Giáo dục ý thức chấp hành luật lao động cho học sinh trường trung cấp nghề hà tĩnh trong giai đoạn hiện nay luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Để giải quyết được những vấn đề nói trên, việc tăng cường công tác phổbiến, nâng cao ý thức chấp hành luật lao động cho người lao động nói chung vàhọc sinh trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu, quý Thầy, Cô giáo khoa Giáo

dục chính trị, Khoa Sau Đại học Trường Đại học Vinh đã tạo điều kiện thuận

lợi, tận tình truyền đạt kiến thức, hướng dẫn học tập, nghiên cứu để tôi hoàn

thành khoá học và luận văn tốt nghiệp của mình Cảm ơn Lãnh đạo Sở Lao

động – Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh; Ban Giám hiệu, cán bộ, giáo viên,

học sinh trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh, đã giành mọi tình cảm động viên,

khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi giúp đỡ để bản thân tôi có được kết quả

hoàn thành luận văn của mình

Tôi xin chân thành cảm ơn Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đoàn Minh Duệ người

Thầy, người hướng dẫn khoa học, đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong cả quá trình

nghiên cứu thực hiện hoàn thành luận văn

Luận văn này là bước khởi đầu của quá trình nghiên cứu khoa học, không

thể tránh khỏi khiếm khuyết Kính mong được sự góp ý của quý Thầy giáo, Cô

giáo, bạn bè thân hữu để kết quả nghiên cứu được hoàn thiện hơn

Vinh, tháng 7 năm 2012

Tác giả

Nguyễn Thị Hiền

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU 4

B NỘI DUNG 9

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA GIÁO DỤC Ý THỨC CHẤP HÀNH LUẬT LAO ĐỘNG CHO HỌC SINH, TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 9

1.1 Nội dung cơ bản của luật lao động và vai trò của việc chấp hành luật lao động đối với học sinh các trường Trung cấp nghề 9

1.2 Thực trạng chấp hành pháp luật và ý thức chấp hành luật lao động của học sinh trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh 21

Kết luận chương 1……….45

Chương 2: ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC Ý THỨC CHẤP HÀNH LUẬT LAO ĐỘNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ HÀ TĨNH TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

2.1 Định hướng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức chấp hành luật lao động ………47

2.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức chấp hành luật lao động của học sinh trường Trung cấp nghề

Kết luận chương 2 ………

C KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN

D DANH MỤC TÀI LIỆU

E PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài.

Thế kỷ XXI vấn đề lao động và chất lượng lao động luôn được Đảng,Nhà nước và toàn xã hội quan tâm, đặc biệt là vấn đề chất lượng Chất lượng laođộng ở nước ta ngày càng được nâng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Từ một nước nông nghiệp lạc hậu kém phát triển, dần trở thành một đấtnước có nền kinh tế đang phát triển và phấn đấu trong tương lai trở thành mộtnước phát triển Để thực hiện được sự nghiệp đó đòi hỏi sự cố gắng lớn của toànĐảng, toàn dân

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ VIII năm 1996, Đảng taxác định “Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự pháttriển nhanh và bền vững” Cho nên việc tập trung đào tạo con Việt Nam thànhlực lượng lao động xã hội tham gia vào quá trình sản xuất có đủ bản lĩnh và kỷnăng nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước là yêu cầu cần thiết

Khi bàn về chất lượng nguồn nhân lực tức bàn đến nhiều tiêu chí, trong đótrình độ chuyên môn nghiệp vụ và ý thức nghề nghiệp giữ vị trí quan trọng Tínhđến thời điểm hiện nay (3/2012) lao động ở nước ta đã tăng nhanh về số lượng

và nâng cao về trình độ tay nghề, đáp ứng từng bước nhu cầu các doanh nghiệptrong nước Mặc dù vậy, trên thị trường thế giới, đặc biệt là những thị trườngkhó tính khi tuyển dụng lao động Việt Nam họ vẫn đánh giá lao động Việt Namcòn thiếu tác phong công nghiệp Bởi vậy việc tăng cường công tác giáo dục ýthức nghề nghiệp cho người lao động là một việc làm hết sức cần thiết, đặc biệt

là ý thức chấp hành pháp luật và luật lao động nói riêng

Việc chủ doanh nghiệp đặc biệt là chủ doanh nghiệp người nước ngoàikhông thực hiện đúng hợp đồng lao động cho người lao động diễn ra, người laođộng bị xâm hại lợi ích cũng rất nhiều Tranh chấp lao động làm ảnh hưởng xấu

đến khả năng cũng như lợi ích của lao động Nguyên nhân chính là do lao độngchưa được trang bị kiến thức cần thiết về Luật lao động.

Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh được thành lập (9/11/2000) trên cơ sởcủa Trung tâm dạy nghề Hà Tĩnh Mặc dù trường mới thành lập nhưng trường

đã và đang đóng vai trò quan trọng, là trung tâm đào tạo nhân lực, cung cấp laođộng có tay cho các doanh nghiệp trong nước và xuất khẩu lao động ra nướcngoài Quy mô và chất lượng đào tạo ngày càng được nâng cao

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều tồn tại cần được khắc phục như ýthức pháp luật nói chung và ý thức chấp hành luật lao động nói riêng của họcsinh chưa tốt, vẫn còn nhiều tình trạng tự ý bỏ việc, trốn ra ngoài vi phạm kỷluật lao động

Để giải quyết được những vấn đề nói trên, việc tăng cường công tác phổbiến, nâng cao ý thức chấp hành luật lao động cho người lao động nói chung vàhọc sinh trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh trong hiện tại và tương lai là một vấn

đề cấp thiết cần được quan tâm nghiên cứu Vì vậy tôi đã chọn vấn đề “Giáo dục

ý thức chấp hành luật lao động cho học sinh Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnhtrong giai đoạn hiện nay”, làm đền tài luận văn cao học Thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề giáo dục ý thức pháp luật cho học sinh, sinh viên và người laođộng luôn được quan tâm, thời gian qua đã có các công trình nghiên cứu đượccông bố như:

- Nguyễn Đức Chiến (chủ biên), (2009), “Pháp luật học”, NXB Đại học

Sư phạm, trong đó tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận về Nhà nước, phápluật và các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam

- Tác giả Nguyễn Đình Đặng Lục (2008), “Giáo dục pháp luật trong nhàtrường”, NXB Giáo dục Trong tác phẩm này tác giả tập trung làm rõ những tác

động của pháp luật, Qua bài viết này tác giả khái quát tình hình vi phạm phápluật của thanh, thiếu niên và phân tích nguyên nhân của nó.

“Nâng cao ý thức pháp luật cho thanh niên, thiếu niên”, tạp chí nhà nước

và Pháp luật, 6/2010 của tác giả Nguyên Nhung Qua bài viết này tác giả kháiquát tình hình vi phạm pháp luật của thanh, thiếu niên và phân tích nguyên nhâncủa nó

Tập bài giảng trong các Trường Trung học chuyên nghiệp và dạy nghề của BộGiáo dục và Đào Tạo Qua tập bài giảng này đã khái quát được mục đích, nhiệm vụ,vai trò và chức năng của pháp luật và luật lao động đối với người học nghề

Bộ luật Lao động của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1994,sửa đổi bổ sung các năm 2002, 2006, 2007, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội Bộ luật

đã nêu rõ toàn bộ nội dung của luật Lao động Từ đó người đọc có thể rút rađược vị trí vai trò, ý nghĩa của luật Lao động đối với cuộc sống

“Những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho thanhniên, thiếu niên Nghệ An” năm (2009) của tác giả Đoàn Minh Duệ Qua bài viết,tác giả đã đánh giá và phân tích nguyên nhân đồng thời đã đưa ra những giảipháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục truyền thống cho thanh, thiếu niên

“Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công cuộcđổi mới” Bài viết đã đánh giá và phân tích về vấn đề lý luận và thực tiễn vềgiáo dục pháp luật trong công cuộc đổi mới

“Vai trò của pháp luật đối với việc hình thành và phát triển ý thức đạođức ở nước ta hiện nay, (2006) của tác giả Lê Thị Tuyết Ba, tạp chí triết học, số

10 Tác giả đã làm nổi bật được vai trò của pháp luật đối với việc hình thành vàphát triển ý thức đạo đức ở nước ta hiện nay

Đảng Cộng sản Việt Nam, “Về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảngtrong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật” nâng cao ý thức chấp hành phápluật của cán bộ, nhân dân

Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1992), đã được sửađổi bổ sung năm 2011, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, (2005).

Các công trình trên đã đi sâu nghiên cứu về pháp luật cũng như giáo dục ýthức pháp luật như: Khái niệm, nguồn gốc, chức năng, phân loại những giảipháp nâng cao ý thức pháp luật ở Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã khẳng định: Bản chấtcủa Nhà nước ta là Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân và vì nhân dân

Vì vậy, việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao ý thức phápluật cho nhân dân, thực hiện mục tiêu “Sống và làm việc theo hiến pháp và phápluật” là nhiệm vụ trọng tâm

- Tháng 11/2009, Chính phủ đã phê duyệt đề án “Nâng cao chất lượngcông tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường” Đề án được triển khaitrong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2012 ở các cấp học từ mầm non đến Đạihọc, nhằm trang bị những kiến thức hết sức cơ bản về pháp luật cho học sinh,sinh viên thông qua các trò chơi, môn giáo dục công dân môn pháp luật đạicương

Tất cả những công trình đã cung cấp tư liệu quý báu về pháp luật, ý thứcpháp luật và thực tế công tác giáo dục pháp luật ở một số tỉnh Song chưa cócông trình nào nghiên cứu một cách hệ thống vần đề giáo dục ý thức chấp hànhluật lao động cho đối tượng học sinh, sinh viên ở các Trường Trung câp nghềtrên địa bàn Hà Tĩnh nói chung và Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh nói riêng Vìvậy, bản thân tôi đã chọn làm công trình nghiên cứu để góp phần công sức nhỏ

bé của mình làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đó

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

- Nâng cao ý thức chấp hành Luật lao động cho học sinh Trường trungcấp nghề Hà Tĩnh nhằm đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện trên cơ sở sử dụng phương pháp luận duy vật củachủ nghĩa Mác-Lênin, ngoài ra còn sử dụng một số phương pháp sau:

+ Phương pháp phân tích tổng hợp;

+ Phương pháp điều tra xã hội học;

+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

Tập trung nghiên cứu quá trình giáo dục ý thức chấp hành Luật lao độngcho học sinh, Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh

6 Ý nghĩa của đề tài

Đề tài đóng góp một phần vào việc giáo dục ý thức chấp hành Luật laođộng cho học sinh ở Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh nói riêng và các trườngTrung cấp nghề trên địa bàn nói chung

7 Giả thuyết khoa học

Giáo dục ý thức chấp hành luật lao động cho học sinh trường Trung cấpnghề Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay, đề ra cơ sở lý luận và thực tiễn của việcnâng cao hiệu quả giáo dục ý thức chấp hành luật lao động cho học sinh trườngTrung cấp nghề Đồng thời nêu ra một số định hướng và giải pháp nhằm nângcao hiệu quả giáo dục ý thức chấp hành luật lao động cho học sinh Trường trungcấp nghề Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phần tài liệu tham khảo, đề tài đượckết cấu gồm 2 chương

Chương 1 Cở sở lý luận và thực tiễn của việc nâng cao hiệu quả giáo dục

ý thức chấp hành Luật lao động cho học sinh các Trường Trung cấp nghề

Chương 2 Một số định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo

dục ý thức chấp hành Luật lao động cho học sinh Trường Trung cấp nghề HàTĩnh trong giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA GIÁO DỤC Ý THỨC CHẤP HÀNH LUẬT LAO ĐỘNG CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TRUNG

CẤP NGHỀ

1.1 Nội dung cơ bản của Luật lao động và vai trò của việc chấp hành Luật lao động đối với học sinh các trường Trung cấp nghề

1.1.1 Nội dung cơ bản của Luật lao động

1.1.1.1 Khái niệm Luật lao động

Trong xã hội đã phân chia giai cấp đều tồn tại những quan hệ lao độngkhác nhau do tính chất của quan hệ sản xuất quyết định và được nhiều ngànhluật khác nhau điều chỉnh trong đó Luật lao động là một ngành luật điều chỉnhtrực tiếp Luật lao động điều chỉnh mối quan hệ xã hội về sử dụng lao động vàcác quan hệ phát sinh trong quá trình sử dụng lao động Từ những phân tích trên

ta có thể khái quát khái niệm về luật lao động: luật lao động là một ngành luậtbao gồm tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phátsinh giữa người lao động và người sử dụng lao động và một số quan hệ xã hộikhác có phát sinh từ quan hệ lao động đó

1.1.1.2 Đối tượng điều chỉnh của Luật lao động

Đối tượng điều chỉnh của Luật lao động là mối quan hệ xã hội phát sinhgiữa người lao động bán sức lao động của mình với người sử dụng lao động là

cá nhân hoặc tổ chức mua sức lao động của người lao động và các quan hệ khácphát sinh từ quan hệ lao động Đối tượng điều chỉnh của luật lao động bao gồmhai nhóm quan hệ xã hội:

Thứ nhất, quan hệ lao động Trong quá trình lao động, con người khôngchỉ quan hệ với thiên nhiên mà còn có quan hệ với nhau Quan hệ giữa conngười với con người trong lao động nhằm tạo ra những giá trị vật chất, tinh thần

phục vụ chính bản thân và xã hội gọi là quan hệ lao động Quan hệ lao động này

là biểu hiện một mặt của quan hệ sản xuất và chịu sự chi phối của quan hệ sởhữu Bởi vậy, trong các chế độ xã hội khác nhau, tuỳ thuộc vào đặc điểm, tínhchất của các quan hệ sở hữu thống trị mà có những phương thức tổ chức laođộng phù hợp, và ở đâu có tổ chức lao động, có hợp tác và phân công lao độngthì ở đó tồn tại quan hệ lao động Trong số các quan hệ lao động tồn tại trongđời sống xã hội, Luật lao động chủ yếu điều chỉnh quan hệ lao động giữa ngườilao động với người sử dụng lao động được xác lập trên cơ sở hợp đồng lao động

Điều 1 của Luật lao động nước ta quy định: “Bộ luật lao động điều chỉnhquan hệ lao động giữa người lao động làm công ăn lương với người sử dụng laođộng và các quan hệ lao động liên quan trực tiếp với quan hệ lao động” [5; 8].Đây là loại quan hệ lao động tiêu biểu và cũng là hình thức sử dụng lao độngchủ yếu, phổ biến trong nền kinh tế thị trường

Thứ hai, các quan hệ liên quan đến quan hệ lao động Ngoài quan hệ laođộng, luật lao động còn điều chỉnh một số quan hệ xã hội khác có liên quan chặtchẽ với quan hệ lao động Những quan hệ đó bao gồm: quan hệ về việc làm,quan hệ về học nghề, quan hệ về bồi thường thiệt hại, quan hệ về bảo hiểm xãhội, quan hệ giữa người sử dụng lao động với tổ chức Công đoàn, đại diện củatập thể người lao động, quan hệ về giải quyết các tranh chấp lao động và cáccuộc đình công, quan hệ về quản lý lao động

1.1.1.3 Phương pháp điều chỉnh của luật lao động

Phương pháp điều chỉnh của pháp luật là cách thức tác động của pháp luậtlên các quan hệ xã hội để đạt được mục đích đề ra Nội dung của phương phápđiều chỉnh của pháp luật được quy định bởi đặc điểm nội dung, tính chất củaquan hệ xã hội và bởi vai trò của chủ thể điều chỉnh Xuất phát từ tính chất củacác quan hệ xã hội do mình điều chỉnh, luật lao động sử dụng nhiều phương

pháp tác động khác nhau tuỳ thuộc vào từng quan hệ cụ thể Tuy nhiên chúng ta

có thể chia ra hai phương pháp điều chỉnh cơ bản sau:

Phương pháp thoả thuận

Khi người lao động mang hàng hoá đặc biệt của mình là sức lao động ratrao đổi, mua bán trên thị trường thì họ cũng phải tuân thủ những quy tắc của thịtrường trong đó quy tặc thuận mua vừa bán là quy tắc quan trọng nhất Ngườibán sức lao động và người mua sức lao động tự do thương lượng để thống nhấthàng loạt những nội dung như tiền lương, điều kiện làm việc, bảo hiểm trên

cơ sở bình đẳng, tự nguyện, cùng có lợi để xác lập quan hệ lao động Xuất phát

từ bản chất tự do thoả thuận của quá trình hình thành quan hệ lao động, khi điềuchỉnh luật lao động sử dụng phương pháp thoả thuận là chủ yếu Trong thực tếcác chủ thể tham gia vào quan hệ lao động - người lao động và người sử dụnglao động không bình đẳng về địa vị, không độc lập với nhau về tổ chức Chính

vì vậy, để điều hoà mối quan hệ này, nhà nước bằng pháp luật đã đặt ra nhữngquy định nhằm bảo vệ người lao động, nâng cao vị trí của người lao động để họbình đẳng với người sử dụng lao động Bởi vậy, phương pháp thoả thuận trongluật lao động yêu cầu các chủ thể tham gia quan hệ lao động một mặt đượcquyền tự do thương lượng, tự nguyện thoả thuận, các chủ thể thực hiện tự địnhđoạt của mình trong khuôn khổ pháp luật Mặt khác những quan hệ lao động đóphải được thiết lập trên cơ sở đảm bảo yếu tố pháp lý

Phương pháp mệnh lệnh

Trong luật lao động phương pháp mệnh lệnh được sử dụng điều chỉnh cáclĩnh vực tổ chức, quản lý và điều hành lao động Đứng ở gốc độ quản lý nhànước, phương pháp này thể hiện quyền quy của nhà nước đối với người sử dụnglao động Buộc người sử dụng lao động phải thực hiện những quy định để đảmbảo quyền lợi của người lao động Đứng ở gốc độ người sử dụng lao động,phương pháp này thường được dùng để xác định nghĩa vụ của người lao động

đối với người sử dụng lao động Trong quan hệ lao động, người sử dụng laođộng trong phạm vi quyền hạn của mình có quyền đặt ra các quy định như: nộiquy, quy chế, những quy định về tổ chức, sắp xếp lao động buộc người laođộng phải chấp hành.

Phương pháp thông qua các hoạt động Công đoàn điều chỉnh các quan

hệ phát sinh trong quan hệ lao động và các quan hệ phát sinh liên quan đến quan hệ lao động

Phương pháp thông qua các hoạt động Công đoàn điều chỉnh các quan hệphát sinh trong quan hệ lao động và các quan hệ phát sinh liên quan đến quan hệlao động là phương pháp điều chỉnh rất đặc thù chỉ có Luật lao động

Phương pháp này được sử dụng để giải quyết những vấn đề phát sinhtrong quá trình lao động có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp phápcủa người lao động

Các chủ thể tham gia trong quan hệ lao động do có địa vị kinh tế khácnhau do quan hệ sở hữu quyết định Người nắm tư liệu sản xuất phải bán sức laođộng kiếm sống phải thực hiện mọi yêu cầu của ông chủ Để đảm bảo tính côngbằng trong mối quan hệ đó, tổ chức Công đoàn được lập ra với tư cách là đạidiện tập thể người lao động có chức năng đại diện tập thể người lao động trongquan hệ với người sử dụng lao động, nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao đôngjkhi các quyền, lợi ích hợp pháp của họ có nguy cơ bị xâm phạm Điều nàykhẳng định rằng, sự hiện diện của tổ chức Công đoàn là chính đáng, không thểthiếu được

1.1.1.4 Các nguyên tắc cơ bản của luật lao động

Nguyên tắc bảo vệ người lao động

Khi tham gia lao động, xét trong quan hệ sở hữu đối với tư liệu sản xuấtngười lao động có địa vị thấp hơn người sử dụng lao động nên họ là nhữngngười yếu thế hơn, thường bị xâm hại lợi ích hơn Vì thế, để đảm bảo tính công

bằng trong xã hội chủ nghĩa luật lao động Việt Nam đã được xây dựng theonguyên tắc bảo vệ người lao động Hơn nữa phương châm bảo vệ người laođộng xuất phát từ quan điểm coi mục tiêu và động lực chính của sự phát triểnnhằm “Chăm lo bảo vệ lợi ích của các tầng lớp nhân dân, bảo đảm công bằng xãhội” [15; 117] được đề ra tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng.

Nội dung của nguyên tắc bảo vệ người lao động rất rộng, đòi hỏi phápluật phải thể hiện quan điểm bảo vệ họ với tư cách bảo vệ con người - chủ thểcủa quan hệ lao động Vì vậy, nó không chỉ bao hàm mục đích bảo vệ sức laođộng, bảo vệ quyền lợi và lợi ích chính đáng của người lao động, mà phải bảo vệ

họ trên mọi phương diện như: việc làm, nghề nghiệp, thu nhập, tính mạng, sứckhoẻ, nhân phẩm, danh dự, cuộc sống của bản thân và gia đình họ, thời giờ nghỉngơi, nhu cầu nâng cao trình độ, liên kết, phát triển trong môi trường lao động

có quyền tự do kinh doanh theo quy định của pháp luật” [19; 36]

Theo luật lao động, người lao động có quyền tự do lựa chọn việc làm,được hưởng các quyền lợi trong lao động, thì người sử dụng lao động có quyềntuyển chọn lao động, quyền tăng hoặc giảm lao động phù hợp nhu cầu sản xuất,kinh doanh, quyền ban hành nội quy và các quy chế lao động, có quyền khen

thưởng, kỷ luật, chấm dứt hợp đồng lao động theo đúng những quy định củapháp luật Nếu tài sản của người sử dụng lao động bị người lao động làm thiệthại thì họ có quyền yêu cầu được bồi thường Người sử dụng lao động cũng cóquyền phối hợp với tổ chức Công đoàn trong quá trình sử dụng lao động để quản

lý lao động dân chủ và hiệu quả; có quyền thương lượng và ký kết thoả ước laođộng tập thể trong đơn vị cho phù hợp với tình hình sản xuất, kinh doanh và khảnăng kinh tế, tài chính của đơn vị mình

Nguyên tắc kết hợp hài hoà giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội

Người lao động và người sử dụng lao động - những chủ thể chịu sự điềuchỉnh của luật lao động là thành viên trong xã hội, tham gia quan hệ lao động đểđảm bảo cuộc sống cho bản thân và gia đình mình, nên các chế độ lao độngkhông chỉ liên quan đến người lao động mà còn liên quan đến toàn bộ đời sống

xã hội, do đó trong quá trình điều chỉnh các quan hệ lao động, luật lao động phảikết hợp hài hoà giữa chính sách kinh tế và chính sách xã hội Bên cạnh mục tiêukinh tế như lợi nhuận, tiền lương, sự tăng trưởng trong sản xuất, kinh doanh, luậtlao động phải giải quyết các vấn đề xã hội như: việc làm, công bằng, dân chủ,tương trợ cộng đồng ngay trong quá trình lao động, ngay tại các doanh nghiệp.Nếu pháp luật lao động tách rời hoặc coi nhẹ chính sách xã hội thì sẽ không hạnchế được những tiêu cực của cơ chế thị trường; ngược lại, nếu coi trọng các vấn

đề xã hội hoá quá mức so với điều kiện kinh tế thì sẽ không có tính khả thi

1.1.1.5 Một số chế định cơ bản của luật lao động

Việc làm và học nghề

Việc làm và tạo việc làm là một trong những mục tiêu chính của chiếnlược phát triển kinh tế - xã hội nước ta trong những năm qua Theo điều 13 bộluật lao động: “Việc làm được hiểu là mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thunhập, không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm” [5; 3]

Trách nhiệm giải quyết việc làm, bảo đảm việc làm cho mọi người có khảnăng lao động đều có cơ hội có việc làm là của nhà nước, của các doanh nghiệp

và toàn xã hội Các cơ quan nhà nước, các tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhândân và tổ chức xã hội trong việc đảm bảo việc làm cho người lao động Ngoài

ra, nhà nước còn quy định trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việcđào tạo, bồi dưỡng, bổ túc nghề cho người lao động

Mỗi công dân có sức lao động đều có quyền sử dụng sức lao động đó đểlàm việc có ích cho xã hội, tạo thu nhập cho bản thân và gia đình

Ngoài quyền được tự do lựa chọn nghề và nơi học nghề phù hợp với nhucầu việc làm của mình Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện theo quyđịnh của pháp luật được mở cơ sở dạy nghề để dạy nghề cho người học nghề.Trong đó hợp đồng học nghề là cơ sở pháp lý làm phát sinh quan hệ pháp luật vềhọc nghề Hợp đồng học nghề thể hiện các cam kết giữa cơ sở dạy nghề vàngười học nghề hoặc giữa cơ sở dạy nghề và tổ chức, cá nhân có nhu cầu đàotạo nghề

Hợp đồng lao động

Điều 26 luật lao động quy định: “Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữangười lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, điều kiện laođộng, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động” [15; 20]

Hợp đồng lao động có hai loại là hợp đồng lao động bằng văn bản và hợpđồng lao động bằng lời nói

Về thời hạn của hợp đồng lao động do các bên lựa chọn một trong các loạihợp đồng với thời hạn sau đây: Hợp đồng lao động không xác định thời hạn; hợpđồng lao động xác định thời hạn; hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo mộtcông việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng

Về nội dung của hợp đồng thì hợp đồng lao động phải có những nội dungchủ yếu sau: công việc phải làm, địa điểm làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ

nghỉ ngơi, tiền lương, điều kiện về an toàn lao động, vệ sinh lao động và bảohiểm xã hội, thời hạn hợp đồng.

Trước khi hợp đồng lao động chính thức được thiết lập, người sử dụng laođộng và người lao động có thể thương lượng, thoả thuận việc làm thử và thờigian thử việc Thời gian thử việc tuỳ thuộc vào tính chất của công việc để cácbên thoả thuận

Trong quá trình thực hiện hợp đồng các bên cũng có thể thoả thuận đểthay đổi nội dung hợp đồng lao động đã giao kết hoặc các bên có thể tạm hoãnhợp đồng hay áp dụng các trường hợp chấm dứt hợp đồng theo quy định củapháp luật

Tiền lương

Tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động phải trả cho người laođộng khi người lao động hoàn thành công việc theo thoả thuận hoặc theo quyđịnh của pháp luật Theo điều 55 luật lao động nước ta quy định: “Tiền lươngcủa người lao động do hai bên thoả thuận trong hợp đồng lao động và được trảtheo năng suất lao động, chất lượng và hiệu quả công việc Mức lương củangười lao động không được thấp hơn mức lương tối thiểu do nhà nước quyđịnh” [5; 36]

Pháp luật quy định hệ thống thang lương, bảng lương, tiền lương tối thiểu,chế độ phụ cấp, chế độ tiền thưởng, các hình thức trả lương, các trường hợpđược tạm ứng lương để làm cơ sở, căn cứ cho các bên khi tham gia vào quan

hệ tiền lương

Pháp luật lao động quy định, người sử dụng lao động có quyền lựa chọncác hình thức trả lương theo thời gian, theo khoán, theo sản phẩm nhưng phảiduy trì hình thức trả lương trong một thời gian nhất định và phải thông báo chongười lao động biết

Ngoài ra, pháp luật cũng quy định các trường hợp trả lương khác như: trảlương khi người lao động làm thêm giờ, người lao động làm đêm, người laođộng làm ra sản phẩm không bảo đảm chất lượng, khi người lao động ngừngviệc, nghỉ chế độ, người lao động đi học, người lao động bị tạm giữ, tạm giam,

Thời gian làm việc, nghỉ ngơi

Thời gian làm việc là khoảng thời gian do pháp luật quy định theo đóngười lao động phải có mặt tại địa điểm làm việc và thực hiện những nhiệm vụđược giao phù hợp với nội quy, điều lệ và hợp đồng lao động

Pháp luật quy định thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ trongmột ngày hoặc 48 giờ trong một tuần Người sử dụng lao động có quyền quyđịnh thời giờ làm việc theo ngày hoặc theo tuần nhưng phải thông báo trước chongười lao động biết Bên cạnh đó, người lao động và người sử dụng lao động cóthể thoả thuận để làm thêm giờ, làm đêm theo quy định của pháp luật

Thời giờ nghỉ ngơi là thời gian người lao động không phải thực hiệnnhững nghĩa vụ lao động và có quyền tự do sử dụng quỹ thời gian đó Trong mộtngày làm việc, người sử dụng lao động bố trí cho người lao động thời gian nghỉngơi hợp lý Pháp luật quy định thời gian nghỉ giữa ca, nghỉ hàng tuần, nghỉhàng năm, nghỉ về việc riêng, nghỉ không hưởng lương, nghỉ lễ, nghỉ tết, nghỉchế độ, và thơi gian nghỉ đối với người làm công việc có tính chất đặc biệt

Kỷ luật lao động và trách nhiệm vật chất

Kỷ luật lao động là việc tuân theo thời gian, công nghệ và điều hành sảnxuất, kinh doanh thể hiện trong nội quy lao động Kỷ luật lao động là tổng hợpcác quy phạm pháp luật lao động quy định trách nhiệm của các bên trong quan

hệ lao động cũng như các hình thức xử lý đối với người không chấp hành hoặcchấp hành không đầy đủ những quy định đó Kỷ luật lao động được thể hiệntrong nội quy lao động Việc ban hành nội quy lao động, xử lý vi phạm kỷ luậtlao động trong doanh nghiệp là thuộc chứng năng, trách nhiệm điều hành sản

xuất kinh doanh của người sử dụng lao động nhằm đảm bảo cho doanh nghiệpvận hành bình thường và có hiệu quả và không trái với những quy định của phápluật.

Trách nhiệm vật chất là hậu quả vật chất bất lợi mà người lao động phảichịu, tức là phải bồi thường thiệt hại về tài sản do vi phạm kỷ luật lao động hoặc

do sơ suất khi lao động gây ra

Việc xác định mức độ bồi thường thiệt hại theo trách nhiệm vật chất dongười lao động làm hư hỏng, làm mất dụng cụ, thiết bị và các tài sản khác phảicăn cứ vào nguyên nhân, lỗi và phải tuân theo nguyên tắc mức bồi thường khôngvượt quá mức thiệt hại thực tế mà người lao động đã gây ra

1.1.2 Vai trò của luật lao động đối với học sinh các trường Trung cấp nghề - những người lao động trong tương lai.

Đứng ở góc độ học sinh trung cấp nghề - những người lao động trongtương lai, xét vai trò của việc chấp hành luật Lao động chúng ta thấy chúng cótác động đến một số yếu tố như sau:

1.1.2.1 Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: pháp luật không phải là

để trừng trị con người, mà là công cụ bảo vệ, thực hiện lợi ích của con người.Tiếp nối tư tưởng đó, luật lao động được nhà nước ta xây dựng và ban hành trên

cơ sở đảm bảo nguyên tắc bảo vệ lợi ích của người lao động - chủ thể yếu hơntrong mối quan hệ lao động với người sử dụng lao động Vì thế khi người laođộng tìm hiểu rõ và chấp hành tốt những quy định của luật lao động thì mọi lợiích và quyền lợi của mình phát sinh gắn liền với quá trình lao động được đảmbảo bằng sức mạnh vật chất của Nhà nước

Thông qua luật lao động người lao động biết được trong mối quan hệ laođộng đã được thiết lập với người sử dụng lao động mình phải hoàn thành nhữngnghĩa vụ gì, hoàn thành chúng như thế nào, trong điều kiện ra sao và mình có

quyền hạn, lợi ích gì khi thực hiện tốt những nghĩa vụ đó Ví dụ, khi thươngthảo ký kết hợp đồng làm việc, thông qua luật lao động, người lao động xác địnhđược số giờ làm việc trong ngày, trong tuần, tiền lương mình được hưởng tốithiểu là bao nhiêu, khi tăng ca, thêm giờ thì tiền công được tính như thế nào,mình được chủ sử dụng lao động đảm bảo điều kiện an toàn lao động ra sao Đồng thời khi tranh chấp lao động xảy ra, người lao động biết cách giải quyết nómột cách thấu đáo, đúng với những quy định của pháp luật.

1.1.2.2 Góp phần hình thành tác phong công nghiệp

Tác phong công nghiệp là một vẻ đẹp của thời đại công nghiệp là mộttrong những tiêu chuẩn hàng đầu để xác định giá trị của người lao động Tácphong công nghiệp của người lao động thể hiện rõ qua những tính cách sau đây:tính khẩn trương, năng động; tính kế hoạch và hợp lý; tính tiết kiệm và hiệu quả;tính trách nhiệm, kỷ luật và tôn trọng luật pháp; tính thân thiện với mọi ngườidựa trên quan hệ hợp tác và phân công; đánh giá con người chủ yếu dựa trên kếtquả công việc

Tác phong công nghiệp là lề lối làm việc tuân thủ những quy tắc do thờiđại công nghiệp đề ra Người có tác phong công nghiệp là người luôn khẩntrương nhanh nhẹn, biết tuân thủ những nguyên tắc đã được đặt ra trong quátrình lao động, tác phong, ngôn phong lịch sự, hiện đại

Trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, việc xây dựngtác phong công nghiệp cho người lao động có ý nghĩa quan trọng quyết địnhhiệu quả của quá trình lao động tạo ra của cải vật chất cho xã hội Trên phươngdiện cá nhân thì tác phong công nghiệp là tiêu chuẩn đầu tiên mà nhà tuyển dụnglấy làm căn cứ để đánh giá năng lực của người lao động

Tác phong công nghiệp của người lao động được hình thành từ nhiều conđường khác nhau như con đường giáo dục nghề nghiệp, tích luỹ trong thực tiễnlao động, học được từ đồng nghiệp và mọi người xung quanh trong đó việc tôn

trọng và thực thi luật pháp đặc biệt là luật lao động cũng góp phần hình thànhtác phong công nghiệp cho người lao động Chính những điều khoản quy định

về giờ giấc làm việc, nghỉ ngơi; quy định về việc tuân thủ những nội quy, quytrình làm việc, điều kiện đảm bảo an toàn giúp cho người lao động hình thànhnhững thói quen về thời gian, thói quen tuân thủ nội quy cơ quan, thói quen vềthời gian, thói quen tuân thủ những quy trình trong lao động, ý thức trách nhiệm,quan tâm đến hiệu quả công việc đó là nhân tố hình thành tác phong côngnghiệp

1.1.2.3 Nâng cao ý thức trách nhiệm cho người lao động

Ý thức trách nhiệm là nhân tố quan trọng tác động trực tiếp đến thành quảsau cùng của quá trình lao động Người có ý thức trách nhiệm là người luôn coitrọng kết quả cuối cùng trong công việc của mình Họ tìm tòi những giải pháptốt nhất và phấn đấu thực hiện nội dung công việc sao cho đạt kết quả cao nhấtđồng thời họ cũng quan tâm đến vấn đề bảo vệ cơ sở vật chất, công cụ lao động,đảm bảo thời gian và tuân thủ kỷ luật lao động

Khi người lao động được trang bị tốt những kiến thức về luật lao động vàbản thân cũng nhận thức được trách nhiệm phải tuân thủ những quy phạm phápluật đó thì dần dần họ sẽ có lòng tin, sự gắn bó với công việc của mình đảmnhận, Chính những hạn chế tài trong luật lao động cũng đã ràng buộc tráchnhiệm của người lao động với công việc của họ và để thực hiện tốt mối quan hệlao động đã thiết lập với người sử dụng lao động, người lao động phải luôn đềcao ý thức trách nhiệm của mình

1.1.2.4 Là mực thước để người lao động điều chỉnh các quan hệ của mình trong quá trình lao động

Luật lao động được nhà nước ban hành để điều chỉnh những mối quan hệlao động và những quan hệ phát sinh có liên quan đến quan hệ lao động

Những điều khoản của luật là cơ sở pháp lý để người lao động điều chỉnhmối quan hệ của mình với các chủ thể khác trong quá trình tham gia lao độngsản xuất tạo ra của cải vật chất cho xã hội.

Trong quá trình lao động, người lao động luôn đối mặt với rất nhiều mốiquan hệ xã hội phức tạp trong đó mối quan hệ với người sử dụng lao động làquan trọng nhất Để lành mạnh hoá những mối quan hệ này người lao động cầnhiểu biết và tuân thủ những quy định của luật lao động Khi tranh chấp lao độngxảy ra liên quan đến lợi ích của các bên tham gia vào quan hệ lao động, các bên

có liên quan cần phải dựa vào những điều khoản của luật lao động để giải quyếttrên cơ sở hài hoà những lợi ích đó

1.2 Thực trạng chấp hành pháp luật lao động của học sinh Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh.

1.2.1 Khái quát về Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh

Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh là một đơn vị sự nghiệp được thành lậptheo Qưyết định số 2640/QĐ-UBND ngày 09/11/2006 trên cơ sở nâng cấp tưTrung tâm dạy nghề Hà Tĩnh với nhiệm vụ trung tâm là đào tạo nguồn nhân lựccho các huyện trung tâm tỉnh và cả tỉnh Hà Tĩnh

Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh năm ngay trên tuyến đường Quốc lộ 1A.Trường được xây dựng cơ sở vật chất khang trang và được trang bị trang thiết bịdạy nghề hiện đại, với diện tích khuôn viên hơn 33.000m2, nhà trường có thểđảm bảo hoạt động học tập, sinh hoạt văn nghệ, thể thao và vui chơi giải trí đápứng nhu cầu học tập, nghiên cứu rèn luyện cho tất cả các học viên của trường

Mặc dù gặp không ít khó khăn, trở ngại về nhiều mặt nhưng được sự chỉđạo thường xuyên kịp thời của cơ quan chủ quản, được sự quan tâm giúp đỡ củacấp uỷ Đảng chính quyền, đoàn thể của địa phương, nhà trường đã vượt qua mọithử thách, từng bước vươn lên khẳng định mình

Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, nhà trường có nhiều chủ trương, biệnpháp đúng đắn phù hợp thể hiện sự năng động sáng tạo, dám nghĩ, dám làm,dám chịu trách nhiệm luôn ghi sâu và quyết tâm thực hiện lời dạy của Chủ tịch

Hồ Chí Minh “Dù khó khăn đến đâu cũng phải ra sức thi đua dạy tốt học tốt”.Song song với nhiệm vụ đào tạo, công tác giải quyết việc làm hàng năm cho họcviên tốt nghiệp ra trường cũng được nhà trường quan tâm đúng mức góp phầnthực hiện chính sách xoá đói giảm nghèo tăng thu nhập và thúc đẩy kinh tế địaphương phát triển

Bên cạnh việc không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo,hoàn thành vượt mức chỉ tiêu tuyển sinh các mặt công tác khác cũng được quantâm chú trọng và đạt nhiều kết quả tốt Nhà trường luôn giữ vững an ninh trật tự,không để cháy nổ xảy ra, không để tệ nạn mà tuý xâm nhập học đường Năm

2010 – 2011 tập thể cán bộ giáo viên nhà trường được công nhận là tập thể laođộng tiên tiến Trường đã vinh dự được đón tiếp đồng chí Nguyễn Sinh HùngChủ tịch Quốc hội về thăm và tiếp xúc cử trị tại trường vào ngày 03/05/2012

Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh có đội ngũ cán bộ giáo viên, có trình độ

và chuyên môn nghiệp vụ khá cao Trình độ thạc sỹ tính đến 2012 có 5 đồng chí.Còn lại là trình độ Đại học và Cao đẳng Nhìn chung đội ngũ cán bộ giáo viêncủa trường đã được đánh giá là có uy tín trước học sinh và trong nhân dân.Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh hàng năm tuyển sinh đều đạt kết quả cao sốlượng học sinh đăng ký vào trường ngày một đông Đặc biệt trường còn đào tạothêm hệ lái xe cơ giới đường bộ cho toàn tỉnh với diện tích khuôn viên khu haitại xã Thạch Ngọc - huyện Thạch Hà - tỉnh Hà Tĩnh với diện tích khuôn viên86.000m2 Với một trung tâm giới thiệu việc làm và xuất khẩu lao động Hàngnăm trường đã tuyển rất nhiều lao động đi làm việc ở các nước trên thế giới rất

có uy tín và đã giới thiệu cho nhiều học sinh sau khi ra trường tìm được việc làm

ở các doanh nghiệp trong tỉnh và ngoài tỉnh

Hàng năm trường đã tổ chức các hội thảo và các hội chợ việc làm đểnhằm tuyên truyền và thu hút học sinh đến học với cơ sở vật chất khang trang,trang thiết bị hiện đại Đặc biệt vừa qua trường đã vinh dự được đón nhận gói tàitrợ của tổ chức ODA nên học sinh của trường ngoài giờ học lý thuyết ra cònđựoc học thực hành một cách đầy đủ Bởi thế đa phần các em sau khi ra trườngđều được trang bị tay nghề cao và ý thức chấp hành nội quy, quy chế cũng nhưluật lao động rất cao.

Tuy nhiên bên cạnh mặt tích cực hiện tại trường cũng đang gặp không ítkhó khăn thử thách Trong thời buổi nền kinh tế thị trường, các trường đào tạonghề mọc lên rất nhiều cho nên mức độ cạnh tranh cũng không kém phần gaygắt Trình độ các em học sinh khi vào trường cũng rất hạn chế đủ mọi thànhphần đã tốt nghiệp trung học Phổ thông, trình độ trung học cơ sở… cho nên ýthức chấp hành pháp luật, đặc biệt là luật lao động cũng như nội quy quy chếcủa trường là rất kém, tình trạng bỏ học giữa chừng đánh nhau… vẫn còn tồntại cho nên việc giáo dục ý thức chấp hành luật lao động cho các em TrườngTrung cấp nghề Hà Tĩnh là một vấn đề rất quan trọng

Với tổng số cán bộ giáo viên của trường hơn 100 người ở mọi phòng,khoa, trung tâm đảm bảo cho việc quản lý cũng như giảng dạy các em đủ mọiđiều kiện và trình độ để đáp ứng cho nhu cầu nguồn nhân lực lao động của tỉnhhay của cả nước và xuất khẩu lao động ra nước ngoài

Đặc biệt Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh rất được các ban ngành và SởLao động Thương binh và Xã hội rất quan tâm, đặc biệt là lãnh đạo tỉnh xemTrường Trung cấp nghề Hà Tĩnh là trường trọng điểm đào tạo nguồn nhân lựccủa tỉnh trong hiện tại và trong tương lai

Cơ cấu tổ chức và đội ngũ viên chức nhà trường.

Bảng 1.1 Sơ đồ bộ máy tổ chức Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh

(Nguồn: Lưu trữ tại phòng tổ chức hành chính, Trường trung cấp nghề

Hà Tĩnh tháng 3 năm 2012)

- Ban giám hiệu: 01 hiệu trưởng và 01 phó hiệu trưởng

- Phòng kế toán tài vụ: 1 phó trưởng phòng và 5 cán bộ

- Phòng Đào tạo: 1 trưởng phòng, 2 phó trưởng phòng và 6 cán bộ

- Phòng tổ chức hành chính: 1 phó trưởng phòng và 5 cán bộ

Bộ máy tổ chức

Hội đồng trường

Tổchứccôngđoàn

ĐoànTNCSHCM

Phòng dịch

vụ việc làm

Khoa công nghệ

ô tô

Khoa

bổ túc văn hoá

Khoa máy công trình

Khoa xây dựng

- Phòng dịch vụ việc làm: 1 phó trưởng phòng và 8 cán bộ

Số cán bộ giáo viên còn lại nằm ở các khoa và trung tâm

Quy mô đào tạo và ngành nghề đào tạo nhà trường thường xuyên mở cáclớp trung cấp nghề, sơ cấp nghề, các lớp đào tạo ngắn hạn, ngoài ra từ 2009 đếnnay trường đã liên kết với các trường Cao đẳng, Đại học trong và ngoài tỉnhthực hiện chương liên thông từ Trung cấp nghề lên Cao đẳng nghề đáp ứng nhucầu nâng cao trình độ cho người lao động địa phương

Bảng 1.2 Các ngành đào tạo

3 Điện công nghiệp - điện dân dụng 3 Điện công nghiệp

5 May và thiết kế thời trang 5 Công nghệ ô tô

đủ sức khoẻ, không trong thời gian bị truy tố trách nhiệm hình sự

Đào tạo nghề trình độ sơ cấp Đối với chương trình đào tạo sơ cấp nghềnhà trường chủ yếu tuyển sinh theo chỉ tiêu của Sở Lao động – Thương binh và

Xã hội Hà Tĩnh nhằm thực hiện đề án Dạy nghề cho lao động nông thôn củaChính phủ Đối tượng tuyển sinh là những lao động nông thôn trong độ tuổi laođộng, có trình độ học vấn và sức khoẻ phù hợp với nghề cần học Trong đó ưutiên dạy nghề cho các đối tượng là người thuộc diện được hưởng chính sách ưuđãi người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ có thu nhập tối đa bằng 150%thu nhập của hộ nghèo, người dân tộc thiểu số, người tàn tật, người bị thu hồiđất canh tác, cán bộ chuyên trách Đảng, đoàn thể chính trị - xã hội

Các nhu cầu tìm hiểu sự việc, những ham muốn về sinh lý, về giới tínhcộng với tính tò mò muốn biết hết mọi việc, muốn trở thành người lớn, bắtchước người lớn Vì thế, nếu không được giáo dục, không được dạy bảo các em

sẽ hiểu biết về cuộc sống nói chung và các hiểu biết về pháp luật nói riêng và dễnảy sinh các tâm lý lệch lạc dẫn đến hành vi phạm tội Về nhận thức, đa sốngười học đang trong giai đoạn bắt đầu hình thành nhân cách, tâm lý và sinh lýchưa ổn định, suy nghĩ chưa chín chắn, tích cách hay thay đổi Dưới góc độ xãhội, đây là lứa tuổi bắt đầu hình thành nhân cách, tâm lý và sinh lý chưa ổn định,suy nghĩ chưa chín chắn, tính cách hay thay đổi Dưới góc độ xã hội, đây là lứatuổi bắt đầu được phép tham gia một số quan hệ xã hội nhất định, được coi lànăng lực hành vi trong một vài quan hệ xã hội, đồng thời cũng bắt đầu phải chịu

sự điều chỉnh của pháp luật, phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình Ở lứatuổi này các em rất dễ sa ngã, dễ bị rủ rê, lôi kéo vào các hành vi phạm tội dođặc tính hiếu động, tò mò của tuổi trẻ Những cũng dễ uốn nắn, dễ tiếp thu cácđiều hay, điều tốt khi được định hướng, được giáo dục Đa số các em chưa nhậnthức đầy đủ được tính chất của hành vi của bản thân Những hiểu biết về phápluật và ý thức pháp luật của các em phụ thuộc rất lớn vào vốn hiểu biết pháp luật

và ý thức tự giác chấp hành pháp luật của bố mẹ và những người thân trong giađình cũng như dư luận xã hội Các em chưa có đủ khả năng về tư duy nhận thức

để có những tư tưởng, quan niệm, quan điểm về các hiện tượng pháp luật trongđời sống, cũng như kỹ năng vận dụng pháp luật vào cuộc sống Nhưng để trởthành những người lao động thực thụ trong tương lai, các em cần phải đượctrang bị những kiến thức về pháp luật đặc biệt là luật lao động.

Những đặc điểm đó có tác động, ảnh hưởng rất lớn đến quá trình nhậnthức và hành động của học sinh, nếu không có sự định hướng, tác động giáo dụctheo các mục tiêu, chuẩn mực xã hội thì rất dễ bị lôi kéo, quyến rũ vào các việclàm, các hành vi xấu Vì thế, giáo dục ý thức chấp hành luật cho học sinh ngay

từ giai đoạn này sẽ có tác động lớn trong việc định hướng, phát triển hình thành

tư cách công dân, góp phần điều chỉnh hành vi, nâng cao nhận thức, xây dựngnhân cách, xây dựng tính hướng thiện, đảm bảo tính liên tục trong nhận thức,hình thành trong các em hành vi, thói quen tự giác xử sự đúng pháp luật, và có ýthức tuân thủ pháp luật

1.2.2 Ý thức chấp hành luật lao động của học sinh Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh và những vấn đề đặt ra trong giai đoạn hiện nay

1.2.2.1 Vấn đề chấp hành pháp luật

Công cuộc đổi mới nền kinh tế ở nước ta hiện nay Đang đặt ra yêu cầu

mở rộng hơn nữa quan hệ kinh tế, văn hoá, xã hội ở các nước láng giềng, cácnước trong khu vực và các nước trên thế giới Bên cạnh những mặt tích cực của

nó, như thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, văn hoá, xã hội theo nguyêntắc các bên cùng có lợi, còn có mặt tiêu cực là không chỉ làm gia tăng về sốlượng tội phạm mà tính chất mực độ của hành vi phạm tội cũng ngày càngnghiêm trọng hơn, đặc biệt một số loại tội phạm có tính chất xuyên quốc gia, tộiphạm công nghệ cao cũng xuất hiện và phát triển Đây cũng là một trong nhữngyếu tố sẽ có tác động mạnh đến tình hình vi phạm pháp luật của người chưathành niên Vì vậy, dự báo trong thời gian tới, số lượng các vụ vi phạm pháp luật

và số người vi phạm vẫn tiếp tục gia tăng; tính chất của hành vi vi phạm ngàycàng nghiêm trọng và diễn biến phức tạp; các tội phạm hoạt động theo băng

nhóm, có tổ chức, có cơ cấu chặt chẽ ở độ tuổi này vẫn tiếp tục gia tăng Hành vi

vi phạm pháp luật, đặc biệt là các hành vi phạm tội vẫn chủ yếu tập trung vàocác nhóm tội như: xâm phạm tính mạng sức khoẻ, nhân phẩm, danh dự của conngười; xâm phạm an toàn công cộng và trật tự công cộng; các tội phạm về matuý Trong tương lai gần, người chưa thành niên có thể tham gia vào các đườngdậy tội phạm xuyên quốc gia như tội phạm ma tuý, tội phạm công nghệ cao, tộimua bán phụ nữ với tính chất và hậu quả đặc biệt nghiêm trọng

Hiện nay trong cả nước, tình hình vi phạm pháp luật về lao động nói riêng

có chiều hướng gia tăng diễn biến phức tạp Những vụ tranh chấp lao động giữangười lao động và người sử dụng lao động tăng nhanh Theo thống kê của Tổngliên đoàn Lao động Việt Nam cho thấy, tính từ năm 1995 đến nay, cả nước đãxảy ra 3.402 cuộc ngừng việc tập thể, đình công tự phát của người lao động.Trong đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 73,16%, các doanhnghiệp dân doanh chiếm 24,08%, khu vực chiếm ít nhất là các doanh nghiệp nhànước chỉ chiếm 2,76% Riêng năm 2010, cả nước có 424 cuộc đình công Phânloại các cuộc đình công theo loại hình doanh nghiệp, doanh nghiệp có vốn đầu

tư nước ngoài chiếm 79,95% (339/424 cuộc); doanh nghiệp dân doanh 84/424cuộc, chiếm 19,81% và doanh nghiệp nhà nước chỉ có 1 cuộc, chiếm 0,24%(nguồn theo báo cáo của Tổng liên đoàn lao động Việt Nam) Xét về nguyênnhân sâu xa thì vẫn là vấn đề tiền lương, đời sống vật chất, tinh thần và điềukiện làm việc của người lao động là nguyên nhân nổi lên hàng đầu Bên cạnh đóviệc ít được trang bị những quy định cụ thể trong luật Lao động của người sửdụng lao động và của người lao động, đồng thời ý thức chấp hành luật lao độngcủa các chủ thể tham gia mối quan hệ lao động còn kém cũng là những nguyênnhân cốt lõi của vấn đề đình công

Theo thống kê, trung bình mỗi năm thanh tra Bộ lao động – Thương binh

và xã hội phát hiện hơn 25.000 sai phạm về lao động ở doanh nghiệp trong cả

nước Ngoài những hành vi phạm về thời gian thử việc, mức lương, các hìnhthức vi phạm còn bao gồm: Doanh nghiệp không ký hợp đồng lao động hoặchợp đồng với những điều khoản không rõ ràng về quyền lợi trách nhiệm cácbên; không tham gia đóng bảo hiểm xã hội; không tính lương khi người lao độnglàm thêm giờ hay đi làm vào các ngày nghỉ, lễ, tết; phương tiện bảo hộ lao động

bị sơ sài, không đảm bảo điều kiện làm việc an toàn cho người lao động Nguyên nhân thứ nhất về phía doanh nghiệp, một số doanh nghiệp do khônghiểu biết chưa được quan tâm đúng mức đến các quan hệ lao động dẫn đếnnhững tranh chấp Số khác, dù nắm vững luật nhưng vẫn cố tình vi phạm cácquy định trên nhằm giảm các chi phí cho công đoạn sản xuất, kinh doanh.Nguyên nhân thứ hai thuộc về phía người lao động, do nhiều lao động chưa cókiến thức pháp luật cần thiết để tự bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình,hoặc còn nể nang trong việc ký kết, từ đó vô tình đã tiếp tay cho chủ doanhnghiệp vi phạm luật Nguyên nhân thứ ba, tổ chức công đoàn ở một số nơi chưalàm hết chức năng đại diện quyền lợi cho người lao động Công tác thanh - kiểmtra ở một số địa phương cũng chưa thực hiện thường xuyên

Nguyên nhân phát sinh tội phạm là do ý thức chấp hành pháp luật của một

bộ phận quần chúng nhân dân chưa cao Thanh, thiếu niên không được sự quantâm giáo dục đúng mức của gia đình, không chăm lo học tập, có lối sống buônthả, đua đòi theo bạn bè tụ tập thành băng nhóm để hoạt động phạm pháp, thiếunhững hiểu biết về phát luật

1.2.2.2 Ý thức chấp hành luật lao động của học sinh Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh

Trong đời sống xã hội, pháp luật giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, làphương tiện không thể thiếu để đảm bảo cho sự tồn tại, phát triển của xã hội.Ngoài chức năng là một công cụ quản lý Nhà nước hữu hiệu, pháp luật còn làthước đo hành vi xã hội của con người và là công cụ để chúng ta kiểm nghiệm

nhận thức, điều chỉnh xã hội Một trong những đặc trưng của pháp luật là tínhliên hệ mật thiết với các quy phạm xã hội khác, đặc biệt là các quy tắc đạo đức,tập quán và các quy phạm của tổ chức xã hội Các tư tưởng và quy tắc đạo đứctiến bộ luôn là cơ sở cho pháp luật.

Việc giáo dục mà đặc biệt là giáo dục ý thức trách nhiệm đối với bản thân,gia đình, xã hội hay ý thức chấp hành pháp luật là điều vô cùng quan trọng,mang tính chất sống còn tác động đến sự tồn tại và phát triển của xã hội; là nộidung quan trọng trong nhiệm vụ thực hiện giáo dục toàn diện cho học sinh Việcgiáo dục, hình thành ý thức chấp hành pháp luật trong học sinh là một việc làm

vô cùng khó khăn, nó đòi hỏi chúng ta phải có sự đầu tư, chuẩn bị thật kỹ càng

và thật nghiêm túc ngay từ ban đầu

Ý thức chấp hành pháp luật của học sinh học nghề chính là một giá trị đạođức thể hiện qua ý thức chấp hành nội quy, kỷ luật trong nhà trường và đượchình thành trong suốt quá trình nhận thức để từ đó có những nhận thức đúng đắn

về pháp luật, tôn trọng và tự giác xử sự theo yêu cầu của pháp luật

Đối với học sinh trung cấp nghề, ý thức chấp hành pháp luật nói chung và

ý thức chấp hành luật lao động nói riêng được hình thành thông qua một quátrình rèn luyện gồm nhiều khâu, nhiều mắt xích có liên quan mật thiết với nhau

Từ khâu tìm hiểu pháp luật thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau mà đặcbiệt là thông qua việc học tập môn Pháp luật trong chương trình đào tạo trungcấp nghề đến khâu rèn luyện tư duy sống và làm theo pháp luật được hình thành

từ việc tham gia các hoạt động do nhà trường tổ chức có liên quan đến pháp luật

Thấy được vấn đề đó, Ban Giám hiệu nhà trường đã quan tâm chỉ đạothực hiện nghiêm túc chương trình môn Pháp luật, cũng như tạo điều kiện để cácđoàn thể thực hiện chương trình giáo dục pháp luật cho học sinh Nhờ đó quátrình hình thành ý thức chấp hành pháp luật nói chung và ý thức chấp hành luậtlao động nói riêng cho học sinh có bước tiến triển tích cực Hơn 90% học sinh

của trường sau khi tốt nghiệp đã được các cơ quan ban ngành tiếp nhận vào làmviệc và đánh giá cao về trình độ chuyên môn tay nghề và ý thức chấp hành tốtnội quy cơ quan, tuân thủ những quy định về an toàn lao động và không vi phạmpháp luật của nhà nước Tuy nhiên qua việc nghiên cứu thực tế công tác giáodục ý thức chấp hành pháp luật lao động cho học sinh, chúng ta có thể nhận thấycòn tồn tại một số vấn đề sau:

Ở học sinh, sự hiểu biết luật lao động vẫn còn mang tính đại khái, chung chung, thiếu chính xác.

Hiểu biết pháp luật là nền móng cơ bản để xây dựng tình cảm pháp luật.Trên cơ sở kiến thức pháp luật được trang bị một cách chính xác, cụ thể sẽ hìnhthành mở rộng và làm sâu sắc tri thức pháp luật, giúp người học am hiểu hơn vềpháp luật và biết cách đánh giá một cách đúng đắn các hành vi pháp lý Tri thứcpháp luật góp phần định hướng cho lòng tin đúng đắn vào các giá trị của phápluật, tạo cơ sở hình thành hành vi hợp pháp ở mỗi cá nhân

Những tri thức pháp luật được trang bị trên ghế nhà trường sẽ giúp họcsinh điều khiển, kiềm chế hành vi của mình trên cơ sở các chuẩn mực pháp lý,tri thức pháp luật đã nhận thức được Để có thể thực thi theo những quy định củapháp luật, chúng ta cần phải hiểu luật một cách chính xác, cụ thể rõ ràng

Thế nhưng ở học sinh, sự hiểu biết pháp luật nói chung và hiểu biết về luật laođộng nói riêng vẫn còn mang tính đại khái, chung chung, thiếu chính xác

Về những hiểu biết của học sinh về luật lao động, đa số học sinh đều nắmnhững quy định cốt lõi của luật Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học sinh vẫnchưa nắm được những nội dung cơ bản của luật lao động Khi được hỏi “Luậtlao động điều chỉnh mối quan hệ nào?” chỉ có 236 trong 600 học sinh được hỏitrả lời đúng là quan hệ lao động chiếm 39% Trong khi đó có tới 364 học sinhchiếm tỉ lệ là 61% trả lời sai Cũng liên quan đến những nội dung cơ bản củaluật lao động, khi được hỏi “Hành động không tuân thủ nội quy cơ quan có được

xem là vi phạm luật lao động không?” chỉ có 420 học sinh trả lời là có, chiếm70%, chỉ còn lại đến 180 học sinh trả lời là không, chiếm 30% trong số 600 học

sinh được hỏi, (Nguồn: tác giả điều tra thực tế tại Trường Trung cấp nghề)

Nhìn chung học sinh chưa thực sự quan tâm đến những quy định của phápluật đặc biệt là luật lao động Trình độ hiểu biết pháp luật của các em còn hạnchế, hiểu biết pháp luật một cách tản mạn, chấp vá thiếu tính hệ thống

Chưa nhận thức rõ ý nghĩa của những tri thức pháp luật đối với bản thân

và tính nguy hiểm khi thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Nhà nước dùng pháp luật làm phương tiện để điều chỉnh các quan hệ xãhội nhằm tổ chức, điều hoà, chi phối các hành vi của con người tha gia các quan

hệ xã hội Đồng thời pháp luật cũng là công cụ để bảo vệ quyền và lợi ích hợppháp của mỗi công dân Quyền và nghĩa vụ của công dân được quy định rõ tronghiến pháp và các bộ luật Vì thế để có thể thực hiện và bảo vệ các quyền và lợiích hợp pháp của mình khỏi sự xâm phạm của người khác, kể cả từ phái Nhànước và các cá nhân có thẩm quyền trong bộ máy Nhà nước mọi người phải biếtluật và hiểu luật Thế nhưng vấn đề tìm hiểu pháp luật không được học sinhquan tâm đúng mức Riêng trong lĩnh vực lao động, trong 600 học sinh đượchỏi, có 80 học sinh cho rằng người lao động không cần học luật lao động chiếm13,0%, (Nguồn: Tác giả điều tra thực tế tại Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh).Đây là quan niệm hết sức sai lầm, chứng tỏ những học sinh này chưa thấy hết ýnghĩa của luật lao động đối với việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngườilao động Đồng thời cũng thể hiện rõ ý thức tự học, tự tìm hiểu luật và ý thứcsống và làm theo pháp luật của bộ phận học sinh này còn kém

Theo thống kê của bộ phận phụ trách công tác giải quyết việc làm cho họcsinh sau khi tốt nghiệp ra trường – phòng giới thiệu việc làm và xuất khẩu laođộng của trường, từ tháng 9 năm 2010 đến tháng 12 năm 2011 đã có 21 trườnghợp học sinh sau khi đã ký hợp đồng làm việc đã tự ý bỏ việc Điều này cho thấy

ý thức chấp hành luật lao động của các em hãy còn yếu đồng thời các em chưanhận thức hết những khó khăn mình gặp phải khi huỷ hợp đồng lao động sai quyđịnh như vậy.

Bảng 1.3 Tổng hợp việc làm học sinh các lớp Trung cấp nghề

Khoá 5,6 Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh

NGHIỆP

SỐ LƯỢNG

Giáo viên giảng dạy môn pháp luật còn thiếu

Giáo viên giảng dạy môn Pháp luật của trường còn thiếu Hiện tại trườngchưa có, trường phải hợp đồng thỉnh giảng với giáo viên bên ngoài Không cógiáo viên cơ hữu phụ trách môn pháp luật, nhà trường thiếu đi nguồn nhân lựcđầu tàu, thiếu người thực sự nắm luật, hiểu luật để thực hiện các hoạt động tuyêntruyền phổ biến pháp luật nói chung đến học sinh

Chương trình môn pháp luật ở các Trường trung cấp nghề còn tồn tại một số hạn chế

Ngày 18 tháng 02 năm 2008, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã raQuyết định số: 04/2008/QĐ-BLĐTBXH ban hành chương trình môn học Phápluật dùng cho các trường trung cấp nghề, trường cao đẳng nghề để giảng dạykhoá học trình độ trung cấp nghề, trình độ cao đẳng nghề Chương trình nhằmgiúp học sinh trung cấp nghề có hệ thống tri thức phổ thông, cơ bản về Nhànước và pháp luật, những quy định của pháp luật thực định liên quan đến hoạt

động quản lý nhà nước, gắn với đời sống sinh hoạt hằng ngày của công dân, gópphần nâng cao kiến thức pháp luật đã học trong chương trình giáo dục công dân

ở phổ thông; củng cố lòng tin vào pháp luật; biết lựa chọn hành vi ứng xử phùhợp với chuẩn mực pháp luật và rèn luyện thói quen tuân thủ pháp luật trongcuộc sống thực hiện mục tiêu đào tạo, hoàn thiện nhân cách công dân Theo đó,môn Pháp luật áp dụng cho các lớp trung cấp nghề được giảng dạy trong 15 tiết

Bảng 4 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian chương trình môn pháp luật

Bảng 1.4 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian chương trình môn pháp luật.

Chương trình 1 (15 giờ dùng cho khoá học trình độ trung cấp nghề)

thuyết

Số giờ thảo luận

Kiểm tra

Tổng số giờ

1 Bài 1: Một số vấn đề chung về

2 Bài 2: Hệ thống pháp luật Việt

3 Bài 3: Một số nội dung cơ bản

(Nguồn: trích Quyết định số: 04/2008/QĐ-BLĐTBXH ngày 18 tháng 2 năm 2008 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về việc ban hành chương trình môn học Pháp luật dùng cho các trường trung cấp nghề và cao đẳng nghề)

Chương trình môn pháp luật được giảng dạy trong trường trung cấp nghềhiện nay thời lượng ít quá trong khi nội dung cần truyền tải là quá nhiều Đó là

nhận định của nhiều giáo viên trực tiếp giảng dạy môn pháp luật ở các trườngtrung cấp nghề của chính học sinh - những người trực tiếp học tập chương trìnhmôn học Khi được hỏi “theo em chương trình môn học pháp luật hiện nay nhưthế nào?”, trong học sinh trong số 600 học sinh được hỏi, chỉ có 100 học sinhchiếm 16,7 đã trả lời là “vừa sức người học” trong khi đến 450 học sinh chiếm75% trả lời là “quá nhiều nội dung” và chỉ có 50 học sinh chiếm 83% trả lời là

“quá ít nội dung” (Nguồn: Tác giả điều tra thực tế tại Trường Trung cấp nghề

Hà Tĩnh)

Ý thức tôn trọng, thực thi và bảo vệ pháp luật còn kém

Tôn trọng pháp luật là sự hiểu biết về pháp luật và coi và tự giác chấphành những quy định của pháp luật ở mọi nơi, mọi lúc, mọi chỗ; là sự tin tưởngcủa bản thân vào pháp luật Tôn trọng pháp luật được thể hiện qua hành vinghiêm chỉnh thực hiện các quy định của pháp luật Biết đồng tình, ủng hộ, bảo

vệ những việc làm đúng pháp luật và biết phê phán, lên án những việc làm tráipháp luật Tôn trọng pháp luật là tôn trọng bản thân mình trước pháp luật, là bảo

vệ được quyền và lợi ích chính đáng của bản thân Tôn trọng pháp luật là tôntrọng người khác, nếu mỗi công dân đều biết tôn trọng pháp luật thì xã hội đó sẽ

có kỹ cương, nề nếp, cuộc sống của gia đình và xã hội có trật tự, lợi ích của bảnthân và cộng đồng được đảm bảo

Tuy đã được trang bị những kiến thức về nhà nước và pháp luật nhưngvẫn còn ít những trường hợp học sinh thờ ơ trước những hành vi vi phạm phápluật của người khác, chưa thể hiện được thái độ phê phán hay lên án những hành

vi sai trái, bên vực lẽ phải Thông qua phiếu điều tra thông tin về ý thức chấphành pháp luật, khi được hỏi “bạn sẽ làm gì khi phát hiện người bạn đồngnghiệp lấy cắp dụng cụ trong xí nghiệp”, có đến 205 trên 600 học sinh chiếm33,8% được hỏi cho đó là chuyện của thiên hạ, không cần phải làm gì, 237 trên

600 học sinh chiếm 39,5% trả lời làm ngơ như không hề thấy, 160 trên 600 học

sinh chiếm 27% học sinh trả lời là báo cáo cho quản lý biết (Nguồn: Tác giảđiều tra thực tế tại Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh).

Các tổ chức đoàn thể trong nhà trường chưa phát huy hết vai trò của mình trong công tác giáo dục pháp luật cho học sinh

Các tổ chức đoàn thể trong Nhà trường chưa thực sự chú trọng đến vấn đềgiáo dục pháp luật nói chung, giáo dục pháp luật về lao động nói riêng cho họcsinh trong trường Các tổ chức đoàn thể chưa tổ chức được những hoạt độngthiết thực để hỗ trợ giáo viên giảng dạy pháp luật tuyên truyền phổ biến phápluật cho học sinh Chính những khiếm khuyết này đã ảnh hưởng tiêu cực đếnquá trình hình thành ý thức chấp hành luật lao động của học sinh

Công tác giáo dục ý thức chấp hành pháp luật nói chung và giáo dục ýthức chấp hành luật lao động cho học sinh trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh đãđạt được những thành tựu nhất định tuy nhiên vẫn tồn tại những hạn chế, yếukém cần khắc phục Ý thức chấp hành pháp luật đặc biệt là luật lao động của họcsinh còn kém, khả năng tự học, tự tìm hiểu văn bản luật có liên quan đến ngànhhọc của mình còn yếu Thiếu giáo viên chuyên trách môn pháp luật Các đoànthể nhà trường chưa quan tâm đến vấn đề giáo dục pháp luật cho các em

1.2.2.3 Đánh giá thực trạng và phân tích nguyên nhân

Thành tựu đạt được và nguyên nhân của nó

Trường Trung cấp nghề Hà Tĩnh mới được thành lập nên trong quá trìnhhoạt động đã gặp không ít khó khăn về nhân sự, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạynghề ảnh hưởng không tốt đến nhiệm vụ đào tạo, nhưng nhờ sự chỉ đạo cuả banGiám Hiệu, sự nỗ lực vượt khó của cán bộ, giáo viên nhà trường đã từng bướckhắc phục khó khăn tạo điều kiện tốt nhất để thực hiện tốt các giờ lên lớp đảmbảo chất lượng giáo dục Đối với nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến pháp luật, rènluyện ý thức chấp hành pháp luật nhất là ý thức chấp hành luật lao động cho họcsinh, nhà trường đã đạt được những thành tựu cụ thể sau:

Thứ nhất, đa phần học sinh trung cấp nghề của trường đã được trang bị vàhiểu rõ những quy định cơ bản của luật lao động, đó là hành trang quan trọnggiúp các em vững tin khi tham gia vào quá trình lao động sau khi tốt nghiệp raTrường Vốn hiểu biết về luật lao động đó sẽ giúp các em biết cách tự bảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của mình trong mối quan hệ với người sử dụng laođộng Kết quả đó có được phản ánh thành tựu của cả quá trình tìm tòi nghiêncứu của các em học sinh thông qua vai trò hướng dẫn và giảng dạy tận tình củagiáo viên bộ môn pháp luật.

Thứ hai, khi người lao động tham gia quan hệ lao động, nếu thiếu hiểubiết luật lao động thì đồng nghĩa với việc tự mình đánh mất quyền lợi của mình

Ý thức được vấn đề đó một bộ phận học sinh đã dần thấy được trách nhiệm tựhọc, tự nghiên cứu pháp luật và rèn luyện ý thức chấp hành pháp luật nói chung

và ý thức chấp hành luật lao động nói riêng

Thứ ba, Sau khi ra trường các em tham gia vào quá trình lao động cụ thểcác em là những người công nhân lao động làm việc trong các doanh nghiệp và

đã được trang bị kiến thức về pháp luật lao động, và sẽ tự điều chỉnh hành vi củamình cho phù hợp với vị trí vai trò làm việc của bản thân tránh gây tình trạng viphạm pháp luật lao động thiệt hại đến lợi ích bản thân, gia đình và xã hội

Thứ tư, khi người học nắm vững được kiến thức về luật lao động sẽ có tácđộng rất lớn đến tình hình trật tự trị an xã hội Nếu học sinh sau khi ra trườngnắm vững được pháp luật lao động sẽ góp phần xây dựng một xã hội văn minh,tức là không có tình trạng người tham gia lao động bỏ việc khi chưa hết hợpđồng lao động, hoặc trốn ra ngoài khi chưa hết thời hạn lao động, tình trạngtrộm cắp tài sản trong xí nghiệp, đánh nhau trong lúc làm việc hay tuân thủ tối

đa thời gian lao động một cách nghiêm túc … những tình trạng đó sẽ không xảy

ra Như vậy sẽ góp phần hình thành tác phong lao động văn minh trong môi