Hình tượng nhân vật nữ trong liêu trai chí dị

Lỗ Tấn viết: “các sách chí quái thờiMinh đại để đều sơ lợc, lại lắm điều hoang đờng quái đản chỉ có ở Liêu Traibình dị mà thấm đậm tình ngời, khiến cho ngời đọc chuyện các loài hoa yêuqu

LờI CảM ƠN

Khoá luận này hoàn thành dới sự hớng dẫn, giúp đỡ tận tình của cô giáo Phan Thị Nga, và các thầy cô giáo tổ Văn học nớc

ngoài, khoa Ngữ Văn Đại học Vinh

Tôi x in chân thành cảm ơn sự quan tâm của các thầy, cô giáo

th-Tam Quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây du ký, Liêu Trai chí dị, Kim Bình Mai, Nho lâm ngoại sử, Hồng lâu mộng…tiểu thuyết chtiểu thuyết chơng hồi Trung Hoa đã đạt

đến trình độ mẫu mực, bởi vậy đợc gọi là tiểu thuyết cổ điển

Liêu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh, Thủy Hử hậu truyện của Trần Thầm,

Thuyết Nhạc toàn truyện của Tiền Thái là thành tựu lớn nhất của giai đoạn

văn học Trung Quốc đời Thanh Cả ba tác phẩm đều thông qua những hình t ợng nghệ thuật muôn màu muôn vẻ mà phản ánh cuộc sống của nhân dân, đềcao tinh thần dân tộc, trực tiếp hoặc gián tiếp tái hiện cuộc sống của xã hội và

-hơi thở của thời đại Nhận định về "Liêu Trai chí dị", Lỗ Tấn viết: " Dùng

ph-ơng pháp truyền kỳ để chép truyện Chí quái, biến ảo khác thờng mà nh xảy ratrớc mắt"[87,12] Liêu Trai chịu ảnh hởng rõ rệt tiểu thuyết Chí quái thời

Ngụy Tấn và truyền kỳ đời Đờng Bởi vậy có ngời nh Kỷ Quân (Thời Kiền

long) cho đó là nhợc điểm của Liêu Trai vì một tác phẩm mà hai văn phong.Nhng thực ra, Bồ Tùng Linh đã tiếp thu chỗ mạnh, hạn chế chỗ yếu của Chíquái lẫn truyền kỳ So với Chí quái thì miêu tả tờng tận hơn, tỷ mỉ hơn, so vớiTruyền kỳ thì cô đọng hơn, hàm súc hơn

Do tiếp thu thành tựu của Chí quái và Truyền kỳ Liêu Trai khai tháctoàn chuyện lạ (chí dị) đặc biệt là chuyện chung sống giữa ngời và hồ li tinh,với tởng tợng huyền diệu của tác giả tạo nên màu sắc kỳ ảo của Liêu Trai,cảnh tợng dơng gian và âm phủ xen kẽ nhau hầu nh không có gì bức cách.Con ngời và yêu tinh biến hóa hàng ngày nh là một sự bình thờng Mặc dù nóichuyện ma quỷ nhng tác phẩm không gây ấn tợng rùng rợn, mà ngợc lại cóphần gần gũi, thân thiết Điều đó, bắt nguồn từ việc quan sát cuộc sống, nhậnthức hiện thực cuộc sống sâu sắc và thấu đáo của tác giả Yêu quái ở đây giúpcon ngời chiến thắng thiên tai nhân họa Lỗ Tấn viết: “các sách chí quái thờiMinh đại để đều sơ lợc, lại lắm điều hoang đờng quái đản chỉ có ở Liêu Traibình dị mà thấm đậm tình ngời, khiến cho ngời đọc chuyện các loài hoa yêuquái, truyện Hồ li tinh mà không hề nghĩ rằng đó là giống khác, xét cho cùngsức hấp dẫn của Liêu Trai không phải là ở đề tài quái lạ mà vẫn ơ tính chânthật bắt nguồn từ chân lý cuộc sống”[87,12].Trong Liêu Trai chí dị, Bồ TùngLinh xây dựng khá nhiều hình tợng nhân vật, nhng nổi bật nhất là hình tợngnhân vật nữ Đọc Liêu Trai, nhân vật nữ để lại cho ngời đọc nhiều ấn tợng sâusắc Nhân vật nữ thờng không phải là những con ngời bình thờng mà là hồ,cáo, tinh hoa, là quái nhng mang lại hơi ấm của tình ngời, đem lại cảm xúc

đặc biệt cho mỗi độc giả Họ đều có phẩm chất tốt đẹp, luôn hớng đến tìnhyêu và hôn nhân tự do, không chịu sự gò bó của xã hội Vì vậy, có những nhânvật hạnh phúc, có những nhân vật chịu bất hạnh khổ đau , nhung hầu hết đều

có phẩm chất tốt đẹp Vì thế thi sĩ Tản Đà khi dịch Liêu Trai chí dị có nhậnxét: "Truyện Kiều bao nhiêu câu lục bát mà không câu nào giống câu nào.Liêu Trai chí dị bao nhiêu câu chuyện lớn nhỏ mà không truyện nào phảng

phất truyện nào"{88,12] Nếu đem so sánh với tập truyện ngắn: "Kim cổ kỳ

quan" đời Minh thì về mặt kết cấu Liêu Trai chí dị phức tạp hơn, đa dạng hơn.

Liêu Trai chí dị ra đời đến nay đã hơn ba thế kỷ, Là một sáng tạo mới

mẻ, hấp dẫn trong kho tàng sách chí dị Trung Quốc Ngời đọc có đợc niềm vuinhờ sự hóa thân kỳ diệu trong chốc lát để thoát khỏi cảnh đời ngang trái đểthực hiện ớc mơ, khát vọng, đặc biệt là khát vọng yêu đơng, khát vọng vềnhững điều thầm kín nhất khi đọc Liêu Trai So với tiểu thuyết chí quái chí dị,Liêu Trai cũng là tác phẩm có ý thức châm biếm xã hội một cách sâu sắc,

đóng góp này của Bồ Tùng Linh đã đa đến cho thể loại tiểu thuyết chí dị MinhThanh một nội dung hoàn toàn mới mẻ

Tìm hiêủ nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị là để hiểu một câch nhìn về

ngời phụ nữ của Bồ Tùng Linh, vừa để khám phá những cống hiến của ông cho thể loại tiểu thuyết Trung Quốc.

2 Lịch sử vấn đề

Bồ Tùng Linh là một trong những nhà văn đợc giới phê bình, nghiên

cứu dành cho sự u ái đặc biệt Không lạ gì mà Liêu Trai chí dị có thể làm say

mê tất cả những ngời ít học Bởi vì trong mọi xã hội và thời đại, các yếu tố vănhóa truyền thống luôn sống cuộc sống của chúng không chỉ trong những vănhiến th tịch hay các công trình khảo cứu của giới trí thức, mà chủ yếu và quantrọng nhất là cuộc sống thờng nhật với những mối bận tâm chung nhất của

đông đảo nhân dân

Tản Đà, Nguyễn Khắc Hiếu trong "Tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc"

(Nxb Giáo dục tái bản lần thứ 3) đã đa ra nhận định “Bộ Liêu Trai này,chuyện hồ quỷ chiếm quá nửa, minh bạch là câu chuyện bịa đặt, mà cái hay

cứ hay Cái hay của Liêu Trai nh ngàn vạn cảnh trạng ở nhân dân đều thu vàonhững phiến ảnh rất nhỏ bé, mà cảnh nào tình ấy, nhận cho kỹ thấy đợc rõràng Lại có ý tởng quang minh chính đại, những kiến thức khoáng đạt caosiêu, đều tùy thể chuyện mợn mồm ngời phát ra ngôn luận, đặt làm văn chơng.Cho nên, cái hay không những chỉ là đáng yêu mà phần đáng trọng rất không

ít Cho nên, không thể coi nh một bộ tiểu thuyết tầm thờng, mà cũng khôngphải nh Chức Nữ, Hằng Nga, chỉ thanh thú mà không biết đến nhân thế ấy làcái xác thực của Liêu Trai”[130,3]

Hai tác giả: Nguyễn Khắc Phi, Lơng Duy Thứ (giáo trình văn học

Trung Quốc( tập 2), Nxb Giáo dục, 1988), đã tập trung nghiên cứu về nội

dung trong bộ truyện Liêu Trai chí dị của Bồ Tùng Linh Các ông đã đa ra

nhận xét: "Liêu Trai tập hơn 400 truyện ngắn viết về nhiều đề tài, đề cập đếnnhiều nội dung khác nhau nhng chung quy có thể chia làm ba loại chính: vạchtrần chế độ chính trị đen tối, đả kích tham quan ô lại, cờng hào ác bá, bênhvực những ngời lơng thiện bị áp bức, bị oan ức, bị chà đạp và tệ hại của chế độkhoa cử, cùng với đề tài tình yêu hôn nhân"[73,7]

Trung Quốc tiểu thuyết từ điển ( tác giả xuất bản xã, Bắc Kinh, 1991)

Liêu Trai chí dị là tập truyện ngắn văn ngôn kiệt xuất đời Thanh Tác giả là

Bồ Tùng Linh, sách hoàn thành trong đời Khang Hy chia làm 12 quyển, gồm

491 truyện, năm 1962 Trung Hoa th mục đã sắp xếp xuất bản Truyện trongsách phần lớn là lấy đề tài tiên ma quỷ, có nhiều màu sắc chủ nghĩa hiện thựcsâu sắc Nội dung nói chung là tố cáo bọn tham quan ô lại, cờng hào ác bá vàchế độ khoa cử mục nát, nhiệt tình ca ngợi tình yêu và hôn nhân chân chínhcủa thanh niên nam nữ, ngoài ra còn có một ít truyện cổ loại ngụ ngôn có ýnghĩa giáo dục Nội dung chủ yếu là vạch trần sự đen tối và mục nát của xãhội phong kiến đồng thời nói lên sự mong mỏi, ngợi ca của tác giả về thế giới

lý tởng và những con ngời tốt đẹp Tập truyện đầy ắp những sự tởng tợng lạlùng đẹp đẽ, nhân vật đợc sáng tạo sống động chân thực, tình tiết bất ngờ, biến

ảo Lời lẽ gọt giũa hàm súc, văn chơng trôi chảy linh hoạt “Tả quỷ, tả ma caobậc nhất, châm tham, châm bạo thấu xơng” [14,11] Đều có phong cách độc

đáo đặc biệt, chiếm địa vị rất cao trong lịch sử truyện ngắn của nớc ta Nhngtrong sách cũng còn tồn tại quan niệm luân lý phong kiến và màu sắc phongkiến”

Nhận định về truyện ngắn viết cho trẻ em của nhà văn Đan Mạch HansChristian Andersen(1805-1875), có ngời đã nói đại ý là trong mỗi truyện ngắncủa Andersen có hai câu chuyện, một dành cho trẻ em và một dành cho ngờilớn Cũng có thể đa ra một nhận định tơng tự về Liêu Trai chí dị của Bồ TùngLinh, vì quả thật nhiều truyện trong tác phẩm - đặc biệt là những truyện có lờibình cũng hàm chứa trong hai câu chuyện, một là chuyện thần tiên hồ quỷ,

một là chuyện ngời Những truyện Tiền lu, Long hý thù, Điểu ngữ trong quyển

X, Hồng mao chiên, Đạo hộ trong quyển XII, T huấn, Mạ áp trong quyển

XIII Là những ví dụ khá tiêu biểu ý đồ bành trớng thế lực- chiếm đoạtthuộc địa của t bản Phơng Tây đối với Trung Quốc lúc bấy giờ còn cha rõràng, song hình ảnh tấm nệm Hồng Mao có thể mau lẹ “ mở rộ ra hơn mộtmẫu” trong Hồng mao chiên đã thể hiện nhận thức và dự cảm về tai hoạ tới từPhơng Tây t bản của một bộ phận trí thức và nhân dân Trung Quốc thời Bồ

Tùng Linh ý nghĩa hiện thực của Liêu Trai chí dị do đó nhiều khi trở nên sắc

nét và có tác động mạnh mẽ lạ thờng, vì yếu tố thần kỳ đã nâng cánh cho trí ởng tợng không chỉ của tác giả mà còn cả ngời đọc khi tiếp xúc với tác phẩm

t-Về phía Bồ Tùng Linh , danh hiệu Dị Sử thị“ ” cuối lời bình gần 200 truyểntrong Liêu Trai chí dị còn ít nhiều cho thấy ông mong muốn bộ sách nay trởthành một bộ “Sử lạ”, một bộ sách phản ảnh hiện thực thông qua thi pháp “thuật kỳ ký dị”[22,11] (thuật chuyện hay, chép chuyện lạ) của dòng truyệntruyền kỳ Có thể nghĩ rằng những truyện chỉ có phần “chí dị” cũng đợc BồTùng Linh thu thập để biên soạn theo đờng hớng nói trên, điều này khiến yếu

tố thần kỳ ở đây mang một nội dung chức năng phức hợp

Phùng Trấn Loan nhà nghiên cứu đời Thanh đã đa ra nguyên tắc đọcLiêu Trai chí dị: “phải lấy con mắt đọc tả truyện mà đọc sách này, vì tả truyệnrộng, lớn mà Liêu Trai khéo, kỹ phải lấy con mắt đọc Trang Tử mà đọcsách này vì trang tử chờn vờn, tng tửng mà Liêu Trai khát khao, chặtchẽ phải lấy con mắt đọc sử ký mà đọc sách này vì sử ký hơi văn cờng thịnh

mà Liêu Trai thì hơi văn sâu kín phải lấy con mắt đọc ngữ Lục của họTrình, họ Chu mà đọc sách này, vì Trình, Chu lý tinh mà Liêu Trai tình đúng”.Dùng những giá trị tởng chừng đối lập, Phùng Trấn Loan đã khẳng định tiếngnói đa nghĩa hiếm có của tác phẩm Muốn hiểu Liêu Trai phải thấy tác phẩmvừa có chất phóng đại, chất ngụ ngôn, chất phúng thế và cả chất tiết luận.{105,9} Các nhận định của những nhà nghiên cứu trên đều đề cập, khẳng

định giá trị của Liêu Trai song về hình tợng nhân vật nữ thì dờng nh cha cómột công trình riêng lẻ nào, cũng cha đợc nghiên cứu một cách hệ thống

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu về nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị chúng tôi nhằm chỉ ra

những đặc điểm, của nhân vật, cùng những biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng

để thể hiện nhân vật nữ Trong một chừng mực nào đó tìm hiểu ý nghĩa củahình tợng nhân vật này

4 Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát 432 truyện trong bộ Liêu Trai chí dị đợc tập hợp trong bộ Liêu Trai (Nxb Văn hóa Sài Gòn, Sài Gòn, 2005).

5 Phơng pháp nghiên cứu

Để tìm hiểu nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị, chúng tôi vận dụng

ph-ơng pháp hệ thống gồm các thao tác thống kê, phân tích tổng hợp Ngoài ra,chúng tôi còn thực hiện phơng pháp so sánh - đối chiếu

6 Cấu trúc luận văn : Luận văn gồm 3 phần chính

+ Mở đầu

+ Nội dung: có 3 chơng

Ch ơng 1: Nhân vật nữ trong văn xuôi Trung Quốc cổ trung đại.

Ch ơng 2: Đặc điểm của nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị

Ch ơng 3: Nghệ thuật xây dựng nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị

+ Kết luận

Ngoài ra còn có danh mục

+ Tài liệu tham khảo

Nội Dung Chơng 1 Nhân vật nữ trong văn xuôi Trung Quốc cổ trung đại

1.1 Nhân vật nữ trong văn xuôi trung đại Trung Quốc trớc Minh - Thanh

Phụ nữ là nhân vật quen thuộc trong các nền văn học các dân tộc trênthế giới Văn học Trung Quốc đã đề cập đến nhân vật phụ nữ từ rất sớm.Trong thần thoại cổ đại Trung Hoa tinh thần đấu tranh bất khuất, ý chí chiến

đấu không biết mệt mỏi trong hình tợng chim tinh vệ (tinh vệ lấp biển): công

lao sáng tạo ra loài ngời, vá trời của Nữ Oa đã khẳng định vai trò lớn lao ngờiphụ nữ

Bộ sử ký của T Mã Thiên đời Hán là bộ sách ghi chép những sự kiện,nhân vật lịch sử Trung Quốc suốt 3000 năm từ thời Hoàng đế đến thời Hán Vũ

Đế, lấy nhân vật làm trung tâm, thông qua việc ghi chép cuộc đời, hành độngcủa nhân vật để phản ánh lịch sử Trung Quốc Trong Sử ký, nhân vật phụ nữxuất hiện rất ít (họ ít tham gia vào việc làm nên lịch sử đất nớc, dân tộc) nhng

không vì thế mà vai trò của họ mờ nhạt Lữ Hậu (Lữ Hậu bản kỷ) là ngời đàn

bà nhiều tham vọng, giỏi giang trong việc trị nớc và cũng là ngời đàn bà vôcùng độc ác Những chính sách cai trị của bà vừa làm cho đất nớc phát triểnvừa kìm hãm quyền lợi của nhân dân, cho nên thời kỳ nhiếp chính của ngời

đàn bà này làm cho nhân dân oán hờn Lối viết sử ký chân thật lấy nhân vậtlịch sử làm hình tợng trung tâm ấy đã đợc các nhà văn đời sau kế thừa, họctập

Đời Tấn, tiểu thuyết chí quái, chí nhân phồn thịnh Chí quái là nhữngcâu chuyện về thần thánh, ma quỷ dựa trên cơ sở của truyền thuyết, thần thoại.Chí nhân ghi lại các câu chuyện về cuộc đời con ngời Thời này thuyết luânhồi, nhân quả báo ứng của Phật giáo trở thành niềm an ủi tinh thần cho nhândân Họ mơ ớc có một sức mạnh thần linh có thể thay đổi số phận đầy bấthạnh Lòng khao khát tự do cùng tiếng kêu phản kháng đợc phản ánh vàonhững câu chuyện có tính chất yêu ma, quỷ quái này Nhân vật phụ nữ đã xuấthiện nhng không nhiều, đều chịu sự áp bức bóc lột của chế độ phong kiến

“Su thần ký” (Can Bảo) là tác phẩm tiêu biểu phản ánh t tởng, tình cảm

và phẩm chất cao quý của nhân dân, đặc biệt là hình tợng phụ nữ Chẳng hạn

nh nhân vật Vơng Thị trong chuyện Vợ chồng Hàn Bằng“ ” ngợi ca tình yêuthủy chung của Vơng Thị và tinh thần đấu tranh dũng cảm tình yêu bền chặtcủa Vơng Thị Vua Tống cớp vợ Hàn Bằng là Vơng Thị Hàn Bằng tìm mọi

cách chống cự để đoạt lại ngời vợ dịu hiền, thủy chung nên bị vua bỏ tù HànBằng tự sát, Vơng Thị cùng vua lên lầu và nàng nhảy từ lầu cao xuống để giữlòng thủy chung với chồng Vơng Thị dù sống trong lầu son gác tía giàu sangnhng vẫn một lòng, một dạ hớng về ngời chồng xa, cả đến khi chết cũngkhông rời Su thần ký còn ca ngợi sự thông minh, tinh thần dũng cảm hy sinh

quên mình của nhân vật phụ nữ “Lý ký trảm xà” là câu truyện tiêu biểu Lý

Ký là ngời con gái thông minh gan dạ không chịu là vật hy sinh cúng rắn.Nàng thấy đợc sự mê tín quá đáng của bọn quan lại phong kiến bèn cùng chabàn tính kế hoạch chém đầu rắn chấm dứt hủ tục lạc hậu mê tín cho nhân dân.Hình tợng nhân vật nữ Lý Ký là minh chứng cho sự phản kháng chế độ phongkiến hà khắc biến ngời phụ nữ thành vật hy sinh cho những thế lực độc ác

trong xã hội Su thần ký còn ca ngợi phẩm chất hiếu thảo của ngời đàn bà

Đông Hải (Đông Hải hiếu phụ) Mẹ chồng Chu Thanh thơng nàng dâu vì

mình nên tự thắt cổ chết Em chồng vu cáo Chu Thanh giết mẹ mình, quan lại

địa phơng bắt Chu Thanh tra khảo tàn khốc nhng nàng cũng chịu đựng chứkhông tố cáo em chồng Lúc hành hình, nàng chỉ nguyện một điều, nếu mình

có tội thực thì xin máu ở vết chém chảy xuôi còn nếu vô tội thì xin máu chémchảy ngợc Sau khi hành hình, máu chảy ngợc bắn cả trên lá cờ, trên cột ChuThanh chết rồi, địa phơng ấy còn bị hạn hán 3 năm liền Truyện cổ này tố cáomạnh mẽ bọn quan lại kém cỏi, dốt nát cậy quyền giết hại ngời vô tội mà ngờivô tội lại là một phụ nữ hiếu thảo tuyệt vời

U Minh Lục của Lu Nghĩa Khánh thời Nam Bắc triều không kém gì Su

thần ký của Can Bảo Trong U Minh Lục truyện Lu Thần - Nguyễn Triệu kể về

cuộc tình duyên giữa ngời và thần: Lu Thần - Nguyễn Triệu lạc đờng vào núigặp 2 tiên nữ, họ cùng kết duyên chồng vợ thắm thiết Toàn bộ truyện thậtlãng mạn, sống động, thể hiện đợc lòng hớng tới ái tình lành mạnh của conngời sống trong buổi loạn ly Tình tiết siêu thực nhng tâm lý nhân vật lại hiệnthực.Tác giả nắm vững tâm lý nhân vật, tâm lý ấy lại ăn khớp với tâm lý vàkinh nghiệm ngời đọc nên đợc tiếp nhận dễ dàng

Tiểu thuyết chí quái Lục triều phần nhiều miêu tả tình yêu giữa cácthần linh, giữa ngời và ma quỷ, thế nhng cũng có một số ít truyện miêu tả

chuyện yêu đơng của con ngời trần thế nh truyện Cô gái bán phấn“ ” chuyện

kể về một gã nhà giàu nọ yêu cô gái bán phấn, vì lễ giáo trói buộc và địa vịhai gia đình chênh lệch nên gã trai nhà giàu chẳng nói gì với cha mẹ mình màcũng chẳng mai mối thơng lợng ở phần đầu câu chuyện, tác giả thông qua

tình tiết cô gái bán phấn mà khắc họa mối tình của gã trai nhà giàu Cô gáibán phấn ở vào thế bị động, chẳng hay biết gì về việc chàng trai thờng xuyên

đến mua phấn Phần sau câu chuyện tình tiết tỏ ra dồn dập mạnh mẽ đẩy côgái thành trung tâm câu chuyện Cô ta không hề trốn tránh trách nhiệm trớccái chết của chàng trai trong cuộc truy hoan, thản nhiên thừa nhận mối quan

hệ với gã trai nhà giàu Điều đó phần nào bộc lộ sự quyết tâm hy sinh cho tìnhyêu Hóa ra chính cô gái bán phấn mới thực sự si tình vợt xa gã trai nhà giàu

nọ Thế thuyết tân ngữ của Lu Nghĩa Khánh là tác phẩm tiêu biểu cho loại tiểuthuyết chí nhân, ghi lại những cuộc đời của những nhân vật trong lịch sử

Thạch Sùng trảm Mỹ Nhân (Thạch Sùng giết ngời đẹp) là một trong những

truyện hay của “Thế thuyết tân ngữ” Thạch Sùng một Phú Hào đời Tấn làmThứ sử đất Kinh Châu giết hàng loạt mỹ nhân chỉ vì một lý do đơn giản:không mời đợc khách uống rợu Hành động Thạch Sùng cho chém đầu ba mỹnhân trong tiệc rợu đãi Vơng thừa tớng và Vơng tớng quân, thái độ bàngquang của Vơng tớng quân trớc sự băn khoăn của Vơng thừa tớng là bằngchứng tố cáo các thế lực thống trị trong xã hội phong kiến coi khinh, chà đạplên thân phận ngời phụ nữ

Đến truyền kỳ đời Đờng, hình tợng phụ nữ, gần gũi với cuộc sống củacon ngời và phẩm chất đạo đức của họ rõ nét hơn Truyền kỳ đời Đờng pháttriển trên nền tảng của tiểu thuyết chí quái nhng chí quái săn tìm chuyện lạ, đềcao sự linh thiêng, truyền kỳ đời Đờng tuy không tránh khỏi màu sắc kỳ lạ nh-

ng không rơi vào tật hoang đờng trái lẽ Tác giả Chí quái đem chuyện kỳ lạlàm sự thực không có ý thức sáng tạo văn nghệ Còn tác giả đời Đờng thì "Cố

ý viết tiểu thuyết, mặc tình h cấu, sáng tác tận tình”[45,5] Từ Đờng trở về

tr-ớc, tiểu thuyết Trung Quốc về cơ bản mới chỉ là mầm mống, tuy ở thời HánNgụy, Lục Triều có chút ít tác phẩm nhng vô luận nhìn từ góc độ khắc họanhân vật hay tả tình tiết còn thô thiển, đơn giản cha đạt đến mức thành thục.Phải đợi đến truyền kỳ đời Đờng tiểu thuyết Trung Quốc mới dần trởng thành,mới có đợc hình tợng nghệ thuật tơng đối hoàn hảo cũng nh nội dung đời sốngxã hội tơng đối rộng rãi và giành đợc vị trí không thể xem thờng trong lịch sửvăn học Trung Quốc Thời kỳ giữa Đờng là thời kỳ phát triển rực rỡ, thời kỳphồn vinh của tiểu thuyết truyền kỳ đời Đờng, các tác phẩm thể hiện chủ đềtình yêu, số phận bi kịch của ngời phụ nữ có thành tựu rực rỡ nhất, cũng là bộphận đạt thành tựu cao nhất của tiểu thuyết truyền kỳ đời Đờng Một số truyện

có những đặc sắc về nghệ thuật nh trí tởng tợng đẹp đẽ, tràn đầy màu sắc lãng

mạn, lại rất chú trọng đến khắc họa hình tợng nhân vật nh "Liễu Nghị truyện".

Lý Oa truyện (Truyện nàng Lý Oa) Lý Oa là hình tợng phụ nữ xinh đẹp, rung

động lòng ngời Mặc dù địa vị xã hội thấp hèn, nhng tâm hồn nàng lại rất cao

đẹp, nàng yêu th sinh Huỳnh Dơng hoàn toàn vô t chứ không màng vinh hoaphú quý Tác phẩm thể hiện tình yêu chung thủy, xả thân vì ngời yêu của nàng

Lý Oa đồng thời vạch trần tệ nạn của chế độ phong kiến, nhất là quan niệmmôn đăng hộ đối trong tình yêu, hôn nhân Đặt vào hoàn cảnh xã hội đời Đ-ờng, một xã hội đặc biệt chú trọng đẳng cấp, tác phẩm có ý nghĩa phê phánhiện thực mạnh mẽ

Trong các truyện truyền kỳ đời Đờng viết về phụ nữ không thể không

nhắc đến Hoắc Tiểu Ngọc của Tởng Tử Phòng Truyện về mối tình giữa chàng

th sinh Lý ích và cô kỹ nữ Hoắc Tiểu Ngọc Thông qua câu chuyện tác giảkhắc họa thành công hình tợng Hoắc Tiểu Ngọc ngời con gái chịu đủ mọi ápbức phong kiến, ý thức đợc rõ ràng thân phận và tiền đồ của mình Bằng bútpháp lãng mạn, truyện kể Hoắc Tiểu Ngọc phục thù, giáng xuống đầu Lý ích

sự trừng phạt cần có Tác phẩm đã khắc họa tính cách của Hoắc Tiểu Ngọchiền hòa chung tình mà cứng cỏi quyết liệt Từ đó biểu hiện tinh thần chống

đối chế độ phong kiến, đồng thời vạch trần không thơng tiếc lòng say mê côngdanh phú quý của bọn trí thức phong kiến Cũng nh Lý Oa truyện, thiêntruyện này công kích trực tiếp chế độ môn phiệt đơng thời, chỉ rõ chính nó là

hung thủ gây nên bi kịch tình yêu Oanh Oanh truyện (Truyện Nàng Thôi

Oanh Oanh) cũng là tác phẩm có tiếng trong tiểu thuyết tình yêu đời Đờng, có

ảnh hởng rất lớn đến văn học đời sau Tình yêu của Thôi Oanh Oanh và TrơngSinh đã giúp nàng phá bỏ lao tù lễ giáo phong kiến để rồi có những hành độngchống lại chính đạo đức phong kiến Hình tợng Oanh Oanh bày tỏ đòi hỏi tự

do yêu đơng cũng nh lời kêu gọi giải phóng phụ nữ thời bấy giờ

Truyện truyền kỳ làm nên hình thức chủ yếu cho tiểu thuyết văn ngôn

đời Tống về sau Nó tiếp thu trí tởng tợng của chí quái cho nên miêu tả hình ợng nhân vật tơi sáng, tình tiết lành mạnh ly kỳ, trữ tình đậm đà, lời văn trauchuốt Chủ đề t tởng mà tiểu thuyết truyền kỳ đề xuất nh chống áp bức phongkiến, đòi hỏi tự do yêu đơng…tiểu thuyết ch không những thể hiện đợc yêu cầu của quầnchúng đơng thời mà còn tiêu biểu cho yêu cầu của xã hội

t-Đời Tống vẫn còn tồn tại chuyện chí quái và truyền kỳ nhng vẫn làchuyện thần thoại, chuyện thần tiên ma quái mang màu sắc quái đản và khôngvợt qua đợc truyền kỳ đời Đờng Truyện kể đời Tống Nguyên mang màu sắc

hiện thực hơn cả: thời Tống Nguyên tiểu thuyết cổ điển chia thành hai dònglớn là Tiểu thuyết văn ngôn và Tiểu thuyết bạch thoại, nhng bạch thoại pháttriển hơn, những tiểu thuyết phong tục hay truyện kể (thoại bản) rất đợc quầnchúng nhân dân a thích và có ảnh hởng rất lớn đến sự phát triển của tiểuthuyết cổ điển Trung Quốc

Đời Nguyên ngoài Thoại bản còn có tạp kịch của các quan gia nổi tiếng

nh Quan Hán Khanh, Vơng Thực Phủ…tiểu thuyết ch

Quan Hán Khanh nổi tiếng với vở tạp kịch: Đậu Nga Oan Vở kịch

miêu tả chân thực cuộc sống xã hội tàn khốc đơng thời, thông qua tình tiếtlòng oán giận chất chứa của một ngời đàn bà bị chết oan làm cho đất trời rungchuyển, đả kích mạnh mẽ nền chính trị đen tối hủ bại của xã hội phong kiến,biểu hiện vô cùng mãnh liệt tinh thần phản kháng của nhân dân bị áp bức Vìnỗi oan khuất của mình, nàng đã hoài nghi trật tự phong kiến và tố cáo xã hộihiện thực trong đó chính nghĩa không đợc ủng hộ, bảo vệ Trong lúc hànhhình, nàng đã đa ra ba điều ớc, sau khi hành hình những điều thần lạ xuấthiện Điều nguyện ớc đã đợc thực hiện, hồn Đậu Nga hiện lên, làm cho nỗioan khuất của nàng cuối cùng đợc rửa sạch Đậu Nga là một hình tợng đẹp

về ngời phụ nữ Trung Quốc thể hiện đầy đủ quan điểm chính trị xã hội củaQuan Hán Khanh

Sau vở Đậu Nga oan của Quan Hán Khanh là Tây Sơng Ký tác phẩm

thành công nhất của Vơng Thực Phủ Tây Sơng Ký tả câu chuyện tình giữa

Tr-ơng Sinh và Oanh Oanh TrTr-ơng Sinh và Oanh Oanh mới gặp nhau lần đầu đãsay mê nhau Trong xã hội phong kiến do bị bức tờng lễ giáo thâm nghiêmngăn cách, nam nữ thanh niên đau khổ vì không có dịp gần gũi nhau, nên rất

tự nhiên nảy sinh thứ tình cảm đó Từ khi gặp nhau hai ngời đã thành thực yêunhau, mê nhau vì sắc, trọng nhau vì tài, họ chẳng nghĩ đến gia thế, địa vị, tàisản mà đôi bên tự lựa chọn Họ vợt qua lễ giáo phong kiến ăn ở với nhau nh vợchồng, buộc mẹ Oanh Oanh đứng trớc sự đã rồi mà phải chấp nhận Khi mẹOanh Oanh gả nàng cho Trịnh Hằng, Trơng Sinh và Oanh Oanh không chịukhuất phục vẫn đấu tranh kiên cờng giành lại tình yêu của mình Xung độttrong vở kịch cũng chính là xung đột giữa thế lực cổ hủ ra sức bảo vệ lễ giáo

và hôn nhân phong kiến với thế hệ trẻ đòi hỏi tự do yêu đơng, tự do kết hôn.Ngoài hình ảnh Oanh Oanh trong Tây Sơng Ký còn nổi lên hình ảnh Hồng N-

ơng một nô tỳ của Oanh Oanh thông minh tài trí tuyệt vời giúp đỡ cho OanhOanh và Trơng Sinh đến thành công

Nhìn chung trong văn xuôi Trung Quốc từ thời Ngụy Tấn đến đời Đờnghình tợng nhân vật phụ nữ đợc thể hiện ngày càng sinh động, đa dạng làmphong phú thêm cuộc sống hiện thực trong cuộc sống mà nam giới giữ vai tròchủ đạo.

1.2 Nhân Vật phụ nữ trong văn xuôi Trung Quốc thời Minh Thanh

Minh - Thanh (1368 - 1911) là thời kỳ phát triển của tiểu thuyết cổ điểnTrung Quốc Cho đến nay, khó ai có thể đa ra số liệu chính xác về những bộtiểu thuyết xuất hiện trong thời kỳ này, nhng chắc không dới 300 bộ

Vơng triều Minh là vơng triều phong kiến cuối cùng do giai cấp địa chủngời Hán nắm chính quyền, nó đợc xây dựng trên thành quả của cuộc khởinghĩa nông dân rộng lớn vào cuối đời Nguyên Đời Minh cũng là thời kỳ nở rộmạnh mẽ của tiểu thuyết cổ điển, thời đại hoàng kim của tiểu thuyết Đời

Minh ngoài những bộ tiểu thuyết u tú nh Tam Quốc diễn nghĩa, Thủy hử, Tây

du ký còn có Kim Bình Mai, Phong Thần diễn nghĩa, Bắc Tống chí truyện, thông tục diễn nghĩa…tiểu thuyết ch sự ra đời của Kim Bình Mai, Phong Thần diễn nghĩa…tiểu thuyết ch

đánh dấu bớc phát triển mới của tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc Kim Bình

Mai trực tiếp phản ánh xã hội vạch trần từng mảng cuộc sống hiện thực, đặt

nền móng cho sự ra đời của những bộ tiểu thuyết dài về sau nh Nho lâm ngoại

mỹ nữ dâng Định Quản để kết giao quyền uy Từ đầu đến cuối tác phẩm Kim

Bình Mai tác giả đề cập đến đủ hạng ngời trong xã hội Trên thì có hoạn quan,

thái giám, sống cạnh nhà vua, miệng nói nhân nghĩa để làm điều xằng bậy.Lại có các con sen quên mất thân phận tôi đòi nh Thu Cúc, một bọn gái điếm,cô đầu nh Lý Quế Th, Vơng Kinh cùng hàng loạt s sãi, ni cô, đạo sỹ, bà mối,cô đồng…tiểu thuyết ch tất cả đều đợc đa vào tác phẩm một cách sinh động Giá trị hiện

thực của Kim Bình Mai là ở chỗ đã nắm đúng biểu tợng đột xuất của xã hội

phong kiến cuối Minh Nhà buôn hãnh tiến cùng với những quan hệ phức tạp

do đồng tiền vạn năng chi phối Kim Bình Mai đã đa đến cho văn đàn một bútpháp mới - bút pháp tả chân khách quan Với bút pháp này, sự thực đời sống

đợc phơi trần và ngời đọc không bị chi phối bởi định hớng có sẵn Có ngời cho

rằng Kim Bình Mai là "dâm th" bởi mô tả chân thực đời sống khuê phòng một

cách trần trụi, không tô vẽ nhng đó là cách nhìn của từng ngời Trong xã hộiphong kiến ngời ta bắt ne bắt nạt phụ nữ, phụ nữ phải cấm cung, bó chân, cha

mẹ đặt đâu con ngồi đấy Ngời phụ nữ không đợc phép thể hiện những rạo rực

tâm hồn, tất nhiên đòi hỏi tình dục là điều cấm kỵ Nhng tác giả của Kim Bình

Mai đã vợt ra ngoài lễ giáo đề cao cuộc sống chăn gối của phụ nữ xem đó là

quyền chính đáng mà họ đợc hởng qua các nhân vật Phan Kim Liên, Lý BìnhNhi, Bàng Xuân Mai và cả một lũ thê thiếp của Tây Môn Khánh Vì vậy coi

Kim Bình Mai là dâm th là hoàn toàn không có cơ sở, là cách nhìn khắc kỷ

của các nhà nho

Không phải chỉ có Kim Bình Mai mới đòi hỏi đời sống khuê phòng

buồng the cho nhân vật phụ nữ , ở Thủy hử cũng vậy, không chỉ có Phan KimLiên mà cả Diêm Bà Tích, Phan Xảo Vân đều chìm đắm trong đời sống tìnhdục Có điều tác giả Thủy hử coi đó là tấm gơng phản diện để làm nổi bật cái

thánh thiện của các anh hùng Còn với Tây du ký thì nhà Hán học xô viết VI.

Sêmanốp nói: "Các nhân vật, đặc biệt là Tr Bát Giới đã không từ chối chiêmngỡng cái đẹp hình hài của phụ nữ và đã phản ứng lời kêu gọi khắc kỷ bằngmột tiếng thở dài"[99-100,3]

Sự phát triển của tiểu thuyết đời Thanh làm nổi rõ tiềm lực nghệ thuật

to lớn của tiểu thuyết bạch thoại Tiểu thuyết đời Thanh, nhất là tiểu thuyết tr

-ờng thiên, đại đa số là sáng tác của các cá nhân chứ không nh Tam Quốc diễn

nghĩa, Thủy hử, Tây du ký đã trải qua quá trình lâu dài của truyền thuyết,

chuyện kể dân gian rồi mới tới tay văn nhân chỉnh lý, viết nên sách ổn định.Tiểu thuyết đời Minh trừ Kim Bình Mai ra, các cuốn khác thì hoặc tả các anhhùng xuất chúng nh Lâm Xung, Võ Tòng, Quan Vũ, Trơng Phi, Tôn NgộKhông hoặc kể chuyện li kỳ, ma quái, còn tiểu thuyết trờng thiên đời Thanh

một số bộ nh Nho lâm ngoại sử, Hồng lâu mộng, lại nhắm vào sinh hoạt hằng

ngày của gia đình, nhắm vào nhân vật bình thờng trong cuộc sống mà miêu tả

Hồng lâu mộng (Tào Tuyết Cần) là bộ tiểu thuyết trờng thiên phản ánh cuộc

sống gia đình đại quý tộc họ Giả Thế giới nhân vật trong Hồng lâu mộng độc

đáo, phần lớn là nhân vật phụ nữ với nhiều thành phần địa vị từ bà chủ, cô chủ

đến kẻ hầu hạ, từ quý tộc đến ngời bình dân, ngời nông dân Vấn đề chính mà

Hồng lâu mộng tập trung phản ánh là bi kịch tình yêu không tự do, hôn nhân

không tự chủ giữa Giả Bảo Ngọc, Lâm Đại Ngọc và Tiết Bảo Thoa Tình yêu

và hôn nhân nam nữ là loại đề tài xa cũ, sự vĩ đại của Hồng lâu mộng là ở chỗ

nó dùng lối miêu tả nh thật, tả đợc căn nguyên xã hội sâu sắc tấn bi kịch vàmối liên hệ nội tại trong t tởng tính cách của nhân vật chính trong tác phẩm

Hình ảnh các nhân vật nữ rõ nét nhất trong Hồng lâu mộng là Lâm Đại Ngọc,

Tiết Bảo Thoa, Vơng Hi Phợng, Thám Xuân…tiểu thuyết ch mỗi nhân vật nữ đợc tác giảmiêu tả một cách khác nhau Lâm Đại Ngọc xuất thân từ gia đình trí thức có

nề nếp, mẹ nàng mất sớm, thời gian sau cha cũng qua đời, nàng phải ở nhờnhà ngoại, lớn lên nàng có khả năng dồi dào, có học thức sâu rộng, phẩm chấtthanh cao, ít a cầu lụy, phỉnh nịnh, ngay thật với bản thân và với cả ngời khác,sống nội tâm, thiết tha với cái tình nhng nàng là tiểu th quý tộc bị lễ giáo vàquan niệm truyền thống trói buộc, khi ái tình đến mặc dù rất thiết tha, mongmuốn nàng lại không đủ sức tiếp nhận nó Khi tình yêu đã chín muồi thì lại rơivào bi kịch không thể nào vợt qua đợc sự sắp xếp theo gia phong, vì thế Lâm

Đại Ngọc đã từ giã cuộc đời với nỗi đau về thể xác lẫn tinh thần Nhân vậtTiết Bảo Thoa lại đối lập với Lâm Đại Ngọc cũng là cô gái xinh đẹp tài hoanhng sắc sảo, nàng tỏ ra lạnh lùng nhng mềm dẻo tỉnh táo, khéo léo Nàng đãdùng cái khôn khéo cùng với những mánh khóe nhỏ để lấy lòng mọi ngờitrong gia đình họ Giả mà ai cũng bằng lòng bênh vực đứng về phía nàng V -

ơng Hi Phợng xinh đẹp thông minh, tháo vát, tham lam và tàn nhẫn ở cô hội

tụ tất cả các yếu tố với đầy đủ bản tính của mình Thám Xuân cũng là hình t ợng nhân vật nữ mang bi kịch lớn của tình mẹ con Trong lúc ngời mẹ tự hào

-về nàng thì nàng lại khó chịu chê mẹ là quê mùa, từ chối ngời mẹ đáng thơng,trâng tráo tự hào về thân phận nô tài của mình Thám Xuân là loại tay sai lý t-ởng mà chế độ phong kiến a thích, đánh giá cao, mẫu ngời của t tởng chính

thống Hàng trăm nhân vật trong Hồng lâu mộng không nhân vật nào giống

nhân vật nào, từ vẻ đẹp cho đến tính cách, lời ăn tiếng nói, mỗi nhân vật một

vẻ riêng Lâm Đại Ngọc khác Tiết Bảo Thoa, Vơng Hi Phợng khác ThámXuân và cũng khác cả nhân vật nữ khác Đó chính là sự tài tình trong cáchmiêu tả nhân vật của Tào Tuyết Cần Tào Tuyết Cần miêu tả nhiều phụ nữ màchủ yếu lại là những thiếu nữ giống nhau hoặc na ná giống nhau về độ tuổi,hoàn cảnh sống, cách sống Rõ ràng điều đó làm cho việc miêu tả gặp nhiềukhó khăn Nhng Tào Tuyết Cần không những có thể miêu tả đợc hết cá tính

của từng ngời, mà đến cả những tính cách gần giống nhau, chỉ khác ở nhữngnét đặc trng hết sức tinh tế, cũng đợc ông khắc họa một cách tỷ mỷ Chẳnghạn tính ôn hòa thuần hậu, dịu dàng của Tập Nhân, tính phóng khoáng bộctrực của Sử Tơng Vân khác với tính phóng khoáng bộc trực của chị em Ba Vu,Lâm Đại Ngọc và Diện Ngọc đều quen tính kiêu kỳ, cô độc, nhng họ lại có

điểm khác nhau, một ngời nhập thế còn ngời kia xuất thế Tính kiêu kỳ cô độccủa Đại Ngọc làm cho ngời ta cảm thấy nóng, nhng ở điểm này của DiệnNgọc làm cho ngời ta thấy lạnh Dới ngòi bút của ông, ngay cả các cô tỳ nữ, ahoàn chẳng đợc dạy dỗ học hành gì cũng đợc thể hiện rất rõ nét, cảm động.Con ngời vì nỗi bất hạnh của ngời khác mà cảm thấy đau khổ sâu sắc nh TửQuyên, hay con ngời có nhiệt tình nồng cháy nhng lại bị dập tắt phũ phàng

nh Tình Văn, kẻ nô tỳ xinh đẹp, hiền dịu bị các ông chủ hành hạ làm nhục, bỏrơi nh Vu Tam Th rồi sau đó bị các bà chủ hành hạ, xỉ nhục phải dẫn đến cáichết oan ức, tủi nhục đã từng làm cho ngời đọc cảm động đến trào nớc mắt.Thông qua bấy nhiêu hình tợng nhân vật nữ đợc khắc họa khéo léo, nhất làthông qua những thiếu nữ trẻ trung bị chà đạp, bị hãm hại, mỗi ngời một cách,Tào Tuyết Cần đã lớn tiếng chỉ trích, phản đối xã hội phong kiến một cách sâusắc Cùng song song với các bộ trờng Thiên tiểu thuyết, ở đời Thanh còn xuất

hiện hai bộ tiểu thuyết đoản thiên bằng văn ngôn là Liêu Trai chí dị (Bồ Tùng Linh) và Duyệt Vi Thảo Đờng ký (kỷ Quan) và nhỉều tiểu thuyết, truyện kể khác Truyện ngắn văn ngôn đã trải qua các thời đại từ chí quái Lục Triều (thế

kỷ III - VI) đến truyền kỳ đời Đờng phát triển đến Tống - Nguyên rồi dần đi

vào suy kiệt Bồ Tùng Linh với Liêu Trai chí dị, một đỉnh núi lạ nhô lên, đạt

thành tựu cao nhất của thể loại truyện ngắn văn ngôn Cả bộ đoản thiên tiểuthuyết gồm 500 truyện (cả Liêu Trai chí dị thập di 68 truyện) tả hết mọi nỗibất bình của nhân gian, ca ngợi những mối tình đẹp đẽ, gửi gắm nỗi căm uất

lẻ loi của một đời không gặp cơ hội thể hiện tài năng Liêu Trai chí dị chia

làm 46 quyển, 431 chơng, Bồ Tùng Linh đến tuổi 50 mới viết xong và cho làdứt khoát, tự viết lấy lời đề tựa: "Tai không đợc nh Can Bảo, thờng thích việc

su tầm, tình giống với Hoàng Châu, a nghe nói chuyện quỷ Rồi thì cầm bút,nhân chép thành chơng, lâu rồi tất thảy ngời bốn phơng lại dùng ống lu trạm

mà gửi đến cho, nhân thế mà sự vật tự tạp đợc tốt, tích lũy đợc nhiều thêm.Thế là nói việc góp nhặt dành dụm đã lâu rồi, song trong sách cũng có nhiều

sự tích lấy từ truyền kỳ đời Đờng rồi chuyển hóa ra, điều này không tự nói ra,

đó là bắt chớc ngời xa mà dấu đi vậy"[95-96,9]

Tại sao đến đời Thanh mà yếu tố kỳ lạ vẫn xuất hiện? Bởi vì nhà Thanh

là triều đại ngoại tộc cuối cùng của Trung Quốc Sống trong xã hội có nhiềumâu thuẫn, đời sống ngột ngạt căng thẳng, nhà Thanh chỉ đề cao lý học và xửtội các nhà văn dám mỉa mai châm biếm chế độ Luật của chúng ghi rõ:

“phàm đào kép diễn tạp kịch không đợc đóng vai các vua chúa, hoàng hậu,cung phi, trung thần tiết liệt Ai vi phạm bị phạt trăm trợng nhng đóng thầntiên, nghĩa phu, đạo sĩ, liệt phụ, con hiền dâu thảo thì đợc ”[12,12] Vì vậy chỉ

có gửi tâm t nguyện vọng của mình vào yếu tố kỳ lạ để đáp ứng đòi hỏi về đờisống tinh thần của nhân dân và tầng lớp thị dân đông đảo

Bồ Tùng Linh đã dựa vào những câu chuyện có sẵn và thần thoại dângian, tổ chức lại kết cấu, xây dựng lại nhân vật thêm bớt các tình tiết, tu sứcngôn từ…tiểu thuyết ch để tái tạo thành những thiên truyện ngắn hoàn toàn mới, hấp dẫn

đối với bạn đọc, khác so với những truyện vặt vãnh đời Ngụy - Tấn và truyền

kỳ đời Đờng Phần lớn các truyện của Liêu Trai chí dị đã thể hiện sự sáng tạo

độc đáo của nhà văn, những tình tiết làm nòng cốt cho diễn biến các mối quan

hệ giữa cả yếu tố kỳ lạ và sự phát triển tính cách nhân vật không phức tạp, cácmâu thuẫn xung đột ở mỗi truyện có yếu tố kỳ lạ đợc triển khai khá đông, tần

số lặp lại các mô thức nghệ thuật trong việc thể hiện các mối quan hệ xung

đột cốt truyện ở một loạt tác phẩm viết về nhân vật phụ nữ chiếm khối lợngcực lớn Lực lợng nhân vật nữ đã làm thành cơ sở đáng tin cậy cho việc xác

định yếu tố kỳ lạ trong tiểu thuyết văn ngôn này Nhng nhìn chung các truyện

trong Liêu Trai chí dị đều mang dáng dấp hình hài nội dung và nghệ thuật

hoàn toàn mới mẻ, phong phú hấp dẫn một phần nhờ sự xuất hiện thờng xuyêncủa yếu tố hoang đờng, kỳ lạ Nói cách khác cái mới và hấp dẫn trong mỗi cốttruyện ấy nằm trọn trong cái thần mà từ tình tiết câu chuyện cho đến việc xâydựng các nhân vật (đặc biệt là nhân vật phụ nữ) đã góp phần làm nổi bật bộ

tiểu thuyết Liêu Trai chí dị.

Bồ Tùng Linh đã không đi theo lôgíc thông thờng của ngời xa khi xâydựng cốt truyện nghĩa là các nhà văn thời trớc đó ít đặt cho mình mục đíchphải nghĩ ra một cốt truyện mà họ thờng tái tạo trên cơ sở những cốt truyện đãhình thành sẵn, sau đó bằng cách tổ chức lại kết cấu, xây dựng lại nhân vậtthêm bớt các tình tiết…tiểu thuyết ch để cho ra đời một tác phẩm theo cách trình bày riêngcủa họ Bồ Tùng Linh không làm nh thế mà các truyện trong Liêu Trai chí dị

có cốt truyện, có kết cấu hoàn toàn mới mẻ là sáng tác văn học thực sự chứkhông phải là một công trình ghi chép (truyện chép ở Liêu Trai) nh Bồ Tùng

Linh tự đề trong lời nhận xét của mình Bởi vì cốt truyện ở các truyện có sựphát triển rất riêng biệt không giống nhau và cũng không thể lẫn lộn vào nhau

đợc bởi cái điểm nhìn kỳ ảo hoang đờng của chính tác giả Bồ Tùng Linh.Những chi tiết, những yếu tố mang tính chất siêu nhiên, hoang đờng xuất hiệntheo trình tự lôgíc của câu chuyện, mặc dù yếu tố loại này không xa lạ đối vớivăn học Trung Quốc trớc đó nhng đối với Bồ Tùng Linh đã sử dụng nó mộtcách có ý thức và sáng tạo Thờng thì có khi một truyện ngắn, yếu tố kỳ ảoxuất hiện nh một tình tiết, một chi tiết nhỏ, với mục đích nối kết các hiện tợngxảy ra trong truyện Những chi tiết nh hồn ma hiện về hay nằm mộng thấy,bất chợt gặp trên đờng là những hiện tợng lạ Mặc dù chỉ là những chi tiết nhỏ

bổ sung cho sự phát triển của cốt truyện nhng đã có tác dụng lớn trong việclàm cho cốt truyện thêm hấp dẫn đem lại kết thúc có hậu giống nh truyện cổtích

Chẳng hạn nh Dế chọi, Đậu Thị, Hồng Ngọc, Hoàng Anh…tiểu thuyết chlà những

dẫn chứng cụ thể ở Dế chọi“ ”, đứa con trai Thành Danh biến thành con dế:

Đậu Thị

“ ”, hồn của Đậu Thị hiện về trả thù kẻ độc ác, phản bội Yếu tố kỳ

còn xuất hiện trong các truyện nh: Tịch Phơng Bình, Con gái ông Lỗ, Hơng

Ngọc, Cát Cân,…tiểu thuyết ch những truyện này đã đợc lu truyền trong dân gian, và cũng

có những chi tiết kỳ lạ trên, nhng Bồ Tùng Linh đã tổ chức và xây dựng nênmột cốt truyện hoàn toàn mới mẻ, trong đó yếu tố kỳ không thể vắng mặt

Đọc Liêu Trai chí dị ta bắt gặp thế giới ma đông đảo: ở đây ma là mô típ

nghệ thuật kỳ ảo quen thuộc trong văn chơng, là sản phẩm của trí tởng tợngsáng tạo của nghệ sỹ thể hiện ngay từ chính hình ảnh của con ngời, là phơngtiện độc đáo giàu tính tạo hình Vì nó là hình ảnh vay mợn từ thế giới con ng-

ời, đợc hình nhân hóa về mặt hình thức và nhân hóa về mặt sinh hoạt nên cóthể mợn cặp khái niệm vật chất - phản vật chất của lý luận học hiện đại cho dễnắm bắt bản chất của nó, Hồ Li ma quỷ là phản vật chất của con ngời Từ đó

nó cho phép nhìn nhận đánh giá con ngời và cuộc đời từ chiều ngợc lại nghĩa

là Bồ Tùng Linh đã dùng mộng để nói thực, dùng cái ảo để nói cái thực trongnghệ thuật xây dựng và tổ chức tác phẩm

Nếu đem so sánh yếu tố kỳ ảo trong truyện của Bồ Tùng Linh với H.deBalzac thì dễ dàng nhận thấy nếu ta lợc yếu tố kỳ ảo đó thì cốt truyện hiện

thực vẫn đứng vững và có giá trị Chẳng hạn Miếng Da Lừa“ ”, nếu ta bỏ đi

yếu tố kỳ ảo Miếng Da Lừa ra khỏi câu chuyện thì câu chuyện vẫn phát triển

bình thờng nhng Miếng Da Lừa là yếu tố góp phần phản ánh xã hội sâu sắc

Nói cách khác, h cấu và tởng tợng là vấn đề quan trọng xuyên suốttrong tập truyện này ở đây với trí tởng tợng phong phú, h cấu nghệ thuật ởtrình độ cao, đột biến so với t duy nghệ thuật các nhà nho cùng thời, Bồ TùngLinh đã thể hiện bớc nhảy vọt quan trọng trong quan niệm về cuộc sống củacon ngời thời đại lúc bấy giờ, cách nhìn của tác giả về nhân vật, về thế giớicon ngời mang màu sắc tởng tợng

Thế giới nhân vật trong Liêu Trai chí dị rất đông đảo, gồm nhân vậtnam nữ nhân vật trí thức, và nhân vật thuộc các thành phần trong xã hội.Trong số đó xuất hiện nhiều và chiếm số lợng nhiều nhất là nhân vật nữ Khảosát Liêu Trai chí dị (tập 1 và tập 2, nhà xuất bản văn hóa Sài Gòn năm 2005)gồm 432 truyện thì có đến 165 truyện viết về nhân vật nữ Nhân vật nữ có khithuộc lực lợng siêu nhiên, có khi là con ngời trần thế có khi nhân vật nữ vừamang yếu tố hoang đờng kỳ lạ lại vừa mang đặc điểm của con ngời bình th-ờng Có nhiều truyện nhân vật phụ nữ chỉ là nhân vật phụ nhng phụ nữ là nhânvật trung tâm chiếm khoảng 35% tổng số sáng tác của Bồ Tùng Linh

Thế giới nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị phong phú và đa dạng Họ là

những nhân vật có vai trò chủ đạo trong gia đình, là ngời vợ, ngời mẹ, ngờicon; Họ xuất thân từ nhiều thành phần của xã hội, là khuê nữ, kỹ nữ, dân nữ ;

Họ là ma, là hồ, là quỷ, là tiên, là quái trong thế giới siêu nhiên, lại đợc thể

hiện từ nhiều thân phận Nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị vì vậy vừa thực lại

vừa h Sự h h thực thực ấy đã làm cho hình tợng phụ nữ trở nên đẹp và hấp dẫnhơn Các nhân vật xét về mặt chức năng có thể phân thành nhiều loại nhân vật

Trong số 165 truyện viết về nhân vật nữ thì có đến 110 truyện nhân vậtnữ là thần linh ma quái, 54 truyện là ngời thờng Ngoài ra có 13 truyện viết vềnhân vật nữ nửa ngời nửa quái.

Về văn xuôi trung đại thời Minh Thanh viết về nhân vật nữ : Nhiều, giữvai trò quan trọng trong tác phẩm, có những nét mới so với trớc về khác vọngsống, về tình yêu – hạnh phúc

Chơng 2

Đặc điểm của nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị

Trong Liêu Trai chí dị phẩm chất của nhân vật đợc miêu tả theo chuẩnmực, khuôn phép của đạo đức phong kiến Ngời phụ nữ dới chế độ phongkiếncó thân phận thật đáng thơng Họ là nạn nhân của hủ tục trọng nam khinhnữ Họ cũng là những ngời có tâm hồn- đạo đức cao đẹp

Bồ Tùng Linh nhìn thấy phẩm chất tốt đẹp của họ, cảm thông sâu sắccho cuộc đời và số phận của họ bằng cách viết thiên đoản thiên liên hoàn tiểuthuyết bằng văn ngôn bất hủ này

2 đặc điểm của nhân vật nữ trong Liêu Trai chí dị

2.1 Sự thuỷ chung trong tình yêu

Liêu Trai chí dị đã thể hiện ngời phụ nữ trong mối quan hệ với gia đinh

và xã hội Tác giả đã đặt ngời phụ nữ trong bối cảnh gia đình cụ thể để họ có

điều kiện bộc lộ nhân phẩm, tính cách của mình Xã hội phong kiến TrungHoa đề cao các đức tính “ công, dung, ngôn, hạnh ”của ngời phụ nữ Một nhàvăn đã từng nói : “Dịu dàng, kiên nhẫn, chịu đựng ”đó là những từ ngữ dệt nênphẩm chất của ngời phụ nữ Bồ Tùng Linh cũng ngợi ca, khẳng định nhữngphẩm chất ấy Ngời phụ nữ trong tác phẩm của ông hiện lên với những phẩmchất cao đẹp, tiết tháo mạnh mẽ, đấu tranh bảo vệ tình yêu hạnh phúc Cho dùnhân vật nữ là con ngời trần tục hoặc thuộc lực lợng siêu nhiên, thần thánh thì

họ đều có những phẩm chất trong sáng đẹp đáng ngợi ca Bồ Tùng Linh đã tậptrung phản ánh những đức tính tốt đẹp của họ đồng thời lý giải căn nguyên nổikhổ mà ngời phụ nữ phải gánh chịu

Trong Liêu Trai chí dị, những phụ nữ dù sống nơi trần thế hay chốndiêm gian, đều có khát vọng sống tự do, tự tại Họ giống nhau ở tinh thầndũng cảm tấn công vào hiện thực xấu xa, đấu tranh kiên quyết với thế lực tàn

ác Chẳng hạn ngời con gái họ Vệ trong truyện Hồng Ngọc“ ”, Hơng Ngọc,

Giáng Tuyết trong truyện H“ ơng Ngọc ” Anh Ninh ( Anh Ninh ), Hiệp Nữ ( Hiệp Nữ ), A Tiêm ( A Tiêm ), Thụy Vân (Thụy Vân ), San Hô ( San Hô )

“đều coi khinh trật tự phong kiến giữ trọn mối tình trong trắng thuỷchung”[126,11] Họ không hề tính toán so đo trong tình yêu, bất chấp môn

đăng hộ đối, tự phó cho mình sứ mệnh lạ chọn ngời yêu Họ yêu nhau lấynhau không phải hiếu kỳ hay mê sắc Vô luận ngời yêu của họ là hồ ly maquái yêu tinh của hoa, yêu tinh của cá, hồ quỷ, họ vẫn tôn trọng nhau và có sự

bình đẳng trong tinh yêu Truyện Hồng Ngọc“ ”, có hai nhân vật nữ đáng ca

ngợi là cô gái họ Vệ ( vợ Tơng Nh ) và Hồng Ngọc ( ngời đã từng ăn ở với

T-ơng Nh nh vợ chồng ) Hồng Ngọc vì ngời yêu và hổ thẹn với cha chồng màphải ra đi nhng việc ra đi ấy lại kết mối nhân duyên tốt đẹp cho chồng với côgái họ Vệ Tuy đã ra đi nhng lòng nàng nào cũng dõi theo mong ngóng tin tứcchồng Tim cách để cứu giúp chồng, việc trả thù của ngời lạ mặt kia cố nhiêncũng do nàng sai khiến để cứu giúp chồng Nuôi con thay cho chồng khichồng lâm nạn đến khi mọi việc đã yên ổn thì nàng lại quay về đoàn tụ, lo chochồng học hành đèn sách để lập công dơng danh Nàng là hồ mà còn có tìnhnghĩa hơn cả ngời Bởi có ngời phụ nữ nào lại có tấm lòng bao dung độ lợng

đến nh thế : Rất yêu chồng nhng lại hy sinh vì chồng vì ý nguyện của chachồng Nàng bất chấp mọi hiểm nguy cứu giúp cuộc sống của Tơng Nh vớingời vợ khác Còn cô gái họ Vệ không vì thân hào họ Tống ép uổng muachuộc mà bỏ rơi chồng con đã hy sinh tính mạng của mình bảo toàn khí tiết,giữ trọn mối tình chung thuỷ với Tơng Nh Nh vậy, Hồng Ngọc, cô gái họ Vệtiêu biểu cho tính cách trung hậu đảm đang, tiết liệt thuỷ chung Dù gặp baogian truân thử thách vẫn thuỷ chung son sắt, vẫn giàu lòng vị tha nhân ái đốivới chồng con

Tình yêu thuỷ chung của cô gái là hồ trong truyện Thanh Phợng thật

đáng ca ngợi Mặc dù bị cản trở của chú họ nhng vẫn giữ sự trong trắng, tinhkhiết không phụ tấm lòng chàng Khứ Bệnh Nàng không vì sự cản trở, cấm

đoán của chú mà trách hờn oán giận vẫn ngày đêm trông ngóng tin tức củachú nơi phơng xa Khi nghe tin báo của anh họ, chú nàng gặp nạn lớn thì lòngcanh cánh không yên Dù nàng đã sống yên ấm, hạnh phúc bên ngời nàng yêuthơng nhng lúc nào tấm lòng nàng cũng một lòng một dạ đền ơn nuôi dỡng,chăm sóc của chú ruột Biết mình đơn thơng độc mã sẽ không cứu đợc chúnên đã đem những tâm sự nỗi lòng day dứt ra bày tỏ cùng chồng Nàng cũngrất rõ ngời mình yêu, không vì thù xa mà để mặc ngời bị nạn Chàng sẽ vì yêumình mà cứu rỗi một linh hồn bị lâm nạn sắp đi vào cõi h vô Tấm lòng ânnghĩa của nàng đã đợc Khứ Bệnh ngời chồng tri kỷ tăm năm của nàng đồngtình ủng hộ, bằng lòng cứu chú nàng thoát khỏi cơ nguy nan và tứ đó họ đầm

ấm sum họp cùng nhau Qua câu chuyện nàng Thanh Phợng ta thấy nhân vậtnữ này là hồ nhng có tâm hồn nhân hậu, chan chứa yêu thơng Nàng không vì

tình riêng mà phụ nghĩa, không vì nghĩa mà quên tình riêng Tình yêu chânthành, thuỷ chung với tấm lòng đôn hậu đã giúp nàng vợt qua mọi cản trở củacuộc sống h vô để trở về với cuộc sống trần tục

A Bảo trong truyện A Bảo lại là ngời con gái thuỷ chung không phản

bội lời thề Vì chân tình mà nàng chấp nhận lấy chàng Tôn một th sinh nghèo,trong khi nàng là một tiểu th đài các quen sống trong yêu chiều, phú quý Khithành vợ thành chồng nàng đã ủng hộ chàng Tôn dùi mài kinh sử để lập côngdơng danh còn nàng thì đêm ngày vất vả tần tảo lo toan vì chồng và gia đình.Lúc ở nhà cha mẹ nàng không phải nhúng tay làm một việc gì bởi vì nàng làcon gái chân yếu tay mềm, lại đợc cha mẹ cng chiều yêu thơng hết mực Đếnkhi lấy chàng Tôn phải có tình yêu chân thành hết mực thì nàng mới làm đợcnhững việc nh vậy Khi chàng Tôn đã lập đợc công danh thì nàng cũng đợcnhà vua ban thởng Đó là phần thởng rất xứng đáng dành cho ngời vợ nh nàng

Nếu nh các nhân vật nữ trong Kim Bình Mai“ ” của Lăng Lăng TiếuTiếu Sinh tranh chấp nhau vì quyền lực, vì lợi ích cá nhân mong chiếm đợc

sủng ái của Tây Môn Khánh thì ở Liêu Trai chí dị, các nhân vật nữ dù đứng ở

địa vị nào: hồ li ma quái hay là ngời trần thế cũng đều rất nhân hậu, nhờngnhịn nhau, sẵn sàng tha thứ và sống hoà thuận với nhau không tranh giànhchồng chung hay địa vị trên dới Họ sống chung với nhau, làm tất cả chỉ vìchồng, vì con Đó chính là đức hi sinh cao cả, bản chất tốt đẹp ở họ

Nhân vật nữ là tiểu th, dân nữ, hồ ma hay kỹ nữ đều hớng tới cái thiện,

cái đẹp giữ đợc thiên lơng trong sáng của mình Nhân vật Thụy Vân(Thụy

Vân) là kỹ nữ nhng tài sắc hơn ngời Dù sống ở kỹ viện nhng lại là niềm mơ

-ớc của bao chàng trai trẻ Chàng họ Hạ ở D Hàng vì say mê tài sắc đêm ngàymộng tởng nhng lại không có tiền chuộc nàng ra, chẳng may nàng gặp tai hoạ,mặt nổi đầy vết đen, chàng họ Hạ không vì thế mà rẻ rúng coi nhẹ Nàng lại bị

mụ chủ bắt làm lụng vất vả nên xấu xí nhng chàng họ Hạ vẫn quyết tâm lấylàm vợ Tình yêu thuỷ chung của họ làm cho ngời hiệp khách cảm động và trảlại dung nhan tuyệt vời nh xa.Từ đó Thụy Vân càng chăm chỉ, yêu thơng hếtlòng vì chồng hơn Khi đẹp đã không phụ lòng ngời tri kỷ khi xấu lại càngthắm thiết hơn, vậy mới là tình yêu trớc sau nh một ở đời ít có ngời làm đợc

nh vậy

Dờng nh Bồ Tùng Linh đã cố công xây dung một hình tợng phụ nữ đẹpngời, đẹp nết Dù gặp khó khăn, ruồng bỏ nhng vẫn toát lên vẻ đẹp trong sáng

và thánh thiện Nhân vật nữ của Bồ Tùng Linh luôn thể hiện vẻ đẹp của mìnhkhông những đẹp ngời mà còn rất đẹp nết Hình tợng nhân vật Canh N-

ơng(Canh Nơng) lại làm ta cảm động Nàng là nhân vật nữ trong thế giới đời

thờng không phải nhân vật thuộc lực lợng siêu nhiên Canh Nơng dũng cảm

đấu tranh chiến thắng kẻ thù hại chồng và cả gia đình chồng để kiên quyết giữ

sự trong sáng, tinh khiết của mình Canh Nơng vốn là một phụ nữ xinh đẹphiền dịu Khi bị nạn giặc nàng đã cùng gia đình chồng đi lánh nạn, không ngờlại gặp kẻ xấu hãm hại giết chết cha mẹ và đẩy chồng nàng xuống sông Tronglúc đang bơ vơ một mình nên nàng đã chấp nhận theo hắn về nhà để tìm cáchtrả thù Khi về đến nhà, hắn giở trò bỉ ổi chiếm đoạt nàng Nuốt hận vào trongnàng ân cần mời rợu chuốc cho hắn thật say rồi dùng dao cứa cổ hắn chết Sau

đó nàng nhảy sông tự tử để giữ tròn trinh tiết Cái chết của nàng để lại baonhiêu nỗi đau xót cho ngời dân Họ làm ma chôn cất nàng chu đáo, nhng khichôn cất nàng họ đã bỏ rất nhiều đồ trang sức vào linh cữu, bọn trộm biết đợc

điều đó nên đã đào mộ, không ngờ nàng vẫn còn sống và đến nơng nhờ gia

đình một phu nhân giàu có hiếm con Kiêm Sinh “chồng nàng” sau khi bị đẩyxuống sông không chết mà đợc gia đình khác cu mang, chàng quyết tâm tìmlại ngời vợ rất mực thuỷ chung của mình Nhng chàng nghe tin vợ giết kẻ thù,sau đó tự kết liễu cuộc đời thì quyết ở vậy không lấy ngời khác Cuối cùng họ

đã đợc vui vầy sum họp hạnh phúc Canh Nơng chính là ngời phụ nữ điển hìnhcho tấm lòng kiên trinh, tiết liệt Vì thù nhà mà quên mình, sẵn sàng hi sinhtính mạng để trả thù cho gia đình Đức hi sinh và tấm lòng vị tha đã in dấu ấnsâu sắc trong tác phẩm Tình yêu thuỷ chung sâu sắc không vì giàu sang màquên đi hận thù, không vì tiền tài mà bội bạc quên tình nghĩa xa Mặc dù bịmua chuộc về vật chất nhng vẫn quyết một lòng trả thù cho gia đình chồng vàchờ đợi chồng cùng sum họp Vì vậy kết thúc truyện, Dị Sử Thị có lời bình

“Trớc biến cố lớn, kẻ dâm thì cầu sống mà ngời trinh thì thà chết, kẻ sống thìkhiến ngời ta xốn mắt ngời chết thì khiến ngời ta rơi lệ vậy Đến nh cời nóikhông sợ, vung đao báo thù thì các bậc trợng phu nghĩa liệt ngàn xa cũng cómấy ngời sánh đợc Ai nói đàn bà con gái không thể theo kịp bậc anh

hùng”[424,11] Đấy là lời giáo huấn đối với con ngời Nhân vật nữ là hồ làbáo cũng có đủ công dung ngôn hạnh nh những phụ nữ bình thờng.

Miêu tả sự thuỷ chung của nhân vật nữ Bồ Tùng Linh muốn thể hiệnthái độ ngợi ca, khẳng định phẩm chất tốt đẹp của họ, cũng là một cách đề caongời phụ nữ trong quan hệ với nam giới của ông

2.2 Dũng cảm đấu tranh bảo vệ tình yêu

Trong quan hệ gia đình nhân vật nữ trong truyện của Bồ Tùng Linh đều

có tinh thần đấu tranh cho tình yêu, hạnh phúc Các nhân vật nữ hiện lên trongnỗi đau khổ của hợp tan hạnh phúc

Bằng cuộc sống và mối quan hệ gia đình, số phận của các nhân vật, BồTùng Linh đã chứng minh rằng hạnh phúc lứa đôi chỉ có thể đợc xây dungtrên cơ sở tình yêu chân chính, sự thuỷ chung son sắt và đức hi sinh đấu tranhquên mình để bảo vệ hạnh phúc Các nhân vật nữ luôn mạnh dạn dấu tranhbảo vệ tình yêu hạnh phúc của mình bất luận họ gặp hoàn cảnh éo le bất trắc

Liên Hơng (Liên Hơng) đã chủ động tìm đến ngời mà mình yêu mến Nàng và

chàng th sinh kia đã sống những ngày êm ái,sâu nặng nh vợ chồng khôngthông qua mai mối hay sự đồng ý chấp nhận của cha mẹ Thực chất Liên H-

ơng là hồ chứ không phải là ngời thực trên cõi đời nhng nàng đã cùng ngờiyêu tìm ra căn nguyên của bệnh tật để tìm cách giúp ngời yêu thoát nạn Giantruân vất vả tìm thuốc để cứu ngời yêu khỏi nguy hiểm khi biết trong lòngchàng Sinh có ngời phụ nữ khác nàng cũng không giận dữ căm ghét mà lạicùng họ đêm ngày chữa bệnh cho Sinh Nhân vật Liên Hơng và cô gái họ Lý

là hồ và ma Họ chết trẻ, lòng còn rất quyến luyến trần thế Đang đêm tự tìm

đến Tang Sinh và nhận là cô gái quê lỡ đờng ma rét vào trú tạm rồi đem lòngyêu chàng th sinh nghèo không phân biệt cõi âm với cõi trần quyết tâm ở vớinhau nh vợ chồng Đến lúc âm dơng cách trở họ đâu khổ, buồn tủi muốn hồnphân tán nhng ớc nguyện tuổi trẻ của họ lại đợc sống lại bằng việc đầu thaihay nhập hồn vào ngời mới chết Vì vậy khát khao tình yêu trong họ khôngbao giờ dập tắt Cô gái họ Lý là ma chết trẻ vẫn mạnh dạn tìm đến tình yêu,khi biết mình là căn nguyên gây bệnh cho chồng thì ra đi mà không lời từ biệt

để rồi lang thang đó đây và gặp xác cô gái họ Chơng nhập hồn đợc sống lại.Sống trong gia đình giàu có, nhng tấm lòng nàng vẫn nhớ đến tình nghĩa xacho nên dù cha mẹ ép gả cho các thế gia giàu có cũng không ng thuận Nàng

quyết phải lấy bằng đợc chàng Tang Sinh Cuối cùng Liên Hơng ( là chồn )vàcô gái họ Lý ( là ma ) đã chiến thắng để cùng sống hạnh phúc bên chồng Mộtngời đi đầu thai lại để tim lại ngời chồng xa Xã hội phong kiến đa thê bảythiếp thơng có sự tranh chấp chồng giữa vợ cả vợ lẻ nhng cả hai ngời phụ nữnày đã sống một cuộc sống hoà thuận êm đẹp Dù cho hai phụ nữ này vốn lànhững lực lợng siêu nhiên nhng họ đã trở thành tấm gơng sáng trong mắt mọingời Cuối truyện, Dị Sử Thị có lời bình: “Than ôi, kẻ chết thì cầu đợc sống,

kẻ sống lại cầu đợc chết, cái khó có đợc trên đời há không phải là thân xáccon ngời sao? Sao có đợc tấm thân trọn vẹn lại bỏ mặc, đến nổi thản nhiên màsống chẳng bằng hồ, lặng lẻ mà chết chẳng bằng ma” [144,11]

Vẻ đẹp về lòng thuỷ chung của phụ nữ còn đợc miêu tả trong hoàn cảnh

xa cách ngời yêu Nàng Tế Hầu một kỷ nữ đất D Hàng xinh đẹp hơn ngời Baonhiêu chàng trai mong ớc chiếm đợc trai tim nàng Khi gặp đợc Mãn Sinh một

th sinh nghèo hai ngời yêu nhau say đắm, hẹn ớc thành vợ thành chồng Do

điều kiện phải có tiền chuộc nàng, Mãn Sinh đã phải xa cách ngời yêu rồichàng gặp bao nhiêu biến cố Tế Hầu vẫn chờ đợi mong ngóng tin xa của ngờiyêu nên quyết chẳng lấy ai Mặc dù bị mẹ ra sức cỡng ép bắt nàng phải lấy tênlái buôn giàu có Nàng một mực chối từ và quyết chết chứ không chịu theohắn Tên lái buôn họ Mỗ đã tìm cách dụ dỗ, mua chuộc và giả mạo th tuyệtmệnh của Sinh da cho Tế Hầu, nhng nàng vẫn không tin và mong đợi ngời yêutừng ngày từng giờ Vì hiếu, nàng đành chấp nhận làm vợ hắn nhng long luônmong đợi ngời yêu xa, dù sống trong nhung lụa gấm vóc khi gặp lại ngời xa,nàng từ bỏ cuộc sống giàu sang để trở về với ngời mà nàng yêu thơng Vẻ đẹpcủa Tế Hầu là vẻ đẹp của tấm lòng thuỷ chung

Nhân vật nữ xuất hiện đông đảo và đóng vai trò quan trọng trong nhiềutruyện ngắn của Liêu Trai chí dị đã đánh dấu cái nhìn mới mẻ, nhân đạo hớng

về thân phận những con ngời thấp cổ bé họng trong xã hội phong kiến xa

Thuỵ Vân (Thuỵ Vân) và Thuý Tiên (Vân Thuý Tiên) là hai nhân vật có

khát khao mãnh liệt vơn tới cuộc sống nh mong muốn Thuỵ Vân là nhân vật

tập trung cao nhất của kiếp con ngời nhỏ bé trong Liêu Trai chí dị Nàng là

một kỷ nữ đất D Hàng thông minh, xinh đẹp, tài nghệ vô song, luôn khao khátmột cuộc sống gia đình bình thờng Tình cờ nàng đã gặp th sinh nghèo HạSinh Từ đó hai ngời không quên đợc nhau Mụ Dầu ép nàng tiếp khách, nàng