộ của giáo viên về việc thực hiện các hoạt động dạy học, giáo dục so với yêu cầu đề ra

ta không thể có tiêu chí để đánh giá khảo sát thực tiễn một cách chính xác,không thể xây dựng các giải pháp một cách khoa học và khả thi Đồng thờitrên cơ sở lý luận chúng tôi cũng nhận biết được các yếu tố ảnh hưởng đếnviệc nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn

Muốn nâng cao chất lượng hoạt động TCM thì điều cần thiết nhất làphải nhận biết chính xác thực trạng về công tác quản lý chuyên môn, nghiệp vụ

ở các trường THCS Vấn đề này được chúng tôi đề cập đến ở chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN CHÂU THÀNH,

TỈNH ĐỒNG THÁP 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội – văn hóa và giáo dục huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Đồng Tháp là một trong các tỉnh thuộc vùng châu thổ Đồng bằng sôngCửu Long có địa hình bằng phẳng, với đường biên giới giáp nước bạnCamphuchia, phía Bắc giáp tỉnh Long An, phía Đông giáp tỉnh Tiền Giang vàLong An, phía Tây giáp tỉnh An Giang, phía Nam giáp tỉnh Vĩnh Long vàthành phố Cần Thơ Toàn tỉnh có 9 huyện, 2 thị xã và 01 thành phố, diện tích

tự nhiên là 3.238 km2, địa bàn rộng (bao gồm đất liền và cù lao) có trên 50 kmđường biên giới, dân số có 1.682.725 người, mật độ 499 người/km2 (tính đếnnăm 2010)

Huyện Châu Thành nằm ở phía Đông - Nam tỉnh Đồng Tháp, diện tích245,94 km2, hiện có 11 xã và 1 thị trấn với 74 ấp, khóm Dân số có 167.532người, mật độ 681 người/km2 (tính đến năm 2011) chủ yếu sống bằng nghềnông, nuôi trồng thủy sản, một bộ phận sống bằng dịch vụ, thương mại và tiểuthủ công nghiệp Trình độ dân trí còn ở mức thấp

Vị trí địa lý của huyện Châu Thành: phía Bắc giáp Tiền Giang, phíaNam giáp tỉnh Vĩnh Long và dòng sông Hậu Giang, phía Đông giáp tỉnh VĩnhLong, phía Tây giáp thị xã Sa Đéc và huyện Lai Vung (tỉnh Đồng Tháp).Châu Thành nằm trải dài hai bên quốc lộ 80 (khoảng 15 km) thuận lợi choviệc giao thông đường bộ

Về giao thông, từ trung tâm Huyện đến các Xã đều có thể đi bằng ô tô,đường nông thôn được tôn cao và bê tông hóa vì vậy thuận lợi cho việc giaothông bằng đường bộ cho nhân dân Hệ thống giao thông nông thôn từngbước được đầu tư xây dựng và nâng cấp, phủ kín các tuyến giao thông liên ấp,

liên xã Riêng vùng cù lao An Hòa (xã An Nhơn) và xã An Hiệp đã mở được

lộ giao thông chính nhưng vẫn còn một bộ phận người dân phải đi lại bằngđường thuỷ

Hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội của Huyện đang từng bướcđược hoàn chỉnh như: giao thông, thủy lợi, điện, nước, thông tin liên lạc…góp phần phát triển đẩy nhanh quá trình CNH – HĐH, tạo điều kiện phát triểnkinh tế địa phương

Về đất đai, sông ngòi, khí hậu: đất đai mầu mỡ do phù sa của dòngsông Cửu Long bồi đắp hàng năm, thuận lợi cho việc trồng trọt nhất là cây lúa

và cây ăn quả Sông ngòi chằng chịt thuận lợi cho giao thông đường thủynhưng lại gặp nhiều trở ngại trong mùa mưa lũ, nhất là việc đến trường củacon em nhân dân Khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm, có hai mùa mưa,nắng rõ rệt trong năm

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội - văn hóa

Trước năm 2000, Châu Thành là huyện thuần nông với thế mạnh là câylúa và cây ăn quả, nhưng hiện nay ngành chăn nuôi thủy sản đang được chútrọng và phát triển, nhất là cá da trơn

Tốc dộ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2006 - 2010 là 15,3%/năm.Riêng năm 2010 đạt 16,21%

Kinh tế đang trên đà phát triển, tăng trưởng kinh tế năm 2010 ở khuvực nông sản là 6,45% (kế hoạch 6,89%), công nghiệp - xây dựng tăng40,05% (kế hoạch 41,8%), thương mại dịch vụ tăng 21,67% (kế hoạch19,82%) GDP bình quân đầu người đạt 681USD (kế hoạch 681 USD), tươngđương 7,517 triệu đồng

Cơ cấu ngành kinh tế: khu vực nông - thủy sản chiếm 54,52% Khu vựccông nghiệp - xây dựng chiếm 21,61%, khu vực thương mại dịch vụ chiếm

23,87% (số liệu năm 2010) (Nguồn: Ban tuyên giáo Huyện uỷ Châu Thành)

Hiện nay, kinh tế Châu Thành đã có bước chuyển biến tích cực theohướng công nghiệp - dịch vụ gắn với quy hoạch các khu công nghiệp và đô

thị Từ năm 2009, khu công nghiệp An Nhơn - Cái Tàu Hạ đã được thành lập

và đang phát triển từng bước vững chắc

Về văn hóa - xã hội, Châu Thành đạt được nhiều thành tựu khá khảquan Chương trình xóa đói giảm nghèo đang chuyển biến tích cực, số hộnghèo năm 2005 giảm từ 15,39% xuống còn 4,62% năm 2010 (theo tiêu chícũ) toàn huyện còn 5.032 hộ nghèo, chiếm 13% theo tiêu chí mới Công tácdạy nghề được chú trọng đúng mức, công tác y tế, thể dục thể thao đạt đượcnhiều kết quả tốt Công tác dân số kế hoạch hóa gia đình được đẩy mạnh, gópphần hạ thấp tỷ lệ tăng dân số tự nhiên từ năm 2005 (1,3%) đến năm 2010(0,82%) An ninh quốc phòng được giữ vững, trật tự, trị an, an toàn xã hội ổnđịnh, các tệ nạn xã hội từng bước được đẩy lùi Công tác xây dựng Đảng, xâydựng chính quyền và cải cách hành chính khá tốt

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu khá tốt về kinh tế - xã hội, nhưngnhìn chung Châu Thành vẫn là một huyện nghèo, chuyển dịch kinh tế theohướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp còn chậm, kết cấu hạ tầng kinh tế - xãhội còn bất cập, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tuy có cải thiệnnhưng chưa cao, trình độ dân trí còn thấp

Trong những năm tới, mục tiêu tổng quát của huyện Châu Thành là:đẩy mạnh kinh tế - xã hội, trên cơ sở định hình cơ cấu kinh tế theo hướng ưutiên phát triển thương mại - dịch vụ, mở rộng đô thị hóa làm khâu đột phá,đầu tư chiều sâu phát triển nông nghiệp, đẩy mạnh nâng cao trị giá trên mộtđơn vị sản xuất, phát triển ngành nuôi trồng thủy sản làm trọng tâm, phát triểncông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và ngành nghề truyền thống làm cơ sở đểđảm bảo sự phát triển bền vững, cải thiện và nâng cao mức sống nhân dân,giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo Mở rộng dân chủ và thực hiện công bằng xã hội,giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội, xây dựng và kiện toàn hệ thốngchính trị trong sạch, vững mạnh, chăm lo xây dựng, nâng cao trình độ, nănglực hoạt động thực tiễn cho đội ngũ cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn [6]