Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa mác lê nin (phần thứ nhất) ở trường cao đẳng tài nguyên và môi trường miền trung

Cơ sở lý luận của việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin phần thứ nhất theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh v

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

Hoàn thành luận văn khoa học này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy giáo hướng dẫn khoa học: TS Bùi Văn Dũng đã chỉ bảo và hướng dẫn tôi tận tình trong suốt quá trình thực hiện.

Xin cảm ơn sự dạy dỗ chu đáo, tận tình của các Thầy giáo, Cô giáo trong và ngoài khoa Khoa Giáo dục Chính trị - Trường Đại học Vinh.

Xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi của Nhà trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung cùng các đồng nghiệp và các anh (chị) sinh viên đã cùng tôi thực hiện đề tài này.

Cuối cùng xin chân thành cảm ơn sự động viên, chia sẻ của bạn bè, gia đình, người thân đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn của mình.

Nghệ An, tháng 12 năm 2011

Tác giả

Mai Ngọc Uyên

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC SỬ DỤNG

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG

NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN (PHẦN

THỨ NHẤT) Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG TÀI NGUYÊN VÀ MÔI

TRƯỜNG MIỀN TRUNG THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH

CỰC HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN

10

1.1 Cơ sở lý luận của việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng

dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần

thứ nhất) theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên 101.2 Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng

dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần

thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung

theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên 29

Chương 2: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ

THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ

CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở

TRƯỜNG CAO ĐẲNG TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG MIỀN

TRUNG THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP

Chương 3: QUY TRÌNH VÀ GIẢI PHÁP SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ

THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ

CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN (PHẦN THỨ NHẤT) Ở

TRƯỜNG CAO ĐẲNG TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG MIỀN

TRUNG THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC HỌC TẬP

3.1 Quy trình sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng

phát huy tính tích cực học tập của sinh viên 793.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả việc sử dụng CNTT trong

giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin

(phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền

Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên 92

E PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BGD&ĐT: Bộ Giáo dục và Đào tạo

CNTT&TT: Công nghệ thông tin và truyền thông

HS – SV: Học sinh – Sinh viên

Multimedia: Công nghệ truyền thông đa phương tiện Networking: Công nghệ mạng

nghệ thông tin (CNTT) Công nghệ thông tin đã góp phần quan trọng cho việctạo ra những nhân tố năng động mới, cho quá trình hình thành nền kinh tế trithức và xã hội thông tin.

Sử dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ở các nớc phát triển đợc phổbiến từ lâu Sự phát triển của trình độ khoa học - kỹ thuật đã làm thay đổinhanh, mạnh toàn bộ diện mạo của nền giáo dục thế giới trên các phơng diệntừ: cách dạy, cách học, cho đến cả đối tợng học và ngời dạy Công nghệ thôngtin đem lại cho nền giáo dục hiệu quả to lớn và đầy đủ điều kiện cơ sở đểchúng ta khẳng định vai trò, vị trí và xu thế tất yếu của nó trong tơng lai.Chính vì vậy, UNESCO đã đa ra chủ đề về đổi mới phơng pháp dạy học bằngCông nghệ thông tin vào chơng trình thế kỷ XXI

Công nghệ thông tin mở ra triển vọng to lớn trong việc đổi mới các

ph-ơng pháp và hình thức tổ chức dạy học Những phph-ơng pháp dạy học theo cáchtiếp cận kiến tạo, phơng pháp dạy học theo dự án, dạy học phát hiện và giảiquyết vấn đề càng có nhiều điều kiện để ứng dụng rộng rãi Các hình thức dạyhọc nh dạy học đồng loạt, dạy theo nhóm, dạy cá nhân cũng có những đổi mớitrong môi trờng công nghệ thông tin và truyền thông, chẳng hạn, cá nhân làmviệc tự lực với máy tính, với Internet, dạy học theo hình thức lớp học phân tánqua mạng, dạy học qua cầu truyền hình Nếu trớc kia ngời ta nhấn mạnh tớiphơng pháp dạy sao cho học sinh nhớ lâu, dễ hiểu, thì nay phải đặt trọngtâm là hình thành và phát triển cho học sinh các phơng pháp học chủ động.Nếu trớc kia ngời ta thờng quan tâm nhiều đến khả năng ghi nhớ kiến thức

và thực hành kỹ năng vận dụng, thì nay chú trọng đặc biệt đến phát triểnnăng lực sáng tạo của học sinh Nh vậy, việc chuyển từ “lấy giáo viên làmtrung tâm” sang “lấy học sinh làm trung tâm” sẽ trở nên dễ dàng hơn

Sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế đất nớc cùng với yêu cầu côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc đã trở thành đòn bẩy trong quá trình đổi mớiphơng pháp dạy và học trong tất cả các bậc học, ngành học của nền giáo dục

và đào tạo ở nớc ta Cụ thể, trong Nghị quyết TW2 khoá VIII (12 - 1996) khẳng

định: “Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyềnthụ một chiều, rèn luyện thành nếp t duy sáng tạo của ngời học Từng bớc ápdụng các phơng pháp tiên tiến và phơng tiện hiện đại vào quá trình dạy - học,

đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh, nhất là sinhviên đại học” [15; 41] Chỉ thị 58 CT/TW của Bộ Chính trị [2], Quyết định

81/2001/QĐ - TTg của Thủ tớng chính phủ và Chỉ thị 29/2001/CT – BGD&ĐTcủa Bộ trởng Bộ Giáo dục và Đào tạo với mục tiêu tăng cờng giảng dạy, đào tạo

và ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành Giáo dục và Đào tạo Xuất phát

từ nhu cầu thực tế trên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Chỉ thị Về tăng cờng

giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2008 2012

– ; đồng thời lấy năm học 2008 - 2009 là “Năm học đẩy mạnh ứng

dụng CNTT trong giáo dục - đào tạo ,” qua đó, góp phần nâng cao nhận thức về

vai trò của công nghệ thông tin trong tiến trình CNH, HĐH Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Phát triển giáo dục và đào tạo cùng

với phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu … Đổi mới căn bản Đổi mới căn bản

và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội” [18; 77] Sựxác định rõ vai trò của CNTT trong giáo dục và đào tạo tất yếu sẽ lập ra một bớcchuyển cơ bản trong quá trình đổi mới nội dung chơng trình, phơng pháp, hìnhthức giảng dạy và quản lý giáo dục trong các nhà trờng ở nớc ta hiện nay

Trong thực tiễn giảng dạy các môn lý luận Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí

Minh nói chung và môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác –

Lênin nói riêng, việc giảng dạy không chỉ dừng lại ở cung cấp tri thức mà hơn

thế phải hình thành cho sinh viên t duy lý luận để lý giải, xử lý những vấn đềthực tiễn đặt ra Nhất là phần thứ nhất (Thế giới quan và phơng pháp luận triết

học của chủ nghĩa Mác - Lênin) môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác – Lênin mang tính lý luận khái quát hoá và trừu tợng rất cao, do vậy,việc truyền thụ tri thức học phần này cho sinh viên thật không đơn giản

Trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung nằm trên địa bànthị xã Bỉm Sơn thuộc tỉnh Thanh Hóa, phía Bắc giáp với tỉnh Ninh Bình, phíaNam giáp huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá Nhiệm vụ chính trị của nhà trờng

là chuyên đào tạo các chuyên ngành liên quan đến môi trờng, địa chính, trắc

địa, sinh viên của trờng rất phong phú về vùng miền cho nên điều kiện họctập, trình độ nhận thức còn nhiều cách biệt, còn nhiều hạn chế Qua thực tế,quá trình học tập của sinh viên trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miềnTrung cho thấy: sinh viên còn lệ thuộc vào giáo viên, cha tích cực trong họctập, điều đó đã ảnh hởng không nhỏ đến mục tiêu giáo dục và đào tạo Mặtkhác, thực tế giảng dạy phần thứ nhất (Thế giới quan và phơng pháp luận triết

học của chủ nghĩa Mác - Lênin) môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác – Lênin ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung cho

thấy giáo viên sử dụng phơng pháp truyền thống là chủ yếu, cha tận dụng đợc

u thế của công nghệ thông tin trong giảng dạy nên cha phát huy đợc tính tíchcực học tập của sinh viên, cha cung cấp đợc kiến thức sâu rộng về lý luậncũng nh thực tiễn trong quá trình dạy học

Xuất phát từ những vấn đề cấp thiết trên tôi chọn đề tài: Sử dụng công

nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên làm đề tài luận

văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trên thế giới, việc sử dụng CNTT nh một phơng tiện dạy học trong cáctrờng học đợc các nớc rất quan tâm, đặc biệt là các nớc có nền kinh tế pháttriển; sử dụng CNTT trong quá trình dạy học đã trở thành yếu tố không thểthiếu; vì nó ảnh hởng rất lớn đến đến chất lợng học tập của sinh viên cũng nhnăng lực của giảng viên Thông qua việc sử dụng CNTT trong hoạt độnggiảng dạy đã tạo nên những đột phá trong hoạt động học tập, kích thích đối t-ợng học theo hớng phát huy tính tích cực

ở nớc ta có một số công trình, đề tài nghỉên cứu về sử dụng công phơngtiện, thiết bị hiện đại vào dạy học Đại học, Cao đẳng nh: tác giả Nguyễn Duy

Bắc, 2004, Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn học

Mác-Lênin và T tởng Hồ Chí Minh trong trờng đại học, Nxb Chính trị quốc gia [1];

Thái Duy Tuyên (2010), Phơng pháp dạy học truyền thống và đổi mới, Nxb Giáo dục Việt Nam Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2002, Kỷ yếu hội thảo khoa học

về đổi mới phơng pháp giảng dạy, học tập môn triết học Mác - Lênin trong các trờng Đại học toàn quốc [3]; Dự án Việt – Bỉ, 2006, Dạy và học tích cực

– Tài liệu bồi dỡng giáo viên tiểu học và trung học cơ sở các tỉnh miền núi phía

Bắc Việt Nam, Hà Nội, [11]; PGS TS Đoàn Minh Duệ 2009, Phơng pháp

nghiên cứu khoa học chuyên ngành chính trị – Bài giảng cho học viên cao học và cán bộ quản lý giáo dục, Vinh [12]; Tác giả Dơng Minh Đức (2007),

Đổi mới dạy học các môn khoa học Mác - Lênin và T tởng Hồ Chí Minh trong các trờng đại học, cao đẳng ở Việt Nam, Nxb Đại học S phạm, Hà Nội [20];

Tác giả Phó Đức Hoà – Ngô Quang Sơn (2008), ứng dụng công nghệ thông

tin trong dạy học tích cực, Nxb Giáo dục, Hà Nội [22]; Tác giả Nguyễn Ngọc

Quang (1989), Lý luận dạy học đại cơng, Trờng cán bộ quản lý Giáo dục Trung

-ơng I, Hà Nội [31]; Tác giả Phạm Viết Vợng (2000), Ph-ơng pháp lý luận

nghiên cứu khoa học, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội [40]; các tài liệu của Hội thảo về phơng pháp giảng dạy và học tập môn triết học Mác - Lênin trong các trờng đại học tổ chức tại Hải Phòng tháng 11- 2002 Các công trình này chủ

yếu đề cập đến các vấn đề chung về phơng pháp giảng dạy đối với bậc Cao

đẳng, Đại học nh: Các phơng pháp giảng dạy tích cực, phát huy tính tích cực,sáng tạo, độc lập của học sinh – sinh viên trong quá trình học tập, nghiên cứukhoa học

Một số công trình, đề tài, hội thảo lại chủ yếu đề cập đến việc sử dụng

các phơng tiện trong quá trình dạy học nh: Hội thảo quốc tế lần 2 về Công“

nghệ thông tin và truyền thông giáo dục đào tạo” đợc tổ chức tại Hà Nội,

nhiều báo cáo trong các tạp chí, tập san khoa học của các trờng Đại học Sphạm Hà Nội, Trờng Đại học Vinh, Trờng Đại học S phạm Thành phố Hồ ChíMinh, Trờng Đại học S phạm Huế đã nêu các kết quả nghiên cứu về đổi mớiphơng pháp dạy học và ứng dụng CNTT trong dạy học

Thời gian vừa qua cũng đã có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộcũng nh các hội thảo về đổi mới phơng pháp dạy học và ứng dụng CNTT tronggiảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin và T tởng Hồ Chí Minh nh: Tài liệu

tập huấn về Huấn luyện về phơng pháp s phạm (PPSP) theo dự án VAT của úc;

Lê Huy Hoàng (2008), Tài liệu tập huấn về Sử dụng phơng tiện kỹ thuật và

công nghệ trong dạy học đại học, Hà Nội [23]; … Đổi mới căn bản Các công trình khác đã công

bố có thể kể đến là: ứng dụng các phơng tiện hiện đại vào dạy học triết học

Mác- Lênin ở trờng cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Nghệ An, luận văn của Thạc sĩ

Nguyễn Khánh Ly (2008) [28]; Sử dụng phơng tiện dạy học hiện đại vào giảng

dạy môn Chủ nghĩa xã hội khoa học ở trờng Chính trị Trần Phú – Hà Tĩnh,

(2009), luận văn của Thạc sĩ Bùi Thị Nhung [30] … Đổi mới căn bản

Có thể nói, các công trình trên đã đề cập đến vai trò của việc ứng dụngcông nghệ trong quá trình giảng dạy ở một số trờng cụ thể nh luận văn của

Thạc sĩ Nguyễn Khánh Ly, luận văn của Thạc sĩ Bùi Thị Nhung, nhng nếu gắn

với trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung thì cha thể thực hiện

đợc do điều kiện của nhà trờng Đồng thời, từ những khía cạnh góc độ khácnhau, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu về việc sử dụng công nghệ thông tinvào các phơng pháp dạy học khác nhau, nhằm nâng cao hiệu quả của dạy học;nhng vấn đề sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy phần thứ nhất (Thế

giới quan và phơng pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác - Lênin) môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin cha có nhà khoa học nào

đi sâu nghiên cứu một cách cụ thể vấn đề này Do đó, chúng tôi mạnh dạnnghiên cứu vấn đề này mong muốn đóng góp một phần vào việc nâng cao hiệu

quả chất lợng, hiệu quả giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ

nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng

miền Trung

Những công trình khoa học trên là cơ sở quan trọng để chúng tôi đisâu nghiên cứu đề tài sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trờng

Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng phát huy tính tíchcực học tập của sinh viên

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nâng cao hiệu quả của việc sử dụng CNTT trong giảng dạy môn Những

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng

Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng phát huy tính tích cực học tậpcủa sinh viên

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt đợc mục đích nêu trên, luận văn phải thực hiện một số nhiệm

vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng công nghệ thông

tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

(phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo ớng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên;

h Thực nghiệm việc giảng dạy và học tập việc sử dụng công nghệ thông tin

trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần

thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớngphát huy tính tích cực học tập của sinh viên;

- Đề xuất quy trình và đa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả

việc sử dụng CNTT vào giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ

nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) cho sinh viên trờng Cao đẳng Tài nguyên và

Môi trờng miền Trung theo hớng phát huy tính tích cực học tập

4 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tợng nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề sử dụng công nghệ thông tin trong

giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ

nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng pháthuy tính tích cực học tập của sinh viên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Để giải quyết những vấn đề nêu trên, đề tài giới hạn phạm vi nghiên

cứu tại trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung, thời gian học

dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của

chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất).

5.2 Phơng pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phơng pháp nghiên cứu khoa học cụ thể nh:

Một là, các phơng pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu, tập hợpthông tin, xử lý thông tin, khái quát hoá, trừu tợng hoá, lôgíc và lịch sử, phân tích -tổng hợp … Đổi mới căn bản Nhằm thu thập các dữ liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu

Hai là, phơng pháp thực nghiệm s phạm: Thiết kế bài thực nghiệm, dựgiờ, thăm lớp, kiểm tra, phân tích các số liệu thống kê … Đổi mới căn bản nhằm tìm hiểu thực tiễn

giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ

nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng pháthuy tính tích cực học tập của sinh viên hiện nay

Ba là, phơng pháp điều tra xã hội học: Xây dựng hệ thống câu hỏi, bảng biểu,

phỏng vấn, quan sát nhằm tìm hiểu thực tiễn giảng dạy môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài

nguyên và Môi trờng miền Trung theo hớng phát huy tính tích cực học tập củasinh viên hiện nay

Bốn là, phơng pháp thống kê toán học: Nhằm mục đích xử lý kết quả thu đợcqua quá trình thực nghiệm, tính điểm trung bình, so sánh, phân tích số liệu độlệnh chuẩn để đánh giá hiệu quả của quá trình thực nghiệm.

6 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất đợc các giải pháp khả thi thì đề tài sẽ góp phần nâng cao

chất lợng giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

(phần thứ nhất) ở trờng Cao đẳng Tài nguyên và Môi trờng miền Trung theohớng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên nói riêng và các trờng Đạihọc, Cao đẳng cả nớc nói chung

7 í nghĩa khoa học của đề tài

7.1 í nghĩa lý luận của đề tài

Gúp phần làm rừ lý luận khoa học về sử dụng cụng nghệ thụng tin

trong giảng dạy mụn Những nguyờn lý cơ bản của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin

(phần thứ nhất)

7.2 í nghĩa thực tiễn của đề tài

Sử dụng cụng nghệ thụng tin trong giảng dạy mụn Những nguyờn lý cơ

bản của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài

nguyờn và Mụi trường miền Trung theo hướng phỏt huy tớnh tớch cực học tập

của sinh viờn sẽ nõng cao chất lượng và hiệu quả dạy học mụn Những nguyờn

lý cơ bản của chủ nghĩa Mỏc - Lờnin (phần thứ nhất) ở nhà trường trong điều

kiện hiện nay

theo hướng phỏt huy tớnh tớch cực học tập của sinh viờn

Chương 2: Thực nghiệm sư phạm sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

Chương 3: Quy trình và giải pháp sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên.

1.1 Cơ sở lý luận của việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

1.1.1 Quan niệm về phương pháp dạy - học

Theo tác giả Thái Duy Tuyên: “Phương pháp dạy học là một trongnhững yếu tố quan trọng nhất của quá trình dạy học Cùng một nội dungnhư nhau, nhưng bài học có để lại những dấu ấn sâu đậm trong tâm hồncác em hay không, có làm cho các em yêu thích những vấn đề đã học vàbiết vận dụng chúng một cách năng động, sáng tạo để giải quyết các vấn

đề bức xúc của cuộc sống hay không là tuỳ thuộc ở phương pháp củangười thầy” [39; 3]

Trong hoạt động thực tiễn và quá trình nhận thức, con người luôn làmcho hoạt động của mình càng ngày trở nên đơn giản, nhẹ nhàng, đỡ tiêu tốnsức lực, thời gian và tiền bạc nhưng đem đến hiệu quả lớn nhất Để đạt đượcđiều đó đã dẫn đến xuất hiện các phương pháp khác nhau trong hoạt độngthực tiễn và quá trình nhận thức của con người Do đó, thuật ngữ “phươngpháp” được bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cổ là “methodos” có nghĩa là conđường, cách thức để đạt tới mục đích nhất định

Trong cuốn Từ điển Triết học phương pháp được đề cập: “Phương pháp

là cách thức tái hiện lại đối tượng nghiên cứu trong sự tư duy ” [36; 458]

Còn ở cuốn Từ điển Tiếng Việt phương pháp là “cách thức phải theo để

làm việc gì” [19; 508]

Phương pháp được đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau Trong cuốn sách

Triết học dùng cho nghiên cứu sinh và cao học không chuyên các tác giả cho

rằng: "phương pháp là hệ thống những nguyên tắc được rút ra từ những tri thức

về các quy luật khách quan để điều chỉnh hoạt động nhận thức và thực tiễn nhằmthực hiện mục đích nhất định" [4; 333]

Phương pháp gắn liền với hoạt động của con người Bởi vậy, phươngpháp là một phạm trù hết sức quan trọng, có tính chất quyết định đối với mọihoạt động của con người, theo A.N Krưlôp: Đối với con tầu khoa học,phương pháp vừa là chiếc la bàn, lại vừa là bánh lái, nó cho phương hướng

và cách thức hành động

Tuy được đề cập ở nhiều góc độ khác nhau nhưng nhìn chung khi đề cậpđến phương pháp là đề cập đến cách thức, con đường mà chủ thể sử dụng đểđạt mục đích đề ra Tác giả Nguyễn Duy Bắc đã đề cập về phương pháp dạyhọc: “từ việc truyền đạt tri thức thụ động, thầy giảng, trò ghi sang hướng dẫnngười học chủ động tư duy trong quá trình tiếp cận tri thức … tính tự chủ củasinh viên trong quá trình học tập” [1; 50]

Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng nhất của quátrình dạy học Có nhiều định nghĩa khác nhau về phương pháp dạy học:

Theo quan điểm của tác giả Hồ Ngọc Đại: “là muốn cho thế hệ trẻ có đượccái gì trong nhân cách nó, thì thầy giáo phải tạo mọi điều kiện cần thiết, đảm bảo

cho học sinh tự tạo ra cho mình cái ấy và làm trước mắt thầy giáo” [13; 28].

Theo quan điểm của điều khiển học, phương pháp dạy học là cách thức

tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh và điều khiển hoạt động này

Theo quan điểm lôgíc, phương pháp dạy học là những thủ thuật lôgíc được

sử dụng để giúp học sinh nắm kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách tự giác

Phương pháp dạy học là những hình thức và cách thức hoạt động củagiáo viên và học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mụcđích dạy học.

Hoạt động dạy học là quá trình xử lý, chuyển giao thông tin tri thức củagiảng viên và quá trình tiếp thu, xử lý thông tin của sinh viên Tính hiệu quảcủa quá trình này không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của thông tin mà cònphụ thuộc rất chặt chẽ đối với phương pháp thực hiện hoạt động đó Như vậy,xét về bản chất, phương pháp là sự vận động của nội dung dạy học

Khi bàn về phương pháp dạy học có nhiều quan điểm khác nhau, song về

cơ bản có thể coi phương pháp dạy học là hình thức tổ chức hoạt động củagiáo viên và học sinh nhằm đạt mục tiêu đã đề ra

Hai tác giả Nguyễn Thạc và Phạm Thành Nghị đã đề cập trong cuốn sách

Tâm lý học Sư phạm đại học về phương pháp giảng dạy có quan hệ với các

hành động trong hoạt động học tập của sinh viên: “Người sinh viên thể hiệnmình vừa là chủ thể vừa là khách thể của hoạt động học tập” [35; 132]

Do phương pháp dạy học cũng không phải là những nguyên tắc có sẵn vàbất biến, mà phương pháp dạy học luôn phải có sự thay đổi để đáp ứng nhữngđòi hỏi của hoạt động dạy và học ở mỗi giai đoạn khác nhau trong lịch sử

Trong tác phẩm Cái và Cách tác giả Hồ Ngọc Đại đã viết: “Theo Hegel,

phương pháp là sức mạnh tuyệt đối, duy nhất, tối cao, vô cùng tận, không mộtvật nào cưỡng lại được …”, “Theo Hegel, toàn bộ triết học được thâu tómthành phương pháp” [14; 28, 29]

Theo nghĩa khoa học phương pháp là hệ thống những nguyên tắc đượcrút ra từ tri thức về các quy luật khách quan để điều chỉnh hoạt động nhậnthức và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện mục tiêu nhất định

Phương pháp là phạm trù gắn liền với hoạt động có ý thức của con người

và là một trong những yếu tố quyết định thành công hay thất bại trong hoạt

động nhận thức và cải tạo hiện thực Trên cơ sở những điều kiện khách quan

đã có, phương pháp càng đúng đắn thì kết quả đạt được càng cao và ngượclại Nhà triết học duy vật người Anh, Ph Bêcơn đã ví phương pháp như: ngọnđèn soi đường cho khách lữ hành trong đêm tối

Phương pháp dạy học có nhiều phương pháp khác nhau khác nhau như:các phương pháp ngôn ngữ: thuyết trình, thảo luận, sử dụng sách, tài liệu …, cácphương pháp trực quan: biểu diễn, trình bày trực quan, trình bày thí nghiệm …,các phương pháp thực hành: quan sát, luyện tập, độc lập làm thí nghiệm

Phương pháp dạy học trong thời đại thông tin có thể được quan niệm tổngquát như sau: học là quá trình tự biến đổi mình và làm phong phú mình bằngcách chọn, nhập và xử lý thông tin lấy từ môi trường xung quanh Dạy là việcgiúp cho người học tự mình chiếm lĩnh những kiến thức, kỹ năng và hình thànhhoặc biến đổi những tình cảm, thái độ Theo quan niệm đó, người dạy phải giúpcho người học biết cách chọn, nhập và xử lý thông tin lấy từ môi trường xungquanh Trong thời đại hiện nay, trước lượng thông tin đa dạng và phong phú nếukhông biết cách chọn thông tin thì sẽ bị choáng ngợp và lạc lối, không biết xử lýthông tin để biết thành tri thức thì không rút ra được những cái tinh túy nhất, bảnchất nhất từ nguồn thông tin thô rộng lớn đã thu được

Chính từ các quan niệm xuất phát đó, khi nói về phương pháp dạy vàhọc trong GDĐH, Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP của Chính phủ ban hànhngày 2/11/2005Về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 đã nêu 3 tiêu chí quan trọng “trang bị cách học, phát

huy tính chủ động của người học; sử dụng công nghệ thông tin và truyềnthông trong hoạt động dạy và học” [7; 4]

1.1.2 Công nghệ thông tin

Trong những năm gần đây, công nghệ thông tin là một trong những ngànhkhoa học phát triển với tốc độ nhanh nhất Đạt được thành quả đó vì đây là một

ngành khoa học phục vụ và mang lại hiệu quả rõ rệt cho tất cả các ngành nghềkhác nhau trong xã hội

Công nghệ thông tin là các phương tiện và công cụ kĩ thuật hiện đại, chủyếu là kĩ thuật máy tính và viễn thông nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng cóhiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọilĩnh vực của xã hội loài người Công nghệ thông tin có khả năng tích cực hóaquá trình hoạt động trí tuệ, nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học

Công nghệ thông tin và truyền thông là sự tổng hợp của 3 thành phần:

máy tính, truyền thông (đặc biệt là viễn thông) và các nguồn tài nguyên đảmbảo phục vụ cho hoạt động của cả hệ thống các trang thiết bị thuộc hai lĩnhvực đó

Trước đây, điện tử và điện toán là hai ngành nghiên cứu độc lập Nhưngsau đó sự liên kết giữa hai khoa học này được khẳng định bằng việc phátminh ra chiếc máy tính điện tử lớn Eniac đầu tiên vào năm 1945, rồi sự ra đờicủa máy vi tính vào năm 1981 của hãng IBM Cho đến nay sự thay đổi côngnghệ về bộ vi xử lý, về tốc độ và các phần mềm ứng dụng đã không còn tínhbằng thập niên hay năm mà đo bằng ngày Những chiếc máy tính cồng kềnhtrước đây bây giờ rất nhỏ gọn như một quyển sổ

Cuối những năm 70 của thế kỷ trước, nước Pháp sử dụng từInformatique - Tin học, còn người Mỹ quen dung thuật ngữ truyền thống là:Computer Science và tiếng Anh là Information Technology (viết tắt là I.T).Công nghệ thông tin, viết tắt là CNTT ngành ứng dụng công nghệ quản lý và

xử lý thông tin, đặc biệt trong các cơ quan tổ chức lớn

Đối với nước ta thì khái niệm công nghệ thông tin (CNTT) được hiểu và

định nghĩa trong Nghị quyết 49/CP ký ngày 04/08/1993 Về phát triển công nghệ

thông tin của Chính phủ Việt Nam, như sau: “Công nghệ thông tin là tập hợp các

phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại - chủ yếu

là kỹ thuật máy tính và viễn thông nhằm tổ chức, khai thác và sử dụng có hiệuquả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi lĩnhvực hoạt động của con người và xã hội” [6; 1] Thuật ngữ đó do Hội đồng Chínhphủ quyết định, trong khi đó các chuyên gia vẫn bảo lưu thuật ngữ Tin học.

Từ năm 2000, thế giới bắt đầu phổ cập thuật ngữ ICT: Information andCommunication Technology, CNTT&TT Sự thay đổi thuật ngữ phản ánh sựthay đổi của cả thực tiễn phát triển công nghệ và nhận thức

Sự ứng dụng và phát triển của ICT ở nước ta hiện nay cũng đang giatăng với tốc độ chóng mặt Nhận xét về vấn đề này Tổ chức Sở hữu trí tuệ thếgiới (WIPO) vừa công bố bảng xếp hạng về chỉ số đổi mới công nghệ toàncầu, theo đó Việt Nam tăng 20 bậc so với năm 2010, xếp ở vị trí 51

Người tiêu dùng, trong đó có ngành giáo dục và đào tạo đang được hưởngnhững tiện ích cũng như những dịch vụ thông tin tốt hơn bao giờ hết Điều đócũng đồng nghĩa với việc cơ hội và thách thức cho nền giáo dục đang nhân lên.Theo đề xuất của TS Quách Tuấn Ngọc - Trung tâm Tin học Bộ Giáodục và Đào tạo: Chúng ta cần phải chuyển giao công nghệ làm phần mềm dạyhọc tới mọi giáo viên đại học cũng như phổ thông để họ … tự làm Bên cạnh

đó mỗi giáo viên sẽ tự làm trang web của mình, tự sản xuất phim overhead đểdạy học Đây là một chủ trương cần phải nhân rộng để tạo một bình diện mới,một phong trào mới Các chuyên gia CNTT không thể làm hết các phần mềmdạy học, một phần do thời gian có hạn, một phần chủ yếu là họ không hiểubài giảng như các giáo viên chuyên môn Vì vậy, phải có sự kết hợp giữachuyên gia CNTT và các nhà chuyên môn khác [29](http://vietsciences.free.fr)

Thực tế cho thấy, việc ứng dụng CNTT vào dạy học ở nước ta vẫn cònhạn chế so với các quốc gia trên thế giới Vì vậy, việc đổi mới phương phápdạy học (PPDH) và ứng dụng CNTT góp phần vào việc đổi mới PPDH là việc

làm cần thiết và quan trọng của ngành giáo dục và đào tạo trong giai đoạnhiện nay Tuy nhiên, để sử dụng CNTT trong dạy học có hiệu quả chúng taphải nắm rõ những ưu điểm và hạn chế của nó.

Việc sử dụng CNTT trong dạy học giúp giáo viên có thể chuyển tải đượclượng tin tức lớn đến học sinh, việc trao đổi thông tin sẽ nhanh hơn và hiệuquả hơn

Có thể khẳng định rằng, môi trường công nghệ thông tin và truyền thôngchắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ của học sinh và đềunày làm nảy sinh những lý thuyết học tập mới

Theo nhận định của một số chuyên gia thì việc đưa công nghệ thông tin

và truyền thông ứng dụng vào lĩnh vực giáo dục và đào tạo ở nước ta bướcđầu đã đạt được những kết quả khả quan Tuy nhiên, những gì đã đạt đượcvẫn còn hết sức khiêm tốn Khó khăn, vướng mắc và những thách thức vẫncòn ở phía trước bởi những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn Chẳng hạn, tuy máytính điện tử mang lại rất nhiều thuận lợi cho việc dạy học nhưng trong mộtmức độ nào đó, thì công cụ hiện đại này cũng không thể hỗ trợ giáo viên hoàntoàn trong các bài giảng của họ Nó chỉ thực sự hiệu quả đối với một số bàigiảng chứ không phải toàn bộ chương trình do nhiều nguyên nhân, mà cụ thể

là, với những bài học có nội dung ngắn, không nhiều kiến thức mới, thì việcdạy theo phương pháp truyền thống sẽ thuận lợi hơn cho học sinh, vì giáoviên sẽ ghi tất cả nội dung bài học đó đủ trên một mặt bảng và như vậy sẽ dễdàng củng cố bài học từ đầu đến cuối mà không cần phải lật lại từng “slide”như khi dạy trên máy tính điện tử

Bên cạnh đó, kiến thức, kỹ năng về công nghệ thông tin ở một sốgiáo viên vẫn còn hạn chế, chưa đủ vượt ngưỡng để đam mê và sáng tạo, thậmchí còn né tránh Mặc khác, phương pháp dạy học cũ vẫn còn như một lối mònkhó thay đổi, sự uy quyền, áp đặt vẫn chưa thể xoá được trong một thời gian

tới Việc dạy học tương tác giữa người - máy, dạy theo nhóm, dạy phương pháp

tư duy sáng tạo cho học sinh, cũng như dạy học sinh cách biết, cách làm, cáchchung sống và cách tự khẳng định mình vẫn còn mới mẻ đối với giáo viên Điều

đó làm cho công nghệ thông tin, dù đã được đưa vào quá trình dạy học, vẫnchưa thể phát huy trọn vẹn tính tích cực và hiệu quả của nó

Việc sử dụng công nghệ thông tin để đổi mới phương pháp dạy học chưađược nghiên cứu kỹ, dẫn đến việc ứng dụng nó không đúng chỗ, không đúnglúc, nhiều khi lạm dụng nó Việc đánh giá một tiết dạy có ứng dụng công nghệthông tin còn lúng túng, chưa xác định hướng ứng dụng công nghệ thông tintrong dạy học Chính sách, cơ chế quản lý còn nhiều bất cập, chưa tạo được sựđồng bộ trong thực hiện Các phương tiện, thiết bị phục vụ cho việc đổi mớiphương pháp dạy học như máy projector, projection monitor còn thiếu nên chưatriển khai rộng khắp Việc kết nối và sử dụng Internet chưa được thực hiện triệt

để và có chiều sâu; sử dụng không thường xuyên do thiếu kinh phí, do tốc độđường truyền Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên chỉ mới dừng lại

ở việc xoá mù tin học nên giáo viên chưa đủ kiến thức để sử dụng công nghệthông tin trong lớp học một cách có hiệu quả

Đổi mới phương pháp dạy học hiện đang là vấn đề trọng tâm để nângcao chất lượng dạy học Đó là một trong những mục tiêu quan trọng nhất

trong cải cách giáo dục ở nước ta hiện nay Văn kiện Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ XI (2011) đã khẳng định “Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với

phát triển khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu … Đổi mới căn bản vàtoàn diện giáo dục và đào tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội” [18; 77] Việcứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông nhằm đổi mới nội dung,phương pháp dạy học là một công việc lâu dài, khó khăn đòi hỏi rất nhiềuđiều kiện về cơ sở vật chất, tài chính và năng lực của đội ngũ giáo viên Do

đó, để đẩy mạnh việc ứng dụng và phát triển công nghệ thông tin trong dạy

học trong thời gian tới có hiệu quả, không có gì khác hơn, là Nhà nước tăngdần mức đầu tư để không ngừng nâng cao, hoàn thiện và hiện đại hoá thiết bị,công nghệ dạy học; đồng thời hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin vàtruyền thông để mọi trường học đều có thể kết nối vào mạng Internet Bêncạnh đó, có sự chỉ đạo đầy đủ, đồng bộ, thống nhất bằng các văn bản của nhànước mang tính pháp quy để các tỉnh, thành có cơ sở lập đề án, huy độngnguồn vốn đầu tư cho hoạt động này, góp phần làm thay đổi nộidung, phương pháp, hình thức dạy học và quản lý giáo dục, tạo nên được sựkết hợp giữa nhà trường, gia đình, xã hội thông qua mạng, làm cơ sở tiến tớimột xã hội học tập Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X

(2006), Đảng ta đã nhiều lần khẳng định: “Phát triển khoa học và công nghệ,giáo dục và đào tạo … phát triển kinh tế tri thức” và “phát triển mạnh, kết hợpchặt chẽ giữa hoạt động khoa học và công nghệ với giáo dục và đào tạo đểthực sự phát huy vai trò quốc sách hàng đầu” [17; 187, 210]

1.1.3 Quan niệm về tính tích cực học tập

Tính tích cực là sự biến đổi, phát triển các trạng thái bên trong dưới ảnhhưởng của các tác động vật chất bên ngoài Tích cực còn được hiểu là sự kết hợpgiữa yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài, yếu tố bên trong giữ vai trò quyết định.Tác giả Thái Xuân Đệ - Lê Dân cho rằng: Tích cực là “hăng hái, năng nổlàm hết sức …” [19; 606]

Tính tích cực được coi là một phẩm chất vốn có của con người trong đờisống xã hội Chính vì vậy, giáo dục có vai trò to lớn trong việc kích thích vàphát triển tính tích cực, với mục tiêu tạo ra những con người nhạy bén, năngđộng và có thể thích nghi với mọi hoàn cảnh

Trong quá trình hoạt động của con người thì tính tích cực càng được thểhiện rõ nét như tính tích cực của một sinh viên thường biểu hiện trong nhiều

hoạt động như hoạt động lao động, hoạt động học tập, hoạt động vui chơi

Ở đây tính tích cực lại được thể hiện thông qua những đặc điểm riêng

Tích cực trong học tập được thể hiện ở nhiều mặt, ở sự cố gắng phấn đấuvươn lên giành thành tích cao nhất của người học, có sự hướng dẫn chỉ bảocủa thầy giáo, cô giáo Sự tích cực trong học tập cũng chính là sự nhận thứccủa người học với phương thức nhận thức sâu sắc nhằm lĩnh hội những trithức của loài người, đồng thời khám phá năng lực của bản thân thông quahoạt động học tập, vui chơi, lao động Tác giả Thái Duy Tuyên đã đề cập

nội dung này trong tác phẩm Triết học giáo dục Việt Nam: “Các em tiếp thu

ảnh hưởng giáo dục càng tích cực thì hiệu quả càng lớn, thậm chí có lúc cònvượt xa mục tiêu dự kiến của người giáo dục Ngược lại, thì hiệu quả giáodục sẽ rất nhỏ … thực chất của giáo dục là khơi gợi tiềm năng phát triển củacác em, thúc đẩy thể chất và tinh thần của các em biến đổi, phát triển lànhmạnh theo hướng yêu cầu của xã hội” [38; 114]

Tích cực trong học tập được thể hiện ở hoạt động trí tuệ Điều này có thểthấy thông qua các dấu hiệu như: đòi giải thích cặn kẽ những vấn đề mà giáoviên trình bày chưa rõ, nêu những thắc mắc, tham gia vào trả lời các câu hỏi,hay chủ động vận dụng linh hoạt những kiến thức, kỹ năng đã có để nhậnthức các cái mới, khám phá cái mới, nắm bắt cái mới … Mặt khác, ở mặt tinhthần thì có khi thể hiện sự thờ ơ, lơ đãng, hay hào hứng sôi nổi về một vấn đềnào đó cảm thấy thích thú trong quá trình học tập; cũng thể hiện tính tích cựctrong học tập thông qua hoạt động chăm chú, say sưa nghe giảng, chăm chỉlàm bài không ngại khó khăn, luôn trăn trở tìm tòi, tìm ra các biện pháp giảiquyết hữu hiệu nhất Ngoài ra, tính tích cực học tập còn biểu hiện ở các cấp

độ từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp … Do đó, người giáo viên phảinghiên cứu nắm bắt được biểu hiện và các cấp độ khác nhau của tính tích cựchọc tập nêu trên để vận dụng linh hoạt vào việc kích thích, khơi gợi, phát huy

tính tích cực học tập của học sinh trong quá trình dạy học Đặc biệt trong việc

sử dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học nhằm nâng cao năng lựcnhận thức của học sinh, sinh viên; hoạt động của học sinh, sinh viên… Pháthuy tính tích cực học tập của học sinh, sinh viên trong quá trình dạy học Đâychính là quan điểm phát triển giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong xu thếhội nhập và phát triển với nền tri thức của nhân loại; cũng như mục tiêu của

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đặt ra được thể hiện thông qua Luật Giáo dục:

“Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duysáng tạo của người học; bồi dưỡng cho họ năng lực tự học, khả năng thựchành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [26; 7]; “Mục tiêu giáo dục làđào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sứckhoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp” [26; 8]; Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo

đã và đang đưa ra các phong trào thi đua dạy tốt, học tốt … với quan điểmlấy “học sinh làm trung tâm”, giáo viên trở thành người gợi mở, kích thích,định hướng cho học sinh – sinh viên; đồng thời cùng với việc sử dụng côngnghệ thông tin vào trong quá trình giảng dạy, học tập hiện nay đang đượcphát huy hết mức… để hoà cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệthông tin hiện nay

1.1.4 Đổi mới phương pháp giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất)

Theo TS Trần Hồng Lưu (2011), Vai trò của tri thức trong sự nghiệp

công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam hiện nay đã cho rằng: “Trong thời

đại hiện nay, bất kỳ một quốc gia nào khi bàn đến sự phát triển đều phải quantâm đến các nguồn lực nhằm tạo ra sự phát triển bền vững, một trong nhữngnguồn lực quan trọng đó là tri thức khoa học và công nghệ hiện đại” [27; 5].Tác giả Trần Hồng Lưu còn đề cập: “trong xã hội hậu công nghiệp hay là nềnkinh tế tri thức, tri thức khoa học đóng vai trò then chốt quy định sự vận động

phát triển của xã hội mới Giáo dục, nhất là giáo dục suốt đời là cơ sở để cungcấp tri thức … trình độ chung của thế giới” [27; 77].

Trong những năm gần đây, sự phát triển mạnh mẽ của CNTT đã ảnhhưởng sâu sắc tới lĩnh vực giáo dục và đào tạo, nhất là trong đổi mới phươngpháp dạy học Các phương tiện nghe nhìn phục vụ cho việc khai thác, xử lý,lưu trữ và trình diễn thông tin (như máy tính, máy chiếu đa năng, internet) đãđược cập nhật đối với các hệ thống giáo dục

Ứng dụng CNTT trong giảng dạy nói chung và trong giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) nói riêng

sẽ góp phần cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học truyền thống, thay đổi lốidạy thụ động một chiều, làm cho hoạt động dạy và học trở nên tích cực hơn

Trong một bài giảng môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác –

Lênin, luôn luôn được giảng viên (GV) sử dụng nhiều phương pháp khác

nhau Vậy vấn đề đặt ra là sự phối hợp các phương pháp đó như thế nào ?

Vấn đề kết hợp đó phải bắt đầu từ đâu ? Bởi nội dung môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin rất đa dạng, mà mỗi phương pháp thường

chỉ giải quyết được một nội dung Vì vậy, cần phải sử dụng nhiều phươngpháp để giải quyết một loạt vấn đề Nhưng cần phải chú ý một phương phápchủ đạo bao giờ cũng được kết hợp nhiều phương pháp khác, phương phápkhác chỉ là sự hỗ trợ cho phương pháp chủ đạo Nếu không nhận thức đượcđiều đó thì hoạt động của giáo viên sẽ không chủ động khi lên lớp

Việc kết hợp CNTT với các phương pháp dạy học khác, đặc biệt là

phương pháp sử dụng CNTT trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) góp phần phát huy ưu điểm của

phương pháp sử dụng CNTT, minh họa, sử dụng phương tiện dạy học hiện đại,khắc phục hạn chế của phương pháp thuyết trình Phương pháp thuyết trìnhkhông phát huy đầy đủ tính tích cực, độc lập và tư duy sáng tạo của sinh viên,

sinh viên tiếp thu kiến thức một cách thụ động, ép buộc và nếu thầy truyền đạtkhông hấp dẫn, thiếu sức thuyết phục thì sinh viên chán nản, buồn ngủ, khôngmuốn nghe, không muốn ghi chép, đồng thời phương pháp này làm cho sinhviên giảm khả năng chuyển hoá kiến thức đã được học thành kiến thức củariêng mình và khó có khả năng vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết một

vấn đề thực tiễn cụ thể … Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX đã chỉ

ra vấn đề này: “tăng nhanh năng lực nội sinh về khoa học và công nghệ, nângcao chất lượng và hiệu quả giáo dục và đào tạo” [16; 162]

Vì vậy, mục tiêu cuối cùng của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong

dạy học nói chung và trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ

nghĩa Mác – Lênin nói riêng là nâng cao chất lượng học tập của sinh viên, tạo

ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao chứ không đơn thuần chỉ

là “đọc - chép” truyền thống, mang tính chất thụ động một chiều Sinh viênđược khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếphợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình

Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin với tư cách là

một môn lý luận Môn này bao gồm ba bộ phận hợp thành (Triết học, Kinh tếchính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học) Ba bộ phận lý luận cơ bản cấu thànhchủ nghĩa Mác - Lênin bao gồm hệ thống tri thức phong phú về nhiều lĩnhvực; nhưng trong ba bộ phận lý luận, quan trọng nhất là: triết học Ba bộ phậnnày có đối tượng nghiên cứu cụ thể khác nhau nhưng đều nằm trong một hệthống lý luận khoa học thống nhất; đó là khoa học về sự nghiệp giải phónggiai cấp vô sản, giải phóng nhân dân lao động khỏi chế độ áp bức, bóc lột vàtiến tới giải phóng con người

Trong hệ thống nội dung lý luận của môn Những nguyên lý cơ bản của

chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) gồm 3 chương: chương I trình bày về

chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy vật biện chứng; chương II đề cập về phép

biện chứng duy vật; chương III nói về chủ nghĩa duy vật lịch sử Đây là những

nội dung cốt lõi của môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

(phần thứ nhất) Những nội dung này đều có thể áp dụng công nghệ thông tintrong quá trình giảng dạy nhằm mục đích đổi mới phương pháp trong quátrình dạy học, làm tăng tính tích cực chủ động của sinh viên trong quá trìnhhọc, đồng thời tạo nên sự linh hoạt trong giảng dạy, gây hứng thú với ngườihọc, tránh được sự nhàm chán đơn điệu, khô khan của bộ môn …

Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ

nhất) là một khoa học độc lập có hệ thống phạm trù, khái niệm, phương pháp

và đối tượng nghiên cứu riêng; nghiên cứu những quy luật và những vấn đềmang tính quy luật chung nhất của thế giới từ tự nhiên, xã hội và tư duy Đây

là môn khoa học mang tính lý luận, trừu tượng và khái quát hoá cao Khôngnhững thế, nó còn trang bị cho con người thế giới quan, phương pháp luận, đểnhận thức và cải tạo thế giới một cách đúng đắn nhất

Đối với môn học này, do nhiều nguyên nhân nên vẫn theo lối dạy họctruyền thống chủ yếu là thầy đọc, trò ghi Đây là phương pháp tiếp nhận thôngtin một chiều

Một cách hiệu quả nhất đó là việc kết hợp các phương pháp khác với sửdụng CNTT trong dạy học sẽ giúp cho sinh viên có khả năng tư duy về mônhọc, có điểm tựa để hiểu sâu sắc những khái niệm trừu tượng của môn học Bởiđây là một môn học mang tính lý luận, khái quát và trừu tượng hóa cao Tínhlôgíc của vấn đề do các phương pháp khác nhau đem lại, phải có các yếu tốminh hoạ, mô phỏng của công nghệ thông tin hỗ trợ sẽ đem lại hiệu quả caonhất Công nghệ thông tin trong giảng dạy nhằm mục đích khắc phục nhữnghạn chế của các phương pháp cũ, khắc phục khoảng cách giữa lý thuyết và thựctiễn, làm dễ dàng hoá qúa trình nhận thức của sinh viên, chuyển từ đối tượngmang tính trừu tượng sang cụ thể

Công nghệ thông tin là một phương tiện có khả năng truyền tải lượngthông tin cực kỳ phong phú và sinh động, giúp sinh viên lĩnh hội tri thức đầy

đủ và chính xác, đồng thời, khắc sâu, mở rộng, củng cố và hoàn thiện tri thức,rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo cần thiết Phát triển năng lực độc lập nghiên cứu, tưduy tìm tòi khám phá, năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp các hiện tượng xảy

ra và giải thích có cơ sở khoa học các hiện tượng đó, góp phần củng cố và vậndụng tri thức vào thực tiễn Kết hợp CNTT trong giảng dạy sẽ tạo ra khả năng tolớn làm tăng chất lượng nhận thức của sinh viên, phát huy tính tích cực nhậnthức, hứng thú học tập; phát triển năng lực thực hành, hoạt động thực tiễn; tăngnăng suất lao động của giảng viên và sinh viên; làm thay đổi phong cách tư duy

và hành động của sinh viên trong quá trình dạy học

Ở khía cạnh khác, sử dụng CNTT trong giảng dạy môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) còn có khả năng giúp giáo

viên có những thuận lợi cơ bản để trình bày bài giảng tinh giản nhưng vẫn đảmbảo nội dung đầy đủ, sâu sắc và sinh động; điều khiển quá trình nhận thức củasinh viên có hiệu quả; tạo điều kiện cho giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả họctập của sinh viên được chính xác và đầy đủ hơn; giúp giảng viên tổ chức điềukhiển quá trình học tập của sinh viên một cách chủ động, tích cực, đáp ứng đượcnhu cầu và hứng thú học tập của người học

Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học là rất quan trọng Bởimỗi phương pháp đều có mặt ưu và nhược điểm riêng của nó, nhưng tronghoạt động giảng dạy có sự kết hợp của CNTT sẽ tạo nên hiệu quả cao nhất,khắc phục được các hạn chế ở mỗi phương pháp, nhất là trong giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất).

1.1.5 Vai trò công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin đã ảnh hưởng sâu sắc tớitất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo, đặcbiệt là trong xu hướng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Các phươngtiện phục vụ cho việc khai thác, xử lý, lưu trữ và trình diễn thông tin (nhưProjecter, máy tính, internet, video…) và học trực tuyến Elerning đã xuất hiệnnhiều trong hệ thống trường học Chính vì vậy, việc ứng dụng CNTT để đổimới phương pháp dạy học không còn là vấn đề mới mẻ Thực tế ở các nướcphát triển cũng cho thấy có thể ứng dụng CNTT để đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng hiện đại hóa phương pháp dạy học, cải tiến hình thức tổ chứcdạy học, đổi mới hình thức giảng dạy, tích cực hóa hoạt động nhận thức củasinh viên.

CNTT đã phục vụ và đáp ứng được nhiều yêu cầu của việc giảng dạy, nhất làlĩnh vực đào tạo từ xa Công nghệ truyền thông đa phương tiện (Multimedia) vàcông nghệ mạng (Networking) là hai phương tiện hiện đại và đã ứng dụng mộtcách có hiệu quả nhất cho giáo dục và đào tạo Hai công nghệ này đã giúp chotất cả cá nhân có thể học ở mọi lúc, học ở mọi nơi, học suốt đời

Công nghệ thông tin có ưu thế trong việc truyền tải lượng thông tinphong phú và sinh động, giúp sinh viên lĩnh hội tri thức đầy đủ và chính xác.Bên cạnh đó, CNTT còn giúp chúng ta khắc sâu, mở rộng đồng thời củng cố

và nâng cao tri thức được lĩnh hội Qua đó góp phần hoàn thiện tri thức, rènluyện kĩ năng, kĩ xảo cần thiết, phát triển năng lực độc lập suy nghĩ, nghiêncứu, năng lực quan sát, phân tích, tổng hợp các hiện tượng xảy ra và giải thích

có cơ sở khoa học các hiện tượng đó, góp phần củng cố và vận dụng tri thứcvào thực tiễn Công nghệ thông tin có khả năng to lớn, làm tăng hiệu quảnhận thức của sinh viên, phát huy tính tích cực nhận thức, hứng thú học tập,phát triển năng lực thực hành, hoạt động thực tiễn, tăng năng suất lao độngcủa người dạy và người học, làm thay đổi phong cách tư duy và hành động

của người học Hơn thế nữa, sử dụng CNTT trong dạy học còn giúp giáo viên

có những thuận lợi cơ bản để trình bày bài giảng tinh giản nhưng vẫn đảm bảonội dung đầy đủ, sâu sắc và sinh động, điều khiển quá trình nhận thức củasinh viên có hiệu quả; tạo điều kiện cho giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quảhọc tập của sinh viên được chính xác, đầy đủ hơn, giúp giáo viên tổ chức điềukhiển quá trình học tập của sinh viên một cách chủ động, tích cực, đáp ứngđược nhu cầu và hứng thú của người học

Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ

nhất) bao gồm những khái niệm, phạm trù, nguyên lý và những quy luậtchung nhất được rút ra trên cơ sở của sự khái quát những thành tựu khoahọc và hoạt động thực tiễn Bởi vậy, khi giảng dạy người giáo viên phảilàm rõ được nguồn gốc, bản chất của những khái niệm, nguyên lý và quyluật đó Để làm rõ người giáo viên phải sử dụng nhiều phương pháp tưduy khoa học: diễn dịch và quy nạp, phân tích và tổng hợp, cụ thể và trừutượng, lịch sử và lôgíc Thông qua quá trình học tập, các phương pháp tưduy này từng bước hình thành và phát triển ở học sinh - sinh viên

Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ

nhất) là môn học có tính Đảng, tính tư tưởng rất cao, tính cách mạng và tínhkhoa học rất sâu sắc Do đó, yêu cầu người dạy phải có kiến thức tổng hợp,chuyên môn nghiệp vụ, nghiên cứu, tập hợp nhiều thông tin từ nhiều nguồn tưliệu cũng như từ thực tiễn, phương pháp tổng hợp tri thức, cấu trúc tài liệunày đã ảnh hưởng tích cực đến người học, qua đó hình thành phương pháp tựhọc tự nghiên cứu

Việc luận giải những tri thức trừu tượng, khái quát bằng những ngôn ngữtrong sáng tường minh đi vào lòng người khi thuyết giảng, người dạy đã gópphần kích thích tinh thần tư duy, gợi mở tâm - trí, rèn luyện khả năng mở rộng

và phát triển tư duy, ngôn ngữ cho học sinh – sinh viên (HS - SV)

Vì vậy, để phát huy tính tích cực chủ động của người học cần phải đổimới phương pháp dạy học theo hướng: Định hướng việc học tập của sinh viêntheo hướng tăng cường vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn, đồng thờigiảm thời gian học tập theo hình thức truyền thụ một chiều, cứng nhắc, bịđộng, tăng cường tính chủ động của sinh viên trong học tập bằng cách đặt racác câu hỏi, các vấn đề cho sinh viên tự suy nghĩ và đi đến kết luận; phối hợpvới các phương pháp khác; tăng cường liên kết với các phương tiện kỹ thuật

và công nghệ hiện đại hỗ trợ cho quá trình dạy học một cách linh hoạt và có

lộ trình

Ngày nay, thật khó có thể hình dung được thế giới của chúng ta sẽ nhưthế nào nếu như không có các ứng dụng của công nghệ thông tin Các giảngviên của nhiều chương trình đào tạo ở các trường đại học của các nước cónền giáo dục tiên tiến từ lâu đã sử dụng những chức năng của công nghệvào dạy học

CNTT có thể tạo nên sự thay đổi trong giảng dạy ở các trường đại học,cao đẳng theo chiều hướng tích cực Một câu hỏi được đặt ra là: Vì sao phải

sử dụng công nghệ thông tin? Không có các ứng dụng này liệu giáo dục đạihọc, cao đẳng có được xem là đạt chất lượng không Một điều không thể phủnhận là CNTT đã mang lại rất nhiều tiện ích Vấn đề hiện nay không phải là

có hay không sử dụng CNTT mà phải là sử dụng như thế nào? Công nghệthông tin, cụ thể là Internet, được tạo ra đầu tiên nhằm mục đích quân sự vàcông nghiệp, sau đó mới được ứng dụng vào giáo dục Tuy nhiên, ứng dụngCNTT vào giáo dục đại học đỏi hỏi một con đường khác Để có thể sử dụngmột cách hiệu quả nhất, các nhà giáo dục cần phải thuyết phục được rằng mụcđích của việc sử dụng CNTT là nhằm xác định và chuẩn hóa nội dung, pháttriển tư duy chủ động, sáng tạo

Phần lớn các trường đại học và cao đẳng ở Việt Nam hiện nay đangvận hành một cách riêng rẽ và ít có sự cạnh tranh do đặc thù là các trườngvốn có truyền thống lâu đời là các trường đơn ngành Hiện nay, với sự xuấthiện của các trường mới, đặc biệt là các trường quốc gia và trường vùng đangành, các trường dân lập, tình hình có khác hơn Nhiều khảo sát cho thấyviệc sử dụng CNTT vào xây dựng chương trình học cũng như giảng dạycủa các trường còn rất nhiều hạn chế mà lý do chủ yếu là chưa có các chínhsách hiệu quả và chưa có sự đồng tâm từ phía các giảng viên CNTT có rấtnhiều công dụng đối với việc giảng dạy và học tập Nhờ có CNTT màgiảng viên có thể trao đổi, giao tiếp một cách nhanh nhất và đồng thời vớitất cả các đối tượng: đồng nghiệp, sinh viên bằng Email Việc giảng dạykhông những có thể diễn ra trên lớp mà có thể diễn ra ở bất cứ đâu và bất

cứ lúc nào Việc học của sinh viên có thể được cá nhân hóa với sự giúp đỡcủa giảng viên bằng cách trao đổi trực tiếp mà không ngại bị đánh giá Việctruy cập Internet thường xuyên có thể trang bị thêm cho sinh viên các kĩnăng khác như tiếp cận và xử lý thông tin, giải quyết vấn đề, hợp tác, sángtạo, các kĩ năng về công nghệ và ngoại ngữ nói chung Việc truy cậpInternet cũng tạo cho giảng viên và sinh viên niềm say mê, hứng thú tronghọc tập và giảng dạy, giúp cho họ có thêm động cơ học tập Sinh viên cóthể chủ động trong việc xây dựng lộ trình học tập của mình và có thể mởrộng hoặc giới hạn mối quan tâm của mình Iternet là công cụ hữu hiệu trong việc giúp sinh viên thực hành khả năng làm việc và nghiên cứu độclập Giảng viên có thể liên kết nhiều ngành, kiến thức, kĩ năng và thái độtrong một bài giảng có sử dụng Internet Sinh viên có thể làm việc theonhóm, độc lập hay kết hợp với nhiều thành viên bên ngoài lớp học, thànhphố, thậm chí quốc gia để có thể thực hiện việc học tập của mình

Qua những công dụng như đã trình bày ở trên thì việc ứng dụng CNTT

vào trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

(phần thứ nhất) là hết sức cần thiết Nó không chỉ phát huy tính tích cực học

tập của sinh viên mà còn nâng cao hiệu quả dạy và học môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài

nguyên và Môi trường miền Trung

1.2 Cơ sở thực tiễn của việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin (phần thứ nhất)

ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

1.2.1 Vài nét về trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung

Trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung nằm trên địa bànthị xã Bỉm Sơn thuộc tỉnh Thanh Hóa, phía Bắc giáp với tỉnh Ninh Bình, phíaNam giáp huyện Hà Trung tỉnh Thanh Hoá Nhiệm vụ chính trị của nhàtrường là chuyên đào tạo các chuyên ngành liên quan đến môi trường, địachính, trắc địa

Ngày 5 - 9 - 1968 Bộ Nông trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát

triển nông thôn) đã ra quyết định số 115 QĐ/TC thành lập Lớp công nhân

Đo đạc - tiền thân của trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền

Trung ngày nay

Cuối năm 1969 từ lớp học ban đầu đóng tại huyện Quốc Oai, tỉnh HàTây trở thành trường Trung học Đo đạc - Bản đồ và chuyển địa điểm về xã

Hà Dương, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hoá (nay là phường Ba Đình, thị

xã Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hoá) Năm 1971 Trường được giao thêm nhiệm vụđào tạo trung học quản lý ruộng đất, đổi tên thành Trường Trung học Đođạc - Bản đồ và Quản lý ruộng đất, trực thuộc Bộ Nông nghiệp, năm 1982,

đổi tên thành Trường Trung học Quản lý ruộng đất, trực thuộc Tổng cụcQuản lý ruộng đất Từ năm 1994 đến tháng 8 năm 2002, Trường mang tênTrung học Địa chính II, Trung học Địa chính Trung ương II trực thuộcTổng cục Địa chính Sau khi Bộ Tài nguyên và Môi trường thành lập(tháng 10/2002), Trường vẫn mang tên Trung học Địa chính Trung ương IItrực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường Tháng 01 năm 2005 đến tháng 7năm 2008, Trường mang tên Trung học Tài nguyên và Môi trường Trungương Tháng 7 năm 2008, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ký Quyếtđịnh số 4164/QĐ - BGDĐT về việc thành lập trường Cao đẳng Tài nguyên

và Môi trường miền Trung trên cơ sở trường Trung học Tài nguyên và Môitrường Trung ương, đồng thời, trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trườngmiền Trung trực thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường

Trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung có bề dầy lịch

sử với hơn 40 năm phát triển và trưởng thành Hiện nay, nhà trường có 4khoa, với đội ngũ giảng viên đến 70 người Đây là lực lượng chính trong cácgiờ giảng trên lớp, nên đối tượng này luôn luôn mong muốn ứng dụng nhữngthành tựu mới nhất của khoa học công nghệ vào giảng dạy, cùng với sự nhiệthuyết của tuổi trẻ đã đem lại cho trường một môi trường học tập thuận lợi, lýtưởng đối với học sinh - sinh viên, đáp ứng nhu cầu của hơn 3000 học sinh –sinh viên đang tham gia học tập tại trường

Không những thế Nhà trường còn đưa ra các tôn chỉ phù hợp nhằm độngviên khuyến khích cán bộ, giảng viên, học sinh – sinh viên hăng hái tham gia

sử dụng, ứng dụng những thành tựu mới nhất của khoa học công nghệ hiệnnay; cùng với sự đầu tư trang thiết bị hiện đại với quan niệm đi tắt đón đầu

Vì thế, đã tạo nên một sức mạnh to lớn trong quá trình dạy học, nghiên cứukhoa học của giáo viên và học sinh – sinh viên

Là một trong các khoa đào tạo của nhà trường, khoa khoa học ĐạiCương gồm 25 đồng chí trong đó có tới 19 đồng chí giảng viên là thạc sĩ;đặc biệt tổ bộ môn Mác - Lênin có 6 đồng chí thì 4 đồng chí là thạc sĩ, màlại đều là giảng viên trẻ; đó cũng là một thuận lợi trong việc sử dụng côngnghệ thông tin vào quá trình dạy học, bởi sự nhanh nhạy, năng động, hamhiểu biết của tuổi trẻ đã tạo nên một đội ngũ giảng viên mạnh mẽ với kiếnthức chuyên sâu; tạo nên những giờ giảng bổ ích, lý thú

1.2.2 Thực trạng sử dụng CNTT trong việc giảng dạy môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung

Với tính chất đặc thù của nhà trường gồm nhiều thành phần dân tộc khácnhau ở các vùng miền, do đó để truyền tải kiến thức đến với các đối tượng nàythật sự không phải đơn giản, nên việc sử dụng CNTT trong việc dạy học cũng có

sự hạn chế

Ở phần thứ nhất (Thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ

nghĩa Mác - Lênin) là một phần nằm trong môn Những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác - Lênin Môn học dành cho tất cả các đối tượng sinh

viên hệ cao đẳng ở các ngành học Với hệ thống phạm trù, phương pháp vàđối tượng nghiên cứu riêng, môn học này góp phần rất quan trọng vào mụctiêu giáo dục đào tạo toàn diện cho sinh viên, cung cấp những tri thức khoahọc để xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan và phươmg pháp luận khoahọc cho sinh viên Đồng thời cùng với các môn khoa học xã hội nhân văn

và các hoạt động chính trị xã hội để bồi dưỡng nhân sinh quan và đạo đứccách mạng cho sinh viên, nên việc giảng dạy các môn lý luận Mác - Lênin

nói chung và việc giảng dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác – Lênin (phần thứ nhất) nói riêng đã thực hiện được nhiều đổi mới có

ý nghĩa thiết thực, góp phần đáng kể trong quá trình giáo dục và đào tạo

toàn diện, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh ngàycàng giữ vai trò chủ đạo trong nhà trường và trong đời sống tinh thần củatoàn xã hội Vì vậy, việc sử dụng công nghệ thông tin vào trong quá trìnhgiảng dạy là việc làm có tính chất thường xuyên đối với mỗi giảng viên;nhất là ở bộ môn Chính trị.

Tuy nhiên, thực trạng sử dụng đang còn nhiều điều cần bàn Đó là sửdụng làm sao đạt hiệu quả cao nhất ? Bởi một số giảng viên sử dụng CNTTvới tính chất phương tiện bổ trợ đơn thuần hay chỉ là phương tiện minh hoạ(thay thế bảng phụ)

1.2.2.1 Những ưu điểm của quá trình sử dụng công nghệ thông tin trong giảng

dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

Môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin là một trong

các môn được giảng dạy cho sinh viên hệ cao đẳng ở tất cả các ngành học Đâycũng là môn học độc lập, có hệ thống phạm trù, phương pháp và đối tượng

nghiên cứu riêng Môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác

-Lênin góp phần rất quan trọng vào mục tiêu giáo dục và đào tạo toàn diện cho

sinh viên, mang đến trực tiếp những tri thức khoa học để xây dựng thế giớiquan, nhân sinh quan và phươmg pháp luận khoa học cho mỗi sinh viên Môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin cùng với các môn khoa

học xã hội khác nhằm mục đích bồi dưỡng nhân sinh quan và đạo đức cáchmạng cho sinh viên Từ đó các em có cái nhìn đúng đắn về đường lối chủtrương của Đảng và Nhà nước ta trong quá trình phát triển đất nước

Việc giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin nói chung và việc giảng

dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin nói riêng đã

thực hiện được nhiều đổi mới có ý nghĩa thiết thực, góp phần đáng kể trong

quá trình giáo dục và đào tạo toàn diện, làm cho chủ nghĩa Mác - Lênin và Tưtưởng Hồ Chí Minh ngày càng giữ vai trò chủ đạo trong nhà trường và trongđời sống tinh thần của toàn xã hội.

Ưu điểm nổi bật của phương pháp dạy học bằng công nghệ thông tin sovới phương pháp giảng dạy truyền thống được thể hiện rõ nét là:

Môi trường đa phương tiện kết hợp những hình ảnh vedeo, camera …với âm thanh, văn bản, biểu đồ … được trình bày qua máy tính theo kịch bảnvạch sẵn nhằm đạt hiệu quả tối đa qua một quá trình học đa giác quan Phương pháp dạy học bằng việc sử dụng công nghệ thông tin so vớiphương pháp giảng dạy truyền thống là những thí nghiệm, tài liệu được cungcấp bằng nhiều kênh: kênh hình, kênh chữ, âm thanh sống động làm cho họcsinh dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận có lý, học sinh có thể có những dựđoán về các tính chất, những quy luật mới Đây là một công dụng lớn của côngnghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học

Kỹ thuật đồ họa nâng cao có thể mô phỏng nhiều quá trình, hiện tượngtrong tự nhiên, xã hội trong con người mà không thể hoặc không nên để xảy

ra trong điều kiện nhà trường

Công nghệ tri thức nối tiếp trí thông minh của con người, thực hiệnnhững công việc mang tính trí tuệ cao của các chuyên gia lành nghề trênnhững lĩnh vực khác nhau

Những ngân hàng dữ liệu khổng lồ và đa dạng được kết nối với nhau vàkết nối với người sử dụng qua những mạng máy tính, đường truyền Internet…

có thể được khai thác để tạo nên những điều kiện thuận lợi cho HS – SV tronghoạt động học tập Thông qua hoạt động tự giác, tích cực và sáng tạo, đượcthực hiện độc lập hay trong quá trình giao lưu của HS - SV

Những thí nghiệm, tài liệu được cung cấp bằng nhiều kênh: kênh hình, kênhchữ, âm thanh sống động làm cho học sinh dễ thấy, dễ tiếp thu và bằng suy luận

có lý, học sinh có thể có những dự đoán về các tính chất, những quy luật mới Đây

là một công dụng lớn của công nghệ thông tin và truyền thông trong quá trình đổimới phương pháp dạy học Có thể khẳng định rằng, môi trường công nghệ thôngtin và truyền thông chắc chắn sẽ có tác động tích cực tới sự phát triển trí tuệ củahọc sinh và điều này làm nảy sinh những lý thuyết học tập mới

Trong thời đại công nghệ thông tin hiện nay, việc vận dụng công nghệvào các lĩnh vực trong đời không còn xa lạ nữa Ngành Giáo dục và Đào tạocũng đã từng bước tiếp cận với công nghệ hiện đại

Hiện nay, việc áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy thể hiện rõ nétnhất qua các “giáo án điện tử” Tuy nhiên, đây là việc làm mới mẻ, chưa có sựthống nhất về mặt hình thức

Bài giảng điện tử được gọi là “hay” phải đáp ứng các yêu cầu sau: Ngắngọn, xúc tích không dài dòng mà tóm tắt vấn đề cần truyền tải Hạn chế tối đacác hiệu ứng (chuyển trang, màu sắc quá chói …) dễ làm học sinh mất tậptrung Minh họa bằng hình ảnh sát với nội dung cần giảng dạy sẽ là một ýtưởng hay hơn là chỉ trình bày bằng văn bản thô Khi đã gọi là một bài giảngđiện tử, thì nó phải hoàn chỉnh về mặt cấu trúc, bài giảng Nghĩa là các đềmục của bài giảng được thể hiện rõ Có sự quy định về cách ghi bài và SV ghibài trực tiếp trên màn chiếu, còn bảng đen thì là nơi SV luyện tập, thực hành.Hiện nay, các thầy cô sử dụng từ “giáo án điện tử” nhưng nó sử dụngnhư một bảng phụ bình thường Nghĩa là bên màn chiếu thể hiện bài giảng,sau đó ghi lại trên bảng đen để SV ghi bài (đây là thao tác trùng lặp) và SV cứnhìn qua nhìn lại

1.2.2.2 Những hạn chế của quá trình sử dụng công nghệ thông tin trong giảng

dạy môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất)

ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền Trung theo hướng phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

Ở tổ bộ môn Mác - Lênin có 6 đồng chí; năm đồng chí liên tục phảigiảng dạy sang cả ở một môn khác, số lượng sinh viên đông nên việc giáoviên giảng dạy ở môn này lại sang giảng dạy ở môn khác Điều này dẫn đếnchất lượng giờ giảng đạt chất lượng không cao, do không có nhiều thời gianchuẩn bị cho môn học khác khi được phân công giảng dạy.

Cùng với sự phát triển liên tục của nhà trường, quá trình dạy học môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin đã có nhiều cố gắng và

đạt được những kết quả nhất định Trong quá trình giảng dạy giáo viên đãkhông ngừng học hỏi, bồi dưỡng chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học

để nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên cũng như chất lượng học tậpcủa sinh viên đối với môn học Nhưng để đáp ứng được nhu cầu giáo dục vàđào tạo của nước ta hiện nay thì trên thực tế cho đến nay vẫn chưa khắc phụcđược căn bản tình trạng yếu kém cả về nội dung và phương pháp giảng dạynên hiệu quả giảng dạy và học tập môn học này chưa đáp ứng được yêu cầungày càng cao của sự nghiệp giáo dục và đào tạo Mặt khác, sự phát triểnnhanh, mạnh của nền kinh tế tri thức và khoa học – công nghệ ngày càng pháttriển với tốc độ cao … nhưng sự đầu tư về cơ sở hạ tầng còn hạn chế Bởinguồn thu nhập của nhà trường được Bộ cấp đang còn thiếu; việc tuyển sinhngày càng khó khăn, sự cạnh tranh khốc liệt giữa các trường cũng gây ranhiều ảnh hưởng đến quá trình phát triển của nhà trường

Sự khó khăn của trường còn phải nói đến vị trí của trường hiện nay Bởigần thủ đô Hà Nội về phía Bắc, phía Nam lại gần tỉnh Nghệ An, nơi có cáctrường lớn với các thương hiệu đã được khẳng định Chính vì vậy, điều này

đã tác động không nhỏ đến sự phát triển của nhà trường; ảnh hưởng đến quátrình giảng dạy và các hoạt động khác của trường …

Để tìm hiểu thực trạng của việc sử dụng CNTT trong giảng dạy môn

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin (phần thứ nhất) nhằm phát

huy tính tích cực học tập của sinh viên trường Cao đẳng Tài nguyên và Môitrường miền Trung, chúng tôi đã điều tra tình hình giảng dạy của giáo viênthông qua sự phản hồi ngược của 100 sinh viên năm thứ nhất (42M) thuộc cáckhoa: Khoa Môi Trường (30 sinh viên), Khoa Trắc Địa (35 sinh viên), KhoaQuản lý (35 sinh viên).

Qua thống kê số liệu đã được điều tra và nghiên cứu từ các thông tin

ngược của sinh viên về thực trạng giảng dạy và học tập môn Những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin (phần thứ nhất) của nhà trường, chúng tôi

đã thu được kết quả ở bảng sau:

Bảng 1.1 Thực trạng giảng dạy và học tập môn Những nguyên lý cơ bản

của chủ nghĩa Mác- Lênin ở trường Cao đẳng Tài nguyên và Môi trường miền

Sử dụng CNTT

Đánh giá của sinh viên

Đánh giá của sinh viên

(Nguồn: Số liệu điều tra năm học 2010 - 2011)

Bảng 1.2 Kết quả thống kê thực trạng giảng dạy và học tập môn Những

nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin ở trường Cao đẳng Tài nguyên và

Môi trường miền Trung

STT Ý kiến đánh giá (SV) SL Tỷ lệ (%)