Hình tượng người phụ nữ trong sáng tác của y kawabata

Về vị thế, ông thuộc lớp những nghệ sĩ duy mỹ lớnnhất của thế kỷ XX, là bậc thầy trong nghệ thuật biểu cảm văn học, ngời đã mở ra cho nhân loại cánh cửa của t duy và tâm hồn Nhật Bản vốn

Trờng đại học vinh

Giáo viên hớng dẫn: TS Nguyễn Văn Hạnh

Sinh viên thực hiện: Hoàng Thu Phơng

Nhân đây, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc đến thầy

học tập và từng bớc hoàn thành khoá luận Đồng thời xin gửi lời cảm ơn chânthành đến BGH trờng ĐHV, BGH khoa Ngữ văn, các thầy cô giáo trong tổVHTG cùng gia đình bè bạn đã tạo điều kiện thuận lợi, đã khuyến khích,

động viên và đóng góp quý báu trong quá trình hoàn thành khoá luận Xinchân thành cảm ơn giáo viên phản biện, các thành viên trong Hội đồng bảo vệ

đã đọc kỹ và đóng góp cho nhiều ý kiến để khoá luận thêm hoàn chỉnh

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5/2005

Tác giả: Hoàng Thu Phơng

Một thế giới nhân vật phụ nữ phong phú và đa dạng 9

1.1 Thế giới nhân vật phụ nữ qua cái nhìn khái lợc 9

1.2 Ngời phụ nữ - Đối tợng thẩm mỹ của Y.kawabata 19

Chơng 3 Nghệ thuật thể hiện hình tợng ngời phụ nữ trong sáng tác

của Y.kawabata

55

3.1 Miêu tả chân dung nhân vật 553.2 Đặt nhân vật trong thế giới thiên nhiên 573.3 Những khám phá nội tâm nhân vật 593.4 Ngôn ngữ đối thoại giàu chất thơ 633.5 Đặt nhân vật trong dòng chảy cuộc sống đời thờng 66

đây là một đất nớc của những bán đảo, của đỉnh núi Phú Sĩ hùng vĩ quanh nămtuyết phủ trắng xoá, của những bờ biển tuyệt đẹp, những vờn cảnh làm mê

đắm lòng ngời, của những điều bình dị nhất cũng đợc nâng lên thành nghệthuật: nghệ thuật cắm hoa, nghệ thuật tạo dáng cây cảnh, nghệ thuật thởngthức trà đạo Tất cả trở thành cái thú giải trí thanh tao của ngời dân xứ sởmặt trời mọc Thiên nhiên Nhật Bản đã thổi vào tâm hồn con ngời Nhật nhữngluồng gió tinh khiết, êm thấm, tạo ra ở họ tính năng động, sự nhạy cảm, tinh

tế Con ngời và thiên nhiên có sự tơng thông, tơng ái, sự quyến luyến, bịn rịn

nhau Chỉ riêng những điều rất bình dị ấy thôi đã làm cho cả thế giới phải ngạcnhiên và thán phục.

Nhật Bản không chỉ làm cho nhân loại kinh ngạc vì những bớc tiến thần

kỳ trong kinh tế mà còn làm cho cả thế giới phải thán phục về nền văn họcxuất sắc của mình - một nền văn học duy nhất ở Châu á trong vòng cha đầy

30 năm của thế kỷ XX có tới hai nhà văn bớc lên bục vinh quang nhận giảiNobel văn học Đó là Y.kawabata nhận giải Nobel văn học năm 1968 và O.êkenzabuzô nhận giải Nobel văn học năm 1994 Từ đây, “cánh cửa của t duy vàtâm hồn Nhật Bản vốn vẫn đợc coi là bí hiểm và kín đáo” đã đợc mở ra trớcmắt nhân loại

1.2 Y.kawabata (1899 - 1972) đợc coi nh là một hiện tợng lạ của vănhọc Nhật Bản Ông sinh ra và lớn lên trong thời kỳ nớc Nhật có nhiều biến

động Năm 1868, vua Minh Trị lên ngôi, khởi xớng đổi mới đất nớc với tinhthần “học hỏi Phơng Tây, đuổi kịp Phơng Tây, vợt lên Phơng Tây” Vì thế,luồng gió mới của văn hoá Phơng Tây tràn ngập vào Nhật Bản Lúc này,

“Nhật Bản nh một vận động viên trẻ trung hăm hở chạy đua với lòng mongmuốn chiến thắng” [17; 283] Tiếp xúc với Phơng Tây, Nhật Bản đã có nhữngbiến đổi rõ rệt Theo cách nói của R.Tagore, Nhật Bản đã “thức dậy khỏi giấcngủ hàng thế kỷ, Nhật Bản nhờ vào những mối quan hệ và va chạm với PhơngTây đã chiếm một vị trí danh dự trên thế giới Bằng cách đó, ngời Nhật đãchứng tỏ rằng họ sống bằng hơi thở thời đại chứ không phải bằng những thầnthoại hão huyền của quá khứ” [ 17; 283] Y.kawabata cũng đã tiếp nhận vănchơng Phơng Tây nhng về cơ bản ông là một ngời Phơng Đông, một ngờiNhật từ trong tâm hồn nên luôn hớng về cội nguồn văn hoá dân tộc Không imlặng, bi lụy nh các nhà văn khác, Y.kawabata nh con cá lội ngợc dòng, tìm vềvới những giá trị của văn hoá truyền thống, cứu vớt cái đẹp đang bị tàn phai,

bị mai một trớc những hào quang chớp nhoáng của văn hoá Phơng Tây Hànhtrình ấy của Y.kawabata đợc ví nh hành trình đơn độc của “ngời lữ hành ubuồn” đi tìm cái đẹp đã mất Ông lặng lẽ góp nhặt từng giá trị, từng cái đẹpcủa cội nguồn trong từng tác phẩm của mình Từ đó, ông tạo cho mình mộtchỗ đứng vững chắc trong nền văn học Nhật Bản

1.3 Sáng tác của Y.kawabata là sự kết tinh của t duy thẩm mỹ và tâmhồn Nhật Bản Khi tiếp xúc với tác phẩm của ông, độc giả thờng xuyên bắtgặp vẻ đẹp tinh tế, nhẹ nhàng và xa xôi thẩm thấu trong từng câu từng chữ Làngời kế thừa mỹ học truyền thống Nhật Bản, Y.kawabata đã đi vào khai thác

vẻ đẹp của thiên nhiên thanh tao, nhan sắc diễm lệ của các cô gái trẻ Đó là Xứ

tuyết - miền đất thơ mộng, hoang sơ mà ấm áp tình ngời, là nơi con ngời tìm

lại chính mình trớc sắc tinh khiết của tuyết trắng và nét đẹp thuần hậu của

ngời con gái bản xứ; là Ngàn cách hạc với sự tinh tế của nghệ thuật trà đạo và

vẻ đẹp gần gũi của làn da con gái của đồ sứ Nhật Bản; là Cố đô với nét đẹp cội nguồn sâu thẳm và bền vững của văn hoá Nhật Bản; là Ngời đẹp say ngủ với

một lối thởng thức nghệ thuật vừa tinh tế vừa dã man trên thân thể ngời con

gái; là Tiếng rền của núi với vẻ đẹp lặng lẽ của tình đời, tình ngời Những

kiệt tác ấy đã đa Y.kawabata bớc lên bục vinh quang nhận giả Nobel văn họcnăm 1968 Trong diễn từ đọc tại lễ nhận giải Nobel, ông khẳng định “Tôi sinh

ra bởi vẻ đẹp Nhật Bản” Và khi trao giải thởng cho ông, đại diện Hội đồnggiải thởng Nobel đã nhấn mạnh: “Vì nghệ thuật viết văn tuyệt vời và tình cảmlớn lao, thể hiện đợc bản chất của cách t duy Nhật Bản” Tìm hiểu hình tợngngời phụ nữ trong sáng tác của Y.kawabata, vì vậy có ý nghĩa to lớn trênnhiều phơng diện Nó không chỉ để hiểu một kiểu nhân vật mà hơn thế còn mở

ra khả năng khám phá thế giới nghệ thuật của Y.kawabata, một thế giới nghệthuật đợc kết tinh từ “Vẻ đẹp Nhật Bản”

1.4 Trong những năm gần đây, văn học Nhật Bản và tác phẩm củaY.kawabata đã đợc đa vào chơng trình giảng dạy ở các trờng Đại học và cáctrờng phổ thông Tuy nhiên việc giảng dạy, học tập đang gặp không ít khókhăn, trớc hết là về t liệu Vì lẽ đó, chúng tôi đi vào nghiên cứu đề tài này vớimong muốn góp phần làm phong phú thêm nguồn t liệu về văn học Nhật Bản

và phần nào đó đa văn học Nhật đến gần hơn với độc giả Việt Nam

2 Lịch sử vấn đề

Y.kawabata là một văn hào lỗi lạc của Nhật Bản mà vị thế và sự nghiệpcủa ông mãi mãi bất hủ Về vị thế, ông thuộc lớp những nghệ sĩ duy mỹ lớnnhất của thế kỷ XX, là bậc thầy trong nghệ thuật biểu cảm văn học, ngời đã

mở ra cho nhân loại cánh cửa của t duy và tâm hồn Nhật Bản vốn vẫn đợc coi

là bí hiểm và kín đáo Về sự nghiệp, trong hơn 40 năm sáng tác, ông đã đi trọncon đờng của mình - con đờng tìm về cái đẹp của truyền thống, cứu rỗi cái đẹp

đang bị tàn phai, bị mai một Ông để lại cho đời một khối lợng tác phẩm đồ

sộ, làm cho thế giới phải kinh ngạc và thán phục Nhân loại không hiểu vì saobên cạnh một nớc Nhật hiện đại với công nghiệp điện tử hàng đầu thế giới ,với những con ngời năng động, nhạy cảm lại tồn tại một nền văn học đậm đàbản sắc dân tộc đến nh vậy Chỉ có những ngời nh Y.kawabata, những ngờiNhật từ trong tâm hồn, mới hiểu và làm đợc điều đó

Chính vì những đóng góp lớn lao cho văn học Nhật Bản nói riêng và vănhọc thế giới nói chung, Y.kawabata đã trở thành nhà văn đầu tiên của NhậtBản, thứ hai của Châu á, sau nhà văn ấn Độ R.Tagore (1861-1941) bớc lênbục vinh quang nhận giải Nobel về văn học Vì sự nghiệp cao cả, vĩ đại ấy,sáng tác của Y.kawabata đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà phê bình,nghiên cứu trên toàn thế giới

Trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi chỉ xin điểm lại một số vấn đềcơ bản sau

2.1 Y.kawabata trong hơn 40 năm sáng tác đã cho ra đời hàng loạtnhững tác phẩm mang tầm thế giới, đợc dịch ra nhiều thứ tiếng trên toàn cầu

và thu hút sự chú ý của đông đảo độc giả và các nhà nghiên cứu trên thế giới

ở Nga, năm1971, Nhà xuất bản Matxcơva đã cho xuất bản tuyển tập tácphẩm của Y.kawabata Khi tác phẩm này xuất hiện, đông đảo độc giả Nga đãnồng nhiệt đón nhận nó và tất cả đều hớng về đất nớc của hoa anh đào, đất n-

ớc chịu thảm kịch chiến tranh khi Mỹ ném bom nguyên tử xuống hai thànhphố của Nhật Bản là Hirosima và Nagasaki Nhiều nhà nghiên cứu của Ngasay mê nghiên cứu nền văn học Nhật, nghiên cứu các tác phẩm củaY.kawabata Đặc biệt, trong số đó có N.Phêđêrencô Ông không chỉ say mêtác phẩm của Y.kawabata mà ông còn đợc tiếp xúc trực tiếp với nhà văn lớnnày Trong các bài viết “Y.kawabata với triết học và mĩ học” và “Y.kawabata:Con mắt nhìn thấu cái đẹp” đã trình bày những tình cảm, những suy ngẫm củamình về nguyên lý của thuyết duy mĩ Nhật Bản và phát hiện thấy trong kinhnghiệm nghệ thuật của Y.kawabata chịu ảnh hởng sâu sắc của mĩ học thiền.Tiếp xúc với Y.kawabata, đợc ông đa đi thăm chùa chiền của nớc Nhật,N.Phêđêrencô cảm thấu tâm hồn của ngời Nhật Ông nhận thấy mĩ học thiền

là một phơng diện nghệ thuật sử dụng ít lời nhất, ít phơng tiện biểu cảm nhấttrong sáng tác nghệ thuật nhng lại tạo ra hiệu quả rất cao “Nghệ thuật cần tạo

ra sự hoà nhập giữa nội tâm và ngoại giới” [ 19; 45].Năm 1968, tại lễ trao giảiNobel văn học, thay mặt cho Hội đồng trao giải, Anđers Usterting đã viết:

“Ông là ngời tôn vinh vẻ đẹp h ảo và hình ảnh u ẩn hiện hữu trong đời sốngthiên nhiên và trong định mệnh con ngời”

ở Việt Nam, năm 1969, tạp chí Văn (Sài Gòn) đã phát hành số đặc biệt

về Y.kawabata và đăng hàng loạt những truyện ngắn, những bài nghiên cứu về

cuộc đời và nghiệp sáng tác của ông Cũng trong năm này, Chu Việt dịch Xứ

tuyết Và liên tiếp những năm sau đó, các tác phẩm của ông lần lợt đến đợc

với bạn đọc Việt Nam Đó là, năm 1989, Ngô Quý Giang dịch Tiếng rền của

núi , năm 1990, Giang Hà Vị dịch Ngàn cánh hạc, Vũ Đình Phòng dịch Ngời

đẹp say ngủ Năm 1997, trong Tuyển tập truyện ngắn các tác giả đạt giải Nobel có đăng ba truyện ngắn của ông Đặc biệt, năm 2001, Nhà xuất bản Hội

nhà văn đã cho ra đời Tuyển tập Y.kawabata gồm 4 tiểu thuyết: Tiếng rền của

núi, Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Ngời đẹp say ngủ

Ngời dân Việt Nam tiếp xúc với tác phẩm của Y.kawabata một cáchnhiệt thành, say mê nh đang chiêm ngỡng những vì sao tinh tú nhất trên bầutrời văn chơng nhân loại

Trong các bài viết và tuyển chọn của các tác giả nh Vơng Trí Nhàn với

Chân dung nhà văn , Tuần báo văn nghệ 2001, Lu Đức Trung với Bớc vào

v-ờn hoa văn hoá Châu á đã dựng lên những nét cơ bản nhất về cuộc đời

cũng nh sự nghiệp sáng tác của Y.kawabata Qua đó chúng ta có thể thấy đợc

vị thế của ông trên văn đàn thế giới, trong lòng độc giả khắp năm châu, đặcbiệt là từ khi ông nhận giải Nobel văn học

2.2 Y.kawabata, trong diễn từ đọc tại lễ nhận giải Nobel văn học năm

1968 đã khẳng định “Tôi sinh ra bởi vẻ đẹp Nhật Bản”, và trong suốt 40 nămsáng tác, ông luôn trung thành với con đờng mình đã chọn: con đờng tìm vềvới cái đẹp truyền thống Do vậy, tác phẩm của Y.kawabata đợc coi là sự kếttinh của vẻ đẹp t duy thẩm mỹ và tâm hồn ngời Nhật Trong các công trìnhnghiên cứu, các bài viết về ông, các tác giả cũng đã phát hiện đợc sự tinh tếtrong cảm nhận và thể hiện vẻ đẹp tâm hồn con ngời của ông Khi dịch tiểu

thuyết Tiếng rền của núi , trong lời giới thiệu, Ngô Quý Giang viết:

“Y.kawabata luôn khát khao hớng tới những giá trị chân chính của cái đẹp và

ông luôn thể hiện một sự kết hợp tài tình giữa khái niệm triết học và mỹ họctrong tác phẩm văn học Là một ngời Nhật từ trong tâm hồn, Y.kawabata đặcbiệt tinh tế trong việc cảm thụ chất thơ của thiên nhiên và vẻ đẹp của thế giớixung quanh”

Lu Đức Trung trong bài Thi pháp tiểu thuyết Y.kawabata - nhà văn lớn

Nhật Bản nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Y.kawabata

(1899-1999) , đã viết: “Tiểu thuyết Y.kawabata mang đầy đủ đặc trng của mĩ họcthiền - nghệ thuật cần tạo ra sự hài hoà giữa nội tâm và ngoại giới .Y.kawabata thờng hay miêu tả truyền thống yêu cái đẹp của ngời Nhật Bản,tạo ra mĩ cảm trong tác phẩm Ngời Nhật vốn thích sống thanh cao, biết trọngdanh dự, gìn giữ đạo đức, khuôn phép Tâm hồn rộng mở, thích hoà nhập vớithiên nhiên Họ yêu vẻ đẹp từ trong một phiến đá, một bông hoa trên cành,một cảnh tuyết rơi Họ thích suy ngẫm qua một chén trà, trầm lặng trớc cảnh

một ngôi chùa cô tịch” [ 19; 45] Và P.Iu.Smit trong cuốn Thiên nhiên Nhật

đã nhận xét: “Cảm xúc về cái đẹp, khuynh hớng chiêm ngỡng vẻ đẹp là đặctính tiêu biểu cho mọi ngời Nhật - từ ngời nông phu cho đến nhà quý tộc Bất

cứ ngời Nhật bình thờng nào cũng là một nhà mĩ học, một nghệ sĩ biết cảmthụ cái đẹp trong thiên nhiên nghệ thuật Nhật Bản nảy sinh chính từ lòngtôn thờ vẻ đẹp toát ra từ tổng thể hoà điệu của thế giới xung quanh”

Trong cuốn Chân dung nhà văn Vơng Trí Nhàn dịch và tuyển chọn đã

tái hiện về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Y.kawabata bằng hồi ký tởng

t-ợng Lu Đức Trung trong cuốn Bớc vào vờn hoa văn học Châu á xuất bản

năm 2003 đã giới thiệu khái quát về văn học Nhật Bản từ thời Nara cho đếnnay, dựng lại cuộc đời, sự nghiệp và đánh giá vai trò quan trọng củaY.kawabata trên văn đàn thế giới Qua đó, chúng ta thấy đợc vị thế và sựnghiệp của ông đã có những đóng góp lớn lao trong việc mở rộng cánh cửa tduy và tâm hồn ngời Nhật Bản trớc mắt nhân loại

2.3 Điểm lại một số công trình, bài viết giới thiệu về Y.kawabata đểthấy đợc những gì mà chúng ta làm còn quá ít ỏi, khiêm tốn so với nghiệp vănhọc vĩ đại mà ông để lại cho đời Qua các công trình nghiên cứu, các bài viếtchúng ta thấy các tác giả mới chỉ dừng lại ở việc dịch thuật, giới thiệu vài nétcơ bản về cuộc đời cũng nh sự nghiệp của Y.kawabata Do vậy vẫn còn thiếunhững bài viết về nội dung cũng nh đi sâu vào các phơng diện nghệ thuậttrong tác phẩm của ông Tuy những gì chúng ta làm đợc cha nhiều nhng nó đãphần nào góp phần định hớng cho độc giả tiếp cận tác phẩm của Y.kawabatamột cách đúng đắn và hiệu quả Trong những năm gần đây đã có những luận

văn bớc đầu quan tâm đến hiện tợng văn học Y.kawabata Ví nh Y.kawabata

-Ngời đi tìm cái đẹp (từ quan niệm đến sáng tác) của Trần Thị Tố Loan (Năm

2003, K40A - ĐHV), Nghệ thuật thể hiện thiên nhiên trong sáng tác của

Y.kawabata của Mai Văn Quân (Năm 2004, K40E1- ĐHV) Đây có thể xem

là những khởi đầu đầy hứa hẹn

3 Phạm vi, đối tợng, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Sáng tác của Y.kawabata phong phú, đa dạng nhng cha đợc phổbiến nhiều ở Việt Nam Độc giả Việt Nam chỉ tiếp xúc với tác phẩm của ôngqua bản dịch Vì vậy, trong khuôn khổ luận văn này, chúng tôi chỉ khảo sát

trong Tuyển tập Y.kawabata do Nhà xuất bản Hội nhà văn xuất bản năm 2001

và trong chừng mực nào đó, chúng tôi sẽ có liên hệ đến một số tác phẩm khác

3.2 Tác phẩm của Y.kawabata là kết tinh của t duy thẩm mỹ và tâmhồn Nhật Bản Nh tên đề tài đã xác định, đối tợng nghiên cứu của chúng tôi làhình tợng ngời phụ nữ trong sáng tác của Y.kawabata

3.3 Để làm nổi bật đợc hình tợng ngời phụ nữ Nhật Bản trong sáng táccủa Y.kawabata, đề tài có nhiệm vụ:

Thứ nhất: Khảo sát thế giới phụ nữ trong sáng tác của Y.kawabata Thứ hai: Chỉ ra vai trò, vị trí của hình tợng ngời phụ nữ trong việcchuyển tải t tởng nghệ thuật và quan niệm thẩm mĩ của Y.kawabata

Thứ ba: ở một mức độ nào đó, chỉ ra đợc một số thủ pháp nghệ thuậtthể hiện hình tợng ngời phụ nữ trong sáng tác của Y.kawabata

4 Phơng pháp nghiên cứu

Để giải quyết nhiệm vụ của đề tài chúng tôi chủ yếu sử dụng một số

ph-ơng pháp nh: Khảo sát thống kê, phân tích so sánh

5 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần “Mở đầu” và “Kết luận” , luận văn gồm 3 chơng:

Chơng 1: Một thế giới nhân vật phụ nữ phong phú và đa dạng

Chơng 2: Vẻ đẹp của ngời phụ nữ Nhật Bản qua cái nhìn củaY.kawabata

Chơng 3: Một số thủ pháp nghệ thuật thể hiện hình tợng ngời phụ nữtrong sáng tác của Y.kawabata

Cuối cùng là mục lục và tài liệu tham khảo

Chơng 1 Một thế giới nhân vật phụ nữ phong phú và đa dạng

1.1 Thế giới nhân vật phụ nữ qua cái nhìn khái lợc

Nhân vật là yếu tố không thể thiếu trong văn học, đặc biệt là trong tácphẩm tự sự Nói đến nhân vật văn học là nói đến con ngời,sự vật đợc miêutả, đợc thể hiện trong tác phẩm bằng phơng tiện văn học Nhân vật là hìnhthức cơ bản để văn học tái hiện thế giới một cách hình tợng Nếu không cónhân vật, nhà văn không thể khái quát đợc quy luật của cuộc sống con ngời

Do đó, có thể xem nhân vật là yếu tố then chốt của tác phẩm tự sự Một tácphẩm có thể không có cốt truyện nhng không thể không có nhân vật, dù đó làtruyện ý tởng Tuy nhiên, nhân vật trong con mắt mỗi nhà văn có sự khácnhau Trong mỗi tác phẩm thì loại hình nhân vật cũng rất phong phú, đa dạng,

có nhân vật chính, có nhân vật phụ, nhân vật loại hình, nhân vật ý tởng Cácnhân vật thuộc các tầng lớp, giai cấp khác nhau Mỗi loại nhân vật nh vậy đều

có vị trí, vai trò riêng biệt để thể hiện nội dung t tởng mà tác giả đề cập tớitrong tác phẩm “Gắn với sáng tác ngôn từ của những thời đại khác nhau, nhânvật in dấu những xu hớng tiến hoá của t duy nghệ thuật” [ 2; 250 - 251]

Y.kawabata sáng tác trong thời kỳ nớc Nhật có nhiều biến động, trongkhông khí oi bức, ngột ngạt sau chiến tranh Đất nớc Nhật Bản liên tiếp chịunhững cú sốc mạnh ảnh hởng đến đời sống tinh thần của nhân dân Đó là:thiên tai, lũ lụt, động đất, sóng thần và những thất bại nặng nề trong chiếntranh: hai quả bom nguyên tử của Đế quốc Mỹ ném xuống Hirôsima vàNagasaki, biến hai thành phố này thành đống tro tàn, chôn vùi gần 30 vạn ng-

ời và gây biết bao thảm hoạ cho đất nớc Nhật Bản Ngời dân Nhật Bản rơi vàokhủng hoảng trầm trọng, họ thực sự rã rời, kiệt quệ và hoang mang Nhng họkhông sớm chấp nhận thất bại nh mọi sự an bài của số phận mà quyết tâm táithiết tổ quốc từ đống tro tàn chiến tranh Sau năm 1950, nghĩa là chỉ sau hơnnăm năm kể từ ngày chiến tranh chấm dứt, Nhật Bản đã tiến những bớc thần

kỳ trên con đờng hiện đại hoá Theo xu thế của thời đại, song song với nhữngchuyển biến nhanh chóng của nền kinh tế, văn học cũng đã có sự chuyển mình

rõ rệt, đã - đang và sẽ sống với hơi thở nóng hổi của thời đại mới Luồng giómới từ văn hoá Phơng Tây thồi vào Nhật Bản đem theo cả những mát lành cảnhững độc hại và đợc đón nhận một cách nồng nhiệt Bởi thế, trên văn đànNhật Bản lúc bấy giờ tồn tại nhiều khuynh hớng văn học khác nhau Có ngờimuốn âu hoá hoàn toàn nền văn học, phủ nhận truyền thống; có ngời muốn

bảo vệ và duy trì bản sắc Nhật Bản; lại có ngời muốn dung hoà giữa truyềnthống và hiện đại, giữa bản sắc Nhật và văn hoáPhơng Tây Sự biến độngmạnh mẽ của xã hội và văn học nói trên đã đa đến tình trạng tất cả các giá trị

cũ đều bị hoài nghi, còn những giá trị mới đang đợc tranh cãi gay gắt Do vậy

đã đẩy ngời Nhật Bản vào tâm trạng hoài nghi kéo dài hơn một thập kỷ.Y.kawabata không phải là một ngoại lệ Ông sáng tác theo chủ nghĩa duy cảmmới nhng ngòi bút của ông không bị cám dỗ bởi sự hào nhoáng, tân kỳ củacác khuynh hớng văn học hiện đại Phơng Tây Ông không xa rời tính độc lập

và bản lĩnh của mình mà chủ trơng giữ vững bản sắc văn học và truyền thống

mỹ học dân tộc Ông nói “Bị lôi cuốn bởi những trào lu hiện đại Phơng Tây,

đôi lúc tôi cũng đã thử lấy đó làm mẫu Nhng về gốc rễ, tôi vẫn là một ngờiPhơng Đông và không bao giờ từ bỏ con đờng ấy” [ 17; 291] Trong suốt hơn

40 năm sáng tác, Y.kawabata nguyện là ngời “lữ hành u buồn” đi tìm cái đẹp

đã mất Bởi thế, trong tác phẩm của ông, cái đẹp bao giờ cũng gắn với nỗibuồn Có một câu danh ngôn nổi tiếng “Cái đẹp u buồn là cái đẹp rung độnglòng ngời mãnh liệt nhất” Tác phẩm của Y.kawabata đúng là nh thế

Đối tợng thẩm mỹ trong sáng tác của Y.kawabata bao gồm cảnh sắcthiên nhiên tuyệt đẹp của nớc Nhật và vẻ đẹp rực rỡ, diễm lệ của những ngờiphụ nữ xứ sở Phù Tang Đọc văn của Y.kawabata chúng ta cảm giác buồn manmác, một giọng văn đều đều, bàng bạc, trầm buồn từ đầu đến cuối Có cái gì

đó rất gần gũi giữa giọng văn của Y.kawabata và giọng văn của Thạch Lam.Y.kawabata và Thạch Lam gặp nhau ở tình cảm u ái, tràn đầy yêu thơng và sự

đồng cảm sâu sắc đối với ngời phụ nữ Nếu nh Thạch Lam hớng ngòi bút củamình vào những ngời phụ nữ khốn cùng, bất hạnh, khổ cực cả về đời sống vậtchất lẫn tinh thần nh Mẹ Lê (Nhà mẹ Lê), Tâm (Cô hàng xén), Dung (Hai lầnchết) Thì Y.kawabata lại hớng ngòi bút của mình vào tất cả những ngời phụnữ thuộc tầng lớp khác nhau trong xã hội Thế giới phụ nữ hiện lên qua tácphẩm của ông rất đông đảo, phong phú, đa dạng Nhân vật nữ chiếm số lợnglớn trong tác phẩm, xuất hiện với tần số cao Kết quả khảo sát cho thấy số l-ợng nhân vật nữ chiếm 90% trong tác phẩm, xuất hiện nhiều lần trong từngcâu chuyện, từng mảng đối thoại, có nhân vật hiện lên qua hồi tởng của nhânvật chính, có nhân vật xuất hiện trực tiếp, là trung tâm của một câu chuyện

đang đợc nói đến hoặc toàn bộ tác phẩm Tất cả các nhân vật đều hiện lên mộtcách sinh động dới ngòi bút Y.kawabata: Bà Yaxucô, Phuxacô, Kicukô, Ây

cô, Kinu, Ikêđa, Kaiô, vợ của Mitzuta (Tiếng rền của núi); Yokô, Kômakô, bà giáo dạy nhạc, bà lão mù làm nghề tẩm quất, các cô geisha (xứ tuyết); bà chủ

nhà chứa, năm cô gái trong năm đêm với ông già Êguchi, ngời tình, ngời yêu

cũ, cô con gái út, vợ và mẹ của ông Êguchi, bà vợ ông giám đốc (Ngời đẹp

say ngủ); bà Ota, Chikakô, mẹ của Kikuji, Fumicô, Yukikô - con gái nhà

Inamura, ngời hầu gái của gia đình Kikuji (Ngàn cánh hạc) Để có đợc một

cái nhìn toàn diện về hình tợng ngời phụ nữ trong sáng tác của Y.kawabata,chúng tôi phân chia theo từng hệ thống

1.1.1 Trên bình diện xã hội

Ngời phụ nữ đợc nói đến trong sáng tác của Y.kawabata đủ mọi tầnglớp trong xã hội, có địa vị khác nhau, ngành nghề khác nhau: Có ngời là nộitrợ, làm việc nơi công sở, có ngời hoạt động nghệ thuật, những kỹ nữ, geishatuyệt sắc, quyến rũ và gợi cảm Dù là ở địa vị nào, làm công việc gì, họ đều

hiện lên bởi những nét sống động, đáng yêu Từ Tiếng rền của núi, Xứ tuyết,

Ngàn cánh hạc đến Ngời đẹp say ngủ, ngòi bút Y.kawabata thực sự xuất sắc.

Ông thành công cả trên hai phơng diện: Miêu tả ngoại hình và đi sâu vàokhám phá thế giới nội tâm của nhân vật Dờng nh, ông ít quan tâm đến côngviệc họ làm, tầng lớp mà họ xuất thân Ông chủ yếu đi sâu khám phá thế giớinội tâm của từng nhân vật, những tâm hồn mà ông cho là đẹp nhất, những viênngọc toả sáng lung linh trong xã hội ngột ngạt, oi bức của Nhật Bản sau chiếntranh Vì thế, tuỳ thuộc vào nghề nghiệp, địa vị của mỗi ngời mà ông khaithác nội tâm ở những khía cạnh khác nhau, tạo nên sự phong phú, đa dạng củanhân vật

Trong Tiếng rền của núi, xoay xung quanh cuộc sống của nhân vật nam

chính Singô là những ngời phụ nữ: là vợ, ngời tình trong mộng, con gái, condâu, th ký mỗi ngời đều mang một dáng vẻ, một tính cách và có cuộc sốngkhác nhau Nếu nh tuổi già làm cho Yaxucô - vợ của Singô trở thành một ng-

ời phụ nữ vô tâm, thiếu tế nhị, ít cảm thông thì Phuxacô, vì bất hạnh trong tìnhyêu, trắc trở trong hạnh phúc gia đình đã biến cô bé Phuxacô hiền lành thuởnhỏ thành ngời đàn bà nanh nọc, chua chát Cuộc sống khốn khổ, dấu vết củathời gian dờng nh hằn sâu trên từng nét mặt của họ Tuổi trẻ, tuổi xuân bay đi,chỉ còn lại dấu ấn của sự cục cằn, đau khổ, của những tháng ngày chờ đợitrong hy vọng,mòn mỏi Tất cả những khuôn mặt ấy làm cho Singô mệt mỏi,chán ngấy, ông cảm tởng nh cuộc sống đang dần dần rời bỏ ông Chính tronglúc bế tắc, tuyệt vọng ấy thì Kikucô, con dâu của ông đã trở thành chỗ dựatinh thần cho ông Mặc dù chỉ là một ngời nội trợ trong gia đình nhng tầmhiểu biết của cô lại rất rộng Cách c xử của cô nhẹ nhàng, tinh tế, thể hiện đợccái tâm trong sáng, bản tính dịu hiền Với Singô “Kikucô nh một ô cửa sổ mà

qua đó ông nhìn ra ngoài cuộc đời từ trong ngôi nhà buồn tẻ của mình Ngờicon dâu trẻ là niềm an ủi duy nhất đối với Singô Tình yêu thơng dành cho cô

là một tia sáng trong sự cô đơn buồn khổ của ông, thông qua nó, ông muốnlàm cho cuộc sống của mình đợc tốt hơn” [ 10; 28]

Cùng với Kikucô, Kyôkô (Thuỷ nguyệt) cũng là một mẫu hình lý tởng

của ngời phụ nữ Nhật Bản Nếu Kikucô là chỗ dựa tâm linh vững chắc cho

ng-ời cha chồng tuyệt vọng thì Kyôkô lại là ánh sáng, ngọn đèn trong cuộc sống

u buồn, tối tăm của ngời chồng Nàng đã làm tròn bổn phận của một ngời vợhiền, một ngời nội trợ đảm đang đối với ngời chồng đau yếu Vốn bản tính dịuhiền, trái tim nhân hậu, nàng đã đem lại cho ngời chồng niềm tin mãnh liệtvào tình yêu, vào cuộc sống Chỉ bằng một chiếc gơng soi nhỏ, vật mà nàngthờng dùng để trang điểm hàng ngày, đã giúp ngời chồng đau yếu nhìn đợcthế giới bên ngoài , đợc chiêm ngỡng cái thế giới mà chỉ có những ngời yêunhau thắm thiết mới có đợc: “Chao ôi, nàng sung sớng biết bao khi chiếc gơngcon bình dị ấy đã làm sống lại trớc mắt ngời chồng đau yếu cả một thế giớicây cối tơi non mơn mởn trong dịp đầu xuân ! Giờ đây, chồng nàng thậm chícòn nhìn thấy cả việc Kyôkô lần bắt từng con sâu hại lá cho mỗi cọng rau”[ 9; 113]

Đến Xứ tuyết, chàng lãng tử Shimamura gặp và yêu hai cô gái tuyệt sắc

của xứ sở này Đó là Kômakô, một geisha kiều diễm, quyến rũ, gợi cảm vàYokô, một thiếu nữ tinh khiết, thánh thiện.Tuy là một kỹ nữ nhng Kômakô lại

có một tâm hồn trong sáng, hiểu biết nhiều Nàng không chỉ am hiểu nhữngnét văn hoá cổ truyền của xứ tuyết, biết chơi đàn sasimen, biết múa những

điệu múa dân tộc làm say đắm lòng ngời mà còn là một ngời rất am hiểu vănchơng Sự hiểu biết phong phú của nàng làm cho Shimamura ngạc nhiên bởichàng nghĩ đơn giản rằng những con ngời nông thôn rất giản dị trong cáchsống, cách nghĩ, họ quen an bài với số phận, với cuộc sống mình đang có.Cũng chính trong khi tiếp xúc với Kômakô , Shimamura dần đã tìm lại đợcchính mình, nhìn nhận đợc sự lông bông không kiên định trong sở thích củamình Gắn bó với nàng, Shimamura đã quên hẳn cuộc sống xô bồ, bụi bặm nơi

đô thị, đắm mình trớc sắc tinh khiết của tuyết và tâm hồn cao thợng, thuần hậu

của ngời dân bản xứ Ngàn cánh hạc đa chúng ta vào một nghi lễ truyền thống

của Nhật Bản, nghi lễ trà đạo Thông thờng, khi thởng thức trà, ngời ta tạokhông khí trang nghiêm để cảm nhận vị ngon của trà và sự bình lặng trongtâm hồn Thế nhng trong tác phẩm, các nhân vật của ông lại dùng các buổi lễtrà đạo để bàn chuyện phàm tục Chikakô, một giáo viên dạy trà đạo,ngời

đứng ra tổ chức các buổi trà đạo nhng mục đích của bà không phải để lu giữnét đẹp của nghi lễ truyền thống mà bà ta dùng nó để can thiệp vào đời t củacác nhân vật.Bà can thiệp vào đời t của Kikuji, con trai của ngời tình quá cố,cản trở tình duyên của chàng và Fumicô, con gái bà Ota, tìm mọi cách, mọithủ đoạn phá hoại cuộc sống yên bình của mẹ con bà Ota, tình địch cũ củamình Bởi thói gen tuông thời trẻ, bởi sự hận thù vì không đợc ngời tình u ái,Chikakô trút tất cả lên đầu bà Ota nh con rắn đang phun nọc độc của nó pháhuỷ cuộc sống của con ngời Đối lập với Chikakô là bà Ota, Fumicô, Yukikô,

ba con ngời này muôn giữ lại những nét đẹp của nghi lễ truyền thống Cuộcsống của họ xoay quanh cái vòng tròn mà tâm của nó là Chikakô, cuộc sống

ấy dần bị huỷ hoại vì cái tâm của vòng tròn ngày một lớn Ngời ta thờng bảo

“ở hiền gặp lành” nhng sự lành ở đâu chẳng thấy, chỉ thấy khổ đau, chia lìa

đến với họ, một già, hai trẻ Cả cuộc đời họ sống trong dằn vặt, đau đớn, đầy

ám ảnh, ngay cả sau khi chết, khuôn mặt bà Ota vẫn hằn lên sự đau khổ, tuyệt

vọng Những cô gái trong Ngời đẹp say ngủ mặc dù trong tình trạng ngủ say

nh chết, toàn thân nhớp nháp mồ hôi, mùi thân thể nồng nặc, các cô vẫn đẹpmột cách lạ thờng Sức quyến rũ, vẻ gợi tình của các cô đã làm sống lại mộtthời trai trẻ của các ông già, đặc biệt là ông già Êguchi, nhân vật chính củacâu chuyện Trong t thế khoả thân, các cô là những thiên thần, những con ngờicần đợc nâng niu, trân trọng

Với ngòi bút tinh tế, sắc sảo, Y.kawabata đã khắc hoạ trớc mắt ngời đọccả một thế giới phụ nữ phong phú, đa dạng, xuất thân từ mọi tầng lớp xã hội,

có địa vị khác nhau Tuy nhiên, dới ngòi bút Y.kawabata, tất cả họ đều ánh lênnhững phẩm chất tốt đẹp, đáng quý của ngời phụ nữ Nhật Bản

1.1.2 Trên bình diện tuổi tác

Y.kawabata - con mắt nhìn thấu cái đẹp, không chỉ phát hiện ra vẻ đẹpcủa ngời phụ nữ, phẩm chất của con ngời qua địa vị xã hội mà còn nhìn thấy

nó ở mọi lứa tuổi, mọi góc độ đời t

Là ngời tự nguyện làm một lữ khách đi tìm cái đẹp đã mất, vớiY.kawabata những ngời trẻ tuổi bao giờ cũng là đối tợng để ông khám phá, làphơng tiện để biểu thị cái đẹp Hình tợng ngời phụ nữ trong sáng tác của ôngthuộc nhiều lứa tuổi khác nhau, có ngời trẻ, ngời già nhng ranh giới giữa hailứa tuổi, hai thế hệ này lại rất mập mờ Những ngời già thuộc thế hệ đi trớc th-ờng là ở tuổi ngoài hai mơi, Y.kawabata không nói đến độ tuổi cụ thể của họ,còn những ngời trẻ tuổi là ngời có độ tuổi dới hai mơi Hai thế hệ này trongsáng tác của Y.kawabata là biểu hiện hài hoà của sự kết hợp truyền thống và

hiện đại Nh chúng ta đã biết, cùng với chiến tranh, đất nớc Nhật Bản đã phảichịu sức tàn phá ghê gớm thiên nhiên Sau mỗi tai hoạ, ngời dân Nhật lại tự

đứng dậy khắc phục khó khăn, tái tạo cuộc sống Lớp ngời đi trớc đã quá quenvới cuộc sống nh vậy ý thức tự vợt mình trở thành một thói quen của họ Mặttrái ở họ là sự bảo thủ cực đoan trong suy nghĩ Trong quá trình chiến tranhxảy ra, văn hoá Phơng Tây ồ ạt tràn vào Nhật Bản, cái tôi bản ngã của con ng-

ời đợc thức tỉnh, ngời dân Nhật Bản trở nên nhạy cảm trớc những vấn đề củathời cuộc Họ vừa phát huy bản sắc truyền thống vừa tiếp thu tinh hoa củanhân loại để làm phong phú thêm đời sống tinh thần của mình, đặc biệt là lớptrẻ Họ nhiệt tình, hăng say khám phá cuộc sống, đa nớc Nhật sánh kịp với cáccờng quốc Phơng Tây Y.kawabata trên hành trình sáng tạo nghệ thuật đãkhông ngừng “gạn đục hơi trong” để tìm ra chân lý, tìm ra giá trị đích thựccủa cuộc sống Cũng nh Thạch Lam, Y.kawabata tìm thấy cái đẹp ngay trongcuộc sống hàng ngày, trong mối quan hệ giữa con ngời với con ngời, ôngkhông chỉ tìm ra mà còn nắm bắt đợc nó, biến nó thành những giá trị vĩnh cửutrờng tồn cùng với thời gian Ngời phụ nữ là hình tợng trung tâm trong sángtác của ông, là phơng tiện chuyển tải rất độc đáo quan điểm nghệ thuật của

ông Vì vậy, Y.kawabata không chấp nhận những cái gì già nua, xấu xí, bởitheo ông, những cái đó dễ làm mất mĩ cảm của độc giả, làm cho cái đẹp trởnên khiên cỡng và khô ráp

Trong khi thể hiện hình tợng ngời phụ nữ, Y.kawabata nắm bắt đợc tâm

lý khá phức tạp của các nhân vật thuộc nhiều lứa tuổi trong tác phẩm củamình Đối với thế hệ đi trớc, thời gian nh hằn dấu trên từng nét mặt, nếp nghĩkhiến họ trở nên vô tình với những ngời xung quanh, với những ngời thân yêu

Bà Yaxucô (Tiếng rền của núi) theo nhận xét của chồng thì bà là ngời vô tâm, khô cằn, ít có sự cảm thông, chia sẻ Phuxacô (Tiếng rền của núi), Chikakô (Ngàn cánh hạc) vì sự lở dở tình duyên, vì cuộc sống quá khắt khe mà trở nên

nanh nọc, chua chát Tuy nhiên, khi thể hiện những hình tợng này, ông chỉ lớtngòi bút qua làm nền trong việc đi sâu khám phá thế giới nội tâm của thế hệ

trẻ Đó là Kikukô, Ây cô (Tiếng rền của núi), Kômakô, Yoko (Xứ tuyết), Fumicô, Yukikô (Ngàn cánh hạc) họ có một cuộc sống tinh thần hết sức

phong phú, thuần khiết

Kikucô là con út trong một gia đình đông con Đợc bố mẹ cng chiều từnhỏ nhng không bao giờ nàng làm phiền đến ai Nàng tự tạo cho mình một đờisống tinh thàn phong phú, “Kikucô có một tập đĩa các bài hát ru con của toànthế giới Cô rất thích nghe các bài hát ấy và khe khẽ hát theo khi xung quanh

không có ai Mỗi lần nhìn thấy cảnh ấy, trái tim Singô nh muốn chảy tan ra vìtrìu mến Theo ông, những bài hát ru là một lời ca ngợi cao nhất đối với pháinữ” [ 10; 31]

Ây cô, th ký của Singô, là một ngời có tâm lý hết sức phức tạp Tuy côyêu mê mệt Suychi, chồng của Kikucô nhng cô lại rất cao thợng, cảm thôngvới nỗi bất hạnh của Kikucô Cô tâm sự với Singô “không khi nào tôi cảmthấy gen với Kikucô cho dù cô ấy có đợc Suychi yêu chết mê chết mệt đichăng nữa” [10; 69] Cũng nhờ cô mà Singô biết đợc bao nhiêu chuyện về cậucon trai của mình, về nhân tình của cậu ta, về chuyện Kikucô phá thai bằngtiền của nhân tình của chồng, về tất cả mọi chuyện có liên quan đến cuộc sốngcủa đôi vợ chồng trẻ này Nhân vật Ây cô đợc coi nh là một điểm nhấn của

Y.kawabata vào nỗi bất hạnh của Kikucô Kômakô (Xứ tuyết) luôn khao khát

có một mái ấm gia đình, có một ngời đàn ông để nơng tựa nhng ý thức đợcnghề nghiệp của mình, cái nghề chỉ phục vụ những ngời đàn ông lông bông,nhàn rỗi đến giải khuây trong vài ngày rồi lại đi ngay nên cô cảm nhận đợc rất

rõ sự chua xót,phũ phàng của số phận Gặp và yêu Shimamura , trong con ngờicô luôn diễn ra sự đấu tranh t tởng, sự dằn vặt, lo sợ vì tình yêu ấy sẽ không đi

đến đâu, lo sợ ngày mai sẽ không còn đợc ở bên cạnh ngời yêu nữa, sợShimamura không hiểu đợc khát khao cháy bỏng của mình “Mắt nhắmnghiền, Kômakô dờng nh quẩn quanh với câu hỏi: Anh ấy có hiểu mình khôngnhỉ? Liệu anh có hiểu đúng mình không, có c xử đúng với thân phận mìnhhiện nay không?” [10; 316]

Fumicô( Ngàn cánh hạc ) yêu Kikuji nhng bởi sự ám ảnh của bà mẹ

mà nàng không dám thổ lộ tình cảm cùng chàng Âm thầm, lặng lẽ, nàng đigiữa cuộc đời, giữa mối tình thầm kín với ngời con trai của ngời tình ngày xacủa mẹ nàng Nàng và Kikuji nh hai đờng thẳng song song, đi bên nhau, sốngtrong nhau nhng chẳng bao giờ họ đến đợc với nhau Dờng nh số phận bấthạnh của ngời phụ nữ, sự mong manh trong tình yêu, trong hạnh phúc gia đìnhtrở thành nỗi ám ảnh thờng trực của Y.kawabata Viết về họ, tấm lòng của ôngcùng đồng điệu với nỗi đau, với những bất hạnh mà họ phải gánh chịu.Y.kawabata thờng hay nói đến vẻ đẹp mong manh, vẻ đẹp gắn với nỗi buồn,phải chăng quan niệm về cái đẹp của ông bắt nguồn từ chính cuộc đời ông,cuộc đời gắn với những ngời phụ nữ mà ông yêu quý: Bà, mẹ, chị gái, ngờiyêu Nhng những ngời phụ nữ ấy cứ lần lợt bỏ ông mà đi Vì vậy, có thể nói,trong cuộc đời sáng tạo nghệ thuật của Y.kawabata, ngời phụ nữ trở thànhhình tợng trung tâm trong sáng tác của ông Đặc biệt là những ngời trẻ tuổi

Bởi qua tuổi trẻ, qua những tâm hồn trong sáng, thánh thiện, trinh nguyên,Y.kawabata thể hiện rất thành công quan niệm thẩm mỹ của riêng mình vàcách nhìn nhận của cái đẹp văn hoá dân tộc nói chung

hồn và nhân cách của họ trở nên cao đẹp lạ thờng Kikucô (Tiếng rền của núi)

là một ngời phụ nữ bất hạnh: chồng ngoại tình, bản thân nàng bỏ đi đứa con

mà cả gia đình đang mong nó ra đời Tởng chừng nh những đau khổ ấy sẽ làmnàng gục ngã và mất hết niềm tin vào cuộc sống nhng ngọn lửa tin yêu vẫn âm

ỉ cháy trong tim nàng Tâm hồn Kikucô đợc ví nh vì sao tinh thú, nhân cáchnàng đợc toả sáng là ở chỗ nàng nén lại nỗi đau của mình, vơn lên làm chỗdựa tinh thần, xoa dịu nỗi đau đời nơi ngời cha già Singô Nỗi đau, sự bất hạnhcủa nàng có gì đó gần với nỗi đau của bà Yaxucô, Phuxacô Nếu mẹ và chịnàng vì bất hạnh trong tình yêu, trong cuộc sống mà trở thành gánh nặng choSingô thì Kikucô lại khác, đối với nàng, nỗi đau lớn nhất chính là làm choSingô đau đớn Cái làm nên sự cao thợng trong trái tim nàng chính là tâm hồntrong sáng, thánh thiện, biết hy sinh cho mọi ngời Bởi thế, nàng trở thành mộtchuẩn mực lý tởng của ngời phụ nữ Nhật Bản

Kômakô ( Xứ tuyết ) là một phụ nữ có vẻ đẹp quyến rũ, gợi cảm và tâm

hồn trong sáng Lớn lên trên xứ tuyết, nàng cũng nh bao ngời dân nơi đây khátkhao có một cuộc sống yên bình, hạnh phúc Chúng ta tin hạnh phúc sẽ đếnvới nàng nếu nàng không gặp Shimamura Khi gặp chàng lãng tử này, tâm hồnnàng đã có những xáo trộn ghê gớm Nàng yêu Shimamura nhng bị ám ảnh rồicuộc tình ấy sẽ chẳng đi đến đâu, chẳng có ngày mai, Kômakô đau khổ, daydứt Nàng không tự ru ngủ mình bằng những ảo tởng huyễn hoặc trong tìnhyêu với Shimamura mà nhìn thẳng vào thực trạng của chàng và nàng:Shimamura là ngời thành thị, đã có vợ, chỉ đến xứ tuyết để nghỉ ngơi, quên đicuộc sống xô bồ, còn Kômakô lại là một kỹ nữ của xứ sở này, công việc của

nàng là phục vụ nhu cầu giải trí của những chàng lãng tử lông bông và nhànrỗi Nhìn vào hoàn cảnh của họ hẳn chúng ta sẽ hiểu đợc vì sao Kômakô lại

đau khổ, day dứt Cũng nh Kômakô, Fumicô ( Ngàn cánh hạc ) yêu Kikuji

nhng bị ám ảnh bởi ngời mẹ nên nàng không dám thổ lộ cùng chàng Đối diệnvới Kikuji nàng cố che dấu tình cảm của mình, bởi giữa họ luôn có mộtkhoảng cách rất lớn, đó chính là ngời mẹ của nàng, bà Ota Trong tim họ, kỷniệm về bà Ota vừa ngọt ngào vừa cay đắng, vừa thanh cao vừa dữ dội Tởngrằng sau cái chết của bà mẹ, Fumicô sẽ trút đợc phiền muộn để đến với Kikujinhng nỗi ám ảnh dờng nh lại lớn hơn, khoảng cách giữa nàng và chàng càng

xa thêm Họ vẫn gặp gỡ nhau, trò chuyện với nhau nhng câu chuyện mà họbàn đến, vấn đề mà họ đa ra là những hoài niệm về mẹ, những kỷ vật của mẹnàng Cuối cùng, nàng phải ra đi, lặng lẽ rời bỏ Kikuji Rồi sau này nàng sẽ

ra sao, có quay lại tìm chàng không, có đợc sống hạnh phúc không? câu trả lời

ấy nằm trong mỗi chúng ta, những độc giả thân yêu của Y.kawabata

Trong truyện ngắn Thuỷ Nguyệt ,Y.kawabata khắc hoạ sống động, chân

thực hình ảnh Kyôkô, một phụ nữ tinh tế, thánh thiện Kyôkô có một gia đìnhhạnh phúc, một ngời chồng thơng yêu nàng nhng bất hạnh lại đến ngay vớinàng: Ngời chồng bị bệnh nặng từ chiến trờng trở về, anh không còn đi lại đợcnữa, phải nằm một chỗ và sau đó thì bỏ nàng lại đơn độc trong cuộc đời Saunày nàng đi bớc nữa, nhng vui hạnh phúc mới Kyôkô vẫn không nguôi quên

đợc ngời chồng cũ Kỷ niệm về anh, về tình yêu bất diệt luôn sống trong tráitim nàng, hiện hữu bên cạnh cuộc sống mới của nàng

Từ những góc nhìn khác nhau của cuộc sống, Y.kawabata quay cậncảnh đợc đời sống tâm lý tinh tế, phong phú của ngời phụ nữ Nhờ đó thế giớinhân vật nữ hiện lên trong tác phẩm của ông đông đảo, phong phú và đa dạng

Đặt nhân vật trên những bình diện khác nhau của đời sống, ông phát hiện ra

vẻ đẹp tâm hồn của ngời phụ nữ Nhật Bản: dịu dàng, tinh tế, thánh hiện vànâng họ lên thành chuẩn mực của cái đẹp, thành mẫu hình lý tởng của ngờiphụ nữ á Đông Đồng thời chúng ta cảm nhận đợc ngời phụ nữ là đối tợngthẩm mỹ độc đáo của ông, là phơng tiện biểu thị cái đẹp

1.2 Ngời phụ nữ - đối tợng thẩm mỹ của Y.kawabata

Thạch Lam từng nói “Cái đẹp man mác khắp vũ trụ, len lỏi khắp hangcùng ngõ hẻm, tiềm tàng ở mọi vật tầm thờng Công việc của nhà văn là pháthiện cái đẹp chính ở chỗ mà không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo che lấp của

sự vật, cho ngời khác một bài học trông nhìn và thởng thức” [1; 31].Y.kawabata - trên hành trình sáng tạo đã tìm cho mình một con đờng đi riêng:

Con đờng tìm về với cái đẹp truyền thống Đồng thời, sinh ra và lớn lên tronghoàn cảnh đất nớc có những biến động mạnh, Nhật Bản mở cửa đón nhậnluồng văn hoá Phơng Tây, tiếp xúc Phơng Tây, Y.kawabata đã vơn lên đónnhận tinh thần thời đại, tinh hoa văn hoá nhân loại có chọn lọc Bằng sự nỗ lựccủa chính bản thân cộng với sự hiểu biết rộng về văn hoá dân tộc và văn hoáPhơng Tây, Y.kawabata tạo cho mình một phong cách sáng tác độc đáo

Chọn hình tợng ngời phụ nữ làm đối tợng cho sáng tác của mình khôngphải đến Y.kawabata mới có mà hình tợng độc đáo đó đã trở thành hình tợngtrung tâm, xuyên suốt của văn học Nhật Bản cổ xa, đặc biệt là trong kiệt tác

Genni Mo nogatari của thời Heian - thời của cái đẹp Trên thế giới cũng có

biết bao nhà văn chọn ngời phụ nữ làm hình tợng trung tâm trong cuộc đờisáng tạo nghệ thuật của mình nh R.Tagore, L.Tonxtôi, Thạch Lam, NguyênHồng nhng một điều mà chúng ta dễ nhận thấy là cha một tác phẩm củabất kỳ một nhà văn nào mà số lợng nhân vật nữ lại đông đảo, phong phú nhtrong tác phẩm của Y.kawabata Chúng ta băn khoăn tự hỏi không hiểu vì saohình ảnh ngời phụ nữ lại ám ảnh ông nhiều đến thế, phải chăng nó đợc bắtnguồn từ một nơi nào đó thẳm sâu trong tâm hồn ông? Hay đây là phơng tiệntốt nhất để biểu thị độc đáo quan niệm của ông về cái đẹp? Đối với bất cứ mộtnhà văn nào, cả hai lý do trên đều là những nhân tố quan trọng trong sự nghiệpsáng tác văn chơng của mình Y.kawabata cũng thế Tuổi thơ ông trải quanhiều biến động, mất mát và khổ đau Khi nhỏ cuộc sống của Y.kawabata gắn

bó nhiều với ngời phụ nữ: bà ngoại, mẹ và chị gái Nhng những ngời thân yêunhất ấy lại cứ lần lợt bỏ ông mà đi Mẹ mất khi ông còn quá nhỏ, vì thơng em,thơng mẹ quá mà ngời chị gái của ông đổ bệnh rồi qua đời Chỉ còn bà ngoại

là ở bên cạnh Y.kawabata cho đến lúc trởng thành “ở tuổi đôi mơi,Y.kawabata lại đánh mất một ngời mà ông hết lòng yêu thơng, một thiếu nữ

mà ông gọi là Chiyo Ông đã cùng nàng hứa hôn Khi mọi việc chuẩn bị chohôn lễ đã xong, nàng bất ngờ từ hôn , không một lời giải thích Phải chăng, vìvậy, cảm thức cô đơn trong tác phẩm của Y.kawabata thờng phản ánh từ chínhcuộc sống thời thơ ấu và tuổi trẻ của ông” [ 9; 100]

Ngời Phơng Đông, đặc biệt ngời Nhật Bản khát vọng thẩm mĩ thờng ớng tới những vẻ đẹp kinh điển Truyền thống văn học Nhật Bản coi cái đẹp

h-mĩ lệ là điểm tựa Từ thi tuyển Vạn diệp tập thế kỷ thứ VIII, Truyện kể Genni

thế kỷ XI cho đến những tác phẩm của nhiều tác giả hiện đại, độc giả thờngbắt gặp vẻ đẹp tinh tế, nhẹ nhàng và xa xôi thẩm thấu trong từng câu, từngchữ Là ngời kế thừa mỹ học truyền thống Nhật Bản, Y.kawabata luôn lấy

thiên nhiên thanh cao, nhan sắc của các cô gái trẻ diễm lệ làm đối tợng chocảm hứng nghệ thuật

Trong diễn từ đọc tại lễ nhận giải Nobel văn học năm 1968 ở Thuỵ

Điển, Y.kawabata khẳng định “Tôi sinh ra bởi vẻ đẹp Nhật Bản”, và một

đồng nghiệp của ông là M.Yukio đã xem ông là “Lữ nhân - vĩnh viễn” trênhành trình tìm kiếm cái đẹp Y.kawabata để lại cho đời một khối lợng tácphẩm đồ sộ thể hiện sinh động quan niệm của ông về cái đẹp

“Thế giới của Y.kawabata là thế giới của cái đẹp, là chiếc gơng soi củacái đẹp Đôi mắt ông không ngừng tìm kiếm, khám phánhững vẻ đẹp trongthiên nhiên, trong sự vật, trong con ngời” [ 9; 101] Qua tác phẩm củaY.kawabata, chúng ta thấy rằng ở ông sự hớng tới cái đẹp toàn bích đã trởthành khát vọng lớn nhất thôi thúc ông cầm bút Và ông đã rất thành công, đặcbiệt là trong những tác phẩm tiêu biểu Mỗi trang viết của ông là một bài thơtrữ tình, mợt mà ca ngợi vẻ đẹp tuyệt mỹ của ngời phụ nữ, ngân lên trong lòngngời đọc d vị ngọt ngào về một tình yêu thanh cao, bất diệt, về tâm hồn thánhthiện, tấm lòng hy sinh cao cả của ngời phụ nữ Nhật Bản ở họ, ta bắt gặpnhững phẩm chất đáng quý của ngời phụ nữ á Đông: dịu dàng, thần khiết,chịu thơng, chịu khó, hoà hợp với thiên nhiên Giọng văn của Y.kawabatatrầm buồn, bàng bạc khiến chúng ta mỗi khi tiếp xúc với nó đều nhận thấy ẩnsâu trong câu chữ phảng phất một niềm bi cảm, man mác

Đi sâu vào tác phẩm của ông, chúng ta dần đối diện với từng nhân vật,từng con ngời Họ đang hiện hữu trong cuộc sống hàng ngày chứ không phải

là trong nghệ thuật Ngòi bút Y.kawabata sắc sảo là ở đó Ông không chỉphác hoạ ra trớc mắt ngời đọc thế giới nhân vật với những vẻ đẹp hình thể màcòn thể hiện khá tinh vi thế giới nội tâm của nhân vật, tạo nên sự cân đối hàihoà trong một con ngời

“Với các tác phẩm phảng phất một niềm bi cảm đẹp đẽ, Y.kawabata ờng nh thắp sáng lại ngọn đèn huyền ảo nghìn xa bằng ánh lửa mới ánh lửa

d-ấy dung hợp trong nó tính hiện đại sắc sảo với phong thái cô đọng của thơHaicu, dòng ý thức đầy phức tạp của con ngời thế kỷ XX với tinh thần trầmmặc của thiền tông” [ 9; 102]

Hình tợng ngời phụ nữ đã trở thành trung tâm trong sáng tác văn họccủa các nhà văn cổ xa nhng phải đến Y.kawabata thì nó mới mang vẻ đẹphoàn mỹ Nói thế không có nghĩa là các nhà văn xa cha khai thác sâu hình t-ợng ngời phụ nữ mà bởi vì thời đó, văn nghệ sĩ cha chú trọng trong việc khắchoạ chân dung nhân vật Y.kawabata chịu nhiều ảnh hởng Phơng Tây, trong

đó có bút pháp khắc hoạ chân dung nhân vật, lại kế thừa đợc truyền thống mỹcảm của dân tộc, ông tạo cho nhân vật của mình nét đẹp hài hoà, cân đối vềhình thể và nội tâm Con mắt nhìn thấu cái đẹp của ông không chỉ phát hiện

mà còn nắm bắt và thể hiện nó một cách chân thực trong từng tác phẩm, trêntừng trang truyện

Về hình dáng bên ngoài, ngòi bút của ông đặc tả từng đờng nét, bộ phậntrên cơ thể tạo nên vẻ đẹp vừa thánh thiện vừa quyến rũ, vừa giản dị vừa gợicảm Vẻ đẹp gây cho ngời đọc cảm giác sạch sẽ, tuyệt mĩ, thánh thiện của mộtkhuôn mặt, một ánh mắt; sự gợi cảm, hoa mắt trớc một thân hình rực rỡ củanhững núm vú hồng Về nội tâm thì đó là một thế giới phong phú, đa dạng,phức tạp nhng đều quy tụ những vẻ đẹp trong sáng, thuần khiết, tinh tế vànhạy cảm

Khắc họa chân dung và miêu tả chân lý là sở trờng của Y.kawabata, làbiệt tài trong việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa bút pháp truyền thống và hiện

đại Phơng Tây Với cách miêu tả ấy, ngời phụ nữ trở thành chuẩn mực của cái

đẹp, điển hình mẫu mực cho ngời phụ nữ Nhật Bản Ngời phụ nữ không chỉ là

đối tợng thẩm mĩ độc đáo của Y.kawabata mà còn là phơng tiện để biểu thịcái đẹp Vẻ đẹp mong manh, thánh thiện của ngời phụ nữ gắn với quan niệmcủa ông về cái đẹp: cái đẹp thờng mong manh, dễ tiêu tan và gây cảm giácbuồn Quan niệm này của Y.kawabata cũng gắn chặt với quan niệm thẩm mỹcủa ngời Nhật: nghệ thuật hay ca ngợi sự phù du, cái bỏ lửng

Trong cuộc đời sáng tạo nghệ thuật của mình, Y.kawabata đã góp phầnlàm giàu cho nền văn học Nhật Bản, mở ra phơng pháp sáng tác mới: kết hợptruyền thống với hiện đại một cách hài hoà Có thể nói, “văn học Nhật Bản sauthời Minh Trị cho đến lúc Y.kawabata qua đời nh một con sông lớn.Y.kawabata đã tắm mình trong đó.Con sông lớn có nhiều dòng chảy, nhngY.kawabata biết tìm cho mình một dòng chảy trong lành để tắm tâm hồn mình

- tâm hồn “một lữ hành u buồn” đi tìm cái đẹp đã mất” [17; 290]

Chơng 2

vẻ đẹp của ngời phụ nữ Nhật Bản qua cái nhìn

của Y.kawabata

2.1 Quan niệm của Y.kawabata về cái đẹp

Về cái đẹp, theo mĩ học định nghĩa: “Cái đẹp là một phạm trù thẩm

mỹ dùng để chỉ một phẩm chất thẩm mỹ của sự vật khi nó phù hợp với quanniệm của con ngời về sự hoàn thiện và tính lý tởng, có khả năng gợi lên ở conngời thái độ thẩm mỹ tích cực do sự tác động qua lại giữa đối tợng và chủ thể”[ 8; 83]

Nh vậy, chúng ta thấy cái đẹp có ở mọi nơi, mọi lúc, trong mọi mốiquan hệ ở những dạng khác nhau trong những hoàn cảnh khác nhau của đờisống Cái đẹp nh là một chuẩn mực của xã hội để mọi ngời vơn tới nhằmhoàn thiện mình Mỗi một dân tộc có một nền văn hoá chung nên cũng có mộtchuẩn mực riêng cho cái đẹp

Nhật Bản là đất nớc của bán đảo, của ngọn núi Phú Sĩ huyền thoại, có

bờ biển Iwami mê đắm lòng ngời, có hoa anh đào dào dạt sức sống, có kịchNô, sân khấu Kabuchi, nghi lễ trà đạo đã làm nên bản sắc thẩm mỹ củamình bằng những tiêu chuẩn riêng về cái đẹp Những tiêu chuẩn ấy trớc tiênbắt nguồn từ tôn giáo Từ Shinto giáo, ngời Nhật khái quát lên ba tiêu chí vềcái đẹp Đó là Xabi, Vabi và Xibui Xabi là cái đẹp tự nhiên Ngời Nhật chorằng những cái gì không tự nhiên thì không đẹp Vabi là vẻ đẹp thờng ngày, là

sự chừng mực thông minh, là cái đẹp của sự giản dị Xibui là sự kết hợp củaXabi và Vabi Xibui là sự không hoàn thiện đơn sơ kết hợp với sự vận độngtỉnh táo Đó là cái đẹp tự nhiên cộng với sự giản dị Nh chúng ta đã biết Shinto

là quốc giáo của Nhật Bản Vì thế nó ăn sâu vào đời sống và t duy thẩm mỹcủa ngời Nhật Với họ, điều bí mật của nghệ thuật là ở chỗ, nghe đợc cáikhông nói ra và nhìn đợc cái vô hình

Từ phật giáo, quan niệm cái đẹp đợc thể hiện ở Yugen và các biến thểcủa nó là Yuge và Yojo Yugen là yêu kiều, đẹp mê hồn, tuyệt vời của vạnvật Yuge là u huyền, điều quý giá ẩn dấu trong vạn vật, là hiện tợng mà nghệthuật phải phát hiện Yojo là d tình, là cái ngụ ý không nói rõ, những cáikhông có trong lời Nhìn từ tôn giáo, chúng ta có thể thấy rõ quan niệm về cái

đẹp của ngời Nhật Bản đi từ cái đẹp tự nhiên, giản dị, phảng phất trong đóchất đằm thắm, u buồn của cuộc sống Bởi thế cái đẹp thờng gắn với nỗi buồn,

đi liền với nỗi buồn

Không chỉ thế, thiên nhiên Nhật Bản cũng có những ảnh hởng nhất địnhtrong quan niệm về cái đẹp của ngời Nhật Nhật Bản vốn là mảnh đất không đ-

ợc thiên nhiên u đãi, luôn có những tai hoạ thiên nhiên ập đến đã tạo cho ngờiNhật sự nhạy cảm với môi trờng xung quanh Điều này dẫn đến hệ quả: nghệthuật hay ca ngợi sự phù du, thi vị hoá cái thay đổi, sự ngắn ngủi không bền,cái không cân đối, cái bỏ lửng

Quan niệm về cái đẹp của ngời Nhật không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà

đã đợc các nhà văn từ xa vận dụng trong thực tiễn sáng tạo nghệ thuật củamình, nh chất u buồn, d tình trong dòng văn học nữ tính thời Heian, thi phápchân không trong thơ Haicu của Baso Y.kawabata đã kế thừa truyền thốngyêu cái đẹp của ngời Nhật Khi ông bớc vào sáng tác văn chơng cũng là lúcnền văn hoá Nhật Bản đang có những biến động dữ dội Đó là cuộc cạnh tranhgay gắt giữa Đông và Tây, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc

và văn hoá Phơng Tây Tất cả các cuộc tranh cãi ấy cha đem lại kết quả tốt

đẹp gì, cái cũ thì mất đi còn cái mới thì cha ra đời Văn hoá Phơng Tây trànvào Nhật Bản kéo theo vô số các thứ chủ nghĩa Không riêng gì Y.kawabata

mà tất cả các văn nghệ sĩ lúc bấy giờ đều chịu ảnh hởng của luồng văn hoámới này Y.kawabata trong những năm 20 của thế kỷ XX gắn bó với trờngphái “Tân cảm giác” hay còn gọi là “Trờng phái duy cảm” Trờng phái nàychịu ảnh hởng của các học thuyết hiện đại Phơng Tây, đặc biệt là thuyết vị lai

và chủ nghĩa siêu thực Thuyết vị lai là một trong những trào lu văn nghệ tiênphong ở Châu Âu những năm 10 - 20, thế kỷ XX, tiêu biểu là ở Nga, Italia Nó

“phủ nhận văn hoá truyền thống và các giá trị của nó, sùng bái và tuyệt đốihoá các dấu hiệu bên ngoài của văn minh kỹ nghệ, sùng bái đô thị côngnghiệp hoá” [2;110] Trong khi một số nhà văn chạy theo các khuynh hớnghiện đại Phơng Tây thì Y.kawabata lặng lẽ tìm cho mình một con đờng điriêng Đó là tìm về với truyền thống, cứu vớt cái đẹp đang bị tàn phai, bị mất

đi trớc ảnh hởng của văn hoá Phơng Tây Là ngời kế thừa tinh thần u tình của

mĩ học truyền thống, ông quan niệm cái đẹp thờng gắn với nỗi buồn Khi cái

đẹp đi với nỗi buồn là lúc cái đẹp làm rung động lòng ngời mãnh liệt nhất Lật

giở từng sáng tác của ông, chúng ta thấy rất rõ điều này Từ Xứ tuyết, miền đất

băng giá phía Bắc của Nhật Bản, nơi con ngời tìm lại sự trinh bạch của tâmhồn trớc sắc tinh khiết của tuyết trắng và nét đẹp thuần hậu của ngời con gái

bản xứ đến Ngàn cánh hạc, tái tạo sự tinh tế của nghệ thuật trà đạo và vẻ đẹp của con ngời; từ Cố đô tìm nét đẹp cội nguồn sâu thẳm và bền vững của văn hoá Nhật Bản tại thành phố cố đô Kyôkô đến Ngời đẹp say ngủ, một lối thởng

thức nghệ thuật vừa tinh tế vừa dã man trên thân thể ngời con gái mà chỉ riêng

ở Phơng Đông mới có; từ Tiếng rền của núi, âm thanh của cuộc sống, của tình ngời đến Thuỷ nguyệt, ca ngợi tình yêu chung thuỷ và thánh thiện của ngời

phụ nữ Nhật Bản Cảm giác đầu tiên mà chúng ta nhận thấy đợc làY.kawabata sử dụng một lối viết bình dị, giọng văn đều đều, bàng bạc, manmác, tạo âm hởng ngân nga trong lòng ngời nỗi buồn về một cành tuyết đãtan, mối tình đã mất

Trong quan niệm của ngời Nhật, cái đẹp còn gắn liền với tín ngỡng, tâmlinh Chiếc gơng soi là một trong ba báu vật đợc nói đến rất nhiều trong cáchuyền thoại về sự ra đời và tín ngỡng thiêng liêng của ngời Nhật Vì vậy, ngờidân xứ sở Phù Tang coi nó là biểu tợng của tâm hồn Mặt khác, trong quanniệm của ngời Phơng Đông về vũ trụ, con ngời là một tiểu vũ trụ, một vũ trụthu nhỏ, là một trong ba bộ phận cấu thành vũ trụ bao la, rộng lớn và huyền bí.Con ngời và thiên nhiên là một, có chung một nguồn gốc, “thiên nhân nhấtthể” Vì thế, hầu nh trong sáng tác của bất kỳ một nghệ sĩ Phơng Đông nào,con ngời và thiên nhiên luôn đợc đặt cạnh nhau Soi chiếu nhau VớiY.kawabata, chiếc gơng soi trở đi trở lại trong tác phẩm của ông nh một ẩn dụnghệ thuật Có thể là qua một chiếc gơng soi, vật dùng hàng ngày, một tấmkính hoặc qua đôi mắt, tâm hồn của nhân vật Bởi thế “qua chiếc gơng soi,Y.kawabata còn thông báo cho chúng ta một vấn đề nhận thức về cái đẹp theoquan niệm của ông Nhìn nhận cái đẹp không chỉ bằng đôi mắt trần mà phảinhìn bằng cái tâm của mình, bằng cả tâm hồn và cảm xúc của mình để biết đ-

ợc đẹp hay xấu, h hay thực Mỗi ngời có cái tâm riêng sẽ nhìn thấy bầu trờiriêng với màu sắc riêng” [17; 306 ]

Đi sâu khám phá tác phẩm của ông, chúng ta thấy rằng thẩm mỹ chiếcgơng soi không chỉ là quan niệm về cái đẹp mà còn là cách nhìn nhận cái đẹp.Tức là cái thế giới trong gơng sẽ hiện lên nh thế nào là tuỳ vào cách nhìn nhậncủa mỗi ngời Theo Y.kawabata, sở dĩ thế giới trong gơng đẹp hơn thực tế làbởi đợc nhìn bằng con mắt của những ngời yêu nhau thắm thiết Đó là cáchcảm nhận cái đẹp của những tâm hồn tinh tế, thuần khiết, mang đậm bản sắcNhật Bản nói riêng và Phơng Đông nói chung Đồng thời, đây cũng là mộttriết lý sâu sắc về con ngời và vũ trụ, “con ngời cũng là một thế giới, cũnggiống nh chiếc gơng soi, một vũng nớc nhỏ nhoi, nó có thể mang hình ảnh của

vũ trụ Con ngời muốn tồn tại, hạnh phúc phải hoà nhập với thiên nhiên, vớithế giới bao la” [17;306] Hoà nhập với thiên nhiên, đó là biểu hiện của thiền

Mĩ học thiền sử dụng ít lời nhất, ít phơng tiện biểu cảm nhất trong sáng tác

nghệ thuật Nghệ thuật cần tạo ra sự hoà nhập giữa nội tâm và ngoại giới Sángtác của Y.kawabata là biểu hiện sinh động của mĩ học thiền

Nh đã nói ở trên, Y.kawabata đặc biệt quan tâm đến ngời phụ nữ Ôngviết về họ với tấm lòng chân thành, với niềm cảm thông sâu sắc Ngòi bút tàihoa của ông đi sâu vào từng ngõ ngách tâm hồn họ để phát hiện ra vẻ đẹp giản

dị, thánh thiện của ngời phụ nữ Đó là những tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, khátkhao hạnh phúc và hết lòng chung thuỷ, hy sinh vì hạnh phúc gia đình Đócòn là những tâm hồn đồng điệu, hoà nhập với thiên nhiên - những tâm hồnNhật “thích sống thanh cao, biết trọng danh dự, gìn giữ đạo đức, khuôn phép.Tâm hồn rộng mở, hoà hợp với thiên nhiên Họ yêu vẻ đẹp từ trong một phiến

đá, một bông hoa trên cành, một cành tuyết lơ lửng bay Họ thích suy ngẫmqua một chén trà, trầm lặng trớc cảnh cô tịch của một ngôi chùa” [19; 45] Từ

Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Tiếng rền của núi đến Ngời đẹp say ngủ”

Y.kawabata đã lặng lẽ, âm thầm “gạn đục khơi trong”, chắt chiu, cứu rỗi cái

đẹp đang cơ hồ bị tàn phai, hoen hố Và đặc biệt, ông tạo dựng lại cho ngờiNhật một niềm tin vào những điều kỳ diệu đã làm nên bản sắc độc đáo của xứ

sở mặt trời mọc từ bao đời nay

Trung thành với con đờng mình đã chọn, Y.kawabata không chỉ để lạicho đời một khối lợng lớn tác phẩm mà ông còn nhận đợc từ cuộc đời tìnhcảm lớn lao, lòng biết ơn sâu sắc Đó là niềm hạnh phúc lớn lao, niềm tự hào

mà không phải ngời nghệ sĩ nào cũng có đợc

2.2.Vẻ đẹp hình thức - một vẻ đẹp thánh thiện, sắc sảo

Hình thức - đó là hình dáng bề ngoài của nhân vật văn học, đợc các nhàvăn dùng ngôn ngữ, chi tiết để miêu tả Theo quan niệm của ngời Phơng Đông, hình dáng con ngời đợc quy ớc bởi các chuẩn mực từ thiên nhiên Ngời phụnữ đợc ví nh cây liễu, cây mai, cây cúc, thể hiện sự mảnh mai, yếu đuối,duyên dáng Các đấng mày râu đợc xem là cây tùng, cây trúc, thể hiện sựmạnh mẽ Vì thế trong sáng tác nghệ thuật, các nhà văn không chú trọng đisâu miêu tả ngoại hình một cách tỉ mỉ mà nhìn nó từ góc độ bao quát để làmsao toát lên đợc dáng vẻ của từng nhân vật, từ hình thức bề ngoài để đoán địnhtính cách bên trong Là một nớc Phơng Đông, Nhật Bản về cơ bản vẫn chịu

ảnh hởng từ hệ thống quan niệm thẩm mỹ đó Vì vậy, văn học Nhật Bản trớcY.kawabata rất ít chú ý miêu tả ngoại hình Ngoại hình nhân vật đợc khắc hoạ

ở những nét trừu tợng,chung chung, có thể là vẻ đẹp lộng lẫy của một khuônmặt, vẻ rực rỡ của một thân hình chứ còn đờng nét trên khuôn mặt ấy, thânhình ấy ra sao ngời ta ít khi nói đến Ngay cả văn học thời Heian - thời của cái

đẹp, thời mà cái đẹp và nỗi buồn đợc tôn vinh thì việc khắc hoạ, miêu tả ngoạihình của nhân vật vẫn rất hiếm hoi

Trong kiệt tác văn học Gennimonogatari của Mutasaki, một thiên tình

diễm lệ, nơi tập trung tất cả vẻ đẹp hào hoa, phong nhã, nơi hội tụ của nhữnghồng nhan bạc mệnh, đa tình và đau khổ cũng chỉ dừng lại ở việc miêu tảngoại hình trong sự đối sánh với thiên nhiên, một thiên nhiên đúng nh tên gọicủa từng nhân vật: Murasaki, tên nàng là tên một loài cỏ màu tím, nàng sinh

ra từ đồng cỏ, mang vẻ đẹp tơi mát, dịu dàng nh cây cỏ; Ukifume - con thuyềntrôi nổi, cuộc đời nàng nh một con thuyền lênh đênh trên biển cả, cô đơn vàtrống trải Vẻ đẹp của nàng toát ra từ nét mặt u buồn, thân hình cân đối tạocho ngời đối diện một niềm mến phục, gần gũi và đồng cảm Điều đó chothấy văn học Nhật Bản cổ đại cha quan tâm nhiều đến việc khắc hoạ chândung nhân vật một cách tỉ mỉ Đến thời hiện đại, văn học xứ sở Phù Tang chịu

ảnh hởng của các học thuyết hiện đại, t duy theo kiểu Phơng Đông dần bị lấn

át bởi t duy thẩm mĩ Phơng Tây Đồng thời khi cái tôi cá nhân đợc giải phóng,

đời sống tâm lý của con ngời đợc phát triển, trở thành đối tợng chính trongsáng tác của các văn nghệ sĩ thì cá tính sáng tạo của nhà văn cũng đợc giảithoát khỏi khuôn khổ truyền thống Trong khi một số nhà văn muốn đề caoPhơng Tây, phủ nhận hoàn toàn truyền thống thì Y.kawabata lặng lẽ lội ngợcdòng, tìm về với những giá trị truyền thống đang bị mai một dần trớc ảnh h-ởng của Phơng Tây, lặng lẽ góp nhặt, chắt chiu, gìn giữ cho đời sau Con đờngY.kawabata đi gập ghềnh, trắc trở, trải qua biết bao cám dỗ của cuộc sống đờithờng nhng ông vẫn kiên trì, chăm chỉ nh con ong làm mật, con tằm nhả tơ, đểlại cho đời những giọt mật ngọt, những lọn tơ óng vàng Y.kawabata thờnghay nói đến “vẻ đẹp Nhật” trong tác phẩm của mình “Vẻ đẹp Nhật” là cái đẹpphù hợp với ngời Nhật, thể hiện đợc bản sắc Nhật và kết tinh tinh hoa của ngờiNhật Biểu hiện của nó rất sinh động, phong phú: qua ngòi bút khắc hoạ chândung nhân vật, ngòi bút phân tích tâm lý sâu sắc, ngôn ngữ trau chuốt, giàuchất thơ, qua việc miêu tả vẻ đẹp hài hoà của thiên nhiên, cách kết thúc tácphẩm Vì thế, sáng tác của Y.kawabata vừa mang tính hiện đại vừa mang đậmbản sắc dân tộc, thể hiện rõ nhất qua việc khắc hoạ hình tợng ngời phụ nữ.Viết về ngời phụ nữ, ông thành công trên cả hai phơng diện là miêu tả ngoạihình và đi sâu khai thác nội tâm nhân vật Hình thức bề ngoài và nội tâm bêntrong có khi hoà hợp cũng có khi tơng phản, đó chính là sự mâu thuẫn củaY.kawabata trong quan niệm về cái đẹp Ngòi bút điêu luyện của ông chỉ cần

đa vài nét là hiện lên hình hài một con ngời với vẻ đẹp cân đối, hài hoà Nó

đẹp từ hàm răng, mái tóc, đôi môi, làn da đến thân hình, eo bụng Đây là cáchmiêu tả hiện đại học tập theo Phơng Tây mà trớc Y.kawabata rất ít nghệ sĩ làm

đợc

Cảm nhận đầu tiên của độc giả khi tiếp xúc với tác phẩm của ông và

đ-ợc chiêm ngỡng vẻ đẹp rực rỡ, thánh thiện, cân đối, hài hoà về hình thức bềngoài của các nhân vật

2.2.1 Vẻ đẹp thánh thiện đến tuyệt mỹ

Trong nghệ thuật, cái đẹp đợc thể hiện một cách toàn đích bằng mộtchủ thể hoàn chỉnh thống nhất, đó là nội dung và hình thức Trong khi miêu tả

vẻ đẹp của con ngời, đặc biệt là ngời phụ nữ, Y.kawabata đã vận dụng nguyên

lý đó, miêu tả ngời phụ nữ ở hai phơng diện: hình thức và nội tâm Thế giớiphụ nữ hiện lên với muôn dáng vẻ yêu kiều, diễm lệ, thể hiện sinh động quanniệm của ông về cái đẹp

Cái đẹp luôn là đỉnh cao của nghệ thuật Vẻ đẹp của ngời phụ nữ là đỉnhcao của mọi vẻ đẹp Đó là vẻ đẹp làm say đắm lòng ngời, làm sáng lên cả thếgian u tối, làm cho con mắt của kẻ đần độn trở nên linh hoạt, làm cho nhữngtâm hồn buồn phiền trở nên vui vẻ, yêu đời làm cho bao trái tim độc giả phảixúc động, dâng trào tình cảm yêu mến trân trọng Vẻ đẹp thánh thiện là vẻ đẹpcủa sự hài hoà, cân đối, qua đó chúng ta cảm nhận đợc sự tinh tế, trinh bạch từtrong tâm hồn Vẻ đẹp ấy có khả năng làm chấn động một con ngời, cứu vớtmột tâm hồn đang chết dần trong sự cô đơn, trống vắng Đọc tác phẩm củaY.kawabata, chúng ta luôn bắt gặp những vẻ đẹp thánh thiện ấy, có thể là quamột khuôn mặt, một làn da, một ánh mắt Nó làm cho trái tim ta xao xuyến,luyến tiếc bởi vẻ đẹp ấy mong manh quá, hạn hữu quá

Khi gấp những trang sách cuối cùng của Tiếng rền của núi, bên tai ta

nh văng vẳng những thanh âm kỳ lạ Có thể là âm thanh của cuộc sống đangvẫy gọi nhng cũng có thể là tiếng gọi của sự chết chóc, sự cô đơn, bất hạnh.Chính trên cái nền tranh tối tranh sáng ấy, trong cuộc sống xô bồ ấy hiện lên

vẻ đẹp trong trắng đến thánh thiện của Kicukô Nàng nh một thứ ánh sáng kỳdiệu lan toả trong ngôi nhà tăm tối, u buồn của gia đình Singô, nhà chồngnàng, xoa dịu nỗi đau đời nơi ngời cha già Singô Y.kawabata không chú trọngkhắc hoạ vẻ đẹp hình thể của Kicukô, cũng không trực tiếp miêu tả hình dángbên ngoài của nàng mà vẻ đẹp ấy đợc cảm nhận qua con mắt của mọi ngời.Bởi thế, vẻ đẹp của nàng trở nên thánh thiện hơn, trìu mến hơn Nàng vốn làcon út trong gia đình có 8 anh, chị em, đợc chiều chuộng từ nhỏ nên luôn cóthói quen nhõng nhẽo Và chính thói quen ấy lại làm cho nàng rất đáng yêu

“Trong điệu bộ ngúng nguẩy đôi vai của Kicukô, Singô nhận thấy có một vẻgì đó rất đáng yêu, thoáng một nét đỏm dáng ngây thơ, trong trắng” [15] Khi

về làm dâu nhà này, nàng không chỉ là chỗ dựa tâm linh cho ngời cha chồng

mà điều kỳ lạ hơn nữa là chính sự hiện thân của nàng trong gia đình này lạikhiến Singô nhớ về ngời chị gái của vợ, một ngời con gái xinh đẹp mà ôngtừng yêu say đắm thời trai trẻ và trong suốt ba mơi năm nay, ông cha hề nguôiquên “Thân hình cân đối của Kicukô gợi cho Singô nhớ đến ngời chị gái của

vợ ông” [16], “ kể từ ngày Kicukô về làm dâu trong nhà, những kỷ niệm cũcủa Singô lại bùng cháy, song nỗi đau thì không còn dữ dội nh trớc nữa” [16].Trong đời mình Kicukô gặp biết bao bất hạnh, chồng ngoại tình, bản thânnàng lại phải bỏ đi đứa con mà nàng và cha mẹ chồng nàng rất mong nó ra

đời Hạnh phúc với nàng rất mong manh, có thể tuột khỏi tay bất kỳ lúc nào.Nỗi đau không nói ra thành lời mà nó cứ hằn sâu trên khuôn mặt nàng Giấu

đi nỗi đau, gắng gợng vợt qua số phận nghiệt ngã của bản thân để không làmtổn thơng đến những ngời thân yêu của mình Vẻ đẹp của Kicukô không phải

là vẻ đẹp của những đờng nét trên cơ thể mà vẻ đẹp của sự hài hoà, tổng quát,cái đẹp của một cuộc đời bất hạnh, khổ đau, của sự thuần khiết, thánh thiện.Chính bởi sự thuần khiết của nàng mà Singô mỗi lần đối diện với nàng ông lạithấy đau nhói, dấy lên một niềm cảm thơng sâu sắc với số phận bất hạnh củacô con dâu “Trớc mắt Singô hiện lên hình ảnh khuôn mặt trắng xanh, tinh tếcủa cô - khuôn mặt còn mang vẻ non dại của một đứa con út, đợc lớn lên giữa

sự nông niu chiều chuộng của gia đình” [ 69], “khuôn mặt tái xanh của côcòn mang rõ dấu ấn của tuổi thơ trong trắng” [78] Ông cảm nhận đợc ở nàngmột vẻ đẹp tuyệt vời, tinh khiết, vẻ đẹp mà những đứa con của ông không có

đợc “Đờng nét của chiếc cằm và cái cổ thanh tú của cô trông thật tinh khiết

và đẹp đẽ Vẻ tơi đẹp nh vậy không phải thế hệ nào cũng sinh ra đợc” [210]

Vẻ đẹp của Kicukô là vẻ đẹp lý tởng của ngời Nhật Bản theo quan niệm củaY.kawabata Mẫu hình đó còn đợc phản chiếu ở những nhân vật khác nh Yokô

(Xứ tuyết), Yukicô (Ngàn cánh hạc).

Xứ tuyết là nơi con ngời tìm lại chính mình trớc sắc tinh khiết của tuyết

trắng, là nơi mà vẻ đẹp thuần phác của thiên nhiên cha bị đô thị hoá Lôngbông và nhàn rỗi, chàng lãng tử Shimamura từ bỏ cuộc sống xô bồ nơi thànhthị, đến xứ tuyết với mong muốn tìm lại đợc chính mình Chàng đến đây vào

ba mùa khác nhau: xuân, thu, đông, không chỉ để thởng ngoạn cảnh đẹp tuyệtvời của nơi này mà còn vì hai ngời con gái mà chàng yêu Một Kômakô nồngnàn, một Yokô thánh thiện Với Kômakô, một geisha tuyệt sắc, chàng đã tìm

lại đợc những tháng ngày vui vẻ, tìm lại đợc ý nghĩa của cuộc sống Nhng đôikhi ở bên cô chàng vẫn cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng bởi tính khí thất thờngcủa cô Những lúc nh thế, nghĩ đến đôi mắt tuyệt đẹp của Yokô là chàng lạithấy th thái, yên bình Chàng gặp Yokô rất tình cờ trên chuyến tàu trong cuộchành trình lên xứ tuyết lần thứ hai Bị cuốn hút bởi giọng nói của nàng,Shimamura thấy “giọng nàng sao mà tuyệt diệu thế, nó vang cao và rung lên

nh một tiếng vọng trên tuyết và trong màn đêm, nó có một vẻ quyến rũ, cảm

động đến nỗi làm cho trái tim ngời ta man mác buồn” [222 - 223] Khi gặpnàng, mới chỉ thoáng nhìn thôi, đôi mắt của anh đã phải cụp ngay xuống “vìquá sửng sốt trớc sắc đẹp của nàng” [225] Hình ảnh đẹp nhất, làm choShimamura cảm động nhất, xao xuyến nhất là đôi mắt của Yokô Đôi mắt ấycàng trở nên đẹp lạ thờng khi ánh lửa phía xa và đồng tử của nàng trùng khítnhau “Một thế giới đẹp khôn tả mà Shimamura cảm thấy thấm vào tận timanh, anh bàng hoàng khi một ánh lửa tít xa trong núi bỗng loé sáng ở giữa g-

ơng mặt đẹp của ngời đàn bà trẻ, khiến cho vẻ đẹp không thể nào tả xiết ấy đạttới đỉnh điểm” [ 226] và “con mắt rực sáng ấy nh lênh đênh trên đại dơng đêmtối và trên những cơn sóng xô nhanh của các núi non” [ 227] Vẻ thánh thiện

từ khuôn mặt, đôi mắt của Yokô đợc ví nh một cái gì đó rất huyền bí và siêunhiên, nó khiến cho Shimamura “quên cả bản thân anh, anh hoàn toàn bị cuốnhút vào những điều thần diệu ấy và không biết mình mơ hay tỉnh nữa” [278].Sắc đẹp thật là có sức mạnh ghê gớm, nó có thể xoa dịu nỗi đau của một conngời, có thể làm cho một ngời quên hẳn mình đi và có thể làm cho một tráitim tan nát, đau khổ Chỉ một phút gặp nhau, nghe giọng nói của nhau mà đãtrăn trở mãi không thôi Khuôn mặt, đôi mắt, giọng nói của nàng trở thành nỗi

ám ảnh trong Shimamura Mỗi khi nghĩ đến nàng, trái tim chàng lại trào dângmột tình cảm khó tả, lòng chàng ấm lại Đặc biệt, khi đến thăm Kômakô, bắtgặp cái nhìn của Yokô anh đã “bị ám ảnh bởi ánh mắt liếc xéo kia, nó nh đểlại một vết bỏng giữa trán anh Và anh nhớ lại vẻ đẹp tinh khiết, khó tả nên lờicủa đám lửa lạnh lẽo ở xa kia; vẻ thần tiên của điểm sáng ấy khi nó chuyểndịch qua khuôn mặt ngời đàn bà trẻ mà dới đó là phong cảnh ban đêm chạy vềphía nam trong cửa kính của toa tàu, ánh sáng ấy trong một lúc đã rọi chiếu

đầy vẻ siêu nhiên cái nhìn của nàng” [272]

Ngời ta thờng nói, cái đẹp là cái mong manh, dễ vỡ Vẻ đẹp mong manhcủa Kicukô, Yokô gắn liền với qua niệm của Y.kawabata về cái đẹp - cái đẹpthờng hạn hữu, dễ tiêu tan, gây cảm giác buồn Có phải vì thế mà Yokô bấthạnh? Ngay cả trong giọng cời trong mà sắc của nàng, Shimamura cũng cảm

nhận đợc “Tiếng cời nh lúc nào cũng hớng về nơi vô định, từ nỗi cô quạnh màra” [354] Khi nàng chết đi Shimamura nghĩ rằng đó chỉ là sự trung chuyển, sựhoá thân của cuộc sống Dới đôi mắt phờ phạc, khuôn mặt đầy đau khổ, tuyệtvọng của Kômakô là vẻ thanh tú, “gơng mặt thanh thản của Yokô, trắng bệch

và bất động, dờng nh linh hồn đã bay đi ” [380] Giọng nói trong trẻo củanàng, tâm hồn tinh khiết của nàng khiến Shimamura luôn nghĩ nàng nh một vịtiên nữ và tôn thờ nàng với một tình yêu tinh thần Sự ra đi của nàng làm chotrái tim anh tan nát, nhìn lên bầu trời, anh có cảm giác dải ngân hà trôi tuộtvào anh với một tiềng rền dữ dội

Trong tiểu thuyết Ngàn cánh hạc, Yukikô - con gái nhà Inamura hiện

lên với chiếc khăn thêu ngàn cách hạc, với vẻ tinh khiết, tự nhiên Sự thánhthiện của Yukikô là sự cứu vớt linh hồn Kikuji khi chàng vớng vào mối tìnhtrầm luân với bà Ota, ngời tình của cha chàng ấn tợng ban đầu của Kikuji vềnàng là ở nàng toát lên một vẻ thánh thiện, trong sáng đến tuyệt đối Giữabuổi trà đạo, giữa những lời châm biếm nanh nọc đầy khiêu khích của Chiakô

đối với bà Ota, Kikuji có cảm giác ngột ngạt Sự có mặt của nàng đã xoá tancái không khí nặng nề đó “Trớc mặt chàng, cô gái nhà Inamura bỗng trở nên

đẹp lạ thờng, nàng bỗng nổi bật lên trên những mẩu chuyện nhỏ nhen củanhững ngời đàn bà đứng tuổi đang vây quanh chàng” [517] Tuy chỉ xuất hiện

có hai lần nhng nàng đã để lại cho Kikuji những ấn tợng đẹp đẽ, khó phai,trong khi nàng pha trà, chàng thấy “một bóng lá non chiếu nhẹ trên bờ vai vàtrên cánh tay áo Kimônô màu xám của nàng Mái tóc nàng dờng nh sáng lunglinh ánh sáng tơng đối hơn sáng quá với một túp lều dùng cho các buổi trà

đạo, tuy nhiên cũng chính là ánh sáng làm cho tuổi trẻ của thiếu nữ nổi bậthơn Chiếc khăn kê trà màu đỏ gợi cho ngời ta có cảm giác êm dịu nhiều hơn

là tơi mát, nh thể một bông hoa đỏ đang nở trên tay thiếu nữ Chàng tởng nhngàn cánh hạc nhỏ và trắng tung bay quấn quýt xung quanh nàng” [519].Hình ảnh ngời con gái ấy cứ trở đi trở lại trong tâm trí chàng, khi thì “len nhẹvào tâm trí chàng nh một tia sáng yếu ớt” [541], Khi thì chàng tởng tợng ra

“Cô gái nhà Inamura đang đi dạo đâu đó dới bóng hàng cây bên đờng, vớichiếc khăn màu hồng có vẽ bầy hạc trắng trong tay” [545] ở đây, Yukikôhiện lên trong con mắt Kikuji không phải bởi đờng nét trên khuôn mặt mà bởichiếc khăn thêu ngàn cánh hạc với thân hình cân đối Sự hài hoà ấy tạo choKikuji cảm giác nàng đẹp tuyệt trần, một vẻ đẹp trong trắng, tinh khiết Chiếckhăn thêu ngàn cánh hạc là biểu tợng của sự thanh bạch Mỗi khi mệt mỏi,buồn phiền, hình ảnh cô gái với chiếc khăn trên tay nh một niềm an ủi thầm

kín, sâu xa của chàng Ngay cả khi bà Ota chết, trong đôi mắt mệt mỏi củachàng “bầy hạc trắng in trên chiếc khăn choàng của cô gái nhà Inamura bayngang qua vầng trời chiều và chúng vẫn còn ngự trị trong mắt chàng” [565].Cũng từ đó, hình ảnh kỳ diệu ấy không còn hiện lên trong chàng nữa

Khắc họa chân dung ngời phụ nữ, Y.kawabata đặc biệt xuất sắc khimiêu tả những vẻ đẹp trong trắng, tinh khiết và thánh thiện của các cô gái.Qua đó, chúng ta thấy rất rõ quan niệm của ông về cái đẹp, cái đẹp thờngmong manh, dễ tiêu tan, gây cảm giác buồn Cách phác hoạ chân dung nhânvật rất phù hợp với tâm lý ngời Nhật, với truyền thống yêu cái đẹp, coi cái đẹp

là chuẩn mực trong cuộc sống của ngời dân đất nớc mặt trời mọc

2.2.2 Sức quyến rũ, gợi cảm mạnh mẽ

Xuyên suốt những trang viết của Y.kawabata, chúng ta bắt gặp hình ảnhnhững ngời phụ nữ tuyệt đẹp, có sức lay động lòng ngời một cách mãnh liệtbởi nét duyên dáng, quyến rũ của mình Ngòi bút tài hoa của ông không chỉthành công trong việc khắc hoạ vẻ đẹp trong trắng, thánh thiện của ngời phụnữ mà còn rất thành công trong việc miêu tả vẻ đẹp quyến rũ, gợi cảm mạnh

mẽ của họ Tạo hoá đã ban cho ngời phụ nữ một sắc đẹp thì cũng lấy đi của họ

nụ cời Là ngời kế thừa truyền thống yêu cái đẹp của ngời Nhật, đồng thời tiếpnhận đợc những tinh hoa của văn hoá Phơng Tây, Y.kawabata đã xây dựng đ-

ợc những “giai nhân tuyệt sắc” trong tác phẩm của mình Mặc dù bút phápkhắc hoạ chân dung nhân vật là kết quả của học tập văn hoá Phơng Tây nhngtrong khi miêu tả tỉ mỉ những đờng nét trên thân thể ngời phụ nữ, về cơ bản

ông vẫn không đi chệch với truyền thống mĩ cảm của dân tộc Ông đã dựnglên hình ảnh ngời phụ nữ với vẻ đẹp có sức cuốn hút lạ kỳ, vẻ gợi tình đằmthắm nhng vẫn không làm mất đi cái duyên dáng, giản dị của ngời phụ nữ á

Đông

Trên hành trình tìm đến Xứ tuyết, miền đất thơ mộng phía Bắc của Nhật

Bản, chàng lãng tử Shimamura đã yêu say đắm Kômakô, một geisha quyến rũcủa xứ sở này ấn tợng đầu tiên của anh về nàng là “cô gái gây choShimamura một cảm giác tuyệt vời bởi vẻ sạch sẽ và tơi mát của cô” [234]

“Anh thấy cô chính là ngời đàn bà mà suốt bảy ngày một mình lang thang trênnúi cao anh vẫn muốn có để bầu bạn” [235] Trong cơn cuồng loạn bởi nhữngham muốn của đàn ông, anh cảm nhận đợc ở cô “một vẻ gợi tình đằm thắm,

có lẽ tại hai hàng mi dài và dày của cô mà đôi mắt cụp xuống càng tôn thêmgiá trị” [ 237] Kômakô không đẹp một cách hoàn hảo, vẻ đẹp của cô là sự kếthợp hài hoà của các đờng nét trên cơ thể Có lẽ vì thế mà nàng có sức hút rất

mạnh đối với đàn ông “Mũi cô thanh tú và cao, với một vẻ côi cút trên gơngmặt, khiến anh cảm động và gợi một chút buồn, nhng đôi môi cô thì giống nhmột nụ hoa lúc chụm lúc nở, nồng nàn, sống động và khao khát Nếu bị nứt

nẻ hoặc nhăn nheo, hoặc chỉ nhợt nhạt thôi, đôi môi ấy có thẻ trông sẽ hơi khóchịu, nhng đằng này, môi cô lại mịn màng đỏ mọng dồi dào sức sống Hàng

mi của cô không cong, cũng không hớng lên phía trên, cắt ngang mí mắtthành một đờng thẳng đến nỗi trông cô có vẻ kì dị, thậm chí buồn cời, nếu nókhông đợc bao bọc một cách tế nhị bởi hàng lông mày rộng, cong và mợt nhtơ lụa Mặt cô rất tròn, và hai gò má hơi cao kể ra thì không có gì đáng chú ý.Nhng với nớc da hồng hào mịn màng, với cái cổ trinh bạch và đôi vai mảnh dẻcòn sắp đầy lên chút nữa, cô gợi một ấn tợng tơi mát, trong sạch đến nỗi cô cótất cả vẻ đẹp quyến rũ của một sắc đẹp, cho dù cô không đẹp hoàn hảo” [248-249] Thân hình gợi cảm của cô là biểu hiện của một sức sống mạnh mẽ, mộttâm hồn trong sáng, đời sống tâm lý phức tạp Đó còn là bểu hiện của một tráitim khao khát tình yêu, của một tâm hồn hy sinh tất cả cho tình yêu Sau baotháng ngày xa cách, chia lìa, gặp lại Shimamura, cô “mỉm cời hiền dịu nh dớimột ánh sáng chói lọi” [255] và Shimamura cảm nhận đợc thân thể cô đangnóng rực lên theo những lời lẽ nồng cháy của anh “Anh có thể trông thấy lngcô đỏ ửng dới áo kimônô hơi mở ra Gáy cô và làn da ở đó trông thật khêu gợi

và khi tơng phản với màu tóc đen sẫm , da thịt cô chỗ ấy càng làm anh thèmmuốn Trong cơn thèm khát rạo rực cháy bỏng, anh tởng nh cô đang khoả thântrớc mặt anh” [255] Sự quyến rũ, gợi cảm ở Kômakô không chỉ bởi các đờngnét tạo nên mà còn đợc Y.kawabata đặt trong sự tơng phản với thiên nhiên, vớisắc tinh khiết của tuyết trắng để làm nổi bật hình ảnh ngời phụ nữ sắc sảo,

đằm thắm này Buổi sáng, thức dậy, nhìn thấy đôi má cô ánh lên trên nềntuyết trắng trong tấm gơng, anh cảm nhận rõ đợc “vẻ đẹp của sự tơng phản ấycực kỳ trong sạch, nó vô cùng dữ dội vì nó sắc nhọn và sống động” [264]

“Phía sau nàng, trăng sáng rực rỡ, rõ đến cả vành tai của nàng”, “Sắc diệnhồng hào của cô dễ khiến nhận ra cô có thời thơ ấu ở miền núi, nhng trên lànphấn mịn màng của cô geisha, ánh trăng chiếu ngời lên nh thể vân trai” [314]

Đặt trong sự đối sánh với thiên nhiên, màu hồng của má cô gái với màu trắngtinh khiết của tuyết, với ánh trăng rực rỡ không chỉ tôn thêm vẻ đẹp củaKômakô mà cái vẻ lộng lẫy, quyến rũ ấy còn đeo đẳng Shimamura mãi, trởthành niềm khao khát cháy bỏng trong trái tim anh “Nụ cời toả ra nh lửa loésáng trên than hồng” [326], “màu đỏ gắt của tấm áo lót, chiếu rõ lên tấm kính