Thực hiện quy định của Hiến pháp 1992, công tác Thi hành án dân sự ở nước ta nói chung cho đến nay đã thu được nhiều kết quả quantrọng như về mặt thể chế, tổ chức bộ máy; về công tác đào
Trang 1Trờng đại học vinh
Khoa luật -
Thi hành án dân sự
ở huyện tơng dơng, tỉnh nghệ an – thực
trạng và những kiến nghị
ngành: cử nhân luật
Vinh - 2011
Trờng đại học vinh
Khoa luật -
Thi hành án dân sự
ở huyện tơng dơng, tỉnh nghệ an – thực trạng và những kiến nghị
ngành: cử nhân luật
Trang 2
Gi¶ng viªn híng dÉn: PGS.TS §oµn Minh DuÖ
Sinh viªn thùc hiÖn: Phan ThÞ Hoµi
có hiệu quả của thầy Một lần nữa, qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắcđến Ban Chủ nhiệm khoa Luật, đến thầy giáo PGS.TS Đoàn Minh Duệcùng tất cả các thầy cô giáo trong khoa và các bạn đọc đã giúp đỡ, tạođiều kiện thuận lợi cho tôi có thể hoàn thành khoá luận tốt nghiệp mộtcách tốt nhất
Tuy nhiên, trong phạm vi nghiên cứu của mình cũng như nhữnghạn chế nhất định về kiến thức chuyên môn, về kinh nghiệm thực tiễn vàcác kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học, nên mặc dầu đã rất nỗlực, cố gắng trong quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, song không tránh khỏinhững thiếu sót, hạn chế trong quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tàinày, vì vậy rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô vàcác bạn để đề tài của tôi được hoàn thiện hơn
Trang 3Xin chân thành cảm ơn và kính chúc sức khoẻ tới quý thầy cô vàcác bạn!
BẢNG TỪ VIẾT TẮT
THADS : Thi hành án dân sự
BTP : Bộ Tư pháp
TANDTC : Tòa án nhân dân tối cao
VKSNDTC : Viện kiểm sát nhân dân tối cao
UBND : Ủy ban nhân dân
HĐND : Hội đồng nhân dân
NĐ/TW : Nghị định/Trung ương
CT/TW : Chỉ thị/Trung ương
TTLT : Thông tư liên tịch
TD : huyện Tương Dương
Trang 4MỤC LỤC
Trang
B NG T VI T T TẢNG TỪ VIẾT TẮT Ừ VIẾT TẮT ẾT TẮT ẮT
A PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Tính cấp thiết của đề tài 1
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 4
3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài 5
3.1 Mục tiêu 5
3.2 Nhiệm vụ của đề tài 5
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6
4.1 Cơ sở lý luận 6
4.2 Phương pháp nghiên cứu 6
5 Ý nghĩa và phạm vi nghiên cứu của đề tài 6
5.1 Ý nghĩa 6
5.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 7
6 Bố cục của đề tài 7
B PHẦN NỘI DUNG 8
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về thi hành án dân sự 8
1.1 Khái niệm 8
1.2 Hệ thống những quy định của pháp luật nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam về Thi hành án dân sự 9
1.3 Những quy định của pháp luật Tố tụng dân sự về Thi hành án dân sự 10 Chương 2: Thực trạng Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương, tỉnh
Nghệ An và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác Thi
Trang 5hành án dân sự trong thời gian tới………
15 2.1 Thực trạng Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương trong
những năm gần đây 152.2 Một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác Thi
hành án dân sự ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An trong thời gian
tới 43
C PHẦN KẾT LUẬN 57DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 60
Trang 6A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Thi hành án dân sự có vai trò hết sức quan trọng trong hoạt động
Tư pháp nói chung và trong quá trình giải quyết các vụ án dân sự nóiriêng Bản án, quyết định của Toà án chỉ thực sự có giá trị khi được thihành trên thực tế Phiên toà kết thúc, bản án, quyết định được ban hànhchưa thể xem là đã kết thúc một vụ án; không thể kết luận vụ án đó đãđược giải quyết hoàn chỉnh khi bên có nghĩa vụ chưa thực hiện nghĩa vụcủa mình và bên có quyền chưa được hưởng những quyền và lợi ích mà
họ phải được hưởng theo ản án, quyết định mà Toà án đã tuyên Nóicách khác, khi bản án, quyết định của Tòa án vẫn chưa được thi hànhtrên thực tế thì bản án, quyết định đó cũng chỉ là tờ giấy trắng mà thôi và
vụ án, vụ việc ấy vẫn chưa thể coi là đã giải quyết xong
Thi hành án là giai đoạn cuối cùng trong hoạt động Tố tụng dân
sự, bảo đảm cho bản án, quyết định của Toà án được chấp hành, gópphần nghiêm minh, triệt để của pháp luật và pháp chế Xã hội Chủ nghĩa,bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, của các cá nhân, cơquan, tổ chức, góp phần giữ vững sự ổn định chính trị - xã hội, tăngcường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Bộ máy Nhà nước
Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam chúng
ta đã luôn ấp ủ về mô hình Nhà nước dân chủ mà mục đích hoạt độngcủa nó luôn gắn liền với quyền lợi của công dân Người rất coi trọng việcxây dựng và quản lý Nhà nước và xã hội bằng công cụ pháp luật Nhưngđồng thời, công dân Nhà nước ấy phải luôn tuyệt đối tuân thủ một cáchnghiêm túc pháp luật của Nhà nước Trong một tác phẩm của mình,
Người viết: "Bảy xin Hiến pháp ban hành Trăm điều phải có thần linh, pháp quyền" Cách mạng tháng Tám thành công, Người đã thay mặt
Trung ương Đảng nêu lên nhiệm vụ cấp bách của Nhà nước Việt Nam
Trang 7Dân chủ Cộng hòa là ban hành Hiến pháp, và Hiến pháp đầu tiên củaNhà nước ta do đích thân Người soạn thảo
Không những coi trọng việc xây dựng hệ thống pháp luật mà Chủtịch Hồ Chí Minh còn rất coi trọng việc thực thi pháp luật Người cho rằng:tất cả mọi tổ chức, mọi cá nhân phải chấp hành pháp luật, không ai đượcđứng trên và đứng ngoài pháp luật Theo Người, “Trong một nước, thưởngphạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên ổn” Và trên thực tế, Ngườinhiều lần cho thi hành những bản án nghiêm khắc nhất ngay với những cán
bộ, Đảng viên vi phạm Tuy nhiên, Hồ Chí Minh là người dung hòa giữa
“Đức trị” và “Pháp trị” trong hành xử và thực thi pháp luật
Có thể nói, việc thực thi pháp luật, thi hành các bản án, quyết địnhcủa Tòa án đã có hiệu lực trong thực tế là vô cùng quan trọng Chính vìvậy, Hiến pháp 1992 của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đãkhẳng định: "Các bản án, quyết định của Tòa án nhân dân có hiệu lựcpháp luật phải được các cơ quan Nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức
xã hội, các đơn vị vũ trang và mọi công dân tôn trọng; những người, đơn
vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành"
Thực hiện quy định của Hiến pháp 1992, công tác Thi hành án dân
sự ở nước ta nói chung cho đến nay đã thu được nhiều kết quả quantrọng như về mặt thể chế, tổ chức bộ máy; về công tác đào tạo, bồidưỡng, tập huấn kiến thức pháp luật mới cho Thủ trưởng các cơ quanTHADS, chấp hành viên và các công chức trong cơ quan Thi hành án.Nhờ sự quan tâm chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Tư pháp, Cục Thi hành án, các
cơ quan, ban nghành ở Trung ương cùng với các cấp ủy, chính quyền địaphương đã giúp cơ quan Thi hành án trên phạm vi cả nước hằng năm thihành được hàng nghìn vụ việc với tỷ lệ năm sau cao hơn năm trước, thu
về cho Nhà nước hàng nghìn tỷ đồng, trong đó có nhiều vụ án phức tạpkéo dài trong nhiều năm cũng đã được giải quyết Từ đó, củng cố thêm
Trang 8niềm tin của nhân dân vào tính nghiêm minh, công bằng của pháp luậtcũng như sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.
Tuy nhiên, thực tiễn THADS vẫn còn diễn ra nhiều bất cập, làmgiảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, tính nghiêm minh, triệt
để của pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các cánhân, cơ quan, tổ chức và Nhà nước, gây nhiều bức xúc cho dư luận xãhội Đặc biệt là ở những địa phương thuộc vùng miền núi, vùng sâu,vùng xa, vùng dân tộc thiểu số như huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An.Nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi mà các quan hệ xã hội ngày càng
mở rộng và phức tạp, các tranh chấp dân sự ngày càng đa dạng, các vụ
án dân sự ngày càng phức tạp hơn, lượng án tồn đọng thêm chồng chấttrong thực tế, thì việc tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân của những vấn
đề nêu trên, từ đó tìm ra các giải pháp khắc phục những khó khăn, bấtcập đó, làm cho công tác THADS ngày càng có hiệu quả, nhanh chóng,kịp thời, đúng pháp luật là cực kỳ quan trọng và cần thiết
Hơn nữa, đối với những Sinh viên Luật, nhất là những sinh viên
có xu hướng lựa chọn theo con đường hoạt động Tư pháp và với mongmuốn được cống hiến cho quê hương sau này, thì việc tìm hiểu, nghiêncứu thực trạng công tác THADS ở địa phương mình càng rất cần thiết.Bởi điều đó không chỉ giúp cho chúng ta có cái nhìn khách quan, trungthực về thực tiễn công tác thi hành án dân sự của địa phương nói riêng
và tình hình thực thi pháp luật nói chung, mà từ đó còn có thể đưa ra cácgiải pháp, kiến nghị nhằm góp phần giúp cho công tác THADS của địaphương ngày càng có hiệu quả thiết thực trong cuộc sống; mang lại niềmtin cho bà con nhân dân - những người đang rất cần có những hiểu biết
về pháp luật, rất cần sự bảo vệ của công lý, từ đó cùng góp phần xâydựng quê hương mình ngày một giàu đẹp hơn Đồng thời, góp phần nângcao hiệu quả và hoàn thiện về công tác THADS trên cả nước, làm cho xãhội ngày càng công bằng, bình đẳng, cuộc sống ngày càng thêm ấm no,
Trang 9hạnh phúc, góp phần cùng đưa Việt Nam phát triển, hòa nhập vào thếgiới trong bối cảnh hội nhập kinh tế như hiện nay Bên cạnh đó cũng sẽđem lại cho mình những hiểu biết, những cơ sở thực tiễn và những bàihọc kinh nghiệm quý báu từ thực tế, tạo nền tảng sau này cho những nhà
làm luật trong tương lai Với những mong muốn đó, tôi chọn đề tài “Thi
hành án dân sự ở huyện Tương Dương tỉnh Nghệ An - Thực trạng
và những kiến nghị” làm khóa luận tốt nghiệp.
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
Vấn đề Thi hành án dân sự là vấn đề quan trọng, được quy địnhtrong hệ thống pháp luật Việt Nam với nhiều văn bản quy phạm phápluật khác nhau, từ Hiến pháp, các bộ luật, luật, các nghị định, thông tư…
có liên quan Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu, các đề tài nghiên cứukhoa học về vấn đề này cho đến nay còn rất ít, trong đó phải kể đến côngtrình nghiên cứu của Việt Anh “Để nâng cao chất lượng công tác Thihành án” (năm 2008); bài viết của Trần Xuân Diện “Việc Thi hành ándân sự tồn đọng - nguyên nhân và giải pháp” (năm 2009); nghiên cứutrao đổi của Bình An “Giải quyết án tồn đọng: Các nghành phải chungtay” (năm 2010); và một số bài viết, bài phát biểu của các đồng chí lãnhđạo Nhà nước ta trong lĩnh vực tư pháp
Đối với công tác Thi hành án dân sự tại một địa phương như ởhuyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An thì hầu như không có các công trìnhnghiên cứu, mà có chăng chỉ là những bài viết xoay quanh một vài vụ ánriêng lẻ, cụ thể, gây xôn xao nhiều trong dư luận mà thôi Ngay cả đốivới những người làm công tác thực thi pháp luật ở mỗi địa phương nhiềukhi cũng không nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích thực trạng cũng nhưnhững yếu tố tác động tới công tác Thi hành án để từ đó đưa ra đượcnhững giải pháp tốt nhất cho công việc của mình Mặt khác, mỗi ngườilại có một góc nhìn riêng, ít có sự phân tích, đánh giá một cách tổng quát
cả vấn đề
Trang 10Chính vì thế mà thực trạng Thi hành án dân sự hiện nay vẫn cònnhiều vấn đề gây tranh cãi, tồn tại nhiều khó khăn, bất cập chưa đượcgiải quyết, nhất là ở các địa phương còn nhiều khó khăn về đời sống kinh
tế - xã hội như ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài
3.2 Nhiệm vụ của đề tài
Để thực hiện được mục tiêu trên, đề tài có nhiệm vụ thu thập tàiliệu, khảo sát thực tế và phân tích về thực trạng hoạt động Thi hành ándân sự ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An
Đồng thời, phải tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến thực trạng
đó Qua đó, đề xuất một số giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quảhoạt động của công tác Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương, tỉnhNghệ An
Thông qua đó, tạo cơ sở để mọi người dân, các cơ quan, tổ chứchiểu rõ hơn về trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong việc phối hợpcùng cơ quan Thi hành án dân sự thi hành nhanh chóng, chính xác, hiệuquả các bản án, quyết định của Tòa án và các cơ quan có thẩm quyền,góp phần đưa pháp luật đi vào thực tiễn cuộc sống
Trang 114 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1 Cơ sở lý luận
Đề tài được thực hiện trên cơ sở vận dụng các vấn đề lý luận củachủ nghĩa duy vật biện chứng, lý luận về tổ chức Bộ máy Nhà nước,đồng thời trên cơ sở lý luận Luật Dân sự, luật Tố tụng dân sự, luật Thihành án dân sự để phân tích, lý giải cho các luận điểm và đưa ra các sốliệu, bằng chứng để làm rõ những vấn đề đó
4.2 Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện đề tài này, tôi sử dụng phương pháp phân tích tổnghợp và khảo sát thực tế là chủ yếu Ngoài ra còn có sự kết hợp nhiềuphương pháp nghiên cứu khác nhau như phương pháp so sánh, lấy ý kiếncùng các thao tác tư duy logic, lịch sử, thống kê xã hội học
5 Ý nghĩa và phạm vi nghiên cứu của đề tài
5.1 Ý nghĩa
Đến với việc nghiên cứu và thực hiện đề tài này không nhữngbước đầu tạo tiền đề cho việc tiếp cận với các tri thức khoa học, hìnhthành nên thói quen đọc sách, tìm tòi, nghiên cứu cũng như làm quen vớicông tác nghiên cứu khoa học, mà còn giúp tôi có cách nhìn tổng quát vànhững hiểu biết đúng đắn về công tác THADS nói chung cũng như thựctrạng Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An nóiriêng, từ đó tìm ra những giải pháp cần thiết nhằm nâng cao hiệu quảcông tác Thi hành án dân sự
Quan trọng hơn, thông qua việc tìm hiểu thực trạng, nguyên nhân
và đưa ra những giải pháp, kiến nghị đó sẽ góp phần khắc phục nhữngkhó khăn, tồn tại trong công tác Thi hành án dân sự trên địa bàn huyệnTương Dương, tỉnh Nghệ An
Đồng thời, có thể áp dụng những giải pháp đó đối với công tác Thihành án dân sự ở các địa phương khác, nhất là những địa phương thuộc
Trang 12miền núi, vùng sâu, vùng xa trên địa bàn tỉnh Nghệ An cũng như trong
cả nước
Ngoài ra, đề tài có thể được dùng làm tài liệu tham khảo cho Cơquan Thi hành án dân sự huyện Tương Dương cũng như Cơ quan Thihành án dân sự ở các địa phương khác trong việc áp dụng để thực hiệnnhiệm vụ của mình
5.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tôi chỉ thực hiện việc khảosát, phân tích về thực trạng THADS ở một địa phương nhỏ là huyệnTương Dương, tỉnh Nghệ An, từ đó đưa ra những kiến nghị nhằm nângcao hiệu quả công tác Thi hành án dân sự trên địa bài huyện
Theo đó, đề tài chỉ tập trung chủ yếu vào việc tìm hiểu, phân tíchthực trạng, nguyên nhân của công tác THADS huyện Tương Dươngtrong thời gian qua và đưa ra những kiến nghị để nâng cao hiệu quả củahoạt động này trong thời gian tới
6 Bố cục của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nộidung của đề tài gồm 2 chương:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận về Thi hành án dân sự
Chương 2: Thực trạng Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương,tỉnh Nghệ An và một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác Thihành án dân sự trong thời gian tới
Trang 13B PHẦN NỘI DUNGChương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THI HÀNH ÁN DÂN SỰ
1.1 Khái niệm
Thi hành án dân sự là hoạt động của cơ quan Thi hành án tiếnhành nhằm tổ chức thực hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luậtcủa Tòa án (quy định tại Điều 375 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 vàĐiều 2 Luật Thi hành án dân sự 2008), buộc người phải thi hành án thựchiện những trách nhiệm, nghĩa vụ đối với người được thi hành án đãđược quy định trong bản án, quyết định đó
Thi hành án dân sự là việc thực hiện bản án, quyết định đã có hiệulực pháp luật của Tòa án do cơ quan Thi hành án dân sự tiến hành, với sựtham gia của người phải thi hành án, người được thi hành án và các chủthể có liên quan khác
Nói cách khác, THADS là quá trình đưa những bản án, quyết địnhdân sự đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án thực thi trên thực tế, nhằm bảo
vệ quyền và lợi ích chính đáng của đương sự, bảo đảm nguyên tắc phápchế Xã hội Chủ nghĩa, bảo đảm sự tuân thủ pháp luật, đồng thời bảo đảmnguyên tắc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực phải được thi hành
Thi hành án dân sự bao gồm nhiều hoạt động từ việc nhận chuyểngiao bản án, quyết định dân sự đã có hiệu lực của Tòa án, ra quyết địnhthi hành án, tiến hành xác minh điều kiện thi hành án, áp dụng biện phápcưỡng chế thi hành án, yêu cầu Tòa án giải thích bản án, quyết định dân
sự đã tuyên đến việc thanh toán tiền thi hành án, kết thúc hồ sơ thi hành
án Trình tự, thủ tục Thi hành án dân sự được quy định tại phần thứ bảy,chương XXXI Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và tại chương III LuậtThi hành án dân sự năm 2008 và trong các văn bản hướng dẫn thi hành
Trang 141.2 Hệ thống những quy định của pháp luật nước Cộng hòa
Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam về Thi hành án dân sự
Thi hành án là khâu cuối cùng nhằm tổ chức thực hiện bản án,quyết định đã có hiệu lực pháp luật và những bản án, quyết định được thihành ngay theo quy định của pháp luật trên thực tế Có thể nói, Thi hành
án là một vấn đề hết sức quan trọng trong hoạt động tư pháp, là công đoạnđưa pháp luật đi vào thực tiễn cuộc sống nên được quy định rất nhiềutrong các bộ luật, luật và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan
Trong Hiến pháp
Hiến pháp là đạo luật gốc, là văn bản quy phạm pháp luật có giátrị pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luật Việt Nam Cùng với nhữngquy định nhằm điều chỉnh các mối quan hệ xã hội cơ bản nhất, quantrọng nhất trong xã hội, vấn đề Thi hành án cũng được quy định trongđạo luật này
Ngay trong Hiến pháp năm 1980 của nước Cộng hòa Xã hội Chủnghĩa Việt Nam cũng đã có quy định về Thi hành án: “Các bản án vàquyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật phải được các
cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi công dân tôn trọng; nhữngngười và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” (Điều 137)
Đến Hiến pháp 1992 một lần nữa khẳng định rõ hơn về vần đềnày: “Các bản án, quyết định của Tòa án nhân dân đã có hiệu lực phápluật phải được các cơ quan Nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức xãhội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân tôn trọng; nhữngngười và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành” (Điều 136)
Trong luật Tổ chức Tòa án nhân dân
Điều 12 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002 quy định:
Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực phải được các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã
Trang 15hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang và mọi người tôn trọng.
Cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ chấp hành bản án, quyết định của Tòa án phải nghiêm chỉnh chấp hành.
Trong phạm vi chức năng của mình, Tòa án nhân dân và các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ Thi hành bản án, quyết định của Tòa
án phải nghiêm chỉnh thi hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ đó.
Điều 14 của Luật này còn quy định thêm: “Tòa án phối hợp với
cơ quan Nhà nước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân trong việc phát huy tác dụng giáo dục của phiên tòa và tạo điều kiện thuận lợi cho việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án”.
Ngoài ra, vấn đề THADS còn được quy định rất nhiều trong cácvăn bản quy phạm pháp luật có liên quan khác, như các văn bản hướngdẫn thi hành, các nghị định, thông tư của các cơ quan Nhà nước có thẩmquyền quy định về Thi hành án dân sự
1.3 Những quy định của pháp luật Tố tụng dân sự về Thi hành án dân sự
Luật Tố tụng dân sự là một nghành luật trong hệ thống pháp luậtcủa nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, bao gồm hệ thống cácquy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình tốtụng dân sự để đảm bảo việc giải quyết các vụ việc dân sự và thi hành ándân sự nhanh chóng, đúng đắn, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp củacác cá nhân, cơ quan, tổ chức và lợi ích của Nhà nước
Vì vậy, bên cạnh việc quy định về quá trình giải quyết các vụ việcdân sự của Tòa án thì pháp luật Tố tụng dân sự còn quy định rõ về vấn
đề Thi hành án dân sự - hoạt động tổ chức thực hiện bản án, quyết định
đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án
Trang 16Trong Bộ luật Tố tụng dân sự
Điều 19 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 về bảo đảm hiệu lựccủa bản án, quyết định của Tòa án quy định như sau:
Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được thi hành và phải được mọi công dân, cơ quan, tổ chức tôn trọng Cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ chấp hành bản án, quyết định của Tòa án phải nghiêm chỉnh chấp hành.
Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Tòa án nhân dân
và các cơ quan, tổ chức được giao nhiệm vụ thi hành bản án, quyết định của Tòa án phải nghiêm chỉnh chấp hành và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ đó.
Bộ luật này còn dành riêng một phần gồm 2 chương (ChươngXXX và XXXI) quy định về thi hành án dân sự về các bản án, quyếtđịnh của Tòa án được thi hành; về căn cứ để đưa ra thi hành bản án,quyết định của Tòa án; về quyền yêu cầu thi hành bản án, quyết định củaTòa án; trách nhiệm của cá nhân, cơ quan, tổ chức trong việc thi hànhbản án, quyết định của Tòa án; về vấn đề kiểm sát việc thi hành bản án,quyết định của Tòa án cũng như về trình tự, thủ tục thi hành án dân sự
Pháp lệnh Thi hành án dân sự năm 2004 và nay là Luật Thi hành án dân sự năm 2008
Trong những năm qua, hệ thống văn bản pháp luật về THADSđang dần được hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác Thi hành ándân sự, tăng cường pháp chế Xã hội Chủ nghĩa Pháp lệnh Thi hành ándân sự năm 2004 đã tạo khung pháp lý góp phần tăng cường hiệu quả củacông tác THADS trong thời gian qua Hiện nay, Pháp lệnh Thi hành án dân
sự đã được thay thế bằng Luật Thi hành án dân sự được Quốc hội thôngqua ngày 14 tháng 11 năm 2008 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7năm 2009
Trang 17Luật này quy định nguyên tắc, trình tự, thủ tục thi hành bản án,quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sảnthu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sựtrong bản án hình sự, phần tài sản trong bản án, quyết định hành chínhcủa Toà án, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh có liên quan đến tài sảncủa bên phải Thi hành án của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh và quyếtđịnh của Trọng tài thương mại (sau đây gọi chung là bản án, quyết định);
hệ thống tổ chức thi hành án dân sự và Chấp hành viên; quyền, nghĩa vụcủa người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi,nghĩa vụ liên quan; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhântrong hoạt động thi hành án dân sự trong quyết định dân sự tại các bản
án hình sự, hành chính ; về quyền và nghĩa vụ của các đương sự vànhững người có liên quan; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan, tổchức, cá nhân trong hoạt động Thi hành án dân sự
Điều 4 về bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định của Toà án
quy định: “Cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong phạm vi trách nhiệm của mình chấp hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thi hành án”.
Theo đó, bản án, quyết định của Toà án được thi hành bao gồm:
1 Bản án, quyết định quy định tài Điều 1 của Luật này đã có hiệu lực pháp luật:
a) Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Toà án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm;.
b) Bản án, quyết định của Toà án cấp phúc thẩm;
c) Quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Toà án;
d) Bản án, quyết định dân sự của Toà án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài đã được Toà án Việt Nam công nhận
và cho thi hành tại Việt Nam;
Trang 18đ) Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xửt lý vụ việc cạnh tranh mà sau 30 ngày kể từ ngày có hiệu lực pháp luật đương sự không tự nguyện thi hành, không khởi kiện tại Toà án; e) Quyết định của Trọng tài thương mại;
2 Những bản án, quyết định sau đây của Toà án cấp sơ thẩm được thi hành ngay, mặc dù có thể bị kháng cáo, kháng nghị: a) Bản án, quyết định về cấp dưỡng, trả lương, trả công lao động, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp mất sức lao động hoặc bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tổn thất về tinh thần, nhận người lao động trở lại làm việc;
b) Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Luật này còn quy định chi tiết, rõ ràng về các nguyên tắc THADS
về hệ thống tổ chức Thi hành án dân sự và Chấp hành viên; về thủ tục thihành án dân sự; về các biện pháp đảm bảo và cưỡng chế Thi hành án nhưphong tỏa tài khoản, tạm giữ giấy tờ, tài sản, tạm dừng việc đăng ký,chuyển dịch, thay đổi hiện trạng của tài sản; về khiếu nại, tố cáo vàkháng nghị về THADS; về xử lý vi phạm trong hoạt động Thi hành ándân sự
Ngoài ra, Luật này còn quy định về Thi hành án trong một sốtrường hợp cụ thể như: Thi hành án tịch thu sung công quỹ Nhà nước;tiêu huỷ tài sản; hoàn trả tiền, tài sản kê biên, tạm giữ trong bản án,quyết định hình sự, hay áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời; thi hànhquyết định giám đốc thẩm, tái thẩm; thi hành quyết định về phá sản…
Vấn đề THADS còn được quy định trong các văn bản hướng dẫnthi hành và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan khác như cácChỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, các quyết định của Bộ trưởng Bộ Tưpháp về việc tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác THADS; Nghịđịnh của Chính phủ về Cơ quan quản lý Thi hành án dân sự, Cơ quan Thihành án dân sự và cán bộ, công chức làm công tác Thi hành án dân sự;
Trang 19các Nghị định quy định về trình tự, thủ tục về phí, chi phí, về thống kê,báo cáo công tác Thi hành án dân sự
Như vậy, Thi hành án dân sự là vấn đề được quy định trong rấtnhiều các văn bản quy phạm pháp luật ở nước ta Điều đó một lần nữachứng tỏ rằng hoạt động THADS có ý nghĩa quan trọng không chỉ đảmbảo cho pháp luật được thực hiện đúng trên thực tế, mà thông qua đó còn
có tác dụng giáo dục, phòng ngừa, răn đe những việc làm vi phạm phápluật, đưa pháp luật đi vào thực tiễn cuộc sống, góp phần nâng cao hiệuquả quản lý của Bộ máy Nhà nước ta, bảo đảm pháp chế Xã hội Chủnghĩa
Trang 20Chương 2 THỰC TRẠNG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở HUYỆN TƯƠNG DƯƠNG, TỈNH NGHỆ AN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC THADS TRONG THỜI GIAN TỚI
2.1 Thực trạng Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương trong những năm gần đây
2.1.1 Điều kiện kinh tế - xã hội
Tương Dương là huyện miền núi cao, nằm ở phía Tây Nghệ An,
có 21 xã và Thị trấn với dân số gần 75.000 người, trong đó chủ yếuthuộc các dân tộc thiểu số như Thái, Kinh, H’mông, Khơ Mú, Ơđu, Tày,Nùng, Hoa, Đan lai cùng chung sống Các dân tộc luôn nêu cao tinh thầnđoàn kết, không có tình trạng cưỡng bức, kì thị, chia rẽ, thôn tính giữacác dân tộc, được đảm bảo phát triển tự do mọi mặt nhằm nâng cao đờisống vật chất, văn hoá, tinh thần của dân tộc mình cũng như toàn thểcộng đồng các dân tộc trên địa bàn huyện Tình trạng cư trú phân tán,xen kẽ giữa các dân tộc là điều kiện để các dân tộc tăng cường hiểu biết,hoà hợp, giúp đỡ và xích lại gần nhau, tạo điều kiện thuận lợi cho sựgiao lưu và phát triển kinh tế - văn hoá cũng như tăng cường an ninh,quốc phòng, đặc biệt các địa bàn giáp biên giới Thêm vào đó, mỗi dântộc đều có bản sắc văn hoá với nhiều phong tục tập quán đặc thù, lâu đời,phản ánh truyền thống, lịch sử và niềm tự hào của mỗi dân tộc, làmphong phú thêm đời sống tinh thần của nhân dân địa phương và kho tàngvăn hoá của dân tộc Tuy nhiên, cũng còn không ít những phong tục tậpquán mang tính hủ tục lạc hậu chưa được xoá bỏ làm cản trở sự pháttriển nói chung Phần lớn đồng bào dân tộc ít người vẫn còn nhiều hạnchế về kiến thức văn hoá, khoa học kỹ thuật hiện đại Nhiều vùng dântộc vẫn còn tin có các lực lượng siêu nhiên ở trên trời thường xuyên tácđộng vào đời sống con người, nên họ tin vào thần thánh, các thuật mê tín
Trang 21dị đoan hơn là các kiến giải khoa học về các sự việc, hiện tượng có ảnhhưởng đến cuộc sống của đồng bào như khám chữa bệnh, phát triển sảnxuất… Đây là những yếu tố tâm lý mà những kẻ xấu triệt để lợi dụng đểphạm tội hoặc để tuyên truyền đạo trái phép, gây rất nhiều khó khăn chocông tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm nói chung trên địa bàn huyện.
Tương Dương tiếp giáp với tỉnh Hủa phăn và tỉnh Bô ly khămXay, Xiêng Khoảng, có cửa khẩu quốc gia Tam Hợp, nên cùng với cáchuyện biên giới phía Tây Nghệ An như Kỳ Sơn, Con Cuông, Anh Sơn,Thanh Chương, Quế Phong… được xem là “phên giậu” để bảo vệ chủquyền an ninh quốc gia ở vùng biên giới phía Tây Nghệ An vừa là Biêngiới “Đoàn kết, Hữu nghị và Hợp tác” với nước bạn Lào anh em Tuynhiên, ở vùng biên giới này mặc dù có nhiều thuận lợi thế nhưng cũngkhông ít khó khăn trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và duy trì anninh trật tự: trên địa bàn biên giới xuất hiện và tiềm ẩn nhiều yếu tố tộiphạm vì mục đích kinh tế hoặc có âm mưu quấy rối chính quyền, chia rẽtình đoàn kết các dân tộc anh em, gây cản trở chủ trương phát triển kinh
tế - xã hội, xoá đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc miền núi, vùngsâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới mà Đảng và Nhànước ta khởi xướng và lãnh đạo
Tình hình kinh tế - xã hội của huyện Tương Dương nhìn chungvẫn đang còn hết sức khó khăn Trong những năm gần đây, TươngDương vẫn là một trong 3 huyện của Nghệ An (Tương Dương, Kỳ Sơn,Quế Phong) bị xếp vào trong số 61 huyện nghèo nhất của cả nước theoNghị quyết 30a của Chính phủ Kinh tế chậm phát triển do tập quán canhtác lạc hậu, trình độ dân trí thấp, hiểu biết pháp luật còn hạn chế đã kéotheo ý thức pháp luật và trách nhiệm công dân chưa được đồng bào tôntrọng và thực hiện nghiêm túc; đồng thời, việc tuyên truyền các chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước để đưa các tiến bộ khoa học
kỹ thuật vào thực tiễn đời sống nhân dân địa phương chưa được quan
Trang 22tâm đúng mức, và đây lại là một trong những địa bàn trọng điểm về cácloại án ma tuý hiện nay, cùng với điều kiện khó khăn về điều kiện tựnhiện, địa lý, địa hình, giao thông liên lạc…đã đưa tới rất nhiều khókhăn, thử thách đối với công tác thực thi pháp luật của các cơ quan bảo
vệ pháp luật trên địa bàn huyện Tương Dương
2.1.2 Một số thành tựu trong công tác Thi hành án dân sự ở huyện Tương Dương thời gian qua
Cũng như trong cả nước, những năm vừa qua, công tác THADS ởhuyện Tương Dương đã và đang thực hiện theo quy định của pháp luật
về Thi hành án dân sự và các chỉ thị của Thủ tướng Chính Phủ về tiếptục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác Thi hành án dân sự, đặcbiệt là Chỉ thị 32/CT-TW của Ban Bí thư TW Đảng “ về tăng cường sựlãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao
ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân”; Đồng thời để thựchiện tốt nhiệm vụ trọng tâm của ngành Thi hành án và Đề án của UBNDTỉnh Nghệ An về “Tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác Thi hành
án dân sự trên địa bàn Tỉnh Nghệ An”, công tác THADS ở huyện TươngDương đã được triển khai ngày càng sâu rộng trong các cơ quan tổ chức,công dân và thu được nhiều kết quả to lớn, bước đầu làm giảm đáng kể
số lượng án tồn đọng và đang có những chuyển biến tích cực như: tổchức bộ máy cơ quan THADS được kiện toàn hơn; trình độ chuyên môncủa cán bộ Thi hành án, Chấp hành viên được nâng lên; số vụ án thihành xong với số tiền và tài sản thu được năm sau cao hơn năm trước;nhiều vụ việc Thi hành án phức tạp đã được giải quyết dứt điểm; cảicách hành chính trong THADS được đẩy mạnh với những quy định vềthủ tục đơn giản nhưng chặt chẽ hơn; cơ sở vật chất của cơ quan Thihành án được tăng cường; sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ Đảng,chính quyền địa phương và sự giám sát của Hội đồng nhân dân các cấpcũng như của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể tiếp tục được quan tâm;
Trang 23Ban chỉ đạo Thi hành án dân sự được thành lập và hoạt động khá hiệuquả, góp phần không nhỏ trong việc giải quyết dứt điểm nhiều vụ việcThi hành án phức tạp
Tuy nhiên, là một huyện miền núi thuộc diện vùng sâu vùng xa, códiện tích tự nhiên lớn, địa hình phức tạp, giao thông đi lại khó khăn; trình độdân trí của đại đa số người dân còn thấp và nhận thức, hiểu biết pháp luật cònrất hạn chế; thêm vào đó, tội phạm hình sự ngày càng tăng nhanh, nhất là tộiphạm về ma tuý chiếm trên 70% án hình sự, nên công tác THADS ở huyệnTương Dương thời gian qua gặp rất nhiều khó khăn, vướng mắc Cụ thể:
Về đội ngũ cán bộ Thi hành án dân sự:
Tại thời điểm tháng 7 năm 1993, cơ quan THADS huyện TươngDương chỉ có 3 cán bộ, trong đó có 1 Chấp hành viên và 2 cán bộ,nhưng không có cán bộ nào có trình độ Đại học Tháng 6 năm 2004, Cơquan Thi hành án dân sự huyện có 5 biên chế, trong đó có 3 Chấp hànhviên, 1 chuyên viên và 1 cán bộ, số có trình độ Đại học đạt 40% Đếnnay, số có trình độ Đại học cũng tăng lên gần 80% tổng số cán bộ cơquan Thi hành án
Hưởng ứng phong trào thi đua do THADS tỉnh phát động hàng năm
từ ngày 01/01 đến ngày 30/9, Chi bộ Cơ quan Thi hành án dân sự huyệnTương Dương đã ra Nghị quyết quán triệt tập thể cán bộ, công chức trong
cơ quan tích cực hưởng ứng tham gia phong trào Chính việc hưởng ứngtích cực phong trào này của Chấp hành viên và cán bộ cơ quan Thi hành
án dân sự đã tạo được sự chuyển biến lớn trong công tác THADS củahuyện, giảm đến mức tối đa lượng án tồn đọng; đảm bảo hầu hết các bản
án, quyết định của Toà án đã có quyết định thi hành đều được tổ chức thihành kịp thời, có hiệu quả, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi íchhợp pháp của các cơ quan, tổ chức, xã hội và của công dân
Tuy nhiên cũng giống như một thực tế chung hiện nay tại các cơquan Thi hành án dân sự trên cả nước, đặc biệt là ở các địa phương ở
Trang 24tỉnh lẻ khác, đội ngũ cán bộ cơ quan Thi hành án dân sự ở huyện TươngDương cũng trong tình trạng thiếu và yếu Theo chỉ tiêu biên chế đếnnăm 2006, Thi hành án dân sự huyện Tương Dương có 9 biên chế,nhưng thực tế đến hết năm 2007 vẫn mới chỉ có 6 biên chế, tuy tỷ lệ cótrình độ Đại học Luật đạt hơn 60%, Trung cấp luân huấn có 23,7%nhưng phần lớn chưa được đào tạo có hệ thống và chuyên sâu về nghiệp
vụ (Theo Báo cáo tổng kết 4 năm thực hiện công tác Thi hành án dân sự
từ năm 2005 đến 2008 của Trưởng Thi hành án dân sự huyện Tương Dương) Trong khi đó số vụ việc phải thi hành án ngày càng nhiều, tính
chất vụ việc ngày càng phức tạp hơn, thế nhưng biên chế vẫn giữ nguyêntrong nhiều năm qua Vì thế, thời gian qua, cán bộ Thi hành án huyệnTương Dương cùng một lúc phải kiêm nhiệm nhiều công việc trong cơquan, do đó làm hạn chế đến kết quả THADS nói chung
Bên cạnh đó, vẫn còn tồn tại tình trạng thiếu trách nhiệm khi thihành nhiệm vụ của mình của một bộ phận nhỏ cán bộ cơ quan Thi hành
án dân sự (mặc dù không có tình trạng Cán bộ, Chấp hành viên vướng vàovòng lao lý đến mức bị buộc tội thôi việc, cách chức hay phải ra hầu tòa vìnhững tội như tham nhũng, vòi tiền, lợi dụng chức quyền và nhiệm vụ củamình để làm những điều phạm pháp, trái đạo đức xã hội như ở một số địaphương khác trong nước Theo Báo cáo của nghành Tư pháp, trong nhữngnăm qua, tình trạng cán bộ, Chấp hành viên thuộc các cơ quan thi hành ándân sự bị xử lý vi phạm kỷ luật đang đang có xu hướng ngày càng tăngnhanh và đang là một hiện tượng đáng báo động của ngành)
Về tình hình quản lý, chỉ đạo công tác Thi hành án dân sự:
Sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, của chính quyền địaphương đối với công tác THADS trong những năm qua đã không ngừngđược tăng cường Đặc biệt là sự chỉ đạo, phối hợp trong công tác Thihành án, tổ chức thi hành dứt điểm nhiều vụ việc phức tạp, nổi cộm Banchỉ đạo Thi hành án luôn bám sát kế hoạch hàng tháng của đơn vị để có
Trang 25hướng chỉ đạo kịp thời, giải quyết đúng đắn nhiều vụ việc phức tạp điểnhình Từ đó tạo sự chuyển biến về nhận thức của cán bộ tư pháp địaphương, một số cán bộ tư pháp xã, thị trấn đã thực hiện tốt nhiệm vụ thihành án chuyển giao; đồng thời nâng cao trách nhiệm của Chấp hànhviên và cán bộ THADS trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ thi hành
án Cơ quan Thi hành án dân sự cũng đã phối hợp với Phòng Tư pháp tổchức tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ thi hành án cho cán bộ Tư phápthuộc các xã và thị trấn
Tuy nhiên, với những khó khăn về các điều kiện tự nhiên và xãhội như địa bàn rộng, địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, trình độdân trí thấp với nhiều dân tộc thiểu số sinh sống… nên công tác chỉ đạo,quản lý về THADS trên địa bàn huyện gặp không ít khó khăn, trở ngại,làm giảm hiệu quả hoạt động của công tác Thi hành án dân sự
Đồng thời, thực hiện theo quy định của pháp luật về việc chuyểngiao các vụ việc có giá trị nhỏ hơn 500.000đ cho UBND xã, phường, thịtrấn trực tiếp đôn đốc thi hành, dưới sự chỉ đạo hướng dẫn của Cơ quanThi hành án, Thi hành án dân sự huyện Tương Dương đã triển khai thựchiện và chuyển giao các vụ việc có giá trị nhỏ hơn 500.000đ cho UBND
xã, thị trấn thực hiện Song, trong quá trình thực hiện, án chuyển giaocho UBND các xã, thị trấn thực hiện chưa được quán triệt đầy đủ và tậptrung đôn đốc, nên kết quả đạt được chưa cao Thêm vào đó, chínhquyền ở một số xã chưa nhận thức đầy đủ vai trò, ý nghĩa của vấn đềTHADS nên đã không phối hợp, giúp đỡ cơ quan Thi hành án dân sựtrong quá trình thực thi các bản án, quyết định của Toà án tại các địa bàncủa mình, hoặc có sự “can thiệp” không đúng lúc, đúng chỗ vào việc Thihành án, không thấy được trách nhiệm của mình trong việc thực hiệnpháp luật, chưa chấp hành nghiêm chỉnh các quy định của Hiến pháp vàpháp luật về Thi hành án dân sự…
Trang 26Về các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dùng trong quá trình hoạt động Thi hành án dân sự
Là một huyền miền núi nghèo của tỉnh Nghệ An, tình hình kinh tế
- xã hội còn rất nhiều khó khăn, nên mặc dù thời gian qua, các điều kiện
về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện làm việc của Cơ quan Thihành án dân sự huyện đã không ngừng được tăng cường, nâng cao Tuynhiên, vấn đề thiếu về các phương tiện, trang thiết bị hiện đại để phục vụcho công tác Thi hành án đang là mối quan tâm lo ngại của Cơ quan thihành án nói riêng và của các cơ quan bảo vệ pháp luật trên địa bàn huyệnhiện nay
Về công tác giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo:
Công tác THADS tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích kinh tế củađương sự cả hai bên: người phải thi hành án và người được thi hành án
Do đó, trong quá trình tổ chức thi hành các bản án, quyết định của Toà
án không tránh khỏi việc có những đơn thư khiếu nai, tố cáo của cácđương sự Một thực trạng khiến cho ngành Tư pháp nói riêng cũng nhưmọi ngành mọi cấp và cả xã hội đang phải đau đầu là lượng án tồn đọngcòn quá nhiều (đến đầu năm 2009 cả nước còn hơn 330.000 vụ việcTHADS chưa được giải quyết hoặc thực hiện không có hiệu quả; rấtnhiều bản án có hiệu lực sau nhiều lần xét xử nhưng đến nay vẫn chưađược thi hành, thậm chí có những bản án đã được tuyên kéo dài hàngchục năm vẫn chỉ nằm trên giấy tờ, không được thực thi
Tại Nghệ An, năm 2010, tổng số việc phải thi hành án: 14.699 vụviệc; số việc ủy thác đi: 620 việc, số còn lại phải giải quyết: 14.049 việc;trong đó, số việc có điều kiện thi hành là 8.933 việc; số việc chưa cóđiều kiện thi hành là 5.116 việc Đến hết năm 2010, Thi hành án dân sựtỉnh đã thi hành xong: 7.172 việc (chiếm 80% số việc có điều kiện thihành); số việc đang thi hành: 1.561 việc; số việc trả đơn yêu cầu thi hànhán: 347 việc; tổng số việc còn phải thi hành án chuyển sang năm 2011 là
Trang 274.969 việc, trong đó có 4.213 việc chưa có điều kiện thi hành và 756việc có điều kiện nhưng chưa được thi hành.
Ở Tương Dương, nhìn chung, sau khi nhận được đơn thư khiếunại, tố cáo của đương sự, cơ quan Thi hành án dân sự huyện đã giảiquyết kịp thời gần như 100% lượng đơn thư đó; có rất ít những đơn thưkhiếu nại vượt cấp hay kéo dài, gây bức xúc
Tuy nhiên, trong những năm qua, trên địa bàn huyện TươngDương vẫn còn một số đơn thư khiếu nại chưa được giải quyết triệt để,vẫn còn tình trang đơn thư vượt cấp dù con số ấy không nhiều Mặc dùvậy nhưng đây cũng là một vấn đề cần được chú trọng giải quyết, khắcphục trong thời gian tới đối với Cơ quan Thi hành án dân sự huyệnTương Dương nói riêng cũng như của các cơ quan chức năng trên địabàn huyện nói chung
Kết quả công tác Thi hành án dân sự:
Theo Báo cáo tổng kết 4 năm thực hiện việc “Tăng cường và nângcao hiệu quả công tác Thi hành án dân sự từ năm 2005 - 2008” củaTrưởng Thi hành án dân sự huyện Tương Dương, kết quả mà công tácThi hành án dân sự huyện đạt được trong những năm qua như sau:
Từ năm 1994 đến năm 2004:
Tổng số việc phải thi hành án là 818 vụ việc; trong đó: 613 vụviệc có điều kiện thi hành, uỷ thác thi hành 21 vụ việc, trả đơn yêu cầuthi hành án 20 vụ việc, đình chỉ thi hành án 24 vụ việc, đã thi hành xong
Tổng số vụ việc phải thi hành án: 423 vụ việc
Kết quả rà soát, phân loại hồ sơ:
Trang 28Số vụ việc có điều kiện thi hành: 232 vụ việc
Số vụ việc chuyển giao cho UBND xã, thị trấn: 61 vụ việc Trong
đó, đã thi hành xong 41 vụ việc, đạt 67 %
Kết quả do Cơ quan Thi hành án dân sự trực tiếp thi hành:
Thi hành xong: 140 vụ việcĐình chỉ: 8 vụ việcTrả đơn: 9 vụ việcThi hành dở dang: 15 vụ việcThi hành chưa kết quả: 15 vụ việc
Số việc chưa có điều kiện thi hành: 191 vụ việc
Số vụ việc hoãn thi hành án: 01 vụ việcTổng số tiền phải thu: 1.923.004.000 đồng
Số tiền có điều kiện giải quyết: 430.660.000 đồng
Số tiền đã giải quyết được: 97.664.000 đồng
Số tiền đã thu được: 235.699.000 đồng
Năm 2006:
Tổng số vụ việc thụ lý: 416 vụ việc
Số việc có điều kiện thi hành: 230 vụ việc
Thi hành xong: 137 vụ việcĐình chỉ: 7 vụ việcTrả đơn: 8 vụ việcThi hành dở dang: 34 vụ việcThi hành chưa kết quả: 18 vụ việc Chuyển giao cho UBND xã, thị trấn: 42 vụ việc (đã thihành xong 21 vụ việc, chiếm 50 %)
Số việc chưa có điều kiện thi hành: 186 việc
Số việc đủ điều kiện xét miễn thi hành: 34 việc
Số việc phải hoãn thi hành án: 152 việcTổng số tiền phải thu: 1.948.480.000 đồng
Trang 29Số tiền có điều kiện giải quyết: 392.174.000 đồng
Số tiền đã giải quyết: 70.970.000 đồng
Số tiền đã thu được: 138.992.000 đồngGiá trị thu bằng hiện vật : 42.000.000 đồng
Năm 2007:
Tổng só việc phải thụ lý: 461 việc
Số việc có điều kiện thi hành: 254 việc Trong đó:
Số việc chuyển giao cho UBND xã, thị trấn: 69 việc; trong
đó, đã thi hành xong 37 việc, đạt 53,6%
Kết quả do cơ quan Thi hành án dân sự trực tiếp thi hành:
Thi hành xong: 96 việcĐình chỉ: 7 việc
Trả đơn: 13 việcThi hành dang dở: 41 việcThi hành chưa kết quả: 58 việc
Số việc chưa có điều kiện thi hành: 207 việc
Số việc đủ điều kiện xét miễn giảm: 37 việc
Số việc phải hoãn thi hành án: 170 việcTổng số tiền phải thu: 1.914.158.000 đồng
Số tiền có điều kiện giải quyết: 409.342.000 đồng
Số tiền đã giải quyết: 127.109.000 đồng
Số tiền đã thu được: 61.091.000 đồngGiá trị thu được bằng hiện vật: 12.000.000 đồng
Số tiền được miễn thi hành án: 22.000.000 đồng
Năm 2008:
Tổng số việc thụ lý: 517 việc
Số việc ủy thác thi hành: 25 việc
Số việc có điều kiện thi hành: 274 việc Trong đó:
Trang 30Chuyển giao cho UNBD xã, thị trấn: 77 việc; trong đó, đã thi hànhxong 36 việc, đạt 46,7%.
Kết quả do Cơ quan Thi hành án dân sự trực tiếp thi hành:
Thi hành xong: 152 việcĐình chỉ thi hành: 27 việcThi hành dang dở: 36 việcThi hành chưa kết quả: 22 việc
Số việc chưa có điều kiện thi hành: 218 việc Trong đó, có 19 việc trảđơn yêu cầu thi hành án, 193 việc bị hoãn thi hành án và do các lý do khác.Tổng số tiền phải thu: 2.092.967.000 đồng
Số tiền có điều kiện thi hành: 874.331.000 đồng
Số tiền đã giải quyết: 430.850.000 đồng
số tiền đã thu được: 153.002.000 đồng
Số tiền được miễn thi hành án: 305.034.000 đồng
Có thể nói, cũng như trong cả nước, công tác THADS ở huyệnTương Dương trước khi luật Thi hành án dân sự năm 2008 có hiệu lựctuy đã đạt được nhiều kết quả quan trọng nhưng vẫn còn tồn tại nhiềuhạn chế, bất cập cần nhanh chóng được khắc phục, giải quyết nhằm nângcao hơn nữa hiệu quả công tác THADS trên nói riêng và việc thực thipháp luật nói chung trên địa bàn toàn huyện trong thời gian tới
Luật Thi hành án dân sự năm 2008 được xem là bước đột phátrong việc nâng cao hiệu quả công tác THADS hiện nay Theo Bộ trưởng
Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường thì sự ra đời của Luật này sẽ tháo gỡ về cơchế, giúp các cơ quan Thi hành án dân sự giảm đáng kể lượng án tồnđọng từ trước đến nay
Từ đó đến nay, công tác THADS trên địa bàn huyện TươngDương cũng đã có những chuyển biến tích cực, từ khâu hoàn thiện hệthống tổ chức cơ quan Thi hành án, tổ chức cán bộ, đến việc thực thi cácbản án, quyết định có hiệu lực của Toà án Nhiều bản án, quyết định tồn
Trang 31đọng từ trước khi luật này có hiệu lực cũng như nhiều vụ việc mới đượcthi hành triệt để; cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện làm việc của
cơ quan Thi hành án dân sự huyện được tăng cường hơn; đồng thời, nhậnđược sự quan tâm, chỉ đạo sát sao hơn của Ban chỉ đạo Thi hành án dân
sự tỉnh Nghệ An cũng như các cơ quan hữu quan khác về việc triển khaithực hiện Luật Thi hành án dân sự năm 2008 và Nghị quyết của Quốchội về việc thi hành Luật này Cơ quan Thi hành án huyện Tương Dương
đã thực hiện được khá nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt độngTHADS như về công tác bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, Chấp hànhviên cơ quan Thi hành án dân sự bằng việc tổ chức các cuộc họp toàn thểcán bộ, Chấp hành viên cơ quan Thi hành án trên địa bàn huyện đểhướng dẫn thi hành các quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2008cũng như đánh giá tình hình công tác THADS nhằm tìm ra những giảipháp hữu hiệu cho công tác thi hành án trong thời gian tiếp theo, phấnđấu hoàn thành chỉ tiêu mà UBND tỉnh và Ban chỉ đạo Thi hành án cấptrên giao phó
Tuy nhiên, với những khó khăn cả về mặt khách quan lẫn chủquan, và trong một thời gian không dài (kể từ khi luật Thi hành án dân
sự năm 2008 có hiệu lực) nên công tác THADS huyện Tương Dươngcũng chưa thể khắc phục hết những tồn tại, vướng mắc từ trước đã có.Cũng như ở nhiều địa phương khác trên cả nước, ở Tương Dương lượng
án tồn đọng vẫn còn nhiều, công tác kiện toàn bộ máy cơ quan Thi hành
án dân sự và tổ chức cán bộ cũng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn
đề ra, hiệu quả công tác thi hành án dân sự chưa cao, chưa phát huy hiệuquả việc giáo dục ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân trên địa bàn.Thậm chí có nhiều tồn tại, hạn chế bắt nguồn từ chính cơ quan Thi hành
án dân sự như việc Chi cục Thi hành án dân sự chưa tiến hành xác minhđiều kiện của người phải thi hành án để có biện pháp thi hành, ảnhhưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước và công dân
Trang 32Theo Báo cáo của Cơ quan Thi hành án dân sự và kết quả củacông tác kiểm sát Thi hành án dân sự huyện Tương Dương thì công tácTHADS sau khi Luật Thi hành án dân sự có hiệu lực đạt được như sau:
Số việc trả đơn yêu cầu thi hành án: 5 vụ việc
Số việc đang thi hành dang dở: 101 vụ
Số việc chưa thi hành: 181 vụ, trong đó có 173 vụ việc chưa có điềukiện thi hành và 8 vụ việc có điều kiện thi hành mà chưa được thi hành
Năm 2010:
Tổng số việc phải thi hành án: 577 vụ việc; trong đó, số việc cũchuyển sang là 282 việc, số việc mới thụ lý là 295 việc
Số việc đã giải quyết: 364 việc Trong đó:
Số việc đã thi hành xong: 194 việcĐình chỉ thi hành án: 54 việc
Số việc hoãn thi hành án: 66 việc
Số việc trả đơn yêu cầu thi hành án: 19 việc
Số việc ủy thác: 31 việc
Số việc đang thi hành: 213 việc Trong đó:
Số việc chưa có điều kiện thi hành án: 81 việc
Số việc có điều kiện thi hành nhưng chưa thi hành: 9 việc
Số việc đang thi hành án: 123 việcTổng số tiền phải thi hành án: 1.786.722.000 đồng
Trong đó:
Số tiền phải thi hành án đã thu được: 551.973.000 đồng
Số tiền đã được chi trả: 511.206.000 đồng, trong đó:
Trang 33Chi nộp ngân sách: 375.286.000 đồngChi trả công dân: 112.721.000 đồngChi trả cơ quan, tổ chức: 23.199.000 đồng
Số tiền còn tồn quỹ: 40.767.000 đồng (gồm: tồn chitrả công dân là 3.900.000 đồng; tồn chi trả tổ chức xã hội là 5.443.000đồng; tồn tiền thu dự phí là 15.600.000 đồng; tồn tiền tang vật là15.824.000 đồng)
Số tiền thi hành án Tòa án đã ra quyết định miễn, giảm: 70.170.000 đồng
Số tiền còn phải thu: 1.164.579.000 đồng Trong đó, số tiền có điềukiện thi hành án là 295.904.000 đông, số tiền không có điều kiện thihành án là 904.675.000 đồng
Như vậy, nhìn chung, cũng như ở các địa phương khác trên cảnước, công tác THADS ở huyện Tương Dương thời gian qua đã thuđựơc nhiều kết quả to lớn, đặc biệt là kể từ khi Luật Thi hành án dân sựnăm 2008 có hiệu lực, nhưng vẫn không tránh khỏi những hạn chế, bấtcập Đây là những thách thức không nhỏ đối với cơ quan Thi hành ándân sự ở một huyện miền núi còn nhiều khó khăn như Tương Dương màcòn là gánh nặng chung của tất cả các cơ quan Thi hành án trên cả nước
và của toàn ngành Tư pháp nói chung Chính vì vậy, việc tìm ranguyên nhân của tình trạng đó để có các giải pháp nhằm khắc phụcnhững vướng mắc, hạn chế mà công tác THADS huyện đã và đang phảiđối mặt, từ đó để nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự ở TươngDương cũng như trên cả nước trong thời gian tới là vô cùng quan trọng
