Ăngghen cũng đã nói một cách không quá rằng, ông đã học tập đợc qua tácphẩm của Banzắc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nhiều hơn qua tất cả các sách của các nhà sử học, nhà kinh tế h
Trang 1Trờng đại học Vinh
Khoa ngữ văn
-@ -phạm thị bích thảo
`
Khoá luận tốt nghiệp đại học
thế giới nhân vật tha hoá trong hai tác phẩm
"ơgiêni grăngđê" và "l o gôriô" của banzắc ão gôriô" của banzắc
Chuyên ngành: văn học nớc ngoài
Vinh - 2006
Trang 2A mở đầu.
1 Lý do chọn đề tài.
1.1 Vị trí của Banzắc.
Hônôrê đờ Banzắc nhà văn hiện thực phê phán lớn nhất của nớc Pháp và
cả Tây Âu nửa thế kỷ XIX Tác giả đã để lại cho đời bộ Tấn trò đời đồ sộ với
97 cuốn trong đó phần lớn là tiểu thuyết Bộ sách đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaphản ánh một cách toàndiện xã hội t sản, tố cáo không thơng xót xã hội ấy, đã làm sống lại cả một giai
đoạn của lịch sử nớc Pháp vào nửa đầu thế kỷ XIX” và “Lão Gôriô” của Banzắc đợc đánh giá rấtcao không chỉ trong thời điểm bấy giờ khi những tác phẩm kinh điển của ôngxuất hiện mà cho đến cả ngày nay, những sáng tác của ông cũng có một vị trí tolớn trong lòng độc giả thế giới Ăngghen đã coi Banzắc là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củangời thầy của chủnghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của, ngời đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrình bày một cách tài tình nhất lịch sử xã hội Pháp” và “Lão Gôriô” của
Ăngghen cũng đã nói một cách không quá rằng, ông đã học tập đợc qua tácphẩm của Banzắc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nhiều hơn qua tất cả các sách của các nhà sử học, nhà kinh
tế học, các nhà thống kê chuyên nghiệp thời ấy cộng chung lại ” và “Lão Gôriô” của
Còn Marx, trong bộ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaT bản” và “Lão Gôriô” của đã dùng tác phẩm của Banzắc để chứng
minh cho một số luận điểm của mình, Và Ngời dự định sau này sẽ nghiên cứu
về tác phẩm của Banzắc Nhng tiếc rằng dự định đó cha đợc thực hiện thì ông
đã mất vì bệnh tật
Có thể tính sự nghiệp sáng tác của Banzắc bắt đầu từ 1821, Tuy thời kì nàytên tuổi của ông cha đợc khẳng định Nếu chia sự nghiệp sáng tác của Banzắclàm 4 giai đoạn, thì giai đoạn sáng tác thứ hai đợc đánh dấu với tác phẩm
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaNhững ngời Suăng” và “Lão Gôriô” của(1829) đã mở đầu cho hàng loạt tác phẩm u tú của
Banzắc Và từ 1830 “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaông trở thành nhà văn có tiếng tăm nhất nớc Pháp” và “Lão Gôriô” của(13;85).Banzắc đợc xem là ngời có khả năng làm việc phi thờng Ngời ta thờng nói đến
sự làm việc mời sáu giờ trong ngày của ông Những năm 30 và 40 của thế kỷXIX là những năm rực rỡ trong quá trình sáng tác của tác giả Năm 1842,Banzắc tập hợp hầu hết những tác phẩm mình đã viết hoặc dự định viết trong
một tác phẩm tổng hợp: bộ Tấn trò đời gồm 143 tác phẩm và trong thực tế đã
hoàn thành 97 tác phẩm
Một loạt tác phẩm đã ra đời trong giai đoạn này : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaGôpxếch” và “Lão Gôriô” của(1830),
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaMiếng da lừa ( ” và “Lão Gôriô” của 1831), và đặc biệt là hai tác phẩm Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của(1833) và
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của(1834) Banzắc đã tập trung lên án thế lực đồng tiền Chính đồng
tiền và danh vọng cá nhân đã huỷ hoại tâm hồn con ngời, đẩy con ngời đến chỗtha hoá, biến chất, đã gây ra những tấn bi kịch trong gia đình và ngoài xã hội, đã
Trang 3biến những tình cảm thiêng liêng nhất thành ra món hàng mua bán, biến nhữngquan hệ giữa con ngời thành “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaquan hệ tiền nong đơn thuần” và “Lão Gôriô” của.
Sự xuất hiện của tài năng Banzắc đã thu hút một khối lợng lớn các nhànghiên cứu phê bình, các cuộc hội thảo khoa học khác nhau liên quan đến nhàvăn này ở Pháp, năm 1963, Rôgiê Pierô, ngời tập hợp, sắp xếp, và chú thíchtổng hợp th từ mới xuất bản của Banzắc, nhận xét là trong số các nhà văn cổ
điển của dân tộc, tác giả Tấn trò đời đợc nghiên cứu nhiều nhất Có rất nhiều ý
kiến đánh giá khen chê khác nhau nhau giành cho nhà văn Banzắc Trong thời
gian dài trên văn đàn ngời ta thờng đề cập tới “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của vấn đề Banzắc” và “Lão Gôriô” của Giới nghiên cứu
phê bình bàn luận nhiều về hiện tợng Banzắc Tác phẩm của ông đợc dịch ranhiều thứ tiếng trên thế giới
ở Việt Nam, ngay sau khi tác phẩm của Banzắc đợc dịch sang tiếng Việt,
nó đã đợc giới nghiên cứu cũng nh độc giả đón nhận Tác phẩm của Banzắc đợc
đa vào giảng dạy trong nhà trờng phổ thông và trở thành đối tợng nghiên cứucủa nhiều nhà phê bình, lí luận
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaƠgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của tiêu biểu cho giai đoạn sáng tác thứ hai
của Banzắc, đánh dấu quá trình chuyển biến của thiên tài Banzắc và từ 1830 “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađa
Banzắc trở thành nhà văn tiếng tăm nhất nớc Pháp” và “Lão Gôriô” của(13;85) Trong đó, “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaƠgiêni
Grăngđê” và “Lão Gôriô” của đợc xem là tác phẩm u tú nhất của giai đoạn sáng tác thứ hai của
Banzắc và là một trong những tác phẩm u tú nhất của bộ Tấn trò đời Quyển
sách đã làm cho Banzắc nổi tiếng - chính tác giả cũng lấy làm thoả mãn sau khiviết xong tác phẩm này
Qua tác phẩm Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của, Banzắc muốn cho ta thấy rằng việc chạytheo lợi nhuận đã huỷ hoại tâm hồn con ngời, đã tiêu diệt những tình cảm thiêngliêng nhất nh tình cha con, vợ chồng, và biến con ngời thành ác thú Tiêu biểucho hạng ngời này là Grăngđê và Sáclơ Điều này cũng cho thấy thành công củaBanzắc trong việc khắc hoạ nhấn vật tha hoá - loại nhân vật tiêu biểu cho trào l uhiện thực phê phán
Đến “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của là bớc phát triển trong nghệ thuật tiểu thuyết của Banzắc” và “Lão Gôriô” của(11;337) “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của đánh dấu một bớc phát triển mới trong sự nghiệp
sáng tác của “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabậc thầy của chủ nghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của Banzắc Điều đặc biệt hơn nữa,
với cuốn tiểu thuyết này, lần đầu tiên Banzắc nảy ra ý nghĩ vẽ ra toàn bộ bức
tranh xã hội rộng lớn vào trong pho Tấn trò đời Tác phẩm cũng là sự tiếp tục của chủ đề xuyên suốt bộ Tấn trò đời : đồng tiền đã cớp đi mọi tình cảm thiêng
Trang 4liêng nhất, phá vỡ mọi quan hệ, đẩy con ngời rơi vào bi kịch và chính đồng tiền
đã làm tha hoá con ngời
Cần thấy rằng Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” củavà “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của là cuốn tiểu thuyết xuất
sắc của bộ Tấn trò đời Điều này cũng giải thích vì sao mỗi khi bàn về chủ
nghĩa hiện thực phê phán , về cuộc đời Banzắc, đặc biệt về những sáng tác của
ông ngời ta đều nhắc đến hai cuốn tiểu thuyết này nh những tác phẩm tiêu biểunhất Chúng luôn là những dẫn chứng sát thực để các nhà nghiên cứu lý luậnchứng minh cho luận điểm của mình
Đi sâu vào tìm hiểu thế giới nhân vật điển hình là nhân vật tha hoá trongsáng tác của Banzắc sẽ góp phần hiểu rõ t tởng cũng nh tài năng sáng tạo “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabậcthầy” và “Lão Gôriô” của của nhà văn này Đồng thời, với đề tài này chúng tôi muốn góp phần đangời đọc, đặc biệt là học sinh ở trờng PTTH yêu thích môn văn học nớc ngoàihơn
2 Lịch sử vấn đề.
H.đơ Banzắc cho đến nay vấn còn là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củavấn đề Banzắc” và “Lão Gôriô” của, tuy việc nghiên
cứu về tác giả này đã có sự thống nhất hơn trớc Banzắc không phải là thiên tài
đợc biết đến ngay từ đầu mà tên tuổi của ông toả sáng khi “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaNhững ngời
Suăng” và “Lão Gôriô” của(1829) xuất hiện dới tên thật Hônôrê đơ Banzắc Đặc biệt sau khi tác
phẩm của ông đợc tập hợp dới cái tên Tấn trò đời, đã có không ít công trình thu
hút số lợng lớn các nhà nghiên cứu phê bình trên thế giới
ở Việt Nam, ngay sau khi tác phẩm của Banzắc đợc dịch sang tiếng Việt,
nó đã đợc độc giả Việt Nam đón nhận và đã có rất nhiều công trình nghiên cứu
về Banzắc cũng nh những tác phẩm của ông
2.1. Ngời đầu tiên phải kể đến đó là tác giả Đỗ Đức Dục Đây là tác giả
có nhiều bài viết và nghiên cứu về Banzắc ngay từ buổi đầu tác phẩm của ông
đ-ợc dịch sang tiếng Việt
Với công trình “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaChủ nghĩa hiện thực phê phán” và “Lão Gôriô” của in trên tạp chí Vănhọc, số 2, 1964, bớc đầu tác giả đã có cái nhìn bao quát về chủ nghĩa hiện thựcphê phán và đã đa ra đợc những giải trình về khái niệm chủ nghĩa hiện thực phêphán Song đúng nh tên gọi của bài viết, tác giả mới dừng lại ở việc lấy sáng táccủa Banzắc – 43B1 Ngữ Văn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhà văn bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của để chứng minh chonhững luận điểm liên quan của mình Tác giả không đi sâu vào từng tác phẩm
cụ thể của Banzắc, đặc biệt là cha chú ý đến thế giới nhân vật trong các sáng táccủa Banzắc
Trang 52.2 Đến năm 1970, tác giả Đỗ Đức Dục cho đăng bài viết “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Về tiểu
, số 4, 1970 ở bài viết này, tác giả đi sâu vào thể loại tiểu thuyết – 43B1 Ngữ Văn thể loại tiêubiểu cho trào lu hiện thực phê phán ở thể loại này, các nhà hiện thực đã đạt đợcrất nhiều thành tựu, trong đó tiêu biểu là tác giả Banzắc Tác giả bài viết khẳng
định, Banzắc là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nhà tiểu thuyết lớn nhất và tiêu biểu nhất của dòng hiện thựcphê phán cổ điển Pháp” và “Lão Gôriô” của(9;29) Từ đó, tác giả đi vào khái quát đề tài và phạm viphản ánh của văn học hiện thực phê phán Đó là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của những bức tranh xã hội rộnglớn, tiểu thuyết hiện thực phê phán không thể không phản ánh trong mức độnhất định, những cuộc đấu tranh giai cấp quyết liệt giằng xé xã hội đơngthời” và “Lão Gôriô” của(9;32) Nhà phê bình này cũng khẳng định rằng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của thành công lớn nhất củatiểu thuyết hiện thực phê phán phơng Tây thế kỷ XIX là ở chỗ nó vạch trầnnhững tệ lậu của xã hội quý tộc và t sản” và “Lão Gôriô” của(9;33) Cũng nh bài viết trên, ở đây dogiới hạn vấn đề nên tác giả cũng chỉ dừng lại ở việc lấy tác phẩm của Banzắc đểchứng minh cho thành công của thể loại tiểu thuyết Tuy vậy , cả hai bài viết lànhững tiền đề đầu tiên để cho các tác giả sau này có cơ sở để đi vào tìm hiểu cácsáng tác của Banzắc
2.3 Gần gũi với chúng ta hơn là cuốn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lịch sử văn học phơng Tây” và “Lão Gôriô” của,tập 2, nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1970( tủ sách Đại học s phạm).Công trìnhbắt đầu có cái nhìn tổng thể và khá đầy đủ về Hônôrê đơ Banzắc ở Công trìnhnày, tác giả xem Banzắc là tác gia tiêu biểu nhất của văn học hiện thực phêphán Pháp thế kỷ XIX nói riêng và văn học phơng Tây lúc bấy giờ nói chung
Đặc biệt tác giả công trình đã đi vào tìm hiểu những tác phẩm tiêu biểu cho
sáng tác của Banzắc : Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô ” và “Lão Gôriô” của
Tác giả này cũng đã bắt đầu đi sâu tìm hiểu nội dung các tác phẩm đặt
trong hệ thống đề tài chung của bộ Tấn trò đời Tuy nhiên, sự phân tích tìm
hiểu trong tác phẩm mới chỉ dừng lại ở chỗ khai thác nội dung tác phẩm với tínhchất giới thiệu chung của giáo trình Vì vậy, tác giả cũng cha chú ý xem xétnhân vật ở phơng diện tha hoá Tức là cha nhìn nhận nhân vật trong quá trìnhvận động biến đổi của nó gắn nhân vật với môi trờng xã hội và chịu sự chi phốicủa hoàn cảnh Mặt khác, công trình này tác giả đề cập nhiều đến tác phẩm
Ơgiêni Grăngđê
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của mà cha chú ý nhiều tới tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô ” và “Lão Gôriô” của
2.4 Cũng cần thấy rằng, công trình nghiên cứu “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Văn học lãng mạn và
văn học hiện thực phơng Tây thế kỷ XIX” và “Lão Gôriô” của, nhà xuất bản Đại học và Trung học
chuyên nghiệp, 1981 của hai tác giả Lê Hồng Sâm và Đặng Thị Hạnh, lần đầu
tiên cả hai tác phẩm Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của và Lão Gôriô“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của đợc đề cập đến một
Trang 6cách đầy đủ hơn cả Tác giả bài viết đã đi vào quá trình phát triển và biến đổicủa một số nhân vật trong hai tác phẩm này.
Về Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của, cùng với việc đi sâu vào bi kịch của Ơgiêni – 43B1 Ngữ Vănnhân vật chính của tác phẩm, đó là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của cái bi kịch ở ngay trong cái hàng ngày,trong những quan hệ bình thờng của cuộc sống t bản” và “Lão Gôriô” của(11;330) thì tác giả cũng
đã đi vào tìm hiểu nhân vật Grăngđê Grăngđê “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nổi bật trên sân khấu và soisáng tất cả Ông ta là hiện thân của vị thần tiền, với tất cả quyền uy của thần
đó” và “Lão Gôriô” của(11;334) Tác giả bắt đầu có sự nhìn nhận nhân vật này với t cách là nhân vậttha hoá “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Banzắc đã phơi bày sự thoái hoá của Grăngđê, hậu quả của việc kinhdoanh t bản chủ nghĩa, biến thành một kẻ gần nh rồ dại( ) phát triển bản năng
và thú tính” và “Lão Gôriô” của(11;335) Tuy nhiên, tác giả mới dừng lại ở chỗ khắc hoạ tính cáchGrăngđê mà cha đi sâu vào bản chất để từ đó tìm ra nguyên nhân của vấn đề Còn về nghệ thuật xây dựng nhân vật, tác giả cũng mới chỉ ra biện phápphóng đại “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của xây dựng nhân vật Grăngđê, Banzắc sử dụng biện pháp phóng đại,cờng điệu ” và “Lão Gôriô” của(11;335)
Nếu nh nhân vật Grăngđê đợc tác giả giành khá nhiều thời lợng thì Sáclơ một trong nhng nhân vật điển hình cho sự tha hoá đợc Banzắc phản ánh thành
-công trong Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của thì tác giả bài viết mới dừng lại ở ít dòng sơ lợc
Đến Lão Gôriô“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của, tác giả đã đi vào khái quát toàn bộ tác phẩm và pháthiện ra ở tác phẩm nhiều luận điểm mới : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatác phẩm đợc cấu tạo bởi nhiều dòngchủ đề :( ) giữa các chủ đề có sự đan chéo, có mối liên quan khăng khít và mỗichủ đề cần thiết để lí giải chủ đề chung, nhất là số phận Gôriô” và “Lão Gôriô” của(11;337) Hayviệc lần đầu tiên biện pháp tái hiện đợc áp dụng Công trình cũng đã đi vào tìmhiểu các nhân vật : lão Gôriô, Vôtơranh và đặc biệt là quá trình chuyển biếntrong cuộc đời, tính cách nhân vật Ơgien đơ Răxtinhắc – 43B1 Ngữ Văn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củangời chứng kiến,theo dõi và lí giải bi kịch của lão Gôriô Điều này cũng có nghĩa là tác giả mớinhìn nhận nhân vật này trong mối quan hệ với nhân vật lão Gôriô Tuy nhiên,tác giả bài viết cũng đã bắt đầu chỉ ra sự thay đổi trong tính cách Ơgien đơRăxtinhắc, cũng sự tha hoá ở con ngời này Trong tác phẩm này tác giả cũng chỉmới dừng lại ở hai nhân vật trên mà cha chú ý tới các nhân vật khác trong tácphẩm nh hai cô con gái của lão Gôriô - những con ngời chịu sự giáo dục trựctiếp của xã hội t sản, mất hết tình ngời, dẫm đạp lên tình cảm của ngời cha
2.5 Bên cạnh những công trình nghiên cứu trên còn đề cập ít nhiều đến
tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của dới nhiều góc độ khác nhau nh :
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Banzắc – 43B1 Ngữ Văn một bậc thầy của chủ nghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của( tác giả Đỗ Đức Dục);
cuốn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Văn học phơng Tây” và “Lão Gôriô” của( phần tác giả Đặng Anh Đào viết); cuốn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ba bậc
Trang 7thầy của chủ nghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của; hay bài viết “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaH đơ Banzắc và chủ nghĩa hiện thực phê phán” và “Lão Gôriô” của( tác giả Đỗ Đức Dục)
Tuy nhiên, do cách tiếp cận từng vấn đề khác nhau nên nội dung của cáccông trình nghiên cứu các tác giả cha đề cập nhiều tới các nhân vật tha hoá
trong hai tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô ” và “Lão Gôriô” của Đặc biệt là cha có một
công trình nghiên cứu nào đi sâu vào nghiên cứu vấn đề này
3 Nhiệm vụ luận văn.
Tiếp thu những thành quả nghiên cứu của các nhà nghiên cứu đi trớc,trong đề tài này chúng tôi đặt ra nhiệm vụ đi vào khai thác thế giới nhân vật tha
hoá trong hai tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô ” và “Lão Gôriô” của Tức là phân tích,tìm hiểu nhân vật trong chiều hớng phát triển và biến đổi của nó Xây dựngnhân vật tha hoá là một thành công của văn học hiện thực phê phán cũng là mộtthành công đặc sắc trong sáng tác của Banzắc Khi đi vào thế giới nhân vật trong
hai tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của , dới con mắt lịch - sử cụ thể,
đặt nhận vật trong môi trờng xã hội để thấy đợc chiều hớng biến đổi của nhânvật, mà ở đây là sự biến đổi theo chiều hớng xấu đi, tồi tệ lên Nhân vật chịu sựchi phối của môi trờng và đi đến tha hoá
Từ nhiệm vụ này chúng tôi đi vào khai thác những khía cạnh liên quan mà
đề tài đặt ra Đó là đi vào thế giới nhân vật tha hoá trong hai tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni
Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của Mà cụ thể ở đây là các nhân vật Grăngđê, Sáclơ
(trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của), Ơgien đơ Răxtinhắc và hai cô con gái của lão Gôriô ( trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôiriô” và “Lão Gôriô” của) Từ đó đi vào tìm hiểu một số biện pháp nghệ thuật đặc
sắc đợc Banzắc sử dụng khi xây dựng nhân vật tha hoá
4 Đối tợng , phạm vi nghiên cứu.
4.1 Đối tợng nghiên cứu.
Thế giới nhân vật trong sáng tác của Banzắc rất đông đảo và mangmàu sắc rất phong phú ở đây trong giới hạn đề tài này chúng tôi chỉ đi sâu tìm
hiểu thế giới nhân vật tha hoá trong hai tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê và ” và “Lão Gôriô” của “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão
Gôriô” và “Lão Gôriô” của của Banzắc Đây là hai tác phẩm tiêu biểu và đợc xem là hai kiệt tác của
ông, thể hiện thành công của Banzắc trong việc khắc hoạ quá trình tha hoá củacon ngời Cụ thể ở đây là thông qua các nhân vật :Grăngđê, Sáclơ, Ơgien đơRăxtinhắc và hai cô con gái lão Gôriô để thấy đợc quá trình biến đổi của cácnhân vật này cũng nh thành công của thiên tài Banzắc trong việc phản ánh hiệnthực xã hội Pháp thế kỉ XIX
4.2 Phạm vi nghiên cứu.
Trang 8Với đề tài này, chúng tôi lấy hai tiểu thuyết “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của, Nhà xuất bản văn học, 2004 ( tác giả Huỳnh Lí dịch và giới thiệu) và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của, Nhà
xuất bản văn học, 1994 ( tác giả Ngô Tú dịch và giới thiệu) làm đối tợng đểnghiên cứu
5 Phơng pháp nghiên cứu.
Để đạt đợc nhiệm vụ trên, chúng tôi sử dụng tổng hợp một số phơng pháp
nhất định Do yêu cầu của đề tài là khảo sát từng nhân vật cụ thể trong hai tác
phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Ơgiêni Grăngđê ” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của, cho nên trớc hết chúng tôi sử dụng
phơng pháp đọc tái hiện Đồng thời, chúng tôi còn sử dụng tổng hợp các phơngpháp phân tích , so sánh, tổng hợp, khái quát vấn đề.
Về mặt triết học, xét trên phơng diện xã hội của nó, “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của con ngời là tổng
hoà các mối quan hệ xã hội” và “Lão Gôriô” của( Marx) Đây là quan niệm triết học về con ngời.
Quan niệm này có ảnh hởng rất lớn đến quan niệm nghệ thuật của nhà văn vềcon ngời
ở đây, ta nhìn nhận quan niệm này dới góc độ thi pháp học Đó là cách cắtnghĩa, cách lí giải, đánh giá và nhìn nhận của nhà văn về phẩm chất, nhữngnhân lực nhân tính, số phận và tơng lai của con ngời thông qua cái nhìn nghệthuật và các phơng tiện nghệ thuật đợc nhà văn sử dụng trong tác phẩm
Quan niệm nghệ thuật về con ngời là sáng tạo độc đáo của nhà văn để pháthiện, lí giải, chiếm lĩnh thế giới con ngời ở những miền cha biết tới Bởi vì, conngời là một thế giới phức tạp, đầy bỉ ẩn nhất là phần thế giới tinh thần Nghệthuật có khả năng vô tận để khai thác, khám phá thế giới con ngời trong khi các
Trang 9dạng hoạt động tinh thần khác do khả năng của chúng cho nên chúng luô bị giớihạn.
Vậy, quan niệm nghệ thuật về con ngời phải chăng là ở chỗ mức độ nóhiểu, cảm nhận và chiếm lĩnh con ngời? Cần thấy rằng, văn học ngày càng xíchlại gần con ngời hơn Con ngời đợc nhìn nhận là nhân vật trung tâm của thế giới.Vấn đề quan niệm về con ngời đã trở thành tâm điểm của các nhà nghiên cứu,phê bình văn học trên khắp thế giới Đi sâu vào vấn đề này chính là trực tiếpkhám phá một phơng diện quan trọng trong thế giới quan nghệ thuật của nhàvăn
Sự ra đời của quan niệm nghệ thuật về con ngời đã giúp cho việc nghiêncứu văn học thoát khỏi xu hớng chỉ chú ý đến phơng diện khách thể của nhânvật đợc miêu tả Cái phơng diện bao gồm ngoại hình, tính cách, phẩm chất,ngôn ngữ Quan niệm này hớng ngời ta tới khám phá, cảm thụ và biểu hiện củachủ thể sáng tạo Cũng cần thấy rằng quan niệm nghệ thuật về con ngời mangtính lịch sử Bởi vì, nó trớc hết là sản phẩm của lịch sử – 43B1 Ngữ Văn xã hội, quan hệ vớivăn học, t tởng Nghĩa là nó luôn vận động, biến đổi theo từng thời kì lịch sửkhác nhau ở từng tác giả không giống nhau ở mỗi thời kì, mỗi giai đoạn lịch
sử nhất định, có những quan niệm khác nhau về con ngời với những nét riêng
Điều này cũng sẽ dẫn đến những thay đổi trong cách lí giải, cảm thụ riêng củatừng chủ thể sáng tạo và tiếp nhận văn học, làm cho văn học có sự phát triểnphong phú, đa dạng phong cách Đây cũng chính là điều sẽ góp phần làm chovăn học có sự chuyển biến, phát triển và sự đổi mới
Về cách thức để nhà văn thể hiện quan niệm nghệ thuật về con ngời rất đadạng Nói cách khác, nhà văn có thể thể hiện t tởng của mình thông qua nhiều
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakiểu” và “Lão Gôriô” của khác nhau Nhng có thể nhận thấy rằng nhân vật là hình thức cơ bản mànhà văn sử dụng để thể hiện quan niệm về con ngời trong văn học Trong tácphẩm văn học, nhân vật là sự biểu hiện khả năng chiếm lĩnh thế giới nghệ thuật,cùng với t tởng nghệ thuật và lí tởng thẩm mĩ của nhà văn về con ngời Do nhânvật có tầm quan trọng nh vậy, cho nên nhà văn đã rất coi trọng việc xây dựngnhân vật trong quá trình sáng tạo của mình Sự ra đời của từng loại nhân vật phụthuộc vào quan niệm sáng tác của mỗi nhà văn trong từng thời kì lịch sử nhất
định
1.1.2 Quan niệm con ngời tha hoá - một phơng diện chủ yếu trong quan niệm về con ngời của nhà văn Banzắc.
1.1.2.1 Con ngời tha hoá.
Từ xa tới nay, con ngời vẫn luôn là đối tợng của hoạt động sáng tạo nghệthuật Việc quan tâm đến thế giới nghệ thuật của con ngời xã hội là đặc điểm
Trang 10chung của văn học hiện thực nói chung và tiểu thuyết nói riêng Kharapchencôcũng từng khẳng định : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của cá nhân con ngời, số phận của nó bao giờ cũng thu hút
sự chú ý của các nhà văn hiện thực phê phán, song cái quan trọng nhất trong sựmiêu tả hiện thực của họ sẽ là sự phụ thuộc số phận con ngời vào sự phát triểncủa những quan hệ xã hội, vào xã hội nói chung” và “Lão Gôriô” của
Về khái niệm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của tha hoá” và “Lão Gôriô” của cũng có những quan niệm khác nhau Các nhà triết học cũng có quan niệm riêng về vấn đề này Có ngời hiểu “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatha hoá” và “Lão Gôriô” của theo
nghĩa “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của sản phẩm do con ngời tạo ra quay trở lại thống trị con ngời” và “Lão Gôriô” của Lại có
ng-ời hiểu từ này với nghĩa : sự biến chất, sự h hỏng của con ngng-ời thờng do môi ờng , hoàn cảnh tạo nên
ở đây, chúng ta hiểu nghĩa của từ này theo cách thứ hai Đi tìm khái niệm
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của tha hoá” và “Lão Gôriô” của theo nghĩa thông thờng, phổ biến của từ này mà “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Từ điển tiếng
Việt” và “Lão Gôriô” của đã xác định : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của tha hoá nghĩa là con ngời biến chất thành xấu đi” và “Lão Gôriô” của
(12;892)
Để thấy đợc thành công của Banzắc trong phơng diện xây dựng nhân vậttha hoá, chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu hai tác phẩm tiêu biểu cho sáng tác của ông
là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaƠgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của và “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của, từ đó đi tìm lời lí giải cho vấn đề.
1.1.2.2 Quan niệm con ngời tha hoá trong sáng tác của Banzắc
Dựng lên pho Tấn trò đời với 97 tác phẩm, Banzắc tập trung vào một sốchủ đề, trong đó nổi bật và xuyên suốt là vấn đề đồng tiền và tham vọng cánhân, nó đã thu hút toàn bộ trí lực và bút lực của ông Banzắc đã có một thời kìthâm nhập thực tế, chứng kiến lịch sử nớc Pháp thế kỉ XIX để đa ra những phánquyết hết sức sâu sắc Ông cho rằng, con ngời chịu sự tác động của môi trờng xã
hội Điều này đợc ông phát biểu trong lời Tựa Tấn trò đời : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Xã hội giống nh
tự nhiên Phải chăng xã hội đã từ con ngời, tuỳ theo môi trờng hoạt động của họ,tạo nên bao nhiêu con ngời khác nhau cũng nh bấy nhiêu loại trong động vậthọc?” và “Lão Gôriô” của Đây là một cái nhìn mang tính duy vật Sự ảnh hởng của môi trờng đốivới xã hội cũng đợc ông nói rõ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacon ngời không tốt cũng không ác, nó sinh ravới bản năng và bản tính; xã hội chẳng làm con ngời đồi bại đi nh Rútxô từngnói, mà hoàn thiện con ngời, làm nó tốt lên ; nhng quyền lợi cũng phát triểnnhững khuynh hớng xấu đi của nó ” và “Lão Gôriô” của
Trong bộ Tấn trò đời, Banzắc đã dựng lên một thế giới nhân vật phong
phú, đa dạng với trên 2000 nhân vật Họ thuộc nhiều tầng lớp, thành phần xã hộikhác nhau Để đạt đợc mục đích phê phán, tố cáo xã hội t sản Pháp, Banzắc có ýthức trong việc dựng lên hệ thống nhân vật tha hoá Họ là những kẻ vì đồng tiền,vì dục vọng cá nhân hay vì một lí do nào đó không còn làm chủ đợc bản thân và
Trang 11biến chất dần Những con ngời kiểu này ta bắt gặp rất nhiều trong tác phẩm củaBanzắc Ông là ngời có cái nhìn sâu sắc và xuyên suốt mọi vấn đề đang diễn ratrong xã hội – 43B1 Ngữ Văn cái xã hội đầy rẫy sự xấu xa Những con ngời này trong tácphẩm của Banzắc nếu không đầu hàng bọn thống trị và ngả theo con đờng xu
thời bỉ ổi, bán rẻ lơng tâm nh Ơgien đờ Răxtinhắc ( trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Lão Gôriô” và “Lão Gôriô” của ) hay sa
đọa đi đến truỵ lạc rồi tử tử thảm hại nh Fabrisơ đen Đôgôn (trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaVỡ mộng” và “Lão Gôriô” của,
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaVinh hay nhục của gái giang hồ” và “Lão Gôriô” của) thì họ cũng đi tới một cuộc đời cô đơn ảm
đảm, hay trong cuộc sống cá nhân vĩ kỷ đi đến huỷ hoại mình nh Raphaen đờ
Valăngtanh (trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaMiếng da lừa” và “Lão Gôriô” của) hoặc trở thành kẻ nô lệ do chính đồng tiền của mình nh lão Grăngđê (trong Ơgiêni Grăngđê“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ” và “Lão Gôriô” của)… Tất cả các nhân vật đó Tất cả các nhân vật đó
đều bị tha hoá, biến chất Họ đều xoay quanh chủ đề: đồng tiền và tham vọng cánhân nhng sức nặng của từng nhân vật trong mỗi tác phẩm là khác nhau
1.2 Quan niệm của Banzắc về vai trò và sứ mệnh của nhà văn và văn chơng.
Xuất hiện vào nửa đầu thế kỉ XIX, khi dòng văn học hiện thực phê phán đãhình thành nhng Banzắc cũng nhanh chóng ghi tên mình vào nền văn học dântộc nói chung và văn học thế giới nói riêng Không những thế ông còn đợc xem
là đại biểu xuất sắc nhất của dòng văn học hiện thực phê phán thế kỉ XIX Vị trí
của Banzắc là rất lớn, đặc biệt là với bộ Tấn trò đời Tài năng Banzắc gắn liền
với những biến động của lịch sử Pháp thế kỉ XIX, là thời kì chế độ t bản chiếm
địa vị thống trị : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của quan hệ xã hội và đấu tranh giai cấp đi tới hình thái đơn giảnnhất mà cũng với mức sâu sắc nhất” và “Lão Gôriô” của(6;14)
Chứng kiến lịch sử xã hội Pháp , Banzắc tự nhận mình là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ngời th kí” và “Lão Gôriô” của để ghilại hiện thực xã hội đang diễn ra Ông cũng cho rằng, “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nhà văn là ngời th kítrung thành của thời đại” và “Lão Gôriô” của Tức nhà văn là ngời ghi lại những ghì đang diễn ratrong cuộc sống Tức là văn học gắn với cuộc sống, phản ánh cuộc sống Phản
ánh đời sống là thuộc tính của văn chơng Nhng sự phản ánh của nhà văn khôngphải là sự sao chép nguyên xi mà phải chắt lọc trong muôn vàn sự kiện để phản
ánh Tức là sự phản ánh trong sự sáng tạo, để phát hiện ra bản chất của đời sống
Trong bộ Tấn trò đời, Banzắc đã phơi bày trớc mắt chúng ta các hiện tợng xã
hội “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của không bỏ sót một hoàn cảnh nào, một gơng mặt nào, một tính chất nào ” và “Lão Gôriô” của Banzắc cũng rất yêu mến nhà văn tiền bối Oantơ Xcốt vì nhà văn này đãlấy chất liệu từ cuộc sống “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađã đa vào tiểu thuyết cái diệu kì và cái chân thật làcác yếu tố sử thi, đã cho thơ chen vai thích cánh với cái phong tục của nhữngngôn ngữ tầm thờng nhất” và “Lão Gôriô” của Nhng Banzắc lại không đồng tình với Oantơ Xcốtkhi hiện thực mà ông hớng đến là xã hội Anh thời Trung cổ Banzắc hớng về
Trang 12thực tế khách quan hiện tại đó là lịch sử của “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của nớc Pháp thế kỉ XIX” và “Lão Gôriô” của Khi nóitới sự phản ánh trung thành với chan lí khách quan của đời sống không thểkhông đồng thời là sự phê phán tố cáo “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaBanzắc đã trình bày lịch sử hiện thựccủa xã hội đơng thời, mà đồng thời cũng phê phán tố cáo ác liệt cái xã hội mà
ông căm ghét đó” và “Lão Gôriô” của(9;94) Banzắc cũng đã nói rõ thái độ của mình trong Tựa Tấntrò đời “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatính đồ sộ của một kế hoạch bao gồm cả lịch sử và sự phê phán xã hội,
sự phân tích những tệ lậu của nó và sự bàn luận những nguyên lí của nó, cho
phép tôi cho tác phẩm của tôi cái nhan đề là Tấn trò đời.” và “Lão Gôriô” của Mà “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatác phẩm
văn chơng là tấm gơng phản chiếu thời đại” và “Lão Gôriô” của Tức là, đời sống khi đi vào trongtác phẩm văn chơng chịu sự khúc xạ qua lăng kính chủ quan của nhà văn
Nhng chính Banzắc cũng ý thức đợc rằng quá trình từ suy nghĩ đến sự hìnhthành của tác phẩm văn học là một quá trình gian khổ, đối mặt với các thế lựcxã hội đơng thời Để nói lên đợc tiếng nói của mình đòi hỏi nhà văn phải “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củadũng
cảm” và “Lão Gôriô” của đơng đầu với nó Tác giả cũng đã tâm sự trong tác phẩm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaChị Bét” và “Lão Gôriô” của “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatừ
thai nghén tác phẩm đến thực hiện nó, nghệ sĩ phải vợt những vực thẳm ngăncách hai bán cầu nghệ thuật” và “Lão Gôriô” của, bởi thế “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađiều đáng đợc hởng vinh quang trongnghệ thuật chủ yếu là dũng cảm, sự dũng cảm mà kẻ tầm thờng không thể ngờtới” và “Lão Gôriô” của Banzắc đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củadũng cảm” và “Lão Gôriô” của đơng đầu với các thế lực đơng thời, dựng lên cả xãhội Pháp đang nhốn nháo và quay cuồng trong dục vọng của xã hội thợng lu
Ăngghen đã khen ngợi “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Banzắc, trong Tấn trò đời, bày ra cho chúng ta lịch sử
hiện thực kì diệu nhất của xã hội Pháp Tôi đã học đợc nhiều hơn ngay cả cácsách của sử gia, nhà kinh tế học, nhà thống kê chuyên nghiệp thời đó gộp lại” và “Lão Gôriô” của Banzắc không những đòi hỏi nhà văn phản ánh chân thực cuộc sống mà cònnhấn mạnh nghệ thuật phải thể hiện chân thực thực tế : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatiểu thuyết sẽ không là
gì cả nếu nó không chân thực trong từng chi tiết” và “Lão Gôriô” của Có thể thấy, Tấn trò đời
của Banzắc là một nguồn vô tận những chi tiết chân thực về ngời và vật, về cuộc
đời Ông nói rõ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabộ Tấn trò đời của tôi có địa lí của nó cũng nh gia hệ và các
gia đình của nó, những địa điểm và đồ vật, những con ngời và sự kiện của nó,cũng nh có những gia huy, những nhà quý tộc và t sản, những thợ thủ công vàcông dân tóm lại cả thế giới của nó” và “Lão Gôriô” của Và Banzắc không những muốn dừng lại
ở chỗ tập hợp tài liệu, nêu lên sự kiện Ông còn muốn đi sâu vào nguyên nhânvấn đề, tìm lí do của những sự trạng xã hội đó, khám phá cái ý nghĩa giấu bêntrong cái đám to lớn những nhân vật, dục vọng và biến cố đó” và “Lão Gôriô” của Tức là ông muốnmình không những là nhà viết “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củalịch sử phong tục” và “Lão Gôriô” của mà còn là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củalịch sử trái timcon ngời” và “Lão Gôriô” của Vì vậy, tác phẩm của Banzắc đã "đạt đến giá trị tố cáo cha từngthấy" Nhân kỉ niệm 100 năm ngày Banzắc qua đời, Pie Abraham trân trọng
Trang 13“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacảm ơn Banzắc, ngời đầu tiên ở Pháp đã xác định đợc với những chi tiết cực kìchính xác, với sự minh mẫn cực kì sắc sảo căn bệnh chúng ta vẫn đau “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabởi vì bộmấy xã hội, đặc biệt là bộ máy tiền tài, không hề thay đổi ở Pháp từ Banzắc đếnngày nay” và “Lão Gôriô” của.
Chơng 2:
Thế giới nhân vật tha hoá trong tác phẩm
“ giêni Grăngđê Ơgiêni Grăngđê ” và “Lão Gôriô” của Banzắc.
2.1 Grăngđê - Từ một bác phó thùng đến tên t sản hám vàng, keo kiệt một cách độc ác.
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của(1833) là câu chuyện về ngời con gái ơgiêni “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacó khảnăng tuyệt vời để làm vợ, làm mẹ, nhng lại không chồng, không con, khôngthân thích” và “Lão Gôriô” của Cuộc đời ngời con gái này đầy đau khổ, buồn tủi Bi kịch của nàng
có nguyên nhân trực tiếp từ ngời cha của mình và ngời em họ Sáclơ Mà đi vàonguyên nhân sâu xa thì chính đồng tiền đã gây nên bi kịch cuộc đời nàng Bêncạnh hình ảnh ơgiêni, tác giả tập trung khắc họa hình tợng Grăngđê là một điểnhình đặc sắc cho sự tha hoá của con ngời dới môi trờng xã hội Tác giả đã dùngnhiều thời lợng để nói về nhân vật này khiến cho nhiều ngời nhầm tởng đây lànhân vật trung tâm của tác phẩm.Tác giả dựng lên “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhân vật Grăngđê nổi bậttrên sân khấu và soi sáng tất cả Ông ta là hiện thân của vị thần hiện đại duynhất mà ngời ta tín ngỡng - vị thần Tiền, với tất cả quyền uy của thần đó” và “Lão Gôriô” của
Câu chuyện đợc băt đầu tại một thị trấn nhỏ - thị trấn Xômuya và thu hẹpkhông gian trong gia đình một ngời thợ đóng thùng trớc kia, nay là lão Grăngđê,
đã trở thành một ngời giàu có, là một kẻ khao khát vàng vô hạn độ Tác giảkhông miêu tả cuộc sống trớc đây của ngời thợ đóng thùng cũng nh không đisâu vào miêu tả quá trình giàu lên của Grăngđê mà chỉ giới thiệu qua về việcGrăngđê đã gặp vận may rồi phất Là một ngời thợ thủ công, Grăng đê đã ngoilên hàng ngũ t sản với nhiều thủ đoạn khác nhau Thờ kỳ cách mạng và nhữngnăm nội chiến là dịp để Grăng đê xây dựng cơ nghiệp Trớc đây “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaông Grăngđê -các cụ còn có ngời gọi là bác Grăngđê, nhng các cụ đó đã tịch đi nhiều -
Trang 14khoảng năm 1789 chỉ là một bác phó cả đóng thùng làm ăn khá giả, biết đọc,biết viết, biết tính” và “Lão Gôriô” của.(1;30) Banzắc miêu tả quá trình hình thành tài sản củaGrăngđê với những chi tiết chính xác lịch sử Ngoài việc năm 40 tuổi Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacới con gái một ông lái gỗ giàu” và “Lão Gôriô” của (1;30) còn là việc mua “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagiá rẻ nh cho khôngnhững cánh đồng nho đẹp nhất” và “Lão Gôriô” của của Nhà Chung do Chính phủ cộng hoà bán đấugiá đến việc cho vay nặng lãi, đầu cơ Tất cả đều xuất phát từ lịch sử nớc Pháplúc bấy giờ Nh vậy, lịch sử làm giàu của Grăngđê gắn bó mật thiết với thực tếnớc Pháp những năm sau cách mạng 1789.
Nhng giờ đây bác phó thùng hiện lên dới con mắt của ngời dân Xômuya “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakhông ai không tin chắc rằng ông Grăngđê có một kho riêng, một hầm kín chứa
đầy tiền vàng mà đêm đêm ông vào ngắm với những khoái cảm vô bờbến” và “Lão Gôriô” của(1;33) Của cải của Grăngđê không ai có thể hình dung, ớc lợng đợc.Grăngđê giàu lên một cách chóng vánh nhng không còn tự nhiên nữa Mà đó làcả một quá trình bóc lột để đầu cơ của Grăngđê với nhiêu thủ đoạn khác nhau:
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaở cái tỉnh Xômuya này, dễ không ai không bị những vuốt thép trơn bóng của
ông ta cấu xé” và “Lão Gôriô” của (1,34) Vì vậy mà, “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhìn ông ta đi qua không ai là không cảmthấy vừa thán phục, vừa kính nể, khiếp sợ” và “Lão Gôriô” của(1,34) Có lẽ cái “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakhiếp sợ” và “Lão Gôriô” của là nhiềuhơn cả!
với mục đích làm tiền, Grăngđê đã không từ bất kì một cách thức, thủ
đoạn nào để bóc lột, dù gián tiếp hay trực tiếp Nh việc lợi dụng cách mạng đểlàm giàu, chiếm hữu ruộng đất phát mại và đầu cơ, bịp bợm trong giới tài chính
và thơng mại đến chỗ độc ác một cách tàn nhẫn nh đẩy cháu đi xa, để vợ chếthay hành hạ con gái Banzắc đã chứng minh quá trình tích lũy đậm máu củagiai cấp t sản ở giai đoạn đầu của chủ nghĩa t bản
Trong xã hội lúc bấy giờ, đồng tiền chính là thứ nguyên liệu thiêu đốt tấtcả và vì đồng tiền đã đảo lộn tất cả Nh chúng ta cũng biết, không phải đến thế
kỷ XlX, đến Banzắc vấn đề đồng tiền mới đợc đề cập đến Trớc đó, Sêcxpia đã
lên án đồng tiền một cách gay gắt Với một loạt tác phẩm nh “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaNgời lái buôn
thành Vơligiơ” và “Lão Gôriô” của hay “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaÔtenlô” và “Lão Gôriô” của đồng tiền hiện lên với đầy đủ quyền lực của nó
và làm đảo lộn mọi giá trị đạo đức, luân lí Môlie cũng không kém phần sâu sắc
khi viết về đồng tiền Qua “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão hà tiện” và “Lão Gôriô” của, đặc biệt là qua vở hài kịch “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaTáctuýp” và “Lão Gôriô” của.
Song nếu đồng tiền trong các sáng tác của Sêcxpia và Môlie mới chỉ làm chongời ta khinh ghét thì đồng tiền trong sáng tác của Banzắc đã trở thành một lựclỡng đáng sợ Đồng tiền ở Banzắc là động lực cho mọi cuộc đấu tranh Nó quyết
định mọi sự thắng lợi trong cuộc đời, không ai có thể kháng lại sức tàn phá ghêgớm của nó Mọi ngời trong gia đình Grăngđê cũng nh trong thị trấn nhỏ
Trang 15Xômuya đều bị cuốn vào guồng máy đó mà đồng tiền là động lực, là chấtnguyên liệu đốt cháy trong chiếc động cơ xã hội đó.
Cả cuộc đời Grăngđê chỉ có một ý nghĩ là làm tiền! Một mục đích: làmtiền! Hắn không biết gì, không bết ai ngoài công việc làm giàu Y chỉ làm thểnào để đa về càng nhiều vàng càng tốt và chỉ có vàng mới làm cho y vui Chonên “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađợc món gì ông cũng chuyển hoá ra vàng, ra bạc” và “Lão Gôriô” của(1;239)
Bớc đờng tích luỹ của cải đã phát triển trong con ngời Grăngđê lòng khaokhát vàng và thói keo kiệt một cách cực đoan Đối với Grăngđê, vàng là tất cả,
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagiác quan Grăngđê tập trung vào một vật tợng trng cho dục vọng của ông ta
Ông ta chỉ nghiện có một điều là có vàng và đợc nhìn vàng” và “Lão Gôriô” của(1;228) Vì vậy màGrăngđê sẵn sàng quy đổi tất cả ra vàng, từ những thứ vật chất có thể quy đổi đ-
ợc đến những đồ vật tinh thần nh vật kỷ niệm, và đến ngay cả những tình cảmthiêng liêng nhất nh tình cha con, vợ chồng cũng đợc ông quy thành vàng
Đồng tiền trong tay Grăngđê luôn biến đổi để làm lợi cho gia sản của Y
Đối với lão “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatiền cũng sống, cũng nhốn nháo nh con ngời, nó cũng đi, cũng lại,cũng đổ mồ hôi, cũng sinh sôi nảy nở” và “Lão Gôriô” của(1;208) Hãy nhìn cách lão tính toán đầysắc sảo khi phá những cây Bạch Dơng để trồng cỏ vì “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacứ trồng hai ngàn Bạch D-
ơng thì bốn mơi năm sau bán cha đến năm vạn Thế là lỗ” và “Lão Gôriô” của Và ông chỉ trồng một
ít cây Bạch Dơng mà là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrồng chúng phía bờ sông, chúng ăn màu mỡ của Nhànớc thôi” và “Lão Gôriô” của Hay cách lão cùng mụ Nanông đa tiền đi trong đêm để đa về “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của bằnggiá khoán công khố, số tiền cần thiết để mua phiếu thực lợi” và “Lão Gôriô” của(1;160) Cái đángnói ở đây lá hành động lén lút trong đêm tối của Grăngđê Mọi tính toán củaGrăngđê đều bí mật đối với mọi ngời xung quanh Hay việc lão Grăngđê lừa ng-
ời dân Xômuya để bán những thùng nho với giá cực đắt Những tính toán mamãnh đó luôn thờng trực trong con ngời y
Tất cả những thủ đoạn xảo trá đó lại đợc che đậy dới một con ngời có giọngnói lắp ở những nơi cần thiết Đây là một kinh nghiệm sống còn mà Grăngđê đãhọc đợc sau một lần bị vấp ngã! Cứ gặp vấn đề gì quan trọng ông lại “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagiả vờ nóilắp” và “Lão Gôriô” của để “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của làm cho ngời ta tin đó là tật tự nhiên” và “Lão Gôriô” của(1,145) Kinh nghiệm nàyGrăngđê học đợc từ một ngời Do Thái mà ông Grăngđê “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của dù tinh ranh rất mực,ngày xa cũng có một lần, ông ta mắc lừa một ngời Do Thái” và “Lão Gôriô” của(1,145) Để dẫn đếnviệc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Grăngđê đã kí cái bản hợp đồng duy nhất làm cho ông ta hối tiếc trongsuốt đời hoạt động thơng mại của mình” và “Lão Gôriô” của Sau lần đó dù có thua thiệt về tiền nh-
ng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của chung quy, Grăngđê cảm ơn ngời Do Thái đã dạy cho ông ta cái thuật làmcho đối thủ sốt ruột, khiến đối thủ mải lo phát biểu cái ý kiến của ông ta màquên bẵng cái ý định ban đầu của chính họ” và “Lão Gôriô” của(1,146) Điều này cho thấy Grăngđê
Trang 16luôn có ý thức về những thủ đoạn của bản thân Không gì có thể vợt ra khỏivòng kiểm soát của Grăngđê.
Đồng tiền có sức mạnh vạn năng! Grăngđê hơn ai hết biết rõ sức mạnhcủa đồng tiền, đã dùng chính cái dục vọng ấy để sai khiến những dục vọng Chỉdùng có cái bánh vẽ gia tài của mình mà điều động, dật dây cả một bọn quý tộc
võ biền, quan toà, cố đạo chạy nh chong chóng xung quanh mình “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaGrăngđê ấymới chính thật là hình ảnh tơng lai, hình ảnh trung tâm trong thế giới t bản chủnghĩa” và “Lão Gôriô” của(1,15) Cả thế giới quay cuồng dới chân Grăngđê Hay nói đúng hơn là
đang quay cuồng dới đồng tiền của ông ta Tất cả đều thể hiện sự xảo quyệt, mamãnh của tên t sản này Đó là con ngời “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacũng nh tất cả những ngời biển lẫn, ông
ta luôn thấy thèm muốn đánh một nớc bài gì với lũ ngời để lùa tiền của chúngmột cách hợp pháp Buộc đợc ngời ta đem nộp cho mình” và “Lão Gôriô” của(1;137) Sự sống của
ông ta là ở những đồng tiền vàng Điều này thể hiện rõ qua đôi mất hám vàngcủa Grăngđê ở chỗ này tác giả thấy “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrong con mắt của Grăngđê cũng lấp lánh
ánh sắc của đồng tiền vàng” và “Lão Gôriô” của, còn ở chỗ khác “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamắt ông ta sáng quắc lên “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakhiSáclơ đa cho Grăngđê xem một nắm đồ vàng Điều này làm cho ông ta quên hếtmọi thứ để “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaxoè bàn tay rộng hứng cả khối vàng” và “Lão Gôriô” của(1,184) Dục vọng lớn nhất củaGrăngđê lại cũng chính là đồng tiền: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaai là ngời không có dục vọng, mà có dụcvọng gì trong xã hội không giải quết bằng tiền” và “Lão Gôriô” của(1;137)
Tởng rằng khao khát tiền, hám tiền “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacó tiền mới sung sớng, khôngtiền thì bánh vẽ” và “Lão Gôriô” của sẽ làm cho gia đình Grăngđê có một cuộc sống đầy đủ, hạnhphúc Nhng ngợc lại, càng giàu lão càng keo kiệt Đây lầ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamột ngời keo kiệt” và “Lão Gôriô” của
nh khẳng định của nhà nghiên cứu Phaghê Nghĩa là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamột ngơì rất sống, sốnghơn nhân vật của Môlie, sống với đầy đủ chi tiết, luôn luôn sống và không là,không bao giờ là ngời keo kiệt khác” và “Lão Gôriô” của(1;16) Cuộc sống của gia đình không phảichi tiêu gì “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của ông Grăngđê không bao giờ mua bánh, mua thịt” và “Lão Gôriô” của Tất cả đều donhững ngời tá điền đem nộp cho ông hàng tuần Tự tay ông mỗi sáng đi phátbánh cho cả nhà Và dờng nh lợng thức ăn đã đợc định sẵn dù gia đình có thêmngời ăn Cho nên, bao giờ ông cũng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaấn định thực đơn trong ngày một cách sítsao” và “Lão Gôriô” của(1;98) Cái kho lơng thực chỉ có một chìa khoá duy nhất do ông cất giữ.Tính keo kiệt của lão thật kì lạ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacái gì cũng muốn dè xẻn cho đến cả cử
động” và “Lão Gôriô” của(1;37) Banzắc dùng khá nhiều chi tiết giàu sức biểu hiện để khắc hoạ tínhcách, thói keo kiệt của Grăngđê Ông có cả “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabiển vàng” và “Lão Gôriô” của vậy mà ngôi nhà ôngchìm ngập trong bóng tối Chi tiết Grăngđê mang cây nến độc nhất trong phòngkhách ra để chữa cầu thang, mặc cho khách đến chơi lần mò lối vào qua ánh lửa
lò sởi Hay việc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacha bao giờ ông chồng ấy đa cho bà quá sáu Phơrăng để tiêu
Trang 17vặt” và “Lão Gôriô” của(1,52) Với Grăngđê, mọi ngời trong gia đình cũng nh những việc làm của ylàm sao đừng tiêu tiền là đợc Mọi việc tốt nhất là không nên làm nếu nó buộclão phải chi tiền con việc gì không mất tiền thì làm Ngay cả cái chết của em traimình ông cũng không cho để tang vì sợ tốn tiền Cái đề nghị của con gái lão làxin bố đợc để tang cho chú đã làm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaGrăngđê kêu lên: cứ vẽ chuyện để tiêu tiền
đi” và “Lão Gôriô” của(1;130) Mang tiếng là ngời có nhiều tiền, giàu có nhất vùng, vậy mà ngôinhà của Grăngđê lạnh ngắt, tối sẫm, không ánh đèn, ánh lửa Grăngđê khôngcho thắp đèn vì sợ tốn tiền Cho nên, mọi hoạt động của gia đình từ việc tiếpkhách, ăn cơm, may vá của vợ con và ngời hầu đều diễn ra ở phòng khách vàxoay xung quanh một ngọn đèn Còn ơgiêni muốn đan tặng mẹ chiếc áo thìphải nói dối cha để có đèn
Không những thế , con ngời này còn mang đầu óc gia trởng Tất cả mọihoạt động , mọi sự chi tiêu trong gia đình đều do lão quản lí Và cuộc sống của
vợ con hắn dờng nh bị nhấn chìm dới quyền lực của hắn Grăngđê không baogiờ nghe ai, mà luôn bắt ngời khác phải làm theo mình Grăngđê dõng dạctuyên bố: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatừng này tuổi đầu, có lẽ tôi cũng biết nên c xử thế nào chứ! Tôikhông muốn con gái tôi hay bất cứ ai phải dạy bảo tôi cái gì” và “Lão Gôriô” của(1;129) Ngời vợcủa ông thực ra là một ngời nô lệ trong tay ông: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabà Grăngđê thì nghỉ ngơi, ănuống, đi lại, nhất nhất đều làm theo ý muốn của chồng” và “Lão Gôriô” của(1;179) Không ai biết là
bà Grăngđê có một vị trí nh thế nào đối với lão Grăngđê Bởi “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaông Grăngđê đãbiến bà vợ thành ngời nô lệ hoàn toàn, nhng khi có việc mua bán, ông lại mạng
bà ra làm một bình phong vô cùng tiện lợi” và “Lão Gôriô” của(1;37) theo kiểu “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatôi cha quyết địnhgì đợc vì cha có ý kiến nhà tôi” và “Lão Gôriô” của(1;37)
Song nét tính cách nổi bật nhất ở Grăngđê vẫn là lòng hám vàng Hám vàng
đã trở thành một phạm trù lẽ sống Và sâu sắc hơn, Banzắc hơn là từ phạm trù lẽsống đã chuyển thành phạm trù tình cảm, hám vàng đã trở thành vấn đề tìnhcảm Cái gì đã trở thành phạm trù tình cảm thì nó sâu sắc vô cùng Vàng trởthành nguồn sống, là vật giải trí của Grăngđê Giờ phút yên ả nhất sau nhữnggiờ lao động mệt mỏi Grăngđê tìm đến với vàng Ông giành cho đồng tiền niềm
u ái nhất Ông đa nó ra ngắm nghía, nói chuyện với nó và coi nó nh một tìnhnhân “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamắt lão thấy vàng thì nh hổ đói” và “Lão Gôriô” của Không những thế, lão còn coi vàng nhmột chất kích thích làm tiêu cơm:
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Đem vàng của con ra đây cho cha xem thử nào!
- Ôi rét lắm!Chúng ta ăn cơm thôi.(Lời Ơgiêni)
- Vậy thì khi ăn xong nhé! Nh thế càng dễ tiêu cơm” và “Lão Gôriô” của(1;206)
Trang 18Có lẽ không còn tìm đợc niềm đam mê nào hơn thế nữa! Một điều dễnhận thấy là Grăngđê chỉ vui vẻ, tơi cời, hát hò sau khi đã thu đợc những mối lợikhổng lồ Còn những thứ khác không làm Grăngđê bận tâm Bởi vậy, khi thấyGrăngđê vui vẻ, hát hò là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củalòng hai mẹ con thắt lại” và “Lão Gôriô” của(1;207) Thật đáng sợ khi
Ơgiêni nói với ông “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củavàng của con không còn nữa” và “Lão Gôriô” của Ngay lập tức một thái độphản kháng không bình thờng xảy đến “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaGrăngđê chồm lên nh con ngựa nghetiếng đại bác nổ bên tai” và “Lão Gôriô” của(1;208) Tâm tính của Grăngđê thay đổi nhanh chóngkhi đề cập tới đồng tiền – 43B1 Ngữ Văn sự thay đổi một cách đột ngột
Cái sâu sắc hơn ở Grăngđê là hám vàng đã trở thành tôn giáo Grăngđê vốn
là một kẻ ngoại đạo Trên đời lão chỉ thờ một đức chúa duy nhất: Vàng ! Nhữnggiờ phút cuối cùng của cuộc đời “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamắt Grăngđê dán lên mấy đồng Lui vàng” và “Lão Gôriô” của.Vàng luôn là niềm quan tâm duy nhất và là sự quan tâm đặc biệt của lão Có lẽnhững gì lão có thể làm đợc vào lúc cuối đời là nhìn những đồng tiền vàng rồimơ màng và chết Số phận ngời vợ đã chết vì lòng hám vàng và thói keo kiệtcủa lão cũng không làm động lòng trắc ẩn ở lão Hay số phận của ngời con gái
đáng thơng sống trong sự cô đơn và sự bủa vây của bọn quý tộc rình mồi kiakhông làm ông bận tâm Tác giả chụp cận cảnh hình ảnh “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhững lúc ông mở đ-
ợc cặp mắt thu tóm tất cả những sinh lực còn sót lại trong ngời thì lập tức ôngquay về nhìn cánh cửa buồng chất đầy vàng bạc của ông’(1;240) Nỗi lo mấtvàng luôn thờng trực trong ông dù ông không còn sống đợc bao nhiêu nữa, nótrở thành niềm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakinh sợ” và “Lão Gôriô” của khiến ông “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củahỏi con, giọng lạc đi” và “Lão Gôriô” của:
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của- Các cái bị còn đấy không?
Ơgiêni đáp:
- Tha cha, còn ạ
- Phải canh giữ vàng! Đem vàng để trớc mặt cha đi!” và “Lão Gôriô” của
Đến phút cuối cùng Grăngđê cũng chỉ khao khát có vàng và đợc thấyvàng Cơn nghiện vàng - sự cố gắng cuối cùng đã giết chết lão Grăngđê: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaKhicha sứ đến rửa tội cho ông, cặp mắt ông đã chết đờ từ lâu bỗng sáng lên lúc nhìnthấy cây thánh giá, đôi đèn, cái lọ nớc thánh bằng bạc ông nhìn chằm chặp vàonhững thứ ấy và chóp mũi ông động đậy lần cuối khi ông cố đạo đa cây thánhgiá mã vàng kề môi để ông hôn hình đức Giêsu thì ông vùng lên một cáchkhủng khiếp để chụp lấy cây thánh giá Sự gắng sức cuối cùng này đã làm cho
ông kiệt sức” và “Lão Gôriô” của(1;240)
Nh vậy, cuộc đời Grăngđê,đồng tiền vàng không chỉ là dục vọng mà còn là
lẽ sống và cao hơn vàng dã trở thành tình cảm và cao hơn nữa vàng đã trở thànhtôn giáo của lão Nói cách khác,Y sống thì mê vàng, lúc giãy chết cũng vì vàng,
Trang 19vàng là tất cả cuộc đời, tất cả linh hồn của Grăngđê Vàng gắn với sự sống vàcái chết của lão.
Điều đặc biệt ở đây, Banzắc đã phơi bày sự thoái hoá biến chất củaGrăngđê, hậu quả của việc kinh doanh t bản chủ nghĩa Chính lòng hám vàng vàthói keo kiệt đã giết chết mọi tình cảm trong con ngời lão Đồng tiền đã khônglàm “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaấm lại” và “Lão Gôriô” của cõi lòng con ngời nh Grăngđê lầm tởng Đồng tiền t bản đã làmcho tâm hồn Grăngđê lạnh giá Đối với Grăngđê, vợ lão chỉ tồn tại trong tâm trílão nh một cái vốn Vì tiền, vì sợ tốn kém mà lão đã để cho ngời vợ phải chếtdần, chết mòn Khi biết “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabệnh tình bà Grăngđê trầm trọng” và “Lão Gôriô” của thì Grăngđê cũng lonhng nỗi lo phải chạy chữa tốn kém tiền bạc đã chiếm hết tâm trí ông Điều đólàm cho lão hốt hoảng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của- Cái ấy có tốn tiền lắm không? Có cần nhiều thuốcthang không?(1;233) Ông còn có nỗi lo lớn hơn đó là nếu bà vợ chết thì toàn bộcủa cải của bà sẽ chuyển sang cho con gái ông Vì vậy mà “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaông ta thành tâmcầu nguyện cho bà sống” và “Lão Gôriô” của(1;233) Thì ra ông chăm sóc vợ không phải vì thơng
vợ mà chỉ vì sợ mất quyền thừa kế của cải, vì “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabà Grăngđê mà chết thì vấn đềthừa kế làm ông chết đi đợc” và “Lão Gôriô” của(1;233) Con ngời này đã bị vàng làm cho nguộilạnh tâm hồn trở thành độc ác và tàn nhẫn
Còn ngời con gái của lão cũng có số phận không khác gì mấy so với ngời
mẹ của mình Con gái lão đối với lão chỉ là một kẻ thù, nó sẽ thừa hởng gia tàicủa mẹ nó Vì vậy mà giữa hai bố con đã diễn ra một cuộc trao đổi cha từng có– 43B1 Ngữ Văn ngời con gái nhờng lại quyền thừa kế gia tài của mẹ cho bố mình Khi thoảmãn đợc mong ớc lão vô cùng sung sớng: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaCon ơi! thật là con đẻ ra cha Conlàm thế là con trả nợ sinh dỡng cho cha Cha con ta không nợ nần gì nhau nữa.Công việc làm ăn thì phải nh thế Đời là một công việc làm ăn thôi” và “Lão Gôriô” của( 1;237).Grăngđê chỉ cần có thế Với ông, con cái mang nợ sinh thành và chỉ có tiền mớitrả đợc nợ sinh thành ấy
Vì tiền, Grăngđê đã làm tan nát trái tim con trẻ, dập tắt tình yêu thuỷchung, trong trắng ở ngời con gái của mình Grăngđê không cần biết Ơgiêni
đang nghĩ gì và đang cần gì? Chỉ vì nàng cho ngời yêu và cũng là ngời cháu củaGrăngđê những đồng tiền vàng mà Ơgiêni đã dành dụm dợc để giúp Sáclơ cóchút vốn sang ấn Độ mu sinh lúc khó khăn mà cha nàng đã nhốt nàng , chỉ chonàng ăn bánh mì và uống nớc lã suốt mấy tháng ròng Những tình cảm thiêngliêng nhất nh tình cha con , tình yêu đều bị giết chết bởi vì tiền Ơgiêni - ngờicon gái đáng thơng cũng không thoát khỏi sự bủa vây đó của đồng tiền Bi kịchcủa nàng là bi kịch do đồng tiên gây nên
Trang 20Thực ra không phải Grăngđê không yêu vợ, thơng con Ông đã lăn lộn lao
động cực nhọc vì vợ con, quan tâm tới sinh nhật của con gái, vợ ốm ông cũnghoảng lên Nhng với lão tình cảm đối với đồng tiền còn lớn hơn nhiều Vàchính thứ tình cảm này đã chiếm mất tình cảm đối với vợ con Vì vậy màGrăngđê trở thành ngơi chồng, ngời cha độc ác, tàn nhẫn Chính tình cảm đốivới vàng quá lớn nên nó đã át đi tất cả và xem thờng tất cả
Cũng chính dục vọng đối với đồng tiền đã làm cho tâm hồn Grăngđê chaisạn và lạnh giá Ông không thấy đau lòng trớc tình cảm của con gái, càng khôngthấy mủi lòng trớc cái chết của em mình Khi thấy Sáclơ khóc cha , Grăngđêmỉa mai “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củathật cái thằng thanh niên này chẳng đợc tích sự gì, hắn chú ý ngời chếthơn tiền bạc” và “Lão Gôriô” của(1;121) Cái mà Grăngđê chú ý và quan tâm cho Sáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaông cảmthấy nh thơng hại Sáclơ khi nghĩ rằng anh chàng không còn một xu dính túi” và “Lão Gôriô” của Chính vì sự mất mát lớn này - mất mát tiền bạc, theo Grăngđê, nên ngay lập tức
ông đã phủ nhận mối quan hệ máu thịt với Sáclơ : “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaSáclơ không là gì với chúng
ta hết, nghe cha? Hắn không một xu dính túi, cha hắn vỡ nợ” và “Lão Gôriô” của(1;122).Vì tiền,Grăngđê đã dẫm đạp lên tất cả, kể cả tình anh em ruột thịt cũng không còn có ýnghĩa gì đối với ông ta
BanZắc đã khắc hoạ quá trình tha hoá của Grăngđê với những chi tiết chânthực Chính đồng tiền mà lão kiếm đợc đã làm biến chất con ngời lão Grăngđêlàm chủ một gia sản khổng lồ, nhng chính lão bị gia sản đó điều khiển, biếnthành một kẻ gần nh rồ dại Lòng tham vô hạn độ đã phá huỷ ở Grăngđê nhữngtình cảm thiêng liêng, tự nhiên của con ngời, phát triển bản năng và thú tính ởlão
Ta thấy, tác giả nhiều lần có ý so sánh Grăngđê với loài vật Lão “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củavừagiống một con Hổ, vừa giống một con Trăn, biết cách nằm, thu mình lại rìnhmiếng mồi rất lâu và nhảy ra vồ đúng lúc, há mõm túi tiền ra nuốt chửng một
đống vàng, xong lại nằm im nh con Trăn đang tiêu hoá, thản nhiên, lạnh lùng ,
có cách thức” và “Lão Gôriô” của(1;33-34) Hay cách lão “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Grăngđê nhảy đến vồ lấy bộ đồ vàng nhcon cọp vồ một em bé ngủ” và “Lão Gôriô” của (1;229), mắt lão lúc nào cũng thao láo nh “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của mắt rắnthiêng trong thần thoại” và “Lão Gôriô” của, dân Xômuya không ai không bị “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhững móng théptrơn bóng” và “Lão Gôriô” của của lão cấu xé một lần Khi nghe Ơgiêni nói “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củavàng của con khôngcòn nữa” và “Lão Gôriô” của thì “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của Grăngđê chồm lên nh con ngựa nghe tiếng dại bác nổ bêntai” và “Lão Gôriô” của(1;208)
Không phải ngẫu nhiên tác giả lại so sánh Grăngđê với loài vật Lòng hámvàng đã làm giảm mất tình ngời và tăng phần thú tính, bản năng trong lão.Grăngđê nhìn tất cả mọi điều từ quan điểm lợi nhuận , mọi hành đông đều bóc
Trang 21lột tàn bạo, độc đoán của một kẻ có ý thức về quyền lực của mình khi từ dụcvọng chuyển thành lẽ sống, chuyển thành tình cảm và tôn giáo Tác giả thể hiện
đợc Grăngđê vừa có tính chất bản năng , bản năng với nghĩa: đó là sự mù quáng
đến quên mất lẽ đời, quên cả chính mình vừa là kẻ độc ác Thông qua hình tợngnày, tác giả đã mô tả đợc sự biến chất của con ngời trớc đồng tiền Từ bản năng
đã biến Grăngđê thành một kẻ độc ác
2.2 Sáclơ - đứa con của xã hội t sản.
Banzắc vốn là nhà văn hết sức sâu sắc và triệt để trong thái độ phê phánxã hội lúc bấy giờ Vì vậy, ông không dừng lại ở việc xây dựng lên hình tợngGrăngđê Bởi, Grăngđê chỉ mới tiêu biểu cho quá trình tích luỹ t bản của giaicấp t sản quý tộc ở giai đoạn đầu Khi những tên t sản nh Grăngđê vừa ngãxuống đã có những tên t sản mới trỗi dậy Lực lỡng sau này có quá trình bóclột , quá trình làm giàu tinh vi và độc ác hơn Trong bức tranh “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacuộc sống tỉnhlẻ” và “Lão Gôriô” của Xômuya, Sáclơ là hình ảnh bổ sung trọn vẹn cho tính cách Grăngđê , làmsống lại cả một thế giới thực tại Xây dựng hình tợng sáclơ , tác giả thể hiệnquan điểm cho rằng quá trình tích luỹ t bản đã huỷ hoại tâm hồn con ngời, đacon ngời tới chỗ tha hoá , đồi bại
Nếu nh Grăngđê đợc tác giả thu hẹp phạm vi phản ánh chủ yếu ở thị trấnXômuya thì sáclơ đợc mô tả qua hai thời kì : thời kì ở Xômuya và thời kì ở ấn
độ Đây cũng là quá trình đi liền với sự giàu lên một cách nhanh chóng là sựbiến chất thành con ngời khác của y
Sáclơ vốn là con một chủ ngân hàng Cha của Y là victo Ănggiơ GruyômGrăngđê Nh vậy, sáclơ khi sinh ra đã thuộc tầng lớp quý tộc, sống ở Pari Khinói đến sáclơ cũng cần chú ý đến cuộc sống vơng giả của y ở Pari Ngay từnhững năm tháng thanh niên khi còn sống ở Pari, y đã tiếp xúc với xã hội t sản,tiếp xúc với đồng tiền Nh lời cha sáclơ đã ái ngại, lo lắng khi ra đi để lại đứacon của mình đơn độc trên cõi đời này: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatội ngiệp thằng bé ! Quen sống cảnh xahoa sung túc, nó cha từng trải những nỗi túng nghèo thiếu thốn” và “Lão Gôriô” của(1;79) Vì vậy
mà khi về Xômuya “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của chàng đem theo tất cả những thứ lăng nhăng của một tay
ăn diện” và “Lão Gôriô” của (1;68) Tuy nhiên, bản thân hắn cha tham gia vào bất kì một hoạt độngkiếm lãi nào, hắn chỉ là một tay ăn chơi khét tiếng ở Pari Vì thế mà hắn vẫn còn
là một con ngời bình thờng, có tình cảm, biết khâm phục, biết đau khổ và yêu
đ-ơng
Đến Xômuya, khi biết tin bố chết, sáclơ đã rất đau khổ Khi nghe Grăngđêbáo tin “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của cha cháu nguy lắm” và “Lão Gôriô” của thì sáclơ đã thét lên với mụ Nanông “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađi dặn ngựatrạm cho tôi ngay” và “Lão Gôriô” của(1;120) Sáclơ muốn phóng thật nhanh về Pari với cha Nhng
Trang 22khi nghe tin cha đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatự tử bằng súng lục” và “Lão Gôriô” của thì “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củachàng khóc oà lên” và “Lão Gôriô” của Một cảm giác
đau đớn mất ngời thân đến đột ngột làm cho Sáclơ không kìm nổi cảm xúc, bởiSáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củahãy còn ở cái tuổi mọi tình cảm bộc lộ ra một cách hồn nhiên” và “Lão Gôriô” của(1;120)
Đó là những cảm xúc bình thờng của con ngời Con ngời thờng cảm thấyđau
đớn, mất mát khi ngời thân mình không còn Sáclơ cũng đang là con ngời nhvậy
Không những đau đớn, Sáclơ còn tỏ ra rất hối hận vì đã không giúp đợc gìcho cha “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaGiá cha tôi nói cho tôi biết sự thua lỗ thì tôi cùng ông chung lng gópsức xoay xở cho tai qua nạn khỏi rồi” và “Lão Gôriô” của(1;126) Chàng đã nghĩ đến danh dự củagia đình và nghĩ đến chuyện sau này nếu có tiền thi chuộc lại danh dự cho dòng
họ Cũng chính lúc Sáclơ gặp hoạn nạn, những đau khổ đã làm cho Sáclơ cảmnhận đợc tình cảm từ Ơgiêni, cảm thấy thân thiết gắn bó với con ngời và cảnhvật nơi đây Tình yêu của họ đã nảy nở trong hoàn cảnh cần sẻ chia, thông cảmcho nhau Đó là tình cảm chân thật, không gì vụ lợi Ơgiêni đã chăm sóc , chia
sẻ, động viên khi Sáclơ đau buồn Và Sáclơ đã đón nhận tình cảm chân thành đó
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacàng đau khổ Sáclơ càng thấy tâm tình của họ êm ái, mặn mà và nhận ra mốithông cảm thắm thiết của đôi tâm hồn tù túng, một phen đợc tự do bay lợn trongbây trời tự nhiên của họ, bầu trời khổ đau” và “Lão Gôriô” của(1;140) Sáclơ đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củalấy làm cảm động” và “Lão Gôriô” củatrớc sự chăm sóc của bà bác và ngời chị họ cũng chính từ lòng cảm động đó
mà giờ đây “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrớc mắt chàng Ơgiêni hiện lên rực rỡ trong một vẻ đẹp riêng biệt ,
và từ đây, chàng sinh ra kính phục cái phong độ thực thà mà hôm qua chàng chếnhạo” và “Lão Gôriô” của(1;140) Trong tình cảnh đau khổ của mình, Sáclơ hiểu và so sánh nhữngtình cảm mà chàng nhận đợc ở bà bác và cô chị với xã hội Pari mà Sáclơ đãsống Sáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabiết rằng trong hoàn cảnh hiện nay của chàng, nếu ở Pari, chàngchỉ gặp những con ngời thờ ơ, ghẻ lạnh” và “Lão Gôriô” của(1;140) ở Xômuya này nói riêng cũng
nh xã hội pháp nói chung, lúc bấy giờ , những tâm hồn nh Ơgiêni và mẹ củanàng là một trong những “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củangoại lệ kì khôi” và “Lão Gôriô” của Những con ngời có “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacốt cách cao
thợng” và “Lão Gôriô” của này là “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamột trong những gơng mặt trong trẻo hiếm hoi của Tấn trò đời” và “Lão Gôriô” của
(4;333) Sáclơ thấy thân thiện và cảm mến Ơgiêni , mà nguyên nhân “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củacó lẽ cảnh
gia biến cũng đẩy chàng đén với nàng” và “Lão Gôriô” của Chính gia biến này đã đa họ xích lạigần nhau và cảm mến nhau: “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củasự khốn cùng san bằng mọi đẳng cấp” và “Lão Gôriô” của Giờ đây
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaƠgiêni và Sáclơ nói với nhau , thông cảm với nhau chỉ bằng đôi mắt” và “Lão Gôriô” của(1;143)
Nh vậy, Sáclơ cha mất hết khả năng cảm nghĩ nên hắn đã tha thiết yêu
Ơgiêni Trớc khi Sáclơ sang ấn độ làm ăn, họ đã thề ớc và trao lại cho nhaunhững kỉ vật tợng trng cho tình yêu của họ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagiữa hai ta, tiền bạc không có ýnghĩa gì hết, phải không chị?” và “Lão Gôriô” của(1;175) Tình yêu, sự lu luyến của họ tởng nh
Trang 23không có gì làm chia lìa đợc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagiọng Sáclơ nồng nàn, chứng tỏ mối tình củachàng sâu sắc” và “Lão Gôriô” của(1;187) Hắn đã làm cho Ơgiêni tin ở tình yêu của mình “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaanh mãimãi yêu em” và “Lão Gôriô” của Nh vậy, chính “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củahoạn nạn đã làm cho bà Grăngđê, Ơgiêni và Sáclơxích lại gần nhau Ngay cả mụ Nanông cũng thông cảm với họ mà khôngbiết” và “Lão Gôriô” của(1;180).
Thế nhng tất cả đã thay đổi và lời hứa bây giờ chỉ còn là lời hứa Thứ tìnhyêu mà Ơgiêni tin tởng và đợi chờ ở Sáclơ giờ chỉ con là bánh vẽ Mọi chuyệngiờ đây đã không còn nh trớc, khi Sáclơ sang ấn độ
Sang ấn độ, Sáclơ biến chất dần Ngay lập tức lao vào làm giàu bằng bất
cứ giá nào Khác với ông bác của mình còn mang dấu vết của một ngời từ tầnglớp dới ngoi lên, suốt ngày ở ngoài đồng chăm nom cánh đồng nho, đồng cỏ,trông coi công việc của tá điền thì Sáclơ hoàn toàn ngợc lại Trên con đờng làmgiàu, Sáclơ làm những việc hiện đại hơn Để đạt đợc ý định “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamột ngày kia sẽ táihiện ở Pari trong cảnh phú quý lộng lẫy, và chiếm lấy một địa vị hắn đã từ đórơi xuống ngày xa” và “Lão Gôriô” của(1;249) Để đạt đợc mục đích đó, Sáclơ đã làm tất cả từ việccho vay nặng lãi đến việc buôn ngời Con ngời giờ đây lại là một món hàng mà
là thứ hàng hoá đặc biệt dễ vỡ bỡ Hắn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabuôn ngời Trung Hoa, ngời da đen, tổyến, trẻ con, nghệ sỹ; hắn cho vay nặng lãi một cách đại quy mô” và “Lão Gôriô” của(1;249) Khicha trực tiếp nhúng tay vào kiếm tiền thì tiền chỉ là phơng tiện để ăn chơi, cònkhi ở ấn độ, khi hắn đã lao vào kiếm tiền thì tiền trở thành mục đích và độngcơ cao nhất của hắn Và đồng tiền đã biến hắn ta thành kẻ khác Sáclơ đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củalănlóc qua nhiều xứ sở, chung đụng với nhiều hạng ngời, nhìn thấy phong tục ở cácnơi trái ngợc nhau, t tởng của Sáclơ đã biến đổi hẳn và trở thành hoàinghi” và “Lão Gôriô” của(1;249) Vì vậy , giờ đây hắn không có ý niệm nhất định về chính nghĩa vàphi nghĩa” và “Lão Gôriô” của(1;249) Sáclơ chính là tiền thân của Nuyxanhgien, là loại ngời hãnhtiến nh Raxtinhắc và cũng là mầm mống của tầng lớp t sản hãng lớn, bọn quýtộc tài chính “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củadới thời Lui Philíp” và “Lão Gôriô” của
Chạy theo đồng tiền và chìm đắm trong dục vọng đã làm cho “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatim hắnlạnh đi, cô lại và khô cằn” và “Lão Gôriô” của(1;249) Sang ấn độ, cùng với hoạt động kiếm tiền -dới mọi hình thức, Sáclơ còn chìm đắm trong dục vọng với “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củagái da đen, datrắng, lai, Chà và, vũ nữ Ai cập, những đêm trác táng ” và “Lão Gôriô” của(1;250) Hắn đã sốngchung đụng với đủ loại ngời Đồng tiền và dục vọng đã giết chết dần con ngờihắn, biến hắn trở thành một con ngời khác mất hết nhân phẩm và bản tính ngời.Giờ đây Sáclơ từ một công tử Pari chỉ biết ăn chơi đã trở thành “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatay gian thơng” và “Lão Gôriô” củalăn lộn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củachỗ nào cũng có thể hoạt động không mệt mỏi, táo tợn, tham lam màkhông ngại” và “Lão Gôriô” của(1;250) Bởi mục đích cuối cùng của Sáclơ cũng là đồng tiền, để
Trang 24làm giàu Sáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakiên quyết làm giàu bất chấp thủ đoạn” và “Lão Gôriô” của, để đạt đợc mục đíchcủa mình Cũng nh ông bác của mình, bởi “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củadòng máu Grăngđê không chảy hoàitrong mạch hắn, không phụ sự nghiệp hắn” và “Lão Gôriô” của Hắn đã thành công “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaSáclơ xây dựngcơ đồ một cách rực rỡ và chóng vánh” và “Lão Gôriô” của(1;250) Cũng chính mục đích làm tiền đó
mà giờ đây “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củahắn trở thành tàn nhẫn, chăm bẵm làm tiền” và “Lão Gôriô” của Ngoài tiền ra hắnkhông biết có ai và không nhớ tới ai
Chính việc chạy theo đồng tiền “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củachăm bẳm làm tiền” và “Lão Gôriô” của và chìm đắm trongdục vọng đã xoá nhoà hình ảnh cô chị họ ở Xômuya trong kí ức hắn Hắn cònkhông thừa nhận Ơgiêni là họ hàng nữa Ơgiêni giờ đây “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củachẳng còn gì trong timcũng chẳng ở trong kí ức hắn” và “Lão Gôriô” của(1;250) Giờ đây “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrong công việc kinh doanh củahắn, nàng chiếm vẻn vẹn cái cơng vị một ngời chủ nợ đã cho hắn vay sáu nghìnPhơrăng” và “Lão Gôriô” của(1;250)
Đáng sợ hơn khi Sáclơ về nớc! Ngay lập tức hắn đã gửi th từ chối mốitình đối với Ơgiêni - ngời đã hơn bảy năm trời chờ đợi hắn trong vô vọng, đểcho cuộc đời trôi qua trớc sự bủa vây của bọn quý tộc ở Xômuya Và hắn đãkhông quên gửi trả món tiền ( cả vốn lẫn lãi ) mà Ơgiêni đã trao cho hắn bằngtất cả tình cảm chân thành, thắm thiết Hắn đã từ chối tình cảm của Ơgiêni vìnghĩ rằng nàng không có gì, để cới một cô gái khác vì danh vọng Bởi vì, vớiSáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củangời đàn bà ấy làm cho Sáclơ say khớt danh vọng” và “Lão Gôriô” của(1;253)
Cũng khác với ông bác Grăngđê của mình, Sáclơ là một kẻ không chỉ hámtiền mà hắn còn khao khát danh vọng Mục đích của hắn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaquyết tâm làm đủ mọicách để đạt cái địa vị cao sang mà bà mẹ vợ ích kỉ đã hé cho hắn thấy” và “Lão Gôriô” của(1;254).Hắn đã không ngần ngại khi viết th cho Ơgiêni và nói rõ lí do từ chối mối tìnhvới nàng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatrong hôn nhân ái tình là ảo tởng Ngày nay, kinh nghiệm ở đời chotôi biết là cần phải tuân theo tất cả những tập quán xã hội và muốn kết hôn, phảithoả mãn tất cả những ớc lệ mà xã hội thợng lu đòi hỏi” và “Lão Gôriô” của(1;257) Vậy, cái “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaớc lệxã hội” và “Lão Gôriô” của mà hắn nói đó là gì? Phải chăng đó là tiền tài và chức tớc - thứ mà Sáclơ
đã giám đạp đổ tất cả, dẫm lên tất cả để đạt cho bằng đợc Sáclơ đã bỏ rơi
Ơgiêni, chạy theo một cô gái quý tộc khác vì theo hắn “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakết duyên với cô ta sẽmang lại cho tôi một cái tên, một cái tớc, một chức danh hầu danh dự của nhàvua và một địa vị rực rỡ nhất” và “Lão Gôriô” của(1;258)
Sau khi đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaxây dựng cơ đồ một cách rực rỡ và chóng vánh” và “Lão Gôriô” của cũng là lúcSáclơ quên mất trách nhiệm của mình đối với gia đình, với ngời cha quá cố củamình Danh dự của gia đình giờ đây không có nghĩa lí gì đối với hắn Bởi Y đã ýthức đợc rằng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củakhi ngời ta có mời vạn Phơrăng thực lợi thì cha ngời ta khôngbao giờ là ngời vỡ nợ” và “Lão Gôriô” của Đây chính là uy thế và sức mạnh của đồng tiền! Sáclơ đã
Trang 25phủ nhận trách nhiệm một cách nhanh chóng “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaviệc của cha tôi không phải làviệc của tôi( ) Tôi đổ mồ hôi ra chắt bóp đợc ngót hai triệu không phải là đểvứt lên đầu những chủ nợ của cha tôi” và “Lão Gôriô” của(1;255) Sáclơ đã “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatính toán” và “Lão Gôriô” của để làm sao
có thể đa về đợc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củanhững cái lợi về sau” và “Lão Gôriô” của Vì vậy những tình cảm thiêng liêngnhất nh tình cha con, tình thân, tình yêu cũng trở thành vô nghĩa đối với Y
Một quảng đời bôn ba không dài so với đời ngời, Sáclơ đã thành công sovới ý định ban đầu Sáclơ đã giàu lên một cách nhanh chóng và số tiền mà hắn
có không thể nào ớc đoán đợc Nhng cũng nh Grăngđê cuối cùng Sáclơ cũng bịxã hội đồng tiền chinh phục, huỷ diệt.Sáclơ đã tha hoá, thay đổi và rơi vào con
đờng sa đoạ
Điều này có nguyên nhân từ chính con ngời Sáclơ, từ môi trờng xã hội màSáclơ đã sống Nh ban đầu chúng ta đã nói, sáclơ là con một nhà t sản hạng lớnnên ngay từ đầu hắn đã tiếp xúc với xã hội đồng tiền Tuy cha trực tiếp nhúngtay vào hoạt động kiếm tiền nào nhng từ hồi còn thanh niên, Sáclơ đã là một kẻ
ăn chơi Việc Sáclơ ăn diện với đủ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamốt” và “Lão Gôriô” của lả lớt của chàng trai Pari hay việc hắnyêu cô gái quý tộc đã có chồng là Annét chứng tỏ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaSáclơ vẫn là một đứa con củathành phố Pari, phong tục Pari và chính tay Annét đã tập cho chàng thói quentính toán trong bất cứ việc gì, làm cho trí chàng già cỗi mặc dù mặt mũi trẻtrung” và “Lão Gôriô” của(1;166) Xã hội Pari mà Sáclơ đã sống, mọi ngời đối xử với nhau vì tiền
Và một khi không còn tiền thì mọi ngời xa lánh, “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củathờ ơ, ghẻ lạnh” và “Lão Gôriô” của Xã hội Parilúc bấy giờ, giai cấp t sản chỉ ăn chơi trác táng và làm sao có thể kiếm đợc nhiềutiền và không từ bất kể một thủ đoạn nào Khi còn là con gia đình quý tộc cỡlớn, cha bị thất thế, Sáclơ chỉ biết ăn diện và sống vơng giả Bấy giờ Sáclơ vẫn làmột con ngời bình thờng, cha làm hại ai Nhng bây giờ đối mặt với song giócuộc đời, là ngời mất tất cả, tay trắn ra đi, không còn đợc “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củatạo điều kiện” và “Lão Gôriô” của đểSáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củahởng mọi thú vui trong cảnh phú quý” và “Lão Gôriô” của nữa Đi tìm nguyên nhân sâu xacủa vấn đề này, ta sẽ dễ dàng nhận ra Sáclơ “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađã chịu sự giáo dục kinh khủng củacái xã hội thợng lu” và “Lão Gôriô” của(1;166) ở cái xã hội mà “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củamuốn nhận xét đúng, phải nhấctúi tiền của bạn mỗi buổi sáng xem thử nặng nhẹ” và “Lão Gôriô” của(1;166) Việc ngày nay Sáclơrơi vào sự tha hoá, sa đoạ về phẩm chất, tâm hồn không có gì khó hiểu và khógiải thích Y chính là con đẻ của xã hội t sản Chỉ có điều sự sa đoạ đó xảy rasớm hay muộn và mức độ nó nh thế nào mà thôi
Nh vậy, ở đây tác giả đã hoàn thiện sự phát triển của t bản ở cả hai thờikì:thời kì sơ khai và thời kì phát triển Sáclơ tiêu biểu cho quá trình thứ hai của
chủ nghĩa t bản Mặt khác, so với Juyliêng Xoren trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaĐỏ và đen” và “Lão Gôriô” của của
Xtăngđan, cuối cùng Sáclơ đã đợc thành công, giàu sang và có địa vị nhng đổi
Trang 26lại Y lại mất rất nhiều, mất đi phẩm giá con ngời ở đây, Banzắc muốn nói rằng:khi chạy theo lẽ sống đồng tiền thì anh sẽ mất đi phẩm chất, phải tự huỷ hoại l-
ơng tâm, tự bán rẻ tâm hồn của mình Nếu trong Xtăngđan, nhân vật của ôngcòn cỡng lại đơc, còn tỉnh ngộ ra trớc sức cám dỗ của đồng tiền, thì ở Banzắc,nhân vật của ông không thể cỡng lại nỗi trớc ma lực của đồng tiền Sáclơ đã thahoá Bởi “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củađiều này làm cho sáng tỏ vì sao ở thời đại ta hơn ở thời đại nào hết,tiền tài ngự trị pháp luật, chính trị và phong tục” và “Lão Gôriô” của(1;132) Ngòi bút Banzắc đã rấttriệt để khi đi sâu vào phê phán việc chạy theo đồng tiền và dục vọng đã làmcho con ngời tha hoá, biến chất Chính ở điểm này đã nâng Banzăc trở thành
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củabậc thầy của chủ nghĩa hiện thực” và “Lão Gôriô” của
2.3 Ơgien đơ Raxtinnhắc - một kẻ hãnh tiến, trợt dốc trên con đờng rơi xuống vũng bùn của xã hội t sản.
Nếu nh “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaƠgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” của đợc tác giả giới hạn phạm vi miêu tả trong một gia đình và một thị trấn nhỏ Xômuya thì đến “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gôriô” và “Lão Gôriô” của phạm vi phản
ánh đợc mở rộng ra cả thủ đô Pari mà nhìn bên ngoài tởng rằng không có gì
đáng nói Banzắc không muốn dừng lại ở việc mô tả các hậu quả của quá trìnhbiến đổi con ngời, xã hội mà cái tham vọng lớn của ông là đi tìm bản chất củavấn đề Qua viêc dựng lên bi kịch của ngời cha bị các con ruồng bỏ khi ôngkhông còn tiền, Banzắc đã phơi bày bản chất xấu xa của xã hội thực tại ở đó ,những tình cảm, quan hệ thiêng liêng nhất nh tình cha con tởng chừng nh khôngthể phá vỡ nổi cũng bị khuất phục trớc đồng tiền Tất cả đợc Banzắc lôi ra ánhsáng để lên án, phê phán, phủ nhận
Trong “Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củaLão Gô riô” và “Lão Gôriô” của, tác giả đã dựng lên một thế giới nhân vật đông đảo
với mọi hạng ngời thuộc nhiều tầng lớp xã hội khác nhau Họ tập hợp lại ở quántrọ bà Vôke - một quán trọ trung lu thuộc vào loại tồi tàn nhất của thành phốPari Có thể nói, quán trọ Vôke là một góc thu nhỏ đợc vén lên sau búc màn Parihoa lệ Những con ngời ở đây có đủ thành phần: sinh viên, công chức, thơng gia,quý tộc phá sản, tù khổ sai vợt ngục Đối lập với nó là thế giới thợng lu quỳ tộcvới những bữa tiệc thâu đêm, xa hoa
Giữa thế giới đủ màu sắc đó, Ơgien đơ Raxtinhắc - một sinh viên nghèo,
“Ơgiêni Grăngđê” và “Lão Gôriô” củangời quý tộc trẻ tuổi không tài sản mà bố mẹ gửi lên Pari với nhiều hi vọng
nh-ng ít tiền bạc” và “Lão Gôriô” của(8;128) là nh-ngời chứnh-ng kiến, theo dõi và lí giải tất cả nhữnh-ng câuchuyện đang xảy ra
Rơi vào giữa thành phố Pari, ngay từ đầu Răxtinhắc đã có điều kiện thâmnhập và quan sát cả hai môi trờng, có khả năng đánh giá, nắm bắt ý nghĩa hoàncảnh Là chàng thanh niên nghèo từ miền Nam lên thanh phố Pari trọ học - sống