Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế, xã hội của cộng hoà nam phi và quan hệ hợp tác thương mại việt nam nam phi từ năm 1994 đến nay

Sau khi chiếm đợc Nam Phi và thành lập Liên bang Nam Phi 1910, thực dân da trắng nhất lànhững ngời Boer đã thực hiện chính sách chia để trị nhằm áp đặt sự thống trị của họ đối với ngời d

Bộ giáo dục và đào tạo Trờng đại học vinh

Nam Phi là một quốc gia thuộc loại lớn nhất của châu Phi, diện tích của

nó chiếm toàn bộ phần cực nam của châu Phi và đợc hai đại dơng bao bọc là ĐạiTây Dơng và ấn Độ Dơng Với vị trí địa lý có tầm quan trọng đặc biệt đã tạo nên

những nét đặc trng riêng biệt về lịch sử và phát triển kinh tế xã hội của đất nớcnày Những năm gần đây, Nam Phi đợc nhắc đến nh một điểm sáng về cải cách

và phát triển cả về chính trị lẫn kinh tế-xã hội của châu Phi Sự thành công củaNam Phi khiến ngời ta phải quan tâm chú ý đến quốc gia này nhiều hơn nữa Xét về mặt lịch sử, Nam Phi là một quốc gia đa sắc tộc điển hình củanghèo đói và bất công do ảnh hởng của chủ nghĩa t bản và chủ nghĩa phân biệtchủng tộc Thoát khỏi hệ thống thuộc địa Anh năm 1948, Nam Phi phải mất mộtthời gian dài để xoá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai muốn gạt ngời da

đen ra khỏi hệ thống kinh tế và chính trị của đất nớc Cuộc bầu cử đa sắc tộc lần

đầu tiên ở Nam Phi do ứng cử viên tổng thống Nelson Mandela đứng đầu diễn ravào năm 1994 đã chấm dứt chế độ Apacthai và mở ra một giai đoạn phát triểnmới cho đất nớc Nam Phi Những chính sách mà Tổng thống Nelson Mandela vànhững ngời kế nhiệm đã đa ra là nhằm tạo lập một nền dân chủ và một chế độchính trị đa sắc tộc mới và cân bằng hơn cho Nam Phi Từ năm 1999, Tổngthống thứ hai của Nam Phi - ông Thabo Mbeiki - đã có những chính sách pháttriển kinh tế mới, đa Nam Phi ngày càng trở thành một nớc đóng vai trò quantrọng ở châu Phi và trên thế giới Với chính sách mở cửa và tăng cờng hợp tácvới các nớc bên ngoài, Cộng hoà Nam Phi hiện nay là một trong những đối táckinh tế - thơng mại quan trọng của nhiều nớc ở châu Phi và châu á, trong đó cóViệt Nam chúng ta Hai nớc đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo lớn, những chuyếnthăm viếng lẫn nhau của các cán bộ cấp cao của chính phủ hai bên để tăng cờng

sự hiểu biết lẫn nhau Đặc biệt là ở nớc ta hiện nay đã thành lập hẳn một việnchuyên nghiên cứu về Châu Phi và Trung Đông, mà trong đó Nam Phi là một đốitợng lớn cần nghiên cứu

Nhằm đáp ứng phần nào nhu cầu tìm hiểu về Nam Phi hiện nay ở ViệtNam, cũng nh mong muốn rút ra những bài học quý giá cho quá trình đổi mới

đất nớc của chúng ta hiện nay Chúng tôi đã quyết định chọn vấn đề: “Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế, xã hội của Cộng hoà Nam Phi và quan hệ hợp tác thơng mại Việt Nam - Nam Phi từ 1994 đến nay” làm đề tài luận văn

thạc sỹ của mình Với những đóng góp của luận văn này, chúng tôi mong muốncung cấp một số kiến thức phổ quát và thông tin cơ bản về đất nớc và nhữngchuyển biến về chính trị, kinh tế – xã hội của Nam Phi sau 13 năm kể từ khi thủtiêu chế độ phân biệt chủng tộc, đồng thời cũng muốn khái quát một cách có hệthống quan hệ hợp tác thơng mại giữa Việt Nam và Nam Phi trong thời gian qua

Để từ đó đa ra một số đề xuất nhằm tạo dựng một sự hợp tác bền vững giữa hainớc, hai dân tộc.

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu.

Có thể nói rằng, việc nghiên cứu trực tiếp về Nam Phi nói chung và sự

chuyển biến của Nam Phi sau 13 năm đổi mới nói riêng cho đến nay có rất ít nhànghiên cứu ở Việt Nam đề cập đến Nó chỉ đợc thể hiện một cách rải rác trongmột số bài báo đợc đăng tải trến các tạp chí chuyên ngành, các phơng tiện truyềnthông… Nh Nhng tất cả chỉ mới dừng lại ở việc giới thiệu, hay trình bày một cáchsơ qua về đất nớc Nam Phi và cung cấp một số số liệu, thông tin có liên quanphục vụ cho quá trình nghiên cứu của chúng tôi chứ cha có một công trìnhchuyên khảo nào cả Vì vậy việc sử dụng tài liệu tham khảo rất bị hạn chế Cóthể tìm thấy ở một số tài liệu sau:

1 Bài viết “ Đất nớc Nam Phi sau hơn 10 năm dới chế độ dân chủ” của

Vũ Thị Chinh, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông, số

10(14), (10/2006) đã đề cập đến sự thay đổi trong đời sống của nhân dân NamPhi sau khi chế độ Apacthai sụp đổ Đồng thời tác giả cũng đã nói lên đợc tầmquan trọng và sáng suốt trong việc lãnh đạo đất nớc của Đảng ANC cũng nh của hai

vị tổng thống đáng kính Nelson Madela và Thabo Mbeki Tuy nhiên, với sự hạn chếcủa một bài tạp chí nên nó mới chỉ là bớc chấm phá sơ qua về vấn đề này

2 Bài viết “ Kinh tế Cộng hoà Nam Phi sau 11 năm xoá bỏ chế độ phânbiệt chủng tộc” của tác giả Đặng Phơng Hoa lợc dịch từ Báo Ngoại thơng Nga

(2/2006), đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông, số 8(12),

(8/2006) đã cho ngời đọc một cái nhìn khách quan về tình hình phát triển kinh tế

và sự hợp tác thơng mại của Nam Phi với các nớc bên ngoài sau năm 1994 Đồngthời bài viết cũng chỉ ra những khó khăn và tồn đọng mà nền kinh tế Nam Phi

đang vấp phải trong giai đoạn hiện nay

3 Bài viết “ Nam Phi-Nền ngoại thơng phát triển nhất châu Phi” của

Trần Thị Lan Hơng, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông, số

9(13), (9/2006) đã có những nét khái quát về nên kinh tế Nam Phi với những đặc

điểm và động thái của thị trờng Nam Phi Đồng thời bài viết đã cung cấp những

số liệu cụ thể trong hoạt động kinh tế cũng nh những chính sách về thơng mại vàhợp tác quốc tế của Nam Phi trong giai đoạn từ 1994 đến nay Điều này đã gópphần cho chúng ta hiểu thêm về quan hệ hợp tác Việt Nam- Nam Phi trong thờigian qua

4 Bài viết “ Chính sách ngoại giao của Nam Phi đối với sự hội nhập củaCộng đồng Phát triển miền Nam châu Phi (SADC) giai đoạn 1994 - 2006” củatác giả David Monyae Đây là bài viết có giá trị của một thạc sỹ - đại học

Wiwaterstand, Nam Phi đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông,

số 5(09), (5/2006) Trong bài viết này tác giả đã cung cấp cho ngời đọc biếtchính sách ngoại giao khu vực của Nam Phi qua 12 năm tự do từ 1994-2006 Tácgiả cũng đã xác định rõ những nét chung của các nớc thuộc miền Nam châu Phi

để từ đó rút ra những định hớng cho sự hợp tác chung của khu vực này

5 Bài viết “ Đờng lối chính trị của Cộng hoà Nam Phi” của Tiến sỹ Đỗ

Trọng Quang, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông, số 2(18),

(2/2007) đã chỉ ra nền chính trị mới của Nam Phi một cách cụ thể dơí hai thờitổng thống Nelson Madela và Thabo Mbeki Đồng thời tác giả còn đề cập đếnquan hệ hợp tác chính trị và an ninh quốc phòng của Nam Phi đối với các nớctrong khu vực

Chúng ta có thể tham khảo một số bài viết:

1 Bài viết “Một số nét khái quát về Cộng hoà Nam Phi” Nguyễn Thanh

Huyền, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông, số 1(01),

(9/2005)

2 Bài viết “Phát triển kinh tế và phân phối thu nhập ở Nam Phi giai

đoạn hậu Apacthai” của Trần Thị Lan Hơng, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu

Châu Phi & Trung Đông, số 4(08), (4/2006).

3 Bài viết “Nam Phi và chơng trình nghị sự châu Phi” của tác giả

Christopher Landsberg, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Châu Phi & Trung Đông,

số 5(09), (5/2006)

Ngoài ra còn có một số cuốn sách và nhiều bài báo có liên quan đã đợc

đăng tải trên nhiều tạp chí khác nhau Bên cạnh đó, cũng có một số tài liệu thamkhảo bằng tiêng Anh, tiếng Nga và tiếng Trung đợc công bố trên các Websitenhng do trình độ ngoại ngữ của chúng tôi còn có hạn nên chỉ sử dụng đợc phầnnào nguồn tài liệu quý đó mà thôi Nhìn chung, tuỳ theo cách tiếp cận của mỗitác giả mà các công trình nghiên đã đề cập đến các khía cạnh, góc độ khác nhaucủa luận văn Vì vậy, trên cơ sở thừa hởng những công trình đã nghiên cứu, cùngvới nguồn tài liệu thu thập đợc, chúng tôi cố gắng bổ sung những phần thiếu

hoặc cha đựơc để hoàn thành đề tài “Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế,xã hội của Cộng hoà Nam Phi và quan hệ hợp tác thơng mại Việt Nam - Nam Phi từ 1994 đến nay”

Với nguồn tài liệu còn hạn chế và kinh nghiệm bản thân cha nhiều nênkhó có thể tránh khỏi những sai sót, nhng chúng tôi cũng đã cố gắng để hoànthành luận văn này Rất mong đợc sự giúp đỡ, đóng góp của các thầy các côcùng các bạn.

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu.

Nh tên đề tài của luận văn đã nêu rõ, đối tợng nghiên cứu của luận văn là: “Sự chuyển biến về chính trị, kinh tế, xã hội của Cộng hoà Nam Phi và quan hệ hợp tác thơng mại Việt Nam - Nam Phi từ 1994 đến nay” Nh vậy,

đối tợng nghiên cứu trực tiếp của chúng tôi sẽ tập trung ở hai vấn đề chính:

1 Những chuyển biến của Nam Phi sau khi thoát khỏi chế độ phân biệtchủng tộc Apacthai ở đây chúng tôi đã tập trung làm sáng rõ ở ba mặt chính

Đó là sự chuyển biến về Chính trị, kinh tế và xã hội của Nam Phi

2 Hai là quan hệ hợp tác thơng mại giữa Việt Nam – Nam Phi từ năm

1994 đến nay

Tuy nhiên, để hiểu rõ những biến đổi của đất nớc Nam Phi sau 13 năm

đổi mới và quan hệ hợp tác giữa hai nớc một cách toàn diện và logic, chúng tôi

đã mở rộng phạm vi nghiên cứu ra thành:

- Về thời gian : Luận văn bao quát từ khi quốc hội Anh thông qua quyết

định thành lập vơng quốc Liên hiệp, biến Nam Phi thành một nớc tự trị nằmtrong khối Liên hiệp Anh (năm 1910) Chính quyền ngời da trắng ở đây đã thihành chính sách phân biệt chủng tộc một cách cực đoan và thâm độc, một thứchủ nghĩa phản động và đáng nguyền rủa của nhân loại - Chủ nghĩa Apacthai

Đến khi tổ chức Đại hội dân tộc Phi (ANC) ra đời và lãnh đạo nhân dân Nam Phi

đánh tan chế độ phân biệt chủng tộc thiết lập nên một nhà nớc Cộng hoà thực thụ(1994) Chính phủ mới đó đã lãnh đạo đất nớc một cách sáng suốt tạo nên nhữngbiến đổi lớn lao đến gần đây (2006) Ngoài ra công trình cũng cập nhật một sốtài liệu đến ngày nay (2007)

Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:

- Sự ra đời và các chính sách cai trị của Chủ nghĩa Apacthai

- Cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi dới sự lãnh đạo của ANC

- Những chuyển biến về Chính trị, Kinh tế và Xã hội của Nam Phi saukhi cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộc giành thắng lợi

- Quan hệ hợp tác thơng mại Việt Nam – Nam Phi từ sau khi thiếtlập quan hệ ngoại giao đến nay

4 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu.

4.1 Với đối tợng và phạm vi nghiên cứu đợc xác định nh trên, để giải

quyết những vấn đề mà luận văn đa ra, trong quá trình nghiên cứu, phơng pháptốt nhất mà chúng tôi sử dụng là su tầm tài liệu, trích dẫn, thống kê Từ đó đa ranhững nhận xét, so sánh và phân tích một cách cụ thể Ngoài ra, chúng tôi cònkết hợp các phơng pháp khác nh phơng pháp lịch sử và logic lịch sử, phơng pháp

đối chiếu so sánh và các phơng pháp liên ngành khác để kiểm chứng độ chínhxác của nguồn tài liệu và những nhận định mà khoá luận đã nêu ra

4.2 Do đây là một đề tài còn mang tính chất thời sự, mới mẻ và có ít

ngời nghiên cứu nên nguồn tài liệu còn rất hạn chế Chủ yếu tập trung trong các bài báo, các bài nghiên cứu của một số tác giả đợc đăng trên các tạp chí chuyên ngành Bên cạnh đó luận văn còn sử dụng những nguồn tài liệu chủ yếu sau đây:

1 Các thông tin trên các Website đáng tin cậy nh : TTXVN, Bộ Ngoạigiao, Bộ Thơng Mại… Nh

2 Thông qua các hiệp định, tuyên bố chung đã ký kết giữa Việt Nam

và Nam Phi

3 Các sách báo thuộc các NXB Chính trị Quốc gia, Đại sứ quán Nam Phi tại Việt Nam và đặc biệt là từ Viện nghiên cứu Châu Phi và Trung Đông

5 Đóng góp của khóa luận.

Với yêu cầu của một luận văn Thạc sỹ và sự nỗ lực của bản thân trong bớc

đầu tập dợt làm nghiên cứu khoa học, luận văn của chúng tôi có thể có những

đóng góp chủ yếu sau đây:

5.1 Là công trình đầu tiên tập trung nghiên cứu về những chuyển biến

một cách toàn diện trong các lĩnh vực Chính trị, kinh tế và xã hội của Nam Phisau 13 năm đổi mới dới chế độ Cộng hoà Trong quá trình làm luận văn, chúngtôi đã cố gắng chỉ rõ ra những bớc tiến mới, sự phát triển, những con số trungthực để ngời đọc hiểu đợc tơng đối rõ ràng, mạch lạc sự chuyển biến ấy là gì và

nó diễn ra nh thế nào, có ảnh hởng ra sao đến cuộc sống của nhân dân Nam Phitrong giai đoạn hiện nay

5.2 Không chỉ dừng lại ở việc ghi chép lại những gì đang diễn ra trong

lịch sử Nam Phi trong giai đoạn hiện nay, luận văn còn tập trung nghiên cứuchính sách đối ngoại, hợp tác về thơng mại của Nam Phi với các nớc trên thếgiới Mà cụ thể ở đây là quan hệ hợp tác với Việt Nam chúng ta Điều đó gópphần cho ngời đọc hiểu thêm về chính sách đối ngoại của Đảng và nhà nớc ta

trong giai đoạn hiện nay Đồng thời chúng tôi cũng xin đa ra một số giải pháp vàvạch ra những triển vọng cho quá trình hợp tác này.

5.3 Cuối cùng, trong phạm vi nghiên cứu của luận văn và những tài liệu

mà chúng tôi có thể tiếp cận đợc Luận văn muốn cung cấp cho ngời đọc cái nhìnmới về Nam Phi - một đất nớc xa xôi và còn ít ngời biết về nó

6 Bố cục khoá luận

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Th mục tài liệu tham khảo và phần Phụ

lục theo quy định của một luận văn Thạc sỹ, nội dung của luận văn gồm 3

ch-ơng, cụ thể nh sau:

Chơng 1 : Tình hình Nam Phi trớc năm 1994

Chơng 2 : Những chuyển biến về chính trị, kinh tế, xã hội của

Nam Phi sau năm 1994

Chơng 3 : Quan hệ hợp tác thơng mại Việt Nam – Nam Phi

b phần nội dung

Chơng 1 tình hình Nam Phi trớc năm 1994

1.1 Một vài nét về điều kiện tự nhiên - dân c và vị trí chiến lợc của Nam Phi

1.1.1 Điều kiện tự nhiên và dân c của Nam Phi

Cộng hoà Nam Phi là một quốc gia rộng lớn bậc nhất ở châu Phi, vớitổng diện tích là 1.219.909 km2 , gần nh chiếm toàn bộ phần cực Nam của châuPhi Toàn bộ đất nớc đợc hai đại dơng bao bọc là Đại Tây Dơng ở phía tây và ấn

Độ Dơng ở bờ biển phía đông Nam Phi có chung đờng biên giới vớiMôdămbich và Xoa Dilen ở đông bắc, với Dimbabuê và Bôtxoana ở phía Bắc vàvới Namibia ở phía tây bắc Vùng đông nam của Nam Phi bao bọc lấy đất nớcLêxôthô

Vị trí địa lý của Nam Phi có tầm quan trọng đặc biệt, đây là chiếc cầunối giữa Đại Tây Dơng và ấn Độ Dơng, tạo nên những nét đặc trng riêng biệt vềlịch sử và phát triển kinh tế - xã hội của đất nớc Thiên nhiên đã ban tặng choNam Phi đợc sở hữu nhiều vùng địa lý đa dạng : từ những rặng núi lớn thuộcGreat Escarpment đến những sa mạc khô cằn, từ những cao nguyên đến nhữngvùng canh tác phì nhiêu, từ những khu rừng nguyên sinh đến các con sông lớn và

các dải cát trắng Nhìn tổng thể ngời ta thấy nơi đây có bốn vùng địa lý chính làvùng đồng cỏ thảo nguyên, vùng hoang mạc, vùng núi - cao nguyên và vùngduyên hải

Vùng hoang mạc và thảo nguyên hợp lại hình thành lên một vùng bìnhnguyên rộng lớn có hình bán nguyệt nằm sâu bên trong lãnh thổ Nam Phi Vùngduyên hải là một vùng đất hẹp bao bọc vùng bình nguyên theo ba hớng VùngGreat Escarpment rộng lớn làm thành một bức tờng ngăn cách vùng bình nguyên

và duyên hải Great Escarpment thực ra là do nhiều rặng núi nối tiếp nhau tạonên một bức tờng đá chạy dọc bờ đông và bờ nam của vùng thảo nguyên Nó trảithành một chuỗi hầu nh liên tục từ miền bắc giáp Zimbabwe đến tận miền nam,rồi lợn sang phải hớng về phía tây nội địa trở thành một loạt các rặng núi nhỏ Khí hậu của Nam Phi đợc thay đổi từ vùng này đến vùng khác, có đủbốn mùa xuân, hạ, thu, đông nhng mùa hè ở đây dài và mùa đông thì ngắn Vị trícận nhiệt đới của Nam Phi khiến cho xứ này có tiết trời ấm áp và thừa thãi ánhnắng Nhng Nam Phi lại khốn khổ vì không có những cơn ma ổn định theo mùa

và thờng bị nạn hạn hán hoành hành Chỉ có một phần ba đất nớc có lợng ma tốithiểu 640 mm một năm - đủ để trồng trọt mùa vụ Nửa đông của Nam Phi thờng

có nhiều ma hơn còn miền tây thì chỉ thích hợp cho việc chăn thả gia súc Vìnằm ở phía Nam của đờng xích đạo nên các mùa của Nam Phi ngợc lại với cácmùa của chúng ta Mùa xuân bắt đầu từ tháng 9 và hết mùa hè vào tháng 3, còn

từ tháng 4 thời tiết chuyển sang thu để rồi mùa đông sẽ gối tiếp và kết thúc vàotháng 8

Về sông ngòi, Nam Phi có 3 con sông lớn, đó là sông Orange dài 2.090

km, bắt nguồn từ Lêxôthô và chảy đổ ra vịnh Alexander thuộc Đại Tây Dơng.Con sông này đã tạo ra một tuyến đờng thuỷ tấp nập nhất ở Nam Phi, ngoài racòn cung cấp năng lợng thuỷ điện cho nhiều vùng nhờ các đập nớc đợc xây dựngdọc theo sông và phục vụ việc tới tiêu cho các vùng đất nông nghiệp của tỉnhCape Sông thứ hai là Vaal, với chiều dài 1.207 km Con sông thứ ba Limpopodài 1.770 km, bắt nguồn gần Johannesburg, chảy về hớng Bắc rồi sang Đông -Bắc, qua Môdămbich, đổ vào ấn Độ Dơng Con sông này còn là đờng biên giới

tự nhiên giữa Nam Phi và Dimbabuê

Với hệ động - thực vật đa dạng và phong phú, Nam Phi tự hào là quốcgia có đời sống hoang dã muôn hình muôn vẻ vào bậc nhất thế giới Các loạimuông thú hoang dã nh voi châu Phi, hơu cao cổ, ngựa vằn, khỉ đầu chó, cásâu… Nhđều có mặt ở Nam Phi Có đến 1/10 tổng số các loài chim của thế giới sống

ở Nam Phi, trong đó có loại chim đặc biệt gọi là chim Kori bustard có trọng lợnglớn nhất thế giới, nặng đến 20 kg Công viên quốc gia Kruger rất nổi tiếng củaNam Phi chính là một trong những nơi bảo tồn đời sống hoang dã của những loàichim, thú nói trên.

Nam Phi tự hào vì có những thành phố tuyệt đẹp và cực kỳ đa dạng vềkiến trúc “Kiến trúc đô thị mang tính lịch sử bao gồm từ Cape Dutch đẹp nhtranh vẽ với các cột chống đợc trang trí hoạ tiết rờm rà, tới các kiểu biệt thự thờiVictoria, các toà nhà chọc trời xây bằng xi măng và kính ở tất cả các đô thị lớn

đợc thiết kế theo kiểu tân cổ giao duyên và bao trùm lên tất cả là kiểu kiến trúcdân c và nông thôn” [9]

Nam Phi có thành phố - Thủ đô hành chính Pretoria với dân số 1 triệungời Đây là thành phố của cây dạ hơng, nơi có toà nhà làm việc của chính phủNam Phi rất nổi tiếng gọi là Khu nhà liên hợp và là nơi có trụ sở ngoại giao củanhiều nớc trên thế giới Cách Pretoria không xa lắm về phía nam là thành phốJohannesburg lớn nhất Nam Phi với 3 triệu dân, nổi tiếng là thành phố của vàng,

là trung tâm đô thị thơng mại, văn hoá, nghệ thuật, thể thao Bên cạnh Thủ đôhành chính, Nam Phi còn có Cape Town là Thủ đô lập pháp Đây là một thànhphố cảng đẹp vào bậc nhất thế giới và cũng là hải cảng quan trọng nhất của NamPhi vì nó nằm trên đờng biển nối liền châu Âu với châu á Thành phố này có2,35 triệu dân, là thành phố lớn thứ hai của Nam Phi Durban là thành phố lớnthứ ba, có dân số 1,5 triệu ngời, cũng là một trong những hải cảng quan trọngcủa Nam Phi Thành phố này nổi tiếng vì có cộng đồng ngời ấn Độ rất đông vàrất phát triển về thơng mại, buôn bán Đứng thứ t là thành phố cảng Elizabeth códân số 1 triệu ngời, là trung tâm công nghiệp quan trọng, sản xuất xe ô tô, cao

su Cái tên Elizabeth nhắc ngời ta nhớ đến thành phố này là nơi những ngời Anh

di c đầu tiên đã đặt chân đến đây và xây dựng lên

Nam Phi là một nớc có nguồn tài nguyên thiên nhiên rất giàu có Cácnguồn tài nguyên này đóng vai trò rất quan trọng phát triển kinh tế Khoáng sảnchiếm 2/3 kim ngạch xuất khẩu của Nam Phi Có thể tìm thấy ở đây nhữngkhoáng sản quan trọng nh vàng, kim cơng, than đá, quặng sắt, mangan, phôtpho,uran, bạch kim, đồng, vanadi, khí đốt Vàng thực sự đóng vai trò quan trọngtrong nền kinh tế Nam Phi Trữ lợng vàng của Nam Phi chiếm 70 % sản lợngvàng của thế giới t bản Khi giá vàng tăng cao trong thập niên 1970, việc khaithác vàng trở thành một ngành kinh doanh thu lợi nhuận cao cho đất nớc Năm

1993, chỉ riêng doanh thu từ việc xuất khẩu vàng của Nam Phi đã vợt hơn 6 tỷ

USD Những khu khai thác vàng quan trọng của Nam Phi thuộc tỉnh Gauteng vàOrange Free State Kim cơng ở Nam Phi chiếm 55,7% dự trữ và gần một nửa trữlợng của thế giới Đứng đầu về sản xuất Platine, thứ hai về Chrome và thứ ba vềUranium Chính việc phát hiện ra khoáng sản nh vậy đã thúc đẩy Nam Phi bớcvào kỷ nguyên công nghiệp từ đầu thế kỷ XX Có thể nói nửa đầu thế kỷ XX, đấtnớc này đã sản xuất hơn một nửa số lợng vàng toàn thế giới Nhờ có vàng, NamPhi có thể mua đợc những thứ mà họ không thể sản xuất ra đợc và từng bớc xâydựng nền công nghiệp của mình.

Hiện nay Nam Phi có khoảng 46 triệu ngời dân sinh sống và là đại diệncho nhiều chủng tộc, bộ lạc và nhiều nền văn hoá khác nhau: từ da đen, da trắng

đến da màu, từ văn hoá châu Âu, châu á đến châu Phi Mật độ dân số là 37,8 ời/ km2 Số dân thành thị chiếm 59,5% dân số, còn dân số nông thôn là 40,5%

ng-Về cơ cấu giới tính, Nam Phi có 47,7% dân số là nam và 52,3% là nữ

Ngời da đen chiếm số đông trong cộng đồng c dân Nam Phi, khoảnghơn 30 triệu ngời, gồm nhiều sắc tộc khác nhau, trong đó có 4 sắc tộc chính đó

là Zulu, Sotho, Xhosa và Pondo Sử sách ghi rằng ngời da đen đến Nam Phi từcác vùng nằm sâu trong lục địa châu Phi và kéo dài qua nhiều thế kỷ Các bộ lạc

da đen đợc hình thành theo chế độ quyền hành cha truyền con nối Mỗi bộ lạcthành lập lên vơng quốc riêng của mình, sinh sống bằng nghề chăn thả gia súc vàtrồng trọt Giữa các bộ tộc đã từng xẩy ra những xung đột quyết liệt, gây ra tìnhtrạng cát cứ, chia rẽ và mâu thuẫn mà cho đến ngày nay nhiều mâu thuẫn vẫn tồntại

Ngời da trắng ở Nam Phi chiếm gần 14% dân số, tức là khoảng hơn 6triệu ngời và xuất phát từ những nguồn gốc khác nhau

Ngời Boer là những ngời da trắng đầu tiên đến định c ở Nam Phi (từnăm 1651), họ đa phần là các chủ trang trại, có nguồn gốc là những ngời khaiphá tiên phong thuộc Công ty đông ấn Hà Lan Những ngời có nguồn gốc từ HàLan nh vậy hiện nay ở Nam Phi gọi là ngời Africaner nói ngôn ngữ Afrikaans,một dạng ngôn ngữ Hà Lan đã đợc giản lợc và pha trộn với tiếng Pháp, tiếng

Những ngời gốc châu Âu khác cũng có mặt ở Nam Phi, đó là ngời Pháp,ngời Đức, ngời Hy Lạp, ngời ý, ngời Bồ Đào Nha Ngời Do Thái đã đến NamPhi từ năm 1841, hiện nay có khoảng 110 000 ngời và đóng góp không ít cho đờisống kinh tế, văn hoá và giáo dục của đất nớc này.

Nguồn gốc châu á ở Nam Phi có khoảng hơn 1 triệu ngời, trong đócộng đồng ngời ấn Độ là đông nhất, sống tập trung tại chủ yếu tại thành phốDurban và khu ngoại ô của thành phố này Cộng đồng ngời Hoa hiện có khoảng12.000 ngời, phần lớn họ sống và làm việc tại Johannesburg

Ngời da màu hay ngời lai, họ là con cháu hỗn huyết của ngời da đen vớingời châu Âu và ngời châu á ở Nam Phi Số ngời lai hiện nay ở châu Phi lên tớikhoảng 4 triệu, họ nói tiếng Afrikaans và cả tiếng Anh

Các ngôn ngữ chính đợc dùng ở Nam Phi hiện nay bao gồm 11 loại Đó

là các thứ tiếng Afrikaans, Sesotho, Siswati, Xhosa, Zulu, Xitsonga, Setswana,Tshivenda Trong đó tiếng Anh là tiếng đa phần ngời Nam Phi hiểu và sử dụng

1.1.2 Vị trí chiến lợc của Nam Phi

Với vị trí địa lý hết sức đặc biệt, Nam Phi đã trở thành chiếc cầu nốigiữa Đại Tây Dơng với ấn Độ Dơng, là điểm dừng chân lý tởng cho các đoànthuyền buôn từ tây sang đông trong lịch sử Không những thế, với nguồn tàinguyên thiên nhiên phong phú, lợng khoáng sản và hơng liệu dồi dào đã biến nơi

đây thành “miền đất hứa” cho các nớc đế quốc đầy tham vọng

Trong chiến lợc toàn cầu của Mỹ, Nam Phi tuy không phải là nơi có vịtrí “an ninh sống còn” đối với Mỹ, nhng nó đóng vai trò ngày càng quan trọnghơn do sự giàu có về tài nguyên chiến lợc mà nhu cầu của Mỹ và các nớc phơngTây khác về các loại tài nguyên ngày càng lớn, đồng thời do Mỹ và các nớc ph-

ơng Tây còn có nhiều quyền lợi về chính trị, kinh tế và quân sự chiến lợc ở Cộnghoà Nam Phi

Quyền lợi của Mỹ cũng nh các nớc khác về kinh tế ở Nam Phi là rất lớn.Các công ty t bản của các nớc này đầu t vào đây rất nhiều nhằm vơ vét tàinguyên giàu có của Nam Phi và bóc lột nhân công rẻ mạt ở Nam Phi trong giai

đoạn cai trị của chế độ Apacthai có 1.068 công ty đa quốc gia, trong đó có 406công ty của Mỹ, 364 công ty của Anh và 142 công ty của Tây Đức Tổng số vốn

đầu t trực tiếp của các nớc này vào Nam Phi lên tới 25 tỷ đô la, trong đó 40% sốvốn là của các công ty t bản và các ngân hàng của Anh, Tây Đức đứng thứ haichiếm 20% và Mỹ đứng thứ ba với 17% tổng số vốn đầu t ( Số liệu 4.1987) Cácnhà t bản ngân hàng Mỹ và Tây Âu cũng hoạt động rất tích cực ở Nam Phi, ba

trong mời ngân hàng lớn nhất thế giới đã mở chi nhánh hoạt động tại Nam Phi.Các t bản ngân hàng này không chỉ cung cấp tài chính cho Nam Phi, đảm bảoviệc buôn bán vàng và kim cơng ở Nam Phi mà còn quan tâm tới các công ty củaAnh, Mỹ và các nớc t bản khác, tạo điều kiện để các công ty này có cơ sở vữngchắc ở Nam Phi Đồng thời Nam Phi còn là nơi cung cấp chính tài nguyên chiếnlợc phục vụ cho các ngành công nghiệp quốc phòng, vũ trụ… Nh của Mỹ và các nớc

đế quốc khác Trong những năm đầu của thập kỷ 80XX, Cộng hoà Nam Phi đãcung cấp cho Mỹ 27% nhu cầu về vàng, 57% vanadium - một thành phần quantrọng trong hợp kim chịu nhiệt dùng cho động cơ phản lực mà bất kể loại máybay nào cũng cần đến nó, 40% chrome - một kim loại không thể thiếu đợc đốivới công nghiệp sắt thép và quốc phòng Mỹ 25% các kim loại thuộc nhómplatine rất cần thiết đối với ngành công nghiệp tinh chế dầu lửa… Nh và cung cấpcho các nớc Tây Âu và Nhật Bản khoảng từ 75 đến 100% các loại khoáng sản cơbản cần cho công nghiệp Sự cần thiết của các tài nguyên khoáng sản của NamPhi đối với các ngàn công nghiệp của Mỹ cũng nh các nớc đế quốc khác đã đợc

Tổng thống Nixon đánh giá : Ngay cả Hoa Kỳ là n“ ớc có tài nguyên phong phú cũng phụ thuộc rất nhiều vào việc nhập khẩu các các thứ quặng không thể thiếu

đợc Chrome là một ví dụ về mối nguy hiểm ngấm ngầm này 96% dự trữ Chrome lại ở Nam Phi và Zimbabue…” Hạ nghị viện Mỹ cũng đã tổng kết : “ Nền công nghiệp sắt thép của các nớc phát triển phơng Tây (kể cả Mỹ) sẽ bị tê liệt 6 tháng sau khi miền nam châu Phi ngừng cung cấp mangan” ( Báo cáo của

Hạ viện Mỹ năm 1980)

Nhu cầu về nguyên liệu phục vụ cho việc phát triển các ngành côngnghiệp của Mỹ và các nớc phơng Tây ngày càng tăng buộc các nớc này phải ráoriết hoạt động nhằm duy trì nguồn cung cấp nguyên liệu ở Nam Phi cho mình

Điều đó hoàn toàn phù hợp với bản chất của chủ nghĩa t bản mà Lê Nin đã khẳng

định: “Chủ nghĩa t bản càng phát triển cao, nguyên liệu càng thiếu thốn, sự cạnhtranh ngày càng gay gắt và việc tìm kiếm các nguyên liệu trên toàn thế giới càngráo riết thì cuộc đấu tranh để chiếm thuộc địa càng quyết liệt hơn”

Nam Phi còn là nơi có vị trí chiến lợc, quân sự đặc biệt quan trọng, nhất

là đối với Mỹ và các nớc đồng minh trong khối NATO Trong chiến lợc đại dơngcủa Mỹ, Nam Phi đợc coi là một mắt xích quan trọng, việc kiểm soát đợc NamPhi không chỉ là kiểm soát đợc nguồn tài nguyên thiên nhiên của nớc này màcòn khống chế đợc các nớc t bản phát triển khác do mức độ phụ thuộc vào dầulửa của Trung Đông rất lớn mà hơn 50% số tàu chở dầu nhập vào Tây Âu, 45%

của Nhật Bản và 20% của Mỹ phải đi qua mũi Hảo Vọng của Nam Phi Nam Phicòn là một trong ba cửa ngõ để đi vào ấn Độ Dơng và cũng là một trong những

cử ngõ để đi vào châu Phi Báo cáo của tớng Brao tại quốc hội Mỹ đầu năm 1977

đã nhấn mạnh : “Mỹ phải nắm lấy các con đờng đến sân bay, các bến cảng cũng

nh mạng lới thông tin trên toàn bộ châu Phi và các vùng xung quanh” Khôngnhững thế ở Nam Phi, Mỹ còn cho đặt các căn cứ quân sự Saint John,Simoustown, Silvermine và trạm quan sát NASA Quân cảng Simoustown,Silvermine có thể chứa đợc 80 tàu chiến và có thể theo dõi đến tận Mỹ latinh, ấn

Độ Dơng và Inđônêxia

Do Nam Phi có vị trí trọng yếu và nguồn tài nguyên giàu có Mỹ và cácnứơc đế quốc đã rất chú trọng tăng cờng tiềm lực kinh tế, quân sự cho chính phủNam Phi trớc đây hòng biến nớc này thành tên lính xung kích nhằm bảo vệquyền lợi kinh tế, quân sự của chúng trong khu vực, phá hoại phong trào cáchmạng, phong trào giải phóng dân tộc của các nớc miền Nam châu Phi và ngănchặn ảnh hởng của Liên Xô, Cu Ba và các xu thế đi theo khuynh huớng xã hộichủ nghĩa ở đây Mỹ và các nớc đế quốc rất chú trọng các âm mu sử dụng NamPhi nh một tên sen đầm khu vực Một khối lợng lớn các loại vũ khí đạn dợc baogồm các loại hiện đại nh là tàu ngầm, các loại máy bay chiến lợc cũng đợc đavào Nam Phi trực tiếp từ Mỹ cũng nh qua các nớc đế quốc khác nhằm tăng cờngkhả năng cho Nam Phi trong việc chống phá cách mạng Trong hai năm 1980 –

1981, chính quyền Mỹ đã viện trợ cho Pretoria 900 triệu đô la Đặc biệt nghiêmtrọng hơn các nớc đế quốc nhất là Mỹ tích cực giúp Nam Phi phát triển nhanhngành công nghiệp sản xuất vũ khí kể cả vũ khí hạt nhân Mỹ đã cung cấp chochính quyền Nam Phi cũ một khối lợng Urannium đã làm giàu đủ để làm 10quả bom nguyên tử Hơn nữa Mỹ còn giúp Nam Phi trong việc xây dựng côngnghệ làm giàu Uranium và đào tạo chuyên gia trong lĩnh vực này Đợc sự giúp

đỡ cật lực của Mỹ và các nớc đế quốc, Nam Phi đã có một nền quốc phòng hếtsức hiện đại Chính quyền Nam Phi cũ đã tự thoả mãn đợc 95% nhu cầu về vũkhí và bắt đầu xuất khẩu vũ khí cho nhiều nớc Đợc Mỹ khuyến khích và ủng hộ,chính quyền Nam Phi cũ đã thi hành chính sách Apacthai cực kỳ phản động đối vớinhân dân trong nớc và tiến hành các cuộc xâm lợc và tăng cờng chống phá phongtrào cách mạng của nhiều nớc ở miền nam châu Phi

1.2 Cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi chống chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai

1.2.1 Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apacthai và chính sách cai trị

1.2.1.1 Nguồn gốc, sự ra đời của chủ nghĩa Apacthai

Bớc chân những kẻ thực dân

Cho đến cuối thế kỷ XV đầu thế kỷ XVI, trong khi ở khu vực Bắc Phi

đã trở thành miếng mồi béo bở và là mục tiêu cho các đoàn thuyền của thực dânphơng Tây, thì ở khu vực châu Phi đen (phía nam Xahara) hầu hết c dân ở đâyvẫn còn sống cách biệt với c dân bên ngoài Sự giao lu duy nhất của họ đó làthông qua những đoàn lạc đà xuyên qua sa mạc Xahara của ngời da trắng Arập

và ngời Bec-Be ở Bắc Phi Nhng càng về sau con đờng này ngày càng suy yếu Thay thế các con đờng buôn nóng bỏng trên sa mạc là những con đờngbiển thông thơng mới đợc mở ra Đó là những con đờng của những ngời châu Âutrên đờng đi tìm những vùng đất mới, những thị trờng mới cũng nh nguồn tàinguyên giàu có mà châu Âu già cỗi ít có đợc

Năm 1488, những ngời châu Âu đầu tiên đã đặt chân lên mảnh đất NamPhi, Bartholomew Dias, nhà thám hiểm ngời Bồ Đào Nha, là ngời đầu tiên pháthiện ra Mũi Hảo Vọng Mời năm sau, năm 1498, bằng lộ trình tăng cờng, Vasco

de Gama đã bơi vòng qua mũi đất cực nam châu Phi này

Sau khi phát hiện ra Mũi Hảo Vọng các nhà thám hiểm ngời Bồ ĐàoNha, Tây Ban Nha, Hà Lan đã phát hiện ra khu vực Nam Phi là một nơi lý tởngcả về nguồn nguyên liệu, châu báu và cả những khoáng sản quý hiếm Từ đó,Nam Phi đã trở thành điểm dừng chân lý tởng cho các đoàn quân từ châu Âusang Không chỉ vơ vét nguồn tài nguyên thiên nhiên, hơng liệu và vàng, đá quý.Sang thế kỷ XVI, nghề buôn chính cho các đoàn thuyền này là các nô lệ da đen

Đây là một nguồn lợi kếch xù mà không một tên đế quốc nào thời bấy giờ lạikhông ham muốn

Vào giữa thế kỷ thứ XVII, các thơng gia ngời Hà Lan cũng đã góp phầnvào cuộc thăm dò và đã chọn Vịnh Bàn để định c lâu dài Vịnh Bàn ngày nay làMũi Hảo Vọng Dân Hà Lan dần tiến lên phía bắc và tấn công ngời Khoisanbằng bạo lực và dịch bệnh Năm 1651, công ty Đông ấn Hà Lan đã cử Jan vanRiebeeck cùng vợ và 90 ngời đàn ông ốm yếu đến khai khuẩn vùng đất hoang dãNam Phi Vào cuối thập niên 1650, những chuyến tàu chở nô lệ từ khắp châuPhi, ấn Độ và Đông Nam á đã bắt đâu đến Nam Phi Với sự cai trị năng nổ của

vị thống đốc mới Simson van der Stel, thuộc địa này trở nên giàu có Những ngời

định c đã tiến sâu vào trong lục địa và bắt đầu trồng trọt trên những mảnh đấtmàu mỡ

Đến cuối thế kỷ XVIII, thế lực của ngời Hà Lan bị lu mờ dần, ngời Anhnhảy vào chiếm các vùng đất còn lại ở châu Phi Năm 1820, khoảng 5000 di dân

đến từ Anh quốc đợc phái đi khai khuẩn tỉnh Eastern Cape Ngời Anh muốn tăngcờng ảnh hởng của họ ở Mũi Hảo Vọng và tạo ra một vùng đệm ngăn cách họvới bộ lạc Xhosa - những ngời đang chiếm c và sinh cơ lập nghiệp tại đó Khingời Anh bắt đầu xâm chiếm đất đai của bộ lạc Xhose, các cuộc chiến xẩy rakhông ngớt

Tình trạng biến động của ngời dân da đen Nam Phi không chỉ nổ ra bởinhững kẻ xâm lợc da trắng Việc cỡng bức di dân Difaquane ở Sotho và cuộctriệt hạ Mfequane ở Zulu gây ra những biến động và đau thơng lớn lao Làn sóngbạo động diễn ra khắp Nam Phi, một số bộ tộc tan rã, một số khác bị bắt làm nô

lệ ở châu Phi nói chung cũng nh ở Nam Phi nói riêng, ngời da đen bị bắt đã bịquẳng lên tàu nh những con vật và bị chở sang châu Mỹ đổi lấy tiền cho các ôngchủ Dọc bờ biển của châu Phi mọc lên những tụ điểm tập kết những ngời nô lệ

da đen Mặc dù là kẻ đến sau nhng thực dân Anh lại là “ông chủ lớn” trong kỹnghệ buôn ngời này Đã có hơn 60 triệu ngời da đen ở châu Phi đã bị bắt sangchâu Mỹ làm nô lệ trong thời gian này, nhng chỉ có 20 triệu ngời là cập bến cònlại là bị chết và bỏ trốn dọc đờng Việc làm này đã để lại những hậu quả vô cùnglớn lao, một xã hội Nam Phi hoàn toàn lạc hậu và đang ở giai đoạn phát triểnthấp của lịch sử lại càng bị vùi dập đến tột cùng

Trong tình trạng hỗn loạn đó, những ngời Phi gốc Hà Lan đã thực hiệnmột cuộc di dân lớn nhằm thoát khỏi sự thống trị của quân Anh và tìm kiếm sự

tự do cho chính mình Nền cộng hoà của những ngời Phi gốc Hà Lan mau chóng

đợc thiết lập ở các vùng sâu bên trong Nhng rồi họ cũng bị ngời Anh thôn tínhdần trong sự lộn xộn của các hiệp ớc, sự ngoại giao và tình trạng bạo lực trongsuốt giai đoạn giữa của thế kỷ XIX Chỉ khi quốc kỳ Anh phủ khắp từ Cairo đếnmũi Hảo Vọng thì kim cơng mới đợc phát hiện ở Kimberley, và sự kháng cự củangời Hà Lan đột nhiên trở nên mạnh mẽ hơn

Cuộc chiến Anglo-Boer đầu tiên chấm dứt với chiến thắng của ngờiBoer, lập nền cộng hoà Zuid-Afrikaansche Republiek Ngời Anh đã rút khỏivùng đất này cho tới khi mạch quặng vàng khổng lồ đợc phát hiện ở khu vựcJohannesburg và họ liền tiến hành cuộc nội chiến Anglo-Boer lần thứ hai Năm

1902, ngời Boer đã cạn kiệt nguồn nhân sự của mình và phải viện kế sách đánh

du kích, phản hồi lại sự thống trị của ngời Anh trên lãnh thổ này Quân Anh đã

bác bỏ điều này bằng những cuộc tấn công không cân xứng Ngời Boer bị buộcphải chấp nhận một vết nhục cay đắng cho sự bình yên của đất nớc.

Năm 1910, quốc hội Anh đã thông qua quyết định thành lập vơng quốcLiên hiệp, biến Nam Phi thành một nớc tự trị nằm trong khối Liên hiệp Anh.Louis Botha trở thành thủ tớng đầu tiên của Nam Phi Nh vậy một nớc cộng hoàmới dựa trên nền tảng hệ thống nghị viện đã đợc ra đời, nhng ngời da đen chỉ cóthể trở thành nghị sĩ một khi họ đợc ngời da trắng đề cử Nh vậy, khác với hầuhết các nớc châu Phi, đều bị chính quyền thực dân phơng Tây trực tiếp cai trị, thì

ở Nam Phi tính chất cai trị ở đây mang tính gián tiếp, nh vậy ít hay nhiều sẽ hạnchế hơn những tàn bạo và khắc nghiệt của sự cai trị thực dân với thuộc địa Nói

nh vậy không có nghĩa là ngời da đen ở Nam Phi sẽ có cuộc sống ấm no, đầy đủ

và tự do hơn so với các thuộc địa khác Ngợc lại sự nơng tay đó của chính quyềnthực dân Anh nh báo trớc cho những ngời da đen ở đây một dấu hiệu tồi tệ hơn.Thực tế lịch sử Nam Phi đã chứng minh điều này : ngời da đen, da màu ở NamPhi đã bị đối xử thậm tệ chẳng khác nào thân phận “nô lệ ngay trên quốc giamình [44,tr.22] Chính quyền ngời da trắng ở đây đã thi hành chính sách phânbiệt chủng tộc một cách cực đoan và thâm độc, một thứ chủ nghĩa phản động và

đáng nguyền rủa của nhân loại - Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apacthai

Chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apacthai

Từ Apacthai (Apartheid) đợc xuất hiện đầu tiên vào năm 1948 trong bàixã luận đăng trên tờ báo Aphrican ở Nam Phi sau khi đảng Quốc gia của bọnphân biệt chủng tộc da trắng cầm quyền ở nớc này ra tuyên ngôn của đảng chínhthức đề cập chủ nghĩa Apacthai Bản tuyên ngôn đó viết : “Một sự lựa chọn đốivới chúng ta : hoặc là sống chung với ngời da đen, mà đối với ngời điều đó cónghĩa là tự sát dân tộc, hoặc là chủ nghĩa riêng biệt” Từ đó, chủ nghĩa Apacthaitrở thành nền móng t tởng của chế độ chính trị ở nớc Cộng hoà Nam Phi Bảnthân từ Apacthai đợc ghép bởi hai chữ: “Aparth” nghĩa là tách biệt và “heid”nghĩa là chủng tộc nên nó có nghĩa là tách biệt chủng tộc cực đoan và tàn bạo Tuy nhiên, nguồn gốc của chủ nghĩa Apacthai đã có từ lâu, bắt nguồnsâu xa từ sự thống trị của bọn thực dân Hà Lan khi đoàn thuyền của chúng cậpbến ở vùng mũi Hảo Vọng (1652) Chúng tuyên bố rằng khi chúng đến đây,vùng này cha có ngời, rằng ngời Băngtu (dân tộc Đen ngời địa phơng) cũng làngời di c đến cùng một lúc với chúng Trong khi đó khoa học khảo cổ đã xác

định cách đây 500 nghìn năm đã có con ngời xuất hiện ở vùng này và bộ lạcBăngtu đã sống ở đây từ thế kỷ XV Ngời Boer, tên gọi của cộng đồng ngời Hà

Lan lúc bấy giờ đã tàn sát ngời Băngtu, đuổi họ lùi dần vào rừng sâu Chính chủnghĩa Apacthai sau này xuất hiện có nguồn gốc từ chính sách tiêu diệt ngời Đencủa bọn thực dân Boer hồi thế kỷ XVII

Trong cuộc chiến tranh xâm lợc Nam Phi, ngời Boer và ngời Anh đãgặp phải sự chống trả quyết liệt của nhân dân da đen Nam Phi Nhng những cuộc

đấu tranh này đã bị đàn áp hết sức dã man và chịu nhiều tổn thất Sau khi chiếm

đợc Nam Phi và thành lập Liên bang Nam Phi (1910), thực dân da trắng nhất lànhững ngời Boer đã thực hiện chính sách chia để trị nhằm áp đặt sự thống trị của

họ đối với ngời da đen bản xứ Năm 1913 với “luật về đất đai của ngời bản xứ”

do chính quyền ngời Anh công bố ở Nam Phi, có thể nói chủ nghĩa Apacthai đã

đợc thể chế hoá Đó là chính sách phân biệt chủng tộc, theo tiếng Afrikaan củangời Boer gọi là Apacthai “ Apacthai có nghĩa nh là sự chia sẻ, sự tách biệt mộtcách lạnh lùng, là sự tập hợp tất cả những thứ gọi là luật lệ áp đặt hàng trăm nămlên ngời da đen biến họ trở thành những ngời hoàn toàn lệ thuộc vào ngời datrắng” [43,tr.74] Những ngời theo chủ nghĩa Apacthai lập luận rằng: ngời datrắng và ngời da đen không thể sống bình đẳng đợc, không thể sống với nhau màphải sống tách biệt và chỉ có sự tách biệt theo màu da thì mới có thể đảm bảo đ -

ợc sự phát triển của chủng tộc và quốc gia [4, tr.283]

Khi Đảng quốc gia - Đảng của ngời Boer lên nắm quyền (1947), chủnghĩa Apacthai đợc hoàn thiện thành học thuyết, đợc coi là quốc sách và ghi vàoHiến pháp Học thuyết Apacthai dựa trên những lý thuyết phản động cho rằng

“Nam Phi là của ngời da trắng”, “ngời da trắng là trên hết” và sự thống trị củangời da trắng là thể hiện chủ nghĩa quốc gia truyền thống của họ nhằm bảo tồn

“nguồn gốc của cộng đồng ngời Afrikaan”, bình đẳng là sự sụp đế hoàn toàn, vìkhông có khả năng chung sống thì phải duy trì chính sách cách ly tuyệt đối, ngời

da trắng hoặc nô lệ hoá ngời Phi mà chỉ là ngời Irlarais hồi thế kỷ XIX khôngchịu chung sống với ngời Anh, ngời Bulgarie không chịu chung sống với nguờiThổ Nhĩ Kỳ Năm 1948, ngoại trởng Nam Phi Jansen nói : “Nếu ngời bản xứcũng tiếp tục chung sống với chúng ta, chúng ta buộc phải tranh chấp với họ đểchiếm u thế và các cuộc xung đột tất nhiên sẽ diễn ra mãi Trái lại, nếu họ sốngcách ly ra, họ sẽ thực hiện đợc mọi khả năng của họ”

V.I Lê Nin trong khi phân tích nguyên nhân thúc đẩy các nhà chiến lợc

t bản chủ nghĩa quan tâm đến chính trị và hệ t tởng chủng tộc chủ nghĩa, đã chỉ

ra một xu hớng lịch sử là: “Xu hớng của giai cấp t sản và bọn cơ hội chủ nghĩamuốn kiếm một số ít dân tộc rất giàu có, và có đặc quyền thành những ký sinh

trùng sống vĩnh viễn trên lng bộ phận khác của loài ngời Muốn tận hởng việcbóc lột ngời đa đen, ngời ấn Độ bằng cách dùng nhiều chế độ quân phiệt hiện

đại đợc trang bị những phơng tiện giết ngời rất lợi hại để hãm họ vào tình trạngquy phục” Chủ nghĩa đế quốc chăm bón cho chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, sửdụng nó nh một công cụ nô dịch của dân tộc, do đó chủ nghĩa phân biệt chủngtộc trở thành một bộ phận hợp thành hệ t tởng và chính trị của chủ nghĩa đế quốc

“trong số những hình thức phân biệt chủng tộc chủ nghĩa thì trắng trợn nhất,công khai và thô bạo nhất đó là chủ nghĩa Apacthai mà điển hình nhất là ở CộngHoà Nam Phi” [4, tr.197]

Để bảo vệ cho học thuyết Apacthai phản động, chính quyền Pretoriadựa trên bốn giáo điều chủ yếu:

Một là, ngời Boer phải đợc tồn tại và có quyền đợc hởng mọi u tiên củaThợng đế đã ban cho để bù lại những đau khổ trong quá khứ của họ

Hai là, Thợng đế đã ban cho họ đất Nam Phi và muốn có sự cách lychủng tộc Chính quyền Apacthai đợc dựng lên trên cơ sở khác biệt tự nhiên củacon ngời và nh vậy nó phù hợp với ý muốn của thợng đế

Ba là, về chức năng u tiên của ngời da trắng ở Nam Phi là bảo vệ vănminh Thiên chúa giáo phơng Tây Nó phải duy trì thuyết “ngời da trắng trênhết”, đó là sự đảm bảo duy nhất cho những giá trị cơ bản đó Nói cách khácchống lại Apacthai là phá hoại văn minh Thiên chúa giáo mà chính ngời da màucũng đợc thừa hởng (Giáo điều này đợc bọn bảo vệ thuyết Apacthai nhấn mạnhnhiều nhất)

Bốn là, tin tởng vào sự cần thiết phải bảo vệ tính chất thuần tuý, sinhthái của ngời da trắng và văn minh phơng Tây Điều này đa ra nhằm bảo vệthuyết chủng tôc tuyệt đối trên tất cả mọi mặt kể cả văn hoá xã hội và sinh lý

Theo Lê Nin, “nguồn gốc sinh ra quyền lực chính trị của thực dân da trắng

ở các thuộc địa là sự độc chiếm của bọn chủng tộc chủ nghĩa đối với t liệu sảnxuất” Do đó, ngay từ đầu khi mới đặt chân lên mũi Hảo Vọng rồi tiến vào cựcNam lục địa châu Phi, thực dân Hà Lan đã xua đuổi, bắt bớ c dân bản địa đangsống Trong tình trạng liên minh bộ lạc, thị tộc để chiếm đất đai canh tác của họ

Đồng thời bằng bạo lực hay tiền bạc mua chuộc các tù trởng của liên minh bộlạc, ngời Hà Lan đã thuần phục c dân ở đây và biến họ dần dần lệ thuộc vàomình Thực chất của những hành động này là cớp hết t liệu sản xuất của c dân ở

đây, thiết lập ra chính quyền của mình và tiến hành bóc lột dân bản địa dồn ép

Họ lệ thuộc vào hoàn toàn chính quyền của ngời da trắng mới lập nên

Thủ tớng Veraoerd đã nói : “ Hãy văn minh hoá cho họ nhng không để

họ đợc phơng Tây hơn” tức là ngời da đen chỉ đợc quyền văn minh hoá theo điềukiện ngời da đen mà thôi

Nh vậy, chủ nghĩa Apacthai chính là một chủ nghĩa phân biệt chủng tộc

đặc thù ở Nam Phi kết hợp với chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa phát xít Dựa vào

đây bọn thực dân da trắng ra sức “dạy dỗ” ngời da đen để họ hiểu rằng so với

ng-ời da trắng họ là ngng-ời “hạ đẳng”, là “kẻ thấp hèn đáng khinh biệt” phải cam chịucuộc đời nô lệ

1.2.1.2 Chính sách cai trị của chế độ Apacthai

Từ năm 1948, chính quyền Prêtoria đã ban hành trên 200 đạo luật phânbiệt chủng tộc, trong đó có những đạo luật cực kỳ phản động để tớc bỏ quyềnlàm ngời của dân tộc Bantu Từ việc quy định quyền lực vạn năng của bọn lãnhchúa da trắng đến luật chém đầu, treo cổ cho đến luật thông hành, luật chôn sốngngời da đen và hàng trăm luật lệ phân biệt đối xử khác tách biệt ngời da đenhoàn toàn khỏi xã hội ngời da trắng Cùng làm việc nh nhau nhng lơng côngnhân da trắng cao gấp mời lần lơng công nhân ngời da đen Lơng của một côngnhân mỏ da đen chỉ bằng 1/10 tiền thuế thân của một tên da trắng Dới sự thốngtrị của chính quyền thực dân da trắng, ngời dân da đen, da màu ở Nam Phi phảichịu cuộc sống khổ cực, tủi nhục tối tăm, họ bị đối xử chẳng khác nào nô lệ

“Nhìn vào bất cứ hớng nào cũng thấy ngời da đen lam lũ, đói rách, mình phủ đầychất bụi, mệt mỏi, đôi mắt trắng dã, lng còng Họ phải sống trong những khu lềutrại lụp xụp trên những khu đất của mỏ khai thác” [11,tr.46] Ngời da đen NamPhi trở thành kẻ bị khuất phục và họ trở thành nô lệ ngay trên đất nớc của mình

Họ không có sức mạnh, không có quyền lực, không đợc quyết định vận mệnh và

số phận của mình Họ bị lệ thuộc hoàn toàn vào ngời da trắng, phần còn lại củacuộc đời mình họ bị vùi chôn trong những hầm mỏ tối tăm của các ông chủ datrắng Để rồi đối lập với những khu lều lụp xụp, cuộc sống thiếu thốn, tủi nhục lànhững toà lâu đài, những ngôi nhà sang trọng và sự phè phỡn của các viên chứcngời da trắng

Chính quyền Prêtôria khẳng định rằng: ngời Phi da đen là dân nhà quê, chỉ

đợc sống trên đồng ruộng, trong các hầm mỏ và đó là sứ mệnh của họ Biểu tợngcho sự đối xử tách biệt của ngời da trắng và ngời da đen ở Nam Phi đó là “ Thẻthuế thân” Mọi ngời dân Nam Phi từ 16 tuổi trở lên đều phải mang trong mìnhtấm “Thẻ thuế thân”, phải trình cho bất cứ một viên chức da trắng nào khi chúngyêu cầu Nếu từ chối việc trình thẻ cũng có nghĩa là phải vào tù, còn không cóthẻ nghĩa là phạm tội Nhìn vào “Thẻ thuế thân” chính quyền da trắng sẽ biết đợc

ngời Phi da đen này sống ở khu vực nào thuộc quyền quản lý của ai và ngời này

đã nộp thuế hay cha

Sự phân biệt đối xử giữa ngời da trắng và ngời da đen thể hiện trên tất cảcác lĩnh vực của đời sống xã hội Từ kinh tế - chính trị, văn hoá - giáo dục… Nh vàtrên bất cứ lĩnh vực nào luật pháp cũng nghiêng về những ngời da trắng và ngợclại với ngời da đen Điều này đợc Nenxon Mandela trong cuốn hồi ký của mìnhviết: “Một đứa trẻ ngời Phi chỉ sinh ra trong một bệnh viện, một nhà hộ sinhgiành cho ngời Phi, chỉ đợc bớc lên xe bus giành riêng cho ngời Phi, chỉ đợc ởtrong vùng quy định riêng cho ngời Phi và chỉ có thể đến trờng nếu nơi đó có tr-ờng học giành cho ngời Phi Chỉ đợc thuê một nơi che ma, nắng giành cho ngờiPhi và lúc nào cũng có thể bị chặn lại giữa đờng và buộc phải xuất trình giấy tờtuỳ thân, và nếu ngời Phi ấy quên mang theo thẻ căn cớc thì lập tức bị ném vàonhà giam” [44,tr.61] Sống trên đất đai của mình, quốc gia mình nhng ngời Phi

da đen, da màu phải chịu sự đối xử đến mức họ phải tự kêu lên: “Chúng ta không

định ngời Phi chỉ đợc làm một nghề gì đó và bị giới hạn nghề nghiệp với đồng

l-ơng rất thấp Không những thế ngời Phi còn không đợc sống chung khu phố vớingời da trắng, từ đờng đi lối lại đến trờng học, bệnh viện thậm chí cả ghế đátrong vờn hoa và nghĩa trang cũng riêng biệt Soweto là một trong nhiều điểnhình về chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi Đây là một thị trấn nhà trọ đốivới ngời da đen, họ không có quyền mua nhà ở đây mà chỉ có quyền thuê nhà vàmuốn thuê nhà thì phải có giấy thông hành đặc biệt và giấy chứng nhận có côngviệc làm ổn định trong 10 năm Đêm đêm, ngời da đen sau một ngày lao độngmệt nhọc về đây ngủ dới sự canh gác của những đội tuần tra ngời da trắng Ngời

da đen không chỉ bị bắt lao động đến kiệt sức mà còn bị đánh đập, khủng bố đến

tàn bạo Từ thành thị đến nông thôn đâu đâu cũng nhan nhản dòng chữ “Dànhcho ngời da trắng”.

Để thực hiện luật cách ly chủng tộc, đánh lạc hớng cuộc đấu tranh củanhân dân Nam Phi và tô điểm cho chính sách Apacthai, năm 1962, chính quyềnNam Phi đã đa ra chính sách Bontoustan mà ngời ta còn gọi là “tủ kính” củaApacthai Nhằm tập trung dân da đen sống riêng rẽ từng khu vực, thành lập cáigọi là các Cộng hoà Trên 20 triệu ngời da đen bị dồn vào hơn 10 Bontoustanchật hẹp chỉ chiếm 13% diện tích cả nớc Nam Phi Các Bonoustan mà bọn cầmquyền phân biệt chủng tộc gọi là những “nớc độc lập” có chính phủ và quốc hộilập pháp do ngời Phi đảm nhiệm nằm trong Liên bang Nam Phi nhng các quyềnhành chính địa phơng và quyền hành pháp đều bị hạn chế và thờng bị chínhquyền Pretoria phủ quyết Nh vậy, về thực chất đó chỉ là những trại tập trungkhổng lồ, với đất đai cằn cỗi hàng rào dây thép gai và chó béc-rê canh gác.Trong khi đó, 87% đất đai màu mỡ và tất cả các hầm mỏ của Nam Phi là của bọnthực dân da trắng Chúng nắm giữ mọi nguồn của cải, đợc hởng mọi sự u đãi,sống cuộc đời đế vơng và có mức sống vào loại cao nhất thế giới

Bantoustan về thực chất là biện pháp thực hiện chính sách Apacthainhằm tách rời ngời da đen và ngời da trắng, duy trì ách thống trị thực dân CácBantoustan là nơi cung cấp nguồn nhân công rẻ mạt cho nền công nghiệp củangời da trắng ở Nam Phi, đồng thời là nơi tiếp nhận lực lơng công nhân bị sa thải

từ các nhà máy công nghiệp Bantoustan còn là biện pháp để ngăn cản ngời Phi

đoàn kết chống lại sự áp bức bóc lột của giới chủ da trắng Đã có hàng triệu lợtngời bị hành hạ, bị xử phạt nặng nề, bị tớc quyền sống và đi làm công rẻ mạt chongời da trắng vì những đạo luật phân biệt chủng tộc Chỉ tính riêng từ ngàyPretoria ban hành “tình trạng khẩn cấp” trên cả nớc (12/6/1986) đến tháng4/1988, chúng đã bắt bớ, giam cầm trên 25 nghìn ngời không cần xét xử, giết hạihàng ngìn ngời Riêng năm 1987, chúng đã đa lên giá treo cổ 165 ngời Nam Phiyêu nớc Nam Phi là nớc đứng đầu thế giới về số ngời bị hành hình và tù chính trị(Số liệu năm 1988)

Chính sách Apacthai không chỉ áp dụng với ngời dân Nam Phi, mà nócòn thể hiện cực kỳ phản động trong chính sách thù địch, xâm lợc và gây mất ổn

định của nhà cầm quyền Pretoria đối với các nớc láng giềng

Nh đã thành quy luật, “tức nớc thì vỡ bờ”, trớc sự thống trị và nhữngchính sách vô nhân đạo của chế độ Apacthai đối với ngời da đen ở Nam Phi.Nhân dân Nam Phi đã vùng lên đấu tranh, sát cánh bên họ là các dân tộc ngờiPhi và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới Cuối cùng, dới sự lãnh đạo của “ Đại

hội dân tộc Phi’” gọi tắt là ANC, nhân dân Nam Phi đã giành đợc thắng lợi.

Đánh tan chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apacthai, đứng lên làm chủ đất nớc

1.2.2 Quá trình đấu tranh

Nhân dân Nam Phi có một lịch sử đấu tranh lâu dài và anh dũng Trớc

sự thống trị của chính quyền da trắng không phải tất cả ngời Phi da đen đều camchịu sự tủi nhục đó Mà ngay từ khi thực dân da trắng Hà Lan đặt bớc chân lên

đất Nam Phi (1652) đến khi chúng lập ra đợc chính quyền ở đây, đã gặp phải sựkháng cự và những cuộc đấu tranh của những ngời Nam Phi yêu nớc Mặc dù vớinhững vũ khí thô sơ nh ngọn lao, cung, nỏ nhng họ đã không chịu khuất phục

mà còn gây cho chính quyền thực dân những tổn thất lớn và sự kinh hoàng bởicác cuộc chiến đấu này Chính quyền thực dân da trắng đã gọi cuộc chiến đấunày là cuộc chiến tranh của những “Ngời bụi cây”(Bus men) Bởi vì họ khôngchiến đấu trực diện với súng đạn của thực dân, mà họ ẩn nấp sau những bụi cây

và tấn công một cách bí mật, lặng lẽ

Nền kinh tế Nam Phi thay đổi và phát triển nhanh chóng từ khi pháthiện nhiều mỏ kim cơng hồi năm 1870 Thực dân da trắng lại càng tăng cờngbóc lột nhân dân Nam Phi nhiều hơn nữa Bên cạnh cuộc đấu tranh vũ trang củanhân dân cả nớc, tại các hầm mỏ các cuộc đình công nhằm chống lại ách cái trịcủa bọn thực dân đã diễn ra Cuộc đình công đầu tiên ở Nam Phi là do côngnhân mỏ kim cơng tổ chức trong những năm 1880

Tổ chức Liên bộ lạc của nhân dân Nam Phi lần đầu tiên đợc thành lậpvào 1882, lấy tên tổ chức là “Imbumba Yama Africa”mà theo tiếng địa phơng cónghĩa là : Thống nhất Phi châu Mục đích của tổ chức này là chống lại sự tàn bạo

và bất công của chính phủ

Tuy nhiên những cuộc đấu tranh của ngời dân Nam Phi chống lại chínhquyền da trắng không thống nhất, mà lẻ tẻ mang đậm màu sắc tôn giáo và chiếntranh bộ lạc Bởi vì sau cuộc khởi nghĩa Bambata (1906), những ngời dân NamPhi yêu nớc đã bị đàn áp dã man trong sắt và máu Từ đấy, bọn thực dân da trắng

đã thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc nhằm chia rẽ nhân dân thành những

bộ lạc nhỏ, hoàn toàn cô lập với nhau, duy trì sự lạc hậu về kinh tế, chính trị , xãhội và văn hoá để áp đặt sự thống trị và đàn áp đói với họ Vì vậy hiệu quả cáccuộc đấu tranh thời bấy giờ không cao, chính quyền da trắng đã tổ chức nhữngcuộc tấn công nhanh chóng tiêu diệt sự chống đối này Yêu cầu lịch sử đặt ra chongời dân Nam Phi lúc này là cần phải có một tổ chức chung đại diện cho nhữngngời bị chính quyền Apacthai bóc lột, để tập trung lòng yêu nớc và nói lên tiếngnói đấu tranh của mình Để đáp ứng nhu cầu lịch sử đó ngày 8/1/1912 một tổ

chức chính trị tiên tiến nhất cho xu hớng yêu nớc của ngời Phi da đen đã ra đời ởCộng hoà Nam Phi đó là “Đại hội dân tộc Phi” (ANC) Chính tổ chức này vớinhững hớng đi đúng đắn của mình đã dẫn dắt nhân dân Nam Phi thoát khỏi áchcai trị tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc khắc nghiệt Apacthai.

1.2.2.1 Sự ra đời và phát triển của Đại hội dân tộc Phi (ANC)

Ngày 8/1/1912, những ngời Nam Phi yêu nớc đã đứng ra thành lập một

tổ chức chính trị riêng cho mình lấy tên là “Đại hội dân tộc Phi” (africanNational Congress) Sau này chúng ta thờng biết tới tổ chức này với tên gọi tắt làANC Đây là một tổ chức chính trị đầu tiên ở Nam Phi, và đồng thời là một tổchức chính trị tồn tại lâu đời nhất ở Nam Phi Vì thế, lịch sử ra đời và phát triểncủa ANC gắn liền mật thiết với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Nam Phi Đại hội thành lập ANC gồm có đại diện của nhiều tầng lớp nhân dân:

Đại diện các tôn giáo, tri thức, t sản, đại diện các bộ lạc và các tầng lớp nhân dânlao động, cộng sản… NhNhững ngời sáng lập và lãnh đạo phong trào là : P.Ka ISeme, Dol Dube, D.S Letanka, cố đạo S.M Magatho… Nh và ngời đợc bầu làm chủtịch ANC đầu tiên là Xuma một ngời Phi da đen yêu nớc Ngay khi vừa mới ra

đời, những ngời trong ban lãnh đạo ANC đã công bố mục tiêu đấu tranh củamình đó là: Đấu tranh đòi thủ tiêu chế độ Apacthai, giành lại quyền độc lập dântộc cho ngời Phi, xây dựng một xã hội dân chủ và bình đẳng Với mục tiêu đấutranh này có thể nói “ANC nh là một chiếc động cơ làm thay đổi tình hình NamPhi, đây sẽ là nơi tập trung những hy vọng và những cố gắng không mệt mỏi củangời Phi da đen” [44,tr.63]

Là tổ chức yêu nớc của ngời Phi da đen chống lại chính quyền da trắng.Song không phải vì thế mà ANC là một tổ chức khép kín cục bộ, mà ANC là tổchức chính trị duy nhất mở rộng cánh cửa để đón chào mọi ngời Phi: da trắng, da

đen, da màu có tinh thần yêu nớc và chống lại chủ nghĩa Apacthai da nhập vàohàng ngũ của mình Tổ chức này đợc coi nh là “chiếc dù cực lớn che chở chomọi ngời Phi”

Ngay từ khi mới thành lập, những ngời lãnh đạo phong trào chủ trơng

đấu tranh bằng hình thức hoà bình, chính trị và bất bạo động Đờng lối này trởthành nền tảng chỉ đạo của tổ chức và mọi hành động đấu tranh chống chínhquyền Prêtôria đều trên cơ sở đờng lối này Mục đích của phong trào lúc bấy giờnhằm:

1 Làm cho mọi ngời đều thấy rõ những tủi nhục, đau khổ và nhữngnguyện vọng chính đáng của nhân dân Nam Phi

2 Giáo dục quần chúng nhân dân trong nớc về chính trị để nâng cao ýthức chính trị và ý thức dân tộc của tất cả mọi ngời.

3 Dùng áp lực quần chúng, bắt buộc chính phủ phản động ngời da trắngphải thay đổi chính sách đàn áp của mình đối với nhân dân trong nớc

4 Làm cho ngời da trắng ở Nam Phi hiểu đợc chính sách vô nhân đạocủa họ đối với con ngời nói chung

Từ đờng lối đấu tranh và mục đích của phong trào ta thấy một nghịch lýrằng : Dới ách thống trị và đối xử tàn bạo của thực dân phơng Tây ở Nam Phi nóiriêng và ở châu Phi nói chung Những tổ chức, đảng phái của ngời Phi yêu nớcthực hiện đờng lối đấu tranh bạo lực vũ trang, lấy khẩu hiệu “ném bọn thực dân

da trắng xuống biển” làm phơng châm hành động của mình Nhng ở ANC lạikhác, tuy cũng là một tổ chức chính trị yêu nớc của ngời Phi, đấu tranh chống lạichính quyền phân biệt chủng tộc Prêtôria Song ANC lại đề ra những đờng lối

đấu tranh riêng cho mình nh vậy đã đa đến nhiều sự ngờ vực đối với nhân dânNam Phi, không ít ngời cho rằng ANC về thực chất chỉ là một tổ chức do chínhquyền thực dân đa ra nhằm lừa bịp nhân dân Nam Phi mà thôi Nhng trên thực

tế, xét tình hình Nam Phi lúc bấy giờ ta thấy rằng, những ngời lãnh đạo ANC lạimuôn trên lãnh thổ Nam Phi lại diễn ra các cuộc chiến tranh tang tóc Mà xétcho đến cùng thì về tơng quan lực lợng và vũ khí chiến đấu thì những ngời lao

đông da đen nghèo nàn khó có thể nào đấu lại đợc với những vũ khí hiện đại củabọn thực dân da trắng Nếu phát động một cuộc khởi nghĩa vũ trang chống lạichính quyền da trắng ở Nam Phi, sẽ dẫn đến một cuộc chiến kéo dài và hết sứctàn khốc giữa ngời Phi da đen và ngời Phi da trắng thực dân, tất nhiên chịu hậuquả nặng nề hơn sẽ là ngời Phi da đen Mặt khác lúc bấy giờ mặc dù thi hành cácchính sách phân biệt chủng tộc cực kỳ khắc nghiệt của chính quyền da trắng,song chính quyền này vẫn cha ra mặt sử dụng bạo lực để đàn áp, bắt bớ ANC.Ban lãnh đạo ANC cho rằng: trên cơ sở đấu tranh chính trị của đông đảo nhữngngời Phi yêu nớc, cùng với sự ủng hộ và liên tiếp phản đối chủ nghĩa Apacthaicủa toàn thể nhân dân yêu chuộng hoà bình, tự do trên thế giới, đặc biệt là ởchính quốc Anh cũng nh các nớc láng giềng ở Nam Phi Điều đó sẽ tác độngmạnh đến chính quyền da trắng, buộc họ phải từng bớc bác bỏ những chính sáchphân biệt chủng tộc ở Nam Phi, giữa ngời da đen và ngời da trắng

Ngay sau khi đợc thành lập, ANC đã nhanh chóng lãnh đạo quần chúng

đấu tranh những chính sách cai trị của bọn thực dân da trắng Cuộc đấu tranh đầutiên của quần chúng dới sự lãnh đạo của ANC là cuộc đấu tranh chống lại “Đạoluật về ruộng đất năm 1913” và chống lại chế độ giấy thông hành

Trong cuộc chiến tranh thế giới lần I, mặc dầu không bị thực dân Anh trựctiếp cai trị song sự cấu kết gữa thực dân da trắng ở Nam Phi với chính quốc Anh

đã để lại hậu quả to lớn cho ngời Phi da đen và da màu Rất nhiều ngời Phi da

đen, da màu bị bắt sang chiến trờng Bắc Phi và châu Âu và rất ít những ngờitrong số họ còn “nhìn thấy đợc mặt trời trên quê hơng của mình” ANC đã kêugọi mọi ngời dân Nam Phi đấu tranh cho quyền lợi của mình và phản đối hành

động bắt bớ của chính quyền da trắng Để tập hợp lực lợng ANC đã đa ra “Tuyênngôn châu Phi” làm khẩu hiệu đấu tranh cho mình

Trong cuộc đại chiến thế giới lần thứ hai, dựa trên bản “Hiến chơng ĐạiTây Dơng” của Mỹ và Anh, vớu những nội dung về việc khẳng định quyền bình

đẳng, quyền tự do của mỗi dân tộc, mỗi con ngời Ban lãnh đạo ANC đã tổ chứcsoạn thảo một bản hiến chơng cho mình gọi là “african Claims” Nội dungchính là đòi quyền bình đẳng công dân hoàn toàn cho tất cả mọi ngời Phi da đen,cũng nh da màu, quyền sở hữu đất đai và đòi huỷ bỏ đạo luật phân biệt màu dasắc tộc ở Nam Phi ANC đã sử dụng ngay những tín hiệu, biểu hiện dân chủ ởchính quốc Anh để tố cáo lên án những hành động và chính sách phân biệtchủng tộc của chính quyền thực dân ở thuộc địa Để tăng thêm sức mạnh cho tổchức của mình, năm 1944, ANC đã chủ trơng cho thành lập Đoàn thanh niênANC với cơng lĩnh hoạt động là là: Chủ nghĩa dân tộc Phi và tạo lập một dân tộcduy nhất gồm nhiều chủng tộc, xoá bỏ sự cai trị của ngời Phi da trắng, thực dân

và thiết lập một chính phủ dân chủ Đồng thời cơng lĩnh cũng tuyên bố: “Chúng

ta tin chắc rằng sự nghiệp giải phóng dân tộc của ngời Phi phải do chính ngời Phigiành lấy Nhấn mạnh thêm đoàn là bộ não là động lực tinh thần dân tộc Phi”[43,tr.66]

Sau năm 1945 nghĩa là sau Chiến tranh thế giới thứ hai, bắt đầu mộtphong trào đấu tranh mới chống áp bức và chiến tranh Năm 1946, ở Nam Phidiễn ra cuộc đình công lớn và rầm rộ của các thợ mỏ, các công nhân làm dớihầm lò Trớc tình hình đó đã làm nhiều mỏ vàng, quặng ở Nam Phi bị tê liệt suốttuần lễ Ban lãnh đạo ANC đã kêu gọi mọi tầng lớp nhân dân lao động hởng ứngphong trào đấu tranh của công nhân mỏ và kết hợp cuộc đấu tranh của công nhânvới những yêu sách về chính trị theo tinh thần “Hiến chơng tự do” của mình Tr-

ớc làn sóng đấu tranh đó chính quyền thực dân da trắng một mặt sử dụng một bộphận công nhân da trắng để phá hoại phong trào, một mặt sử dụng quân đội đàn

áp đẫm máu các cuộc nổi dậy của công nhân Kết quả của cuộc đấu tranh là hơn

12 ngời bị bắn chết, 52 ngời bị bắt và tống vào ngục Để dập tắt cuộc đấu tranh

này “Bộ máy đàn áp của chính quyền thực dân đã hoạt động hết công suất vàkhông trừ một thủ đoạn đẫm máu nào” [44,tr.70].

Trong cuộc đấu tranh của công nhân mỏ có sự góp mặt của tất cả ngờiPhi gốc ấn Độ Kể cả trong hàng ngũ ANC cũng có mặt của bộ phận ngời Phigốc ấn Để đáp trả điều này ngay sau khi dập tắt cuộc đấu tranh của thợ mỏ,chính phủ Nam Phi đã ban hành đạo luật mang tên “asiaticlandtenvere Act” mànội dung chính nhất quán là tớc bỏ quyền tự do đi lại của ngời Phi gốc ấn Độvốn chiếm tỉ lệ cao trong cộng đồng dân c ở Nam Phi Đạo luật quy định nhữngvùng đất ngời Phi gốc ấn đợc ở và kinh doanh buôn bán, cắt xén tàn bạo quyềnthừa kế đất đai của họ có thể nói đây là đạo luật xâm phạm nghiêm trọng đếncộng đồng ngời ấn Độ ở Nam Phi Trớc đạo luật này của chính quyền Nam Phi,tất cả những ngời Phi gốc ấn đã phẫn nộ và tiến hành cuộc đấu tranh quyết liệt,ngời Phi da đen cũng hởng ứng mạnh mẽ cuộc đấu tranh này Tuy nhiên để bảo

vệ cho quyền lợi của chính mình, chính quyền da trắng đã thẳng tay đàn áp cáccuộc chiến tranh của ngời Phi gốc ấn Trong cuộc chiến đó có 2000 ngời đã bịbắt vào tù

Trớc những hành động của chính quyền da trắng lúc này đối với ngờiPhi da đen cũng nh ngời Phi gốc ấn đã làm cho ban lãnh đạo ANC có cái nhìnkhác so với trớc đây Bộ mặt thật của một chính quyền thực dân càng lộ rõ,chúng thẳng tay đàn áp đẫm máu các cuộc đấu tranh của nhân dân bị áp bức Ph-

ơng pháp đấu tranh chính trị của ANC lúc này không còn có tác dụng với nhữnghành động dã man mà chính quyền da trắng đang tiến hành ANC đã thông quachính sách hợp tác với các tổ chức tiến bộ khác Bắt đầu bằng sự hợp tác giữaANC và “Đại hội những ngời ấn Độ ở Nam Phi”

Từ năm 1948, Đảng dân tộc lên cầm quyền do Malan đứng đầu đã thihành những chính sách áp bức bất công ngày càng tăng thêm Rất nhều đạo luậtphát xít, phản dân chủ ra đời, cấm các hoạt động của các tổ chức tiến bộ trong n-

ớc, hạn chế hơn nữa việc đi lại của nhân dân da đen và da màu, cấm đình côngbiểu tình, bắt bớ giam cầm nhân dân một cách độc đoán và xử tử những ngời nào

mà chính phủ cho là phiến loạn Chính những hành động dã man này đã làm choANC xác định đợc đâu là kẻ thù và biết đợc vị trí của mình ở đâu và từ đó đa ranhững chính sách mới phù hợp hơn

Ngày 22/6/1950, ANC cùng Đảng công sản và Đại hội dân tộc ấn đãquyết định hợp nhất làm một cuộc tổng đình công trên toàn quốc và yêu cầuchính quyền Malan phải bỏ đạo luật chứng minh th và các đạo luật phân biệt

chun gr tộc khác Nhng do bị lộ, nên khi cuộc đình công vừa đợc phát động đã bị

đàn áp dã man, 52 ngời trong ban lanh đạo ANC đã bị bắt và nhiều ngời đã bịgiết chết Sự kiện ngày 22/6 đã để lại nhiều bài học cho ANC, rút ra đợc nhiềusai lầm, ấu trĩ trong tổ chức và lãnh đạo Một hậu quả tai hại hơn sau sự kiện22/6 là chính quyền da trắng đã ban bố đạo luật cấm Đảng cộng sản hoạt độngtrên lãnh thổ, đặt Đảng cộng sản ra ngoài vòng pháp luật Điều này cũng đồngnghĩa với việc cảnh báo cho ANC về hoạt động của tổ chức này ở Nam Phi Ngày 8/4/1960, chính phủ Nam Phi ban hành đạo luật mới, theo đạoluật này thì ANC bị đặt ngoài vòng pháp luật Những ai là thành viên ANC thì

đều bị coi là tội phạm và có nghĩa là bị ném vào tù bất cứ lúc nào mà khôngcần lệnh hay xét xử Ai ủng hộ ANC cũng phải ngồi tù mời năm Giờ đây bất

kể mọi hành động bạo lực, phản đối, kiến nghị, biểu tình… Nh đều là bất hợppháp Nh vậy, cuộc chiến đấu của những thành viên ANC đều là những ngời

“ngoài vòng pháp luật” Đến lúc này những ngời lãnh đạo ANC nhận ra rằng:giành thắng lợi bằng con đờng hoà bình, con đờng đấu tranh chính trị, bất bạo

động vũ trang không còn phù hợp Thực tế đấu tranh cách mạng cho họ thấy

rõ các biện pháp đấu tranh hoà bình không phải là vũ khí duy nhất có tác dụngchống lại chế độ thực dân, mà trong điều kiện hiện nay chỉ có con đờng là kếthợp đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang mới giành đợc thắng lợi Đối phóvới chính sách đàn áp đẫm máu của chính quyền Nam Phi, Ban lãnh đạo ANC

đã thành lập tổ chức vũ trang bí mật lấy tên là “ngọn lao dân tộc” (viết tắt làMK), do Nenxơn Mandela đứng đầu Trong các thành viên của ANC nhiềungời đã phản đối quyết định nàycho rằng đã làm trái với cơng lĩnh đề ra Tạihội nghị diễn ra sau đó ở Đurbai để dung hoà với quan điểm của những ngờiphản đối và đồng ý, tổ chức vũ trang “ngọn lao dân tộc” quyết định tách rakhỏi ANC, mặc dù vậy vẫn do ANC chỉ đạo Nh vậy, MK đã trở thành vũ khícủa ANC trong cuộc chiến tranh với chế độ phân biệt chủng tộc của ngời datrắng Từ đây, ANC đã có những chuyển biến mới trong hành động của mình

Đó là bớc phát triển cao hơn về chất của tổ chức

Sau sự kiện này, ANC và MK đã đứng ra lãnh đạo phong trào giảiphóng dân tộc mạnh mẽ của nhân dân trong nớc cũng nh tranh thủ sự đồngtình ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới bằng những hành động cụthể của mình Cuối cùng, trớc những nỗ lực đấu tranh không biết mệt mỏi củamình, ANC đã bớc đầu giành đuựơc những thắng lợi, buộc chinh phủ phải cónhững nhợng bộ Vào ngày 2/2/1990, trong diễn văn khai mạc kỳ họp Nghị

viện Nam Phi, Tổng thống Đơ Cơléc tuyên bố quyết tâm dỡ bỏ chế độ phânbiệt chủng tộc và tạo tiền đề cho một nhà nớc Nam Phi dân chủ Theo đó các

Đảng phái tổ chức chính trị khác chống Apacthai đợc công khai hoạt động

Đặc biệt là việc khôi phục địa vị hợp pháp cho ANC, trả lại tự do cho lãnh tụANC là Nenxon Mandela sau 27 năm ngồi tù dới chế độ Apacthai Cùng vớiANC, Đảng PAC, Đảng cộng sản và 31 tổ chức Đảng phái khác đợc công khaihoạt động Với những chính sách mới của Tổng thống Đơ Cơléc, ANC sau 30năm bị cấm hoạt động, bị truy bắt ráo riết, nay đã đợc công khai hoạt động

Đây sẽ là cơ hội tốt để ANC tiếp tục cuộc đấu tranh bền bỉ của mình Kết quảcuối cùng, trong cuộc tổng tuyển cử đa chủng tộc (4/1994) ANC đã giành đợcthắng lợi, chủ tịch ANC là Nexon Madela đã trúng cử làm tổng thống Sự kiệnnày đánh dấu bớc thắng lợi cuối cùng của ANC và phong trào đấu tranh nhằmxoá bỏ chế độ phân biệt chủng tộc ở Nam Phi, chấm dứt sự thống trị trongvòng ba thế kỷ của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apacthai, mở ra một kỷnguyên mới cho lịch sử phát triển của quốc gia này

1.2.2.2 Các cuộc thơng lợng đi đến chấm dứt chế độ Apacthai

Sau sự kiện ra đời của Đại hội dân tộc Phi (ANC) năm 1912 và Đảngcộng sản Nam Phi năm 1921 đã mở ra một bớc chuyển biến mới trong phongtrào đấu tranh của nhân dân Nam Phi chống chủ nghĩa phân biệt chủng tộcApacthai

Với mục tiêu đấu tranh là chống phân biệt chủng tộc, đòi bình đẳng,không phân biệt đối xử chủng tộc màu da, trong thời gian đầu ANC và Đảngcộng sản Nam Phi đã chủ trơng lãnh đạo nhân dân Nam Phi đấu tranh bằng hìnhthức, bất bạo động nhằm giáo dục cho quần chúng nhân dân thấy rõ nỗi khổnhục, bất công và sự tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc, nâng cao ý thứcdân tộc và giác ngộ cho quần chúng, dùng áp lực quần chúng buộc chính quyền

da trắng phải thay đổi và chính sách cầm quyền của mình ở Nam Phi và thựchiện chế độ dân chủ Những mục tiêu đấu tranh hoà bình đã diễn ra dới nhiềuhình thức nh cử đoàn đại biểu đến Luân đôn đa kiến nghị nhờ chính phủ Anh canthiệp, tẩy chay các cuộc gặp gỡ tiếp xúc với chính quyền da trắng, biểu tình,

đình công… Nh ới khẩu hiệu đòi “dân sinh” và “dân chủ”, đòi tăng lơng giảm giờdlàm, đòi đợc tự do hội họp, tự do báo chí, đòi xoá bỏ những đạo luật bất công và

đặc biệt đòi thực hiện xã hội không phân biệt chủng tộc

Tuy nhiên, những hình thức đấu tranh nh vậy đã không thu đợc kết quả.Chế độ phân biệt chủng tộc đã không nhợng bộ mà còn tiếp tục lấn tới Cuộc đấutranh đầy máu và nớc mắt này đã kéo dài gần nửa thế kỷ (từ 1912 đến 1960).Hàng triệu ngời da đen và da màu bị tù đày, tra tấn và bị giết hại Chủ nghĩaApacthai vẫn tồn tại và tiếp tục đàn áp nhân dân trong nớc và là nguồn gốc gâymất ổn định và xâm lợc các nớc láng giềng Qua các cuộc đấu tranh hoà bìnhnhng đẫm máu, ANC và Đảng cộng sản Nam Phi nhận thấy đợc bản chất bộ mặtthật của bọn thực dân da trắng là rất xảo quyệt và ngoan cố Lúc này, nhân dânNam Phi đã hiểu rằng không chỉ bằng con đờng đấu tranh hoà bình, chính trị vàbất bạo động mà có thể dành đợc tự do, dân chủ cho mình ANC đã quyết địnhthay đổi hình thức đấu tranh từ bất bạo động sang hình thức đấu tranh bạo động

vũ trang Cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi đã có những bớc chuyển biến Cũng trong những năm 60 này, chính quyền Nam Phi lại càng tăng cờngcác chính sách, đạo luật phản động của mình Với việc ban bố đạo luật đặt Đảngcộng sản Nam Phi và tổ chức ANC ra ngoài vòng pháp luật, chính quyềnPrêtôria tiếp tục vận hành bộ máy Apacthai của mình bằng việc đa ra những đạoluật mới nhằm hạn chế đến mức cao nhất các quyền tự do tối thiểu của ngời Phi

da đen và ngời da màu ở Nam Phi

Trong khi đó, trong khu vực châu Phi lúc này có 17 nớc đã giành đợc

độc lập, lục địa Đen bừng tỉnh Các nớc ở phía nam châu Phi nh Tanzannia,Zambia, Malawi, Lesotho, Botswana, Swariland cũng đã lần lợt độc lập tạo điềukiện thuận lợi cho phong trào chống Apacthai ở Nam Phi Năm 1960, đã nổ racuộc bạo động Sharpeville, cuộc bạo động đầu tiên tạo ra bớc ngoặt quan trọngcho cuộc đấu tranh của nhân dân Nam Phi Năm 1961, ANC thành lập lực lợng

vũ trang mang tên “ Ngọn giáo dân tộc” và bắt đầu tiến hành vũ trang Ban đầu

là những cuộc chiến tranh du kích nhỏ lẻ nhng về sau đã có những bớc phát triểnmạnh mẽ hơn

Cuộc đấu tranh chính nghĩa của ANC không còn lẻ loi nh trớc đây màcàng ngày ANC càng đợc d luận thế giới quan tâm và ủng hộ họ Ngày 8 tháng 1năm 1961, tại Hội nghị các vị đứng đầu các quốc gia độc lập châu Phi ởCasablanca (Marốc) đã thông qua “Hiến chơng Casablanca” Bày tỏ nguyệnvọng của các quốc gia dân tộc châu Phi muốn xoá bỏ chủ nghĩa Thực dân dớimọi hình thức, đặc biệt Hiến chơng lên án chủ nghĩa Apacthai mà chính quyềngia trắng Nam Phi thi hành và ủng hộ cuộc đấu tranh của ANC chống lại chínhquyền Apacthai

Ngày 6/11/1962, tại khoá họp Hội đồng bảo an Liên hợp quốc lần thứ 17một trong những vấn đề trọng tâm đợc đa ra thảo luận chính là lên án chế độphân biệt chủng tộc ở Cộng hoà Nam Phi Liên Hợp Quốc đã thông qua nghịquyết về chống lại chính sách của chính quyền da trắng ở Nam Phi với 67 phiếuthuận, 16 phiếu chống và 23 phiếu trắng Tiếp đó tại Hội nghị cấp cao lần thứ IIcủa “Tổ chức thống nhất châu Phi độc lập” họp ở Cairô (Ai Cập) có sự tham dựcủa tổng th ký Liên hợp quốc Uthan đã quyết định thủ tiêu tận gốc chế độ phânbiệt chủng tộc trên toàn châu Phi Đồng thời kêu gọi tất cả các nớc châu Phi nóiriêng và thế giới nói chung tiến hành tẩy chay chế độ phân biệt chủng tộc ở NamPhi Chính điều này đã làm tăng thêm sức mạnh cho nhân dân Nam Phi trên co

đờng đấu tranh cho nền hoà bình và tự do bình đẳng của chính mình Nó cũnglàm cô lập chính quyên Nam Phi trớc cộng đồng thê giới, báo hiệu một thế thuachắc chăn của chúng trong tơng lại

Trớc những thắng lợi của các nớc trong khu vực và sự lớn mạnh khôngngừng của phong trào đấu tranh của nhân dân trong nớc Chính quyền Pretoriacàng điên cuồng hơn với những chính sách tàn bạo của mình Băt bớ, giam cầm,giết hại những ngời yêu nớc tiến bộ ngày càng thêm mạnh mẽ đã làm sục sôi ýchí đâu tranh của nhân dân Ngày 12/6/1986, chính quyền Nam Phi phải tuyên

bố tình trang khẩn cấp trong toàn lãnh thổ Nam Phi nhằm “đè bẹp sự phản khángcủa dân chúng và những hành động pha hoại của MK”

Năm 1987, cùng với việc tăng cờng lực lợng quân đội, chính quyềnP.Bôtha buộc phải thành lập một “Tổ công tác tuyệt mật”, để tiến hành nhữngcuộc đàm phán với ANC về tình hình Nam Phi Trong khi các hoạt động đàmphán giữa “Tổ công tác đăc biệt” của chính phủ và lãnh đạo ANC ở trong nớcvẫn tiếp tục diễn ra Năm 1989, ở nớc ngoài Olivơ Tambo thay mặt cho ANC đã

có những cuộc hội đàm với đại diện của chính phủ Anh, Liên Xô sau đó có cuộchội kiến với Ngoại trởng Mỹ bấy giờ là G.Shuftz ở Wasintơn

Trong cuộc hội kiến với Ngoại trởng Mỹ, lần đầu tiên Mỹ đã tuyên bốcông nhận ANC sau 77 năm tổ chức này tồn tại và lãnh đạo cuộc đấu tranh củanhân dân Nam Phi Với việc Mỹ công nhận ANC thì chính sách cấm vận và côlập đối với Nam Phi ngày càng đợc tăng cờng

Thành quả lớn nhất từ trớc đến nay của ANC là trong các cuộc đàm phánvới chính phủ P.Bôtha, đặc biệt là giữa P.Bôtha với Nenxon Mandela trong nhà

tù Năm 1989, chính quyền P.Bôtha đã buộc phải thả 900 tù nhân, trong đó chủ

yếu là tù chính trị, thành viên của ANC và MK Trớc áp lực ngày càng mạnh từtrong nớc và quốc tế, ngày 2/2/1990, trong diễn văn khai mạc kỳ họp Nghị việnNam Phi, Tổng thống Đơ Cơléc tuyên bố quyết tâm dỡ bỏ chế độ phân biệtchủng tộc và tạo tiền đề cho một nhà nớc Nam Phi dân chủ Theo đó các Đảngphái tổ chức chính trị khác chống Apacthai đợc công khai hoạt động Đặc biệt làviệc khôi phục địa vị hợp pháp cho ANC, trả lại tự do cho lãnh tụ ANC làNenxơn Mandela sau 27 năm ngồi tù dới chế độ Apacthai Cùng với ANC, ĐảngPAC, Đảng cộng sản và 31 tổ chức Đảng phái khác đợc công khai hoạt động.

Đây là những thắng lợi bớc đầu cho quá trình đấu tranh của nhân dân Nam Phi Ngày 20/12/1991, đợc sự đồng ý của tất cả các Đảng phái chính trịtrong nớc, cuộc đàm phán mang tên CODESA1 (Conventionfara DemoctraticSounth Africa) đợc tiến hành Thông qua việc đàm phán chủ yếu giữa chínhquyền Nam Phi với ANC cùng các Đảng phaí khác những vấn đề về việc giảiquyết tình hình ở Nam Phi đợc đa ra thảo luận Kết thúc hội nghị CODESA1, cácbên đã thống nhất thành lập “Tổ công tác” nhằm chuẩn bị cho hội nghịCODESA2 dự kiến vào năm 1992 Để tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc đàm phánsắp tới giữa các bên, cũng nh xoa dịu tình hình nóng bỏng ở Nam Phi Ngày17/6/1991, Quốc hội Cộng hoà Nam Phi thông qua quyết định xoá bỏ 4 đạo luậtphân biệt chủng tộc đó là:

 Luật đăng ký c dân, nhằm phân loại c dân theo chủng tộc (1950)

 Luật t hữu ruộng đất, theo đó 87% đất đai Nam Phi là của ngời da trắng(1913-1916)

 Luật định c: Ngời da đen không đợc sống trong các thành phố

 Luật về các điều kiện để nhận làm việc tại các công sở cộng đồng(1950)

Những chính sách mới của Tổng thống Đơ Cơléc làm cho đời sống chínhtrị - xã hội ở Nam Phi liên tục chuyển biến theo chiều hớng tích cực Chínhquyền ân xá tù chính trị, hợp pháp hoá các Đảng phái đối lập, tiến hành th ơng l-ợng cho một Hiến pháp mới, thành lập cơ chế quyền lực lâm thời đa sắc tộc bìnhthờng hoá các quan hệ đối ngoại và tiến hành tổng tuyển cử dân chủ

Ngày 17/3/1792 cuộc trng cầu ý kiến trong cộng đồng ngời da trắng đợctiến hành Kết qủa rất khả quan khi 67,7% tán thành chơng trình cải cách chínhtrị của Tổng thống Đơ Cơlec, ủng hộ chủ trơng ngời da đen tham gia chínhquyền

Tháng 5 năm 1992, sau gần 1 năm chuẩn bị, hội nghị CODESA2 đợctiến hành với sự tham dự của gần 26 Đảng phái, tổ chức chính trị khác nhau ởNam Phi.

Ngày 18/11/1993, sau 3 năm đàm phán, 21 chính Đảng ở Nam Phi đã nhấttrí thông qua dự thảo Hiến pháp mới, chấm dứt 341 năm tồn tại của chế độ phânbiệt chủng tộc Ngày 7/12/1993, hội đồng hành pháp chuyển tiếp đợc thành lậpbao gồm đại diện các chính Đảng để điều hành đất nóc trong thời kỳ quá độ,chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử tự do đa sắc tộc đầu tiên ở Nam Phi

Trong 4 ngày, từ ngày 26 đến 29 tháng 4 năm 1994 tại Nam Phi đã diến

ra cuộc tổng tuyển cử đa chủng tộc nhằm bầu ra một Quốc hội chung gồm 400hạ nghị sĩ, 90 thợng nghị sĩ và 9 hội đồng cấp vùng Tham gia tranh cử có gần 26

Đảng phái chính trị trong cả nớc Khoảng 22,7 triệu cử tri Nam Phi, trong đó có3,5 triệu cử tri da trắng, 2 triệu da màu đăng ký tham gia bầu cử Gần 5 nghìnquan sát viên quốc tế, là đại diện của Liên Hợp Quốc, tổ chức Thống nhất châuPhi, phong trào không liên kết và nhiều nớc trên thế giới trong đó có khoảng 600nhà báo đã đến giám sát và chứng kiến cuộc bầu cử

Kết quả cuối cùng Đại hội dân tộc Phi (ANC) giành thắng lợi với62.65% số phiếu chiếm 252 ghế trong Quốc hội mới

Ngày 9/5/1994, Quốc hội mới ở Nam Phi đã bầu ông Nenxon Mandela chủtịch ANC làm Tổng thống nớc Nam Phi dân chủ, và không phân biệt chủng tộc

Nh vậy, sau hơn 300 năm dới ách cai trị của chế độ phân biệt chủng tộcApacthai của ngời da trắng, lần đầu tiên trong lịch sử Nam Phi, một ngời da đen

đại diện cho tất cả các chủng tộc, màu da ở Nam Phi đã lên nắm quyền lãnh đạo

đất nớc Đó là bớc thắng lợi cuối cùng của cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, dânchủ và bình đẳng cho nhân dân Nam Phi Tạo dựng nên một nền tảng cho một n-

ớc Nam Phi dân chủ mới

Chơng 2 Những chuyển biến về chính trị, kinh tế,

xã hội của Nam Phi sau năm 1994

2.1 Chính trị - đối ngoại

Là thuộc địa sớm nhất của châu Âu trong khu vực châu Phi do có vị trí

địa chính trị - kinh tế quan trọng, Nam Phi vốn sẵn có một lịch sử rất khác biệtvới các quốc gia châu Phi khác Sự đô hộ của Hà Lan trong thế kỷ XV, ngời Anhtrong thế kỷ XIX và làn sóng nhập c của các nớc phơng Tây khác vì mục đích th-

ơng mại đã biến Nam Phi trở thành quốc gia đa sắc tộc và đa ngôn ngữ nhất ởNam Phi Nền tảng lịch sử và văn hoá đó dẫn tới xung đột giữa thiểu số ng ời datrắng và đa số ngời da đen đóng vai trò quan trọng trong lịch sử và chính trị NamPhi, dẫn tới sự hình thành chế độ Apacthai do Đảng Quốc gia (NP) lãnh đạotrong giai đoạn 1948-1994 Tuy nhiên, vào năm 1994, trớc sức ép bị cộng đồngthế giới phân biệt, trừng phạt và trớc những mâu thuẫn sắc tộc lên tới đỉnh điểm,

Đảng Đại hội Dân tộc Phi (ANC) đã giành đợc đa số phiếu bầu cử, trở thành

Đảng cầm quyền ở Nam Phi, chấm dứt hơn 4 thập kỷ Nam Phi sống trong bốicảnh phân biệt chủng tộc Năm 1994 đã đánh dấu một thời kỳ mới cho sự pháttriển chính trị – kinh tế – xã hội ở Nam Phi mà thế giới quen gọi là thời kỳ tự

do và dân chủ của đất nớc này

2.1.1 Chính phủ mới ở Nam Phi và những tiến bộ về chính trị

* Chính phủ Nam Phi mới từ năm 1994

Nam Phi sau năm 1994 trở thành một nớc cộng hoà bao gồm một chínhquyền trung ơng và 9 chính quyền cấp tỉnh Nam Phi có một hệ thống lỡng việnbao, có nhiệm kỳ 5 năm, bao gồm 90 thành viên của Hội đồng tỉnh quốc gia

(National Coucil of Provinces) (thợng viện) và 400 thành viên của quốc hội (hạviện) Các thành viên hạ viện do dân bầu theo đại diện tỷ lệ: một nửa số thànhviên đợc bầu từ danh sách quốc gia và một nửa đợc bầu từ danh sách cấp tỉnh 10thành viên đợc bầu để đại diện cho mỗi tỉnh trong Hội đồng tỉnh quốc gia, khôngcần biết dân số trong tỉnh Chính phủ đợc hạ viện thành lập và lãnh đạo đảng đa

số trong Quốc hội là Tổng thống

Chính trị Nam Phi kể từ năm 1994 là do ANC lãnh đạo, chi phối Vàonăm 2004, ANC nhận đợc 69,7% phiếu bầu trong cuộc tổng tuyển cửa và 66,3%

số phiếu trong cuộc bầu cử thành phố năm 2006 Đảng có số phiếu bầu lớn thứhai là đảng Liên minh dân chủ (DA), nhận đợc 12,4% số phiếu bầu trong cuộctổng tuyển cử năm 2004 và 14,8% số phiếu trong cuộc bầu cử năm 2006 Đây là

đảng có tiền thân là Đảng quốc gia (NP) trong thời kỳ Apacthai, bị mất uy tíndần trong cuộc bầu cử năm 1994 và Đảng này đã lựa chọn hợp nhất với ANC vàonăm 2005 Các chính đảng lớn khác trong Nghị viện hiện nay gồm Đảng tự doInkatha (IFP), chủ yếu đại diện cho các cử tri ngời Zulu; Đảng Những ngời dânchủ độc lập (ID), Đảng mặt trận tự do (FF), Đảng Đại hội toàn những ngời châuPhi (PAC), Đảng Tiến bộ dân chủ thống nhất (UDM)

Chế độ dân chủ mới của Nam Phi đợc phân bổ theo hệ thống chínhquyền ba cấp và một hệ thống toà án độc lập Cấp quốc gia, cấp tỉnh và cấp địaphơng đều có quyền lập pháp và hành pháp trong phạm vi chức năng của họ và

điều này đã đợc quy định trong Hiến pháp năm 1996 là để “phân biệt, phụ thuộclẫn nhau và có quan hệ với nhau”

Nghị viện của Nam Phi là uỷ ban có t cách lập pháp, có trụ sở ở Cape

Town, bao gồm hai toà nhà: Quốc hội và Hội đồng tỉnh quốc gia Nghị viện đợchiến pháp quy định với những quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng

Quốc hội Nam Phi bao gồm khoảng 350-400 ghế, đợc bầu cử trong kỳhạn 5 năm thông qua bỏ phiếu Cuộc bầu cử dân chủ của Nam Phi lần thứ haidiễn ra vào năm 1999 và Đảng ANC đã thắng cử với 266 ghế trong quốc hội, tiếptheo là DP với 38 ghế, IFP với 34 ghế, NNP 28 ghế, UDM 14 ghế Những vị trícòn lại là dành cho những đảng phái khác

Hội đồng tỉnh quốc gia (NCOP) là cơ quan đại diện cho chính quyềnliên hợp và nền dân chủ tham dự Thông qua Hội đồng này, các lợi ích quốc gia

và lợi ích cấp tỉnh đợc bàn bạc và đa ra thành luật pháp, từ đó tác động đến sựphát triển của các tỉnh NCOP gồm 54 thành viên thờng trực và 36 đại biểu đặcbiệt 9 tỉnh của Nam Phi đều cử mỗi tỉnh 10 đại diện vào NCOP trong đó có 6

thành viên thờng trực và 4 đại biểu đặc biệt Nguyên tắc này đảm bảo rằng đoàn

đại biểu của các tỉnh sẽ bảo vệ cho lợi ích của các đảng phái Hơn nữa, các chínhquyền địa phơng cũng có thể cử đại diện của mình vào NCOP nhng không qua

bỏ phiếu, đại diện cho các nhóm thành phố và khu tự trị khác nhau Hiệp hộichính quyền địa phơng Nam Phi bắt đầu tham dự trong NCOP từ tháng 3/1998

Tổng thống và nội các

Tổng thống là do Quốc hội bầu ra, là ngời đứng đầu nhà nớc và nội các.Tổng thống có quyền hạn chính thức trong thời gian 5 năm Tổng thống đầu tiêncủa Cộng hoà Nam Phi trong thời kỳ dân chủ là ông Nelson Mandela NelsonMandela sinh ngày 18/7/1918, là tổng thống đầu tiên của Nam Phi trong cuộcbầu cử dân chủ hoàn toàn đại nghị Trớc khi là tổng thống, Mandela là một nhàhoạt động chống nạn phân biệt chủng tộc xuất chúng và là lãnh đạo của ANC

Ông bị kết án tù chung thân vì tội phá hoại chính trị sau khi tham gia các hoạt

động bí mật và đấu tranh vũ trang của tổ chức ANC và đợc thả tự do năm 1990.Mandela đợc ngời dân Nam Phi và thế giới đánh giá là biểu tợng của tự do vàbình đẳng Ông đã lãnh đạo nền chính trị và kinh tế Nam Phi đi theo hớng dânchủ, tự do và tiến bộ trong thập kỷ đầu đánh đổ chế độ Apacthai Ông là ngờithiết lập Chơng trình tái thiết và phát triển đất nớc, thực hiện các dự án cải cáchchính sách sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực nh chống tội phạm, luật về nguồn n-

ớc, lao động, các dịch vụ xã hội, đất đai, sức khỏe, giáo dục… NhTổng thống hiệnnay của Nam Phi là Thabo Mbeiki Ông là học trò của Nelson Mandela Ôngsinh ngày 18/6/1942, là ngời tiếp tục tiến hành những cải cách sâu rộng từ ngờitiền nhiệm và đa đất nớc Nam Phi bớc vào giai đoạn II của quá trình cải cáchchính trị và kinh tế

Nội các bao gồm Tổng thống, phó tổng thống và 25 bộ trởng Tổngthống chỉ định phó tổng thống và các bộ trởng, chỉ định nhiệm vụ và chức năngcủa họ và có quyền bãi nhiệm họ Nhng có 2 bộ trởng phải đợc bầu trong sốnhững thành viên của Quốc hội Các thành viên của nội các có trách nhiệm cánhân và tập thể trớc Nghị viện Các phó bộ trởng cũng do Tổng thống chỉ địnhtrong số những thành viên của Quốc hội

Quá trình ra quyết định

Luật pháp là do Quốc hội đề ra chỉ trong số các thành viên của nội các,các phó bộ trởng hoặc thành viên của một uỷ ban trong Quốc hội Quốc hội cóquyền đề ra bất kỳ những văn kiện nào nếu cần thiết.Trong NCOP, luật pháp là

di một thành viên hoặc một uỷ ban đề ra và luật lệ đó phải nằm trong những lĩnhvực nhất định đợc hiến pháp quy định.

Những văn bản, văn kiện do Quốc hội đề ra phải đợc NCOP xem xét.NCOP có thể thông qua, sửa đổi hoặc không chấp thuận văn bản đó Quốc hộiphải là ngời xem xét các văn bản, văn kiện trong trờng hợp sủa đổi hoặc khôngchấp thuận, thông qua nó một lần nữa hoặc có quyền không sửa đổi văn bản, vănkiện đó Quá trình này trở nên đơn giản đối với các văn bản, văn kiện liên qua

đến chức năng quốc gia nh quân sự, quan hệ đối ngoại… Nh, khi đó mỗi đại diệncủa NCOP chỉ đợc bỏ phiếu 1 lần Tuy nhiên khi NCOP xem xét một văn bản,văn kiện liên quan đến các tỉnh - về chức năng nh an ninh, phúc lợi, giáo dục vàsức khỏe - thì mỗi tỉnh chỉ đợc bỏ một phiếu Điều này sẽ đảm bảo đợc sự đồngthuận cá nhân một lần duy nhất đối với văn bản, văn kiện đó Những văn bản,văn kiện đó đều do Quốc hội hoặc NCOP đề ra Các văn bản, văn kiện do NCOPthông qua lần thứ nhất sẽ phải đợc đệ trình lên quốc hội và một uỷ ban điều phối

sẽ giải quyết bất cứ những bất đồng ý kiến nào giữa hai toà nhà Quốc hội vàNCOP Uỷ ban điều phối này gồm 9 thành viên đợc cử ra từ số những thành viêntrong quốc hội và mỗi thành viên là đại diện cho mỗi tỉnh trong NCOP

Các văn bản, văn kiện sửa đổi Hiến pháp yêu cầu phải có sự ủng hộ của2/3 số thành viên trong quốc hội và đại diện của 6/9 tỉnh trong NCOP Tuynhiên, quy định cho rằng văn bản sửa đổi phần 1 của Hiến pháp - phần cơ sở giátrị của nhà nớc - phải yêu cầu có sự đồng ý của 75% thành viên trong Quốc hội

Các thể chế nhà nớc

Các thể thế nhà nớc đợc hình thành để hỗ trợ nền dân chủ nh Hiến pháp

đã quy định bao gồm: bảo vệ công cộng, Uỷ ban quyền con ngời, Uỷ ban thúc

đẩy và bảo vệ quyền văn hoá, tôn giáo và các cộng đồng ngôn ngữ; Uỷ ban vềbình đẳng giới; Uỷ ban bầu cử… Nh

Hiến pháp năm 1996

Kể từ khi chính quyền mới của Nam Phi ra đời vào năm 1994, tình hìnhchính trị của Nam Phi đã có nhiều thay đổi Sau khi có Hiến pháp tạm thời vàonăm 1993, năm 1996 Hiến pháp đầu tiên của nớc Nam Phi mới đã đợc ban hành

Đây là kết quả của những cuộc đàm phán mang tính cực kỳ chi tiết và tổng thể,

đề cập đến những vấn đề rất khó khăn nhng mang tính chất quyết định đến sựcông bằng, dân chủ của một đất nớc cha bao giờ có nền dân chủ trong quá khứ ởthời kỳ Apacthai Hiến pháp thể hiện những tiến bộ về chính trị thông qua cáckhía cạnh cơ bản sau:

+ Về tự do và quyền con ngời:

Hiến pháp mới của Nam Phi quy định rõ ràng về quyền con ngời NamPhi là một đất nớc đợc thiết lập trên một cơ sở xây dựng “một xã hội dựa trênnhững giá trị dân chủ, công bằng xã hội và tôn trọng những quyền cơ bản củacon ngời” Trong chơng i của Hiến pháp, quyền con ngời đợc xác định là mộttrong trong những điều khoản cơ bản của nớc Cộng hoà Nam Phi, những quyền

đó là “giá trị con ngời, sự bình đẳng và những tiến bộ về quyền con ngời và tựdo” Trong số những quyền đó, có quyền bình đẳng và quyền tự do giao tiếp,biểu lộ cảm xúc, quyền chính trị và tài sản, nhà ở, chăm sóc sức khoẻ, giáo dục,tiếp cận thông tin, tiếp cận toà án Tất cả những quyền lợi đó đều cực kỳ quantrọng đối với mọi ngời dân Nam Phi khi đất nớc thoát khỏi chế độ phân biệtchủng tộc Hiến pháp đã khẳng định, mọi ngời dân Nam Phi đều nhận thức đợcnhững nỗi đau trong quá khứ khi họ không có những quyền tối thiểu về côngbằng, tự do trên mảnh đất của chính họ, vì vậy những quyền lợi cơ bản trên làmột sự tiến bộ, khẳng định sự thống nhất quốc gia trong đa dạng ở Nam Phi kể

từ năm 1994 Hiến pháp cũng quy định những vấn đề về tự do, dân chủ, bình

đẳng nh :

- Không phân biệt giai cấp và không phân biệt đối xử nam nữ do giới tính

- Đề cao quyền hạn tối cao của Hiến pháp và các luật lệ

- Đề ra những triết lý dân chủ của đất nớc nh quyền phổ thông đầu phiếu,quyền bầu cử theo đúng nguyên tắc chung của quốc gia, hệ thống đa đảng trongchính quyền dân chủ, đảm bảo tính trách nhiệm và cởi mở trong hệ thống chínhquyền… Nh

+ Về ngôn ngữ, Hiến pháp quy định rằng mọi ngời dân đều có quyền sửdụng ngôn ngữ và tham gia vào đời sống văn hoá của đất nớc theo đúng nh ýmuốn của họ mà không có sự cấm đoán nào hết Hiến pháp đã quy định 11 ngônngữ chính thức ở Nam Phi và những ngôn ngữ khác có thể đợc sử dụng trên toànquốc Hiến pháp cũng đã đề cập đến cả quá khứ và tơng lai của Nam Phi, đến sựphân biệt về ngôn ngữ trong chế độ Apacthai và khẳng định ngôn ngữ trong đấtnớc Nam Phi mới không có sự phân biệt về giai cấp, sắc tộc giữ ngời da trắng, da

đen và da màu

+ Về chính quyền dân chủ: Chơng 3 của Hiến pháp đã đề cập rất chi tiết

đến hệ thống chính quyền dân chủ ở Nam Phi, một trong những đắc trng đợcnhấn mạnh là sự phân cấp giữa chính quyền trung ơng, cấp tỉnh và địa phơngtrong bộ máy chính quyền; sự cần thiết của nền dân chủ trong bộ máy chính

quyền thông qua những đại diện đợc bầu cử trong nghị viện và sự đồng ý, phêchuẩn hay không chấp nhận các văn bản trong Quốc hội theo số phiếu tối đa là2/3 Những quy định về chính quyền dân chủ trong Hiến pháp cho thấy Nam Phi

đã đẩy lùi đợc chế độ phân biệt và chuyên chế thời kỳ Apacthai, chuyển sang chế

độ dân chủ mà trớc đây ngời dân Nam Phi cha từng đợc hởng

+ Về các vấn đề luật pháp, an ninh, luật pháp quốc tế: Hiến pháp cũng

đề cập chi tiết đến trách nhiệm của toà án và các cơ quan hành pháp, các thể chếnhà nớc hỗ trợ cho nền dân chủ, các cơ quan hành chính, các cơ quan an ninh.Chơng cuối cùng của Hiến pháp đã đề cập đến các điều khoản chung, bao gồmcả các hiệp ớc quốc tế và luật pháp quốc tế, cam kết thực hiện đúng các nguyêntắc và luật pháp quốc tế Điều khoản này thể hiện những tiến bộ chính trị ở đất n-

ớc Nam Phi mới nhằm hạn chế sự phân biệt đối xử của cộng đồng quốc tế trongquá khứ và xây dựng một nớc Nam Phi mới hoà bình, thân thiện và hội nhập thếgiới

Việc thực hiện cùng một lúc nhiệm vụ dân chủ hoá và thay đổi hệ thốngkinh tế xã hội, cũng nh nhiệm vụ hoà giải và xây dựng sự đồng thuận quốc giakhông phải là việc làm dễ dàng Tuy nhiên, chính phủ mới đã thực hiện đợc điều

đó với cam kết là cải thiện đời sống cho tất cả ngời dân Nam Phi, đặc biệt là ngờinghèo Để theo đuổi mục đích đó, chính quyền của Nelson Mandela đã cố gắngtìm kiếm sự thống nhất trong xã hội bị phân chia trớc đây, khắc phục những disản của chế độ Apacthai và tìm kiếm những ý tởng hoà bình, dân chủ phù hợpvới thực tế của đất nớc, trớc hết là tránh phân biệt giai cấp trong bộ máy chínhquyền các cấp, hớng tới sự phân chia bình đẳng các dịch vụ, cởi mở, thân thiện

và tôn trọng văn hoá đa dạng và quyền con ngời Những tiến bộ chính trị đó đã

đợc thế giới đánh giá cao, khiến Nam Phi trở thành một quốc gia dân chủ thựcthụ đầu tiên ở Nam Phi và ngày càng có tiếng nói quan trọng trong khu vực vàthế giới

2.1.2 Những chính sách để phát triển đất nớc

Sau khi ANC lên nắm quyền vào năm 1994, đất nớc Nam Phi phải đốimặt với rất nhiều thách thức: xã hội bị phân chia, các đảng phái mẫu thuẫn,nghèo khổ và bất bình đẳng, phân tán về kinh tế, phân biệt về sở hữu… Nh Mộttrong những thành tựu quan trọng nhất trong việc xây dựng dân chủ hoá ở NamPhi là ban hành Hiến pháp vào năm 1996 Sau năm 1994, đã có rất nhiều cuộcbầu cử đợc tiến hành, tất cả đều đợc diễn ra trong không khí hoà bình, có mức độtham gia cao nhất của tất cả các đảng phái, điều đó đã dẫn đến kết quả tự do và

công bằng đuợc thiết lập ở Nam Phi Các cuộc bầu cử chính quyền địa phơngtrong suốt những năm 1995, 1996 và sau này là năm 2000 sau khi có sự chuyển

đổi của hệ thống đô thị ở Nam Phi đã đa đát nớc này trở thành một đất nớc đầutiên ở châu Phi có chế độ bầu cử dân chủ không phân biệt giai cấp ở tất cả cáccấp trung ơng, tỉnh địa phơng

Cuộc bầu cử dân chủ lần thứ hai diễn ra vào năm 1999 đã một lần nữakhẳng định chế độ dân chủ của Nam Phi đang phát triển theo chiều hớng tíchcực Thabo Mbeiki đợc bầu làm tổng thống, và đảng NP đã giảm uy tín rất rõ vàsau này hợp nhất thành NNP Mặc dù Hiến pháp không quy định một chínhquyền thống nhất quốc gia, nhng chính phủ vẫn tiếp tục chấp nhận những đạidiện của các đảng đối lập nh IFT và NNP Vào năm 2003, nghị viện đã chấpnhận những báo cáo của Uỷ ban sự thật và hoà giải (TRC) để tăng cờng tínhtrách nhiệm và tính trong sáng trong đời sống chính trị và đời sống xã hội củaNam Phi, giúp hàn gắn những vết thơng do chế độ Apacthai gây ra Thông qua

sự chấp nhận báo cáo của TRC, 23.000 ngời sống sót và 19.000 ngời đựơc xácnhận là đang cần cứu trợ khẩn cấp đã nhận đợc sự giúp đỡ, bồi thờng của chínhphủ, với số tiến khoảng 30.000 Rand/ngời

Cùng với việc cải cách cơ cấu thể chế và hoàn tất chế độ dân chủ ở NamPhi, chính phủ mới cũng ban hành hàng loạt chính sách để xây dựng một đất nớcNam Phi công bằng và tránh phân biệt chủng tộc Sau khi Hiến pháp đợc banhành, Nam Phi đã ban hành khoảng 90 Đạo luật mới mỗi năm trong giai đoạn1999-2003 Nh vậy từ, năm 1994 đến 2004, có tới trên 789 luật hệ hoặc các đạoluật sửa đổi đã đợc thực hiện ở Nam Phi Trên thực tế, sức mạnh của hệ thốngluật pháp ở Nam Phi đã đợc củng cố kể từ năm 1994, phản ánh những tiến bộchính trị trong những vấn đề luật pháp liên quan và khả năng điều hành củachính quyền mới trong các vấn đề chính trị - xã hội - kinh tế của đất nớc

Chính phủ cũng đã tạo ra những tiến bộ cơ bản trong việc chuyển đổi bộmáy ngày càng có trách nhiệm hơn đối với ngời dân trong nớc Từ năm 1994,chính phủ đã thiết lập một cách có hệ thống và minh bạch những quan hệ xã hộitồn tại trong thời kỳ Apacthai và tạo nên một xã hội dân chủ dựa trên các nguyêntắc bình đẳng, không phân biệt giới tính, sắc tộc Chơng trình tái thiết và pháttriển (RDP) đợc chính phủ ban hành năm 1994 với mục tiêu: đáp ứng các nhucầu cơ bản của con ngời, xây dựng nền kinh tế, dân chủ hoá nhà nớc và xã hội,phát triển nguồn nhân lực, xây dựng quốc gia… Nhđã đem lại những quyền u tiên

đặc biệt hơn cho ngời da đen và da màu ở Nam Phi trên tất cả các lĩnh vực chính

trị, văn hoá, tôn giáo, kinh tế, xã hội Sau năm 1999, các mục tiêu chính sách củachính phủ đợc thực hiện thành những u tiên của 5 Uỷ ban trong nội các Chínhphủ đã hợp lý hoá và liên kết các ngành dịch vụ công cộng vốn bị gián đoạn tr ớc

đây trong thời kỳ Apacthai, ví dụ nh việc sát nhập các dịch vụ dân sự của ngờiBantu vào các dịch vụ dân sự chính quyền trung ơng đã thực hiện rất thành công

ở Nam Phi Chính phủ cũng đã thực hiện Nghị quyết số 7 về việc thành lập Hội

đồng thơng lợng tập thể các dịch vụ công (PSCBC) vào năm 2002 để tìm kiếmmột giải pháp tái cơ cấu các dịch vụ công cộng ở Nam Phi Để tăng cờng tráchnhiệm và sự quản lý tài chính, chính phủ đã ban hành Đạo luật quản lý tài chínhcông (PFMA) năm 1999 để cải thiện tính trách nhiệm trong chính phủ và trongnghị viện Việc thực hiện PFMA và sự thay đổi chu kỳ ngân sách trong giai đoạntrung hạn đã dẫn tới cải thiện quản lý ngân sách và tài chính cấp quốc gia và cấptỉnh Năm 2003, Đạo luật quản lý tài chính khu đô thị (MFMA) đã đợc banhành, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các thể chế phù hợp, hỗ trợnâng cao năng lực, đào tạo, chỉ dẫn và kỹ thuật trong những năm đầu tiên.Chính phủ còn đề ra Hệ thống Kế hoạch Quốc gia để tăng cờng sự liên kết trongcác lĩnh vực u tiên chính sách chiến lợc và cải thiện những quyết định chính sáchcủa chính phủ Hệ thống kế hoạch này cũng đã góp phần cải thiện sự đối thoại vềcác vấn đề u tiên của quốc gia liên quan đến đầu t xây dựng cơ sở hạ tầng và chitiêu phát triển Các chính quyền địa phơng không đợc tham gia vào quá trình lập

kế hoạch này, nhng lại đợc phép đa ra Các kế hoạch phát triển liên kết (IDPs) để

hỗ trợ cho hệ thống lập kết hoạch trên

Để hoàn thiện và tăng cờng năng lực thể chế, chính phủ Nam Phi mớisau năm 1994 cũng đã đề ra hàng loạt các chơng trình và dự án chống thamnhũng Từ năm 1994, chính phủ mới đã thực hiện một loạt các dự án và các ch-

ơng trình chống tham nhũng Vào tháng 3 năm 1997, Chiến lợc phòng chống tộiphạm quốc gia Nam Phi - NCPS (South Africa National Crime PreventionStrategy) đã thiết lập một Uỷ ban chống tham nhũng trong hệ thống luật phápquốc gia Tháng 6 năm 1997, bộ luật hớng dẫn về dịch vụ công cộng đã trở thànhmột phần trong những chiến lợc kiểm soát các công chức nhà nớc có tham nhữnghay không Vào năm 1999, Hội nghị phòng chống tham nhũng quốc qua đã họptại Cape Town, thảo luận về tầm quan trọng của phòng chống tham nhũng tronglĩnh vực công cộng và t nhân, cải tiến công tác điều tra và truy tố tội phạm, thựchiện cơ cấu chống tham nhũng phối hợp và hiệu quả, xem xét lại luật pháp vàtăng cờng vai trò của doanh nhân trong công tác chống tham nhũng trong toàn