Các bài tập thực hành môn Địa lý trong chương trình phổ thông và trong các đề thi tuyển sinh đại học, cao đẳng thường yêu cầu thí sinh vẽ một trong các loại biểu đồ: cột, tròn, miền, đườ[r]
Trang 1Một số kỹ năng nhận dạng các bài thực hành
vẽ biểu đồ trong môn Địa lý
I Khái quát
Năm học 2012-2013 là năm thứ năm liên tiếp thi tốt nghiệp môn Địa lý ở bậc THPT Một trong những khó khăn các em học sinh gặp phải khi làm các bài thực hành vẽ biểu đồ là các em thường không biết cách lựa chọn loại biểu đồ thích hợp nhất để vẽ, nên kết quả phần thực hành thường không cao Vì vậy, để đạt kết quả cao, các em cần chú ý một số vấn đề sau:
Các bài tập thực hành môn Địa lý trong chương trình phổ thông và trong các đề thi tuyển sinh đại học, cao đẳng thường yêu cầu thí sinh vẽ một trong các loại biểu đồ: cột, tròn, miền, đường, kết hợp… hoặc phân tích bảng số liệu đã cho để thể hiện sự phát triển, biến đổi của các đối tượng tự nhiên, dân cư, kinh tế - xã hội… Bài viết này sẽ trang bị cho các em những kỹ năng cơ bản nhất để lựa chọn loại biểu đồ thích hợp khi vẽ, cũng như làm thế nào để nhận xét tốt một bài tập thực hành môn Địa lý
II Một số kỹ năng nhận dạng các loại biểu đồ
1 Biểu đồ cột
Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tình hình phát triển, gia tăng, tăng trưởng… của một hoặc một số đối tượng với số năm thể hiện không quá nhiều (thường
từ 5 đến 7 năm) thì vẽ biểu đồ cột
Các loại biểu đồ cột thường gặp là: cột đơn, cột ghép, cột ngang, cột chồng… Tuỳ theo dữ kiện và yêu cầu của đề bài để ta lựa chọn loại hình thích hợp nhất
2 Biểu đồ tròn
Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện sự thay dổi, chuyển dịch quy mô, cơ cấu… của một số đối tượng với số năm thể hiện từ 1 - 3 năm (thông thường đề bài cho 2
năm) thì vẽ biểu đồ tròn
Khi vẽ biểu đồ tròn phải xử lý số liệu từ tuyệt đối sang tương đối (cơ cấu %) và tính quy mô bán kính theo thời gian (hoặc không gian).
3 Biểu đồ miền
Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện sự thay dổi, chuyển dịch cơ cấu… của một
số đối tượng với số năm thể hiện từ 4 năm trở lên thì vẽ biểu đồ miền.
Khi vẽ biểu đồ miền phải xử lý số liệu từ tuyệt đối sang tương đối (cơ cấu %) và
chia chính xác khoảng cách thời gian thể hiện trên trục hoành
4 Biểu đồ đường
Trang 2Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng, biến dổi… của một hoặc một số đối tượng với số năm thể hiện tương đối nhiều thường từ 4 hoặc 5 năm trở lên thì vẽ biểu đồ đường.
Thông thường, khi vẽ biểu đồ đường phải tính tốc độ tăng trưởng của các đối tượng bằng cách lấy năm đầu tiên là 100%, đồng thời chia chính xác khoảng cách thời gian thể hiện trên trục hoành
5 Biểu đồ kết hợp (cột và đường)
Khi đề bài yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tình hình phát triển, thay đổi… của hai đối tượng với số năm thể hiện tương đối nhiều (thường từ 5 - 7 năm) thì vẽ biểu đồ kết hợp.
Lưu ý: biểu đồ kết hợp gặp trong các đề thi là biểu đồ kết hợp cột và đường.
III Kỹ năng nhận xét một bài tập thực hành
Một bài thực hành địa lý thường yêu cầu thí sinh sau khi vẽ biểu đồ phải rút ra nhận xét, giải thích nguyên nhân Phần này chiếm khoảng 1/3 tổng số điểm của bài Khi nhận xét cần lưu ý một số vấn đề sau:
- Cần phải đi từ cái tổng thể đến chi tiết, sau đó giải thích nguyên nhân của hiện tượng
- Cần chia đối tượng thành các giai đoạn nhỏ theo các mốc thời gian để nhận xét, so sánh tốc độ phát triển của đối tượng qua các giai đoạn khác nhau
- Đặc biệt chú ý đến những mốc thời gian xảy ra sự thay đổi đột biến của đối tượng
- Khi giải thích nguyên nhân, cần phải huy động tổng hợp các kiến thức lý thuyết
đã học và chú ý đến những sự kiện địa lý kinh tế - xã hội
-còn