Giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện hoằng hoá (thanh hoá) trong giai đoạn hiện nay thực trạng và giải pháp

Nguyễn Ngọc Phú, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội - 2006; Các giá trị đạo đức truyền thống ở nớc ta và sự chuyển biến của nó sang hiện đại của Đỗ Huy, Vấn đề bảo vệ giá trị đạo đức truyền t

Lời cảm ơn!

Trong quá trình làm khoá luận, ngoài sự nổ lực của bản thân, tôi đã nhận

đợc sự quan tâm, giúp đỡ tận tình của thầy giáo Phan Văn Bình, sự quan tâm của các thầy cô giáo, Ban chủ nhiệm khoa Giáo dục Chính trị trờng Đại học Vinh; sự kích lệ, động viên chia sẻ của gia đình, bạn bè và những ngời thân.

Với tình cảm chân thành, cho phép tôi gửi lời cảm ơn tới Ban chủ nhiệm khoa, Hội đồng khoa học khoa Giáo dục Chính trị, cùng tất cả thầy cô giáo trong khoa, bạn bè và ngời thân, đặc biệt là thầy giáo - Thạc sỹ: Phan Văn Bình, ngời trực tiếp hớng dẫn tôi hoàn thành khoá luận này Kính chúc các thầy cô cùng mọi ngời sức khoẻ, hạnh phúc và thành đạt.

Xin chân thành cám ơn!

Tác giả

Lê Thị Xuân

Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí MinhGiáo sư

Khoa học xã hội

Nh xuà xu ất bảnPhó Giáo sưTiến sỹ Công nghiệp hóaHiện đại hóaNghị quyếtBan chấp hành Trung ơng

Đại hội đại biểu toàn quốc Quân đội nhân dân

Xã hội chủ nghĩa

MỤC LỤC

Trang

Mở ĐầU 2 NộI DUNG 7 Chơng 1: VAI TRò Và NộI DUNG cơ bản CủA GIáO DụC CáC GIá TRị

ĐạO ĐứC TRUYềN THốNG CHO THANH NIÊN trong giai đoạn HIệN NAY 7

1.1 Vai trò của việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai

đoạn hiện nay 71.1.1 Quan niệm về: Truyền thống giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống củadân tộc Việt Nam 71.1.2 Thanh niên và yêu cầu của việc giáo dục thanh niên trong giai đoạn hiện nay131.2 Nội dung cơ bản của giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên tronggiai đoạn hiện nay 191.2.1 Khái quát về các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam 191.2.2 Nội dung của giáo dục các giá tri đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai

đoạn hiện nay 26

Chơng 2: GIáO DụC CáC GIá TRị ĐạO ĐứC TRUYềN THốNG CHO THANH NIÊN HUYệN HOằNG HOá (THANH HOá) trong giai đoạn HIệN NAY - THựC TRạNG, GIảI PHáP Và MộT Số Đề XUấT 30

2.1 Khái quát một số nét về điều kiện tự nhiên, lịch sử; đặc điểm kinh tế - xã hội vàthanh niên ở Hoằng Hoá 302.1.1 Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và lịch sử 302.1.2 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của huyện Hoằng Hoá trong giai đoạn hiệnnay 322.1.3 Tình hình thanh niên và hoạt động của Đoàn TNCS HCM ở huyện Hoằng Hoátrong giai đoạn hiện nay 342.2 Thực trạng giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện HoằngHoá hiện nay 38

2.2.1 Những nội dung cơ bản của công tác giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống

cho thanh niên huyện Hoằng Hoá 38

2.2.2 Những thành tựu đã đạt đợc 39

2.2.3 Những hạn chế, yếu kém: 44

2.2.4 Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chế, yếu kém: 46

2.2.5 Bài học kinh nghiệm: 48

2.3 Những giải pháp cơ bản nhằm thực hiện tốt giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hóa) trong giai đoạn hiện nay 49

2.3.1 Mục tiêu của công tác giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hóa) trong giai đoạn hiện nay 49

2.4 Một số đề xuất: 54

KếT LUậN 57

DANH MụC TàI LIệU THAM KHảO 59

Phụ lục

Mở ĐầU

1 Lí do chọn đề tài

Nh chúng ta đã biết: ở bất kì thời đại nào, tuổi trẻ thanh niên cũng là vốn quý, làmột dạng tài nguyên quan trọng của mỗi quốc gia Bởi vì, đó là lực lợng hùng mạnh vềmọi mặt, là lứa tuổi tràn đầy hoài bão, ớc mơ, bầu nhiệt huyết, có thể “dời non lấp biển”

ở nớc ta, trong suốt chiều dài lịch sử, tầng lớp thanh niên luôn luôn tiên phong trongcông cuộc dựng nớc và giữ nớc, đã thiết lập nên biết bao kỳ tích lừng lẫy, đáng tự hào.Phẩm chất đó, đã trở thành truyền thống quý báu của nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam

Trong giai đoạn hiện nay, thanh niên Việt Nam đang đứng trớc những nhiệm vụvừa cấp bách, vừa lâu dài mà Đảng và Nhà nớc ta đặc biệt quan tâm, đó là việc phát huynguồn lực của thế hệ trẻ vì sự nghiệp đổi mới, sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH đất n ớc.Chính vì thế, việc xây dựng một đội ngũ thanh niên trẻ tuổi đủ sức, đủ tài luôn là yêucầu cấp thiết trong quá trình phát triển của đất nớc Muốn làm đợc điều đó, chúng taphải đẩy mạnh công tác giáo dục, bồi dỡng cho thế hệ trẻ động lực tinh thần và năng lựchoạt động thực tiễn

Nhìn lại hơn 20 năm đất nớc đổi mới, mở cửa hợp tác, chuyển mình vào làn sónghội nhập, giao lu với các nớc trên thế giới, chúng ta đã tiếp thu đợc nhiều thành tựu vănminh của nhân loại, góp phần tạo nên sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế nớc nhàhiện nay Đồng thời, cũng trong quá trình ấy, sự xâm nhập của lối sống, văn hóa ngoạilai đã làm cho đạo đức truyền thống có nguy cơ bị rơi vào quên lãng Trong đời sống xãhội, đã có nhiều biểu hiện coi nhẹ giá trị đạo đức truyền thống, chạy theo thị hiếu khônglành mạnh, lối sống thực dụng, cá nhân, vị kỷ… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Tất cả những điều đó đang tác động sâurộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội nớc ta hiện nay, nhất là tầng lớp trẻ thanhniên hết sức nhạy cảm Nếu không kiên trì bồi dỡng, “truyền lửa” những giá trị đạo đứctruyền thống quý báu tới lớp trẻ, để lớp trẻ xa rời cội nguồn dân tộc thì sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn Vì vậy, việc giáo dục cácgiá trị đạo đức truyền thống cho tầng lớp thanh niên trong giai đoạn hiện nay, đang làvấn đề mang tính thời sự, chính trị và là mối quan tâm không chỉ của các cấp ủy Đảng,Nhà nớc mà còn của cả cộng đồng

Hoằng Hoá (Thanh Hoá) là một huyện có tỷ lệ thanh niên tơng đối lớn Mặc dùtrong những năm qua, công tác giáo dục thanh niên của Đảng bộ huyện, huyện ĐoànHoằng Hoá đã đạt đợc một số thành tích đáng kể, tạo động lực cho sự phát triển củahuyện Tuy nhiên, bên cạnh đó, do sự tác động và ảnh hởng bởi tình hình chung nênhiện nay, công tác giáo dục thanh niên cũng đặt ra những bức xúc, đặc biệt là vấn đề

giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện nhà.

Thực tiễn đã đặt ra yêu cầu: Cần phải có sự nghiên cứu vấn đề trên một cáchnghiêm túc và đề ra những giải pháp khắc phục nhằm thực hiện tốt hơn công tác giáodục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện Hoằng Hoá trong giai đoạnhiện nay Điều này vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn vô cùng sâu sắc Làngời con sinh ra trên mảnh đất quê hơng Hoằng Hoá, với hy vọng đợc góp phần nhỏ bécủa mình vào công tác lãnh đạo, giáo dục thanh niên huyện nhà đợc tốt hơn, chúng tôi

đã mạnh dạn lựa chọn đề tài Giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh“

niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) trong giai đoạn hiện nay - Thực trạng và giải pháp” làm đề tài khoá luận tốt nghiệp đại học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Liên quan đến đề tài Giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên“

huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) trong giai đoạn hiện nay - Thực trạng và giải pháp”

có rất nhiều tài liệu, có thể chia các chuyên khảo, bài viết, công trình nghiên cứu khoahọc thành các nhóm vấn đề sau:

Nhóm nghiên cứu lý luận chung về đạo đức, đạo đức truyền thống của dân tộc

gồm có: Đạo đức mới của Vũ Khiêu, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội - 1974; Chuẩn mực đạo đức con ngời Việt Nam hiện nay của GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội - 2006; Các giá trị đạo đức truyền thống ở nớc ta và sự chuyển biến của nó sang hiện đại của Đỗ Huy, Vấn đề bảo vệ giá trị đạo đức truyền thống trong nền kinh tế thị trờng ở Việt nam của Lê Thị Tuyết Ba, Tạp chí Triết học số 1, tháng 2/1999; Giá trị đạo đức và sự biểu hiện của nó trong đời sống xã hội của Mai Xuân Hợi, Tạp chí Triết học số 3, tháng 6/2001; Một số biểu hiện của sự biến đổi đạo đức trong nền kinh

tế thị trờng ở Việt Nam hiện nay và giải pháp khắc phục của Nguyễn Đình Tờng, Tạp chí Triết học số 6 (133) tháng 6/2002, Giáo trình Đạo đức học do GS Nguyễn Ngọc

Long chủ biên, NXB CTQG Hà Nội, 2000… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

Nhóm vấn đề nghiên cứu lý luận chung về truyền thống có đề cập đến truyềnthống đạo đức của dân tộc gồm: Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, BCH TW Đảng (khoá

VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc; Vấn đề khai thác các giá trị truyền thống vì mục tiêu phát triển của GS Nguyễn Trọng Chuẩn, tạp chí triết học số 2/1998; Giá trị truyền thống - nhân lõi và sức sống bên trong của sự phát triển đất nớc, dân tộc của PGS Nguyễn Văn Huyên, Tạp chí Triết học số 4 - 1998; Về truyền thống dân tộc của GS Trần Quốc Vợng Tạp chí Cộng sản số 2 -

1998… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

Nhóm vấn đề nghiên cứu liên quan đến giáo dục đạo đức truyền thống cho thanh

niên gồm có: Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 BCH TW khoá X về tăng cờng sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH; Hồ Chí Minh “Về giáo dục thanh niên”, NXB Sự thật, Hà Nội - 1980, Giáo dục các giá trị đạo đức truyền“

thống cho thanh niên ” của Bùi Ngọc Minh, NXB Thanh Niên, Hà Nội - 2004; Những giải pháp nâng cao chất lợng giáo dục truyền thống cho thanh niên tỉnh Nghệ An của

tập thể tác giả PGS.TS Đoàn Minh Duệ, TS Đinh Thế Định, TS Nguyễn Thái Sơn, TS

Nguyễn Lơng Bằng, Vinh - 2004; Phát huy giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt nam trong tầng lớp thanh - thiếu niên ở Nghệ An hiện nay của Cao Thị Tâm, Luận văn tốt nghiệp đại học, Vinh - 2007; Vai trò của đạo đức truyền thống trong xây dựng

đạo đức mới cho thanh niên ở nớc ta hiện nay của Nguyễn Thị Hải, Luận văn tốt nghiệp

đại học, Vinh - 2009… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

Nh vậy, giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên là một vấn đềrất đợc quan tâm trong thời kỳ đất nớc đẩy mạnh quá trình CNH, HĐH, mở rộng giao l-

u, hội nhập kinh tế quốc tế Trong quá trình giáo dục các giá trị đạo đức truyền thốngcho thanh niên, vấn đề quan trọng hàng đầu là phải làm sáng tỏ vai trò của các giá trị

đạo đức truyền thống, chỉ ra đợc thực trạng giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống và

từ đó, đề ra những giải pháp giáo dục phù hợp, có hiệu quả

Thế nhng, các công trình nghiên cứu về giáo dục các giá trị đạo đức truyền thốngcho thanh niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) trớc đó và trong giai đoạn hiện nay vẫncha có Vì vậy, chúng tôi đã thực hiện đề tài này với mong muốn góp phần nhỏ bé vàocông tác lãnh đạo, giáo dục thanh niên huyện nhà

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích

Thông qua những cơ sở lý luận và thực tiễn, đề tài khẳng định tính cấp thiết củavấn đề giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện Hoằng Hoá tronggiai đoạn hiện nay Tìm hiểu thực trạng, chỉ ra những bất cập, hạn chế còn tồn tại ảnh h-ởng trực tiếp đến công tác giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niênhuyện Hoằng Hoá Đồng thời, đa ra đợc những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả củacông tác này trong những năm tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

- Luận giải những giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam

- Nghiên cứu thực trạng giáo dục các giá trị đạo đức cho thanh niên huyện HoằngHoá trong những năm gần đây và hiện nay

- Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị giúp Đảng bộ huyện, huyện Đoàn Hoằng

Hoá thực hiện tốt hơn công tác giáo dục đạo đức truyền thống cho thanh niên nói riêng

và giáo dục thanh niên nói chung trong thời gian tới

4 Đối tợng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tợng nghiên cứu

Đối tợng nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu về thanh niên huyện Hoằng Hóa

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng giáo dục các giá trị đạo đức truyền thốngthanh niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) hiện nay và đề xuất giải pháp cho công tácnày trong thời gian tới

5 Cơ sở lý luận và phơng pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịchsử; những quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I Lênin, t tởng Hồ Chí Minh về đạo

đức, thanh niên

Các t tởng chỉ đạo trong các Văn kiện của Đảng, Nhà nớc, các bài phát biểu của

các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nớc, các công trình nghiên cứu khoa học có liên quan

đến đề tài

5 2 Phơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, đã sử dụng hệ thống các phơng pháp sau:

- Phân tích, tổng hợp;

- Điều tra xã hội học;

- Khảo sát xã hội và phân tích dự báo;

6 Đóng góp của khóa luận

Góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống nói riêng

và giáo dục thanh niên nói chung ở huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) trong giai đoạn hiệnnay

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khoá luận gồm có haichơng:

Chơng 1: Vai trò và nội dung cơ bản của giáo dục các giá trị đạo đức truyền thốngcho thanh niên trong giai đoạn hiện nay;

Chơng 2: Giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện HoằngHoá (Thanh Hoá) trong giai đoạn hiện nay - Thực trạng, giải pháp và một số đề xuất

NộI DUNG

Chơng 1 VAI TRò Và NộI DUNG cơ bản CủA GIáO DụC CáC GIá TRị ĐạO ĐứC TRUYềN THốNG CHO THANH NIÊN trong giai đoạn HIệN NAY 1.1 Vai trò của việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.1.1 Quan niệm về: Truyền thống, giá trị đạo đức và giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt nam

* Quan niệm về truyền thống

Phạm trù “truyền thống” với nhiều công trình nghiên cứu, tuỳ theo góc độ nghiêncứu, các nhà đạo đức học, xã hội học… Tất cả những điều đó đang tác động sâu đã đa ra nhiều quan niệm khác nhau

Truyền thống, gốc chữ La tinh Tradio có nghĩa là một hoạt động chỉ sự gửi đi vàtruyền lại

Trong Đại từ điển Tiếng Việt, “truyền thống” đợc giải thích là: nề nếp, thói quentốt đẹp đợc lu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác [ 29, 1734]

Trong Từ điển Bách khoa Xô Viết (1993), truyền thống đợc định nghĩa: “Đó lànhững yếu tố di tồn văn hoá, xã hội truyền từ đời này qua đời khác và đợc lu truyềntrong xã hội, giai cấp và các nhóm xã hội trong một quá trình lâu dài Truyền thống đ ợcthể hiện trong chế định xã hội, chuẩn mực hành vi, các giá trị, t tởng, phong tục tậpquán và lối sống… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Truyền thống tác động đến tất cả mọi lĩnh vực đời sống xã hội” [25,339]

Trong cuốn Từ điển Trung Quốc (1989) định nghĩa: “Truyền thống là sức mạnhtập quán xã hội đợc lu truyền lại từ lịch sử Nó tồn tại ở các lĩnh vực, chế độ, t tởng, vănhoá vô hình đến hành vi xã hội của con ngời Truyền thống là biểu hiện tính kế thừa củalịch sử” [26, 242]

Trong cuốn “Đạo đức mới” GS Vũ Khiêu có viết: “Truyền thống là những thóiquen lâu đời đã đợc hình thành trong nếp sống, nếp suy nghĩ và hành động của mộtdòng tộc, một gia đình, một dòng họ, một làng xã, một tập đoàn lịch sử” [13, 536]

Nghiên cứu về “Truyền thống dân tộc và tính hiện đại của truyền thống”, GS.TSTrần Đình Sử cho rằng: “Truyền thống là mối liên hệ của lịch sử, mà một đầu là nhữnggiá trị t tởng, văn hoá đợc sáng tạo trong quá trình lịch sử của dân tộc và một đầu là sựthẩm định, xác lập và phát huy của ngời hiện đại” [24, 45]

GS Trần Quốc Vợng khi nghiên cứu “Về truyền thống dân tộc” đã đi đến kếtluận: “Truyền thống nh là một hệ thống tính cách, các thế ứng xử của một tập thể (mộtcộng đồng) đợc hình thành trong lịch sử, trong một môi trờng tự nhiên và nhân văn nhất

định, trở nên ổn định, có thể định chế hoá bằng luật hay bằng lệ và đợc trao quyền từ thế

hệ này sang thế hệ khác, để đảm bảo tính đồng nhất của một cộng đồng” [28, 28 - 29].

Tiếp cận thuật ngữ “truyền thống” dới góc độ triết học, trong luận án tiến sỹ triếthọc của mình, TS Nguyễn Lơng Bằng đã đa ra định nghĩa: “Truyền thống là một kháiniệm dùng để chỉ những hiện tợng nh tính cách, phẩm chất, t tởng, tình cảm, thói quentrong t duy, tâm lý, lối ứng xử… Tất cả những điều đó đang tác động sâu ợc hình thành trên cơ sở những điều kiện tự nhiên,đkinh tế, xã hội cũng nh hoạt động của con ngời trong quá trình lịch sử và đợc truyền từthế hệ này sang thế hệ khác trong một cộng đồng ngời nhất định” [2, 17]

Nh vậy, dù là cách tiếp cận chung hay riêng, từ góc độ này hay góc độ khác, khinói đến truyền thống, các tác giả đều nhấn mạnh tới tính cộng đồng, tính ổn định, tính

định hớng và tính lu truyền

Từ sự nghiên cứu trên, chúng tôi có thể đa ra quan niệm riêng của mình về truyềnthống nh sau: Truyền thống là một khái niệm dùng để chỉ những t tởng, tình cảm, thóiquen, phong tục, tập quán, lối sống… Tất cả những điều đó đang tác động sâu của một cộng đồng ngời, đã đợc hình thành trênnhững cơ sở tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội nhất định và đợc lu truyền từ thế hệ nàysang thế hệ khác

* Giá trị đạo đức

Có rất nhiều quan điểm về giá trị nhng nhìn chung nói đến giá trị là nói đếnnhững yếu tố có ý nghĩa đến cuộc sống con ngời và xã hội Ngời ta có thể phân chia giátrị thành: Giá trị vật chất, giá trị tinh thần, giá trị riêng, giá trị chung, giá trị xã hội… Tất cả những điều đó đang tác động sâuGiá trị có tính lịch sử khách quan, nghĩa là sự xuất hiện, tồn tại hay mất đi của một giátrị nào đó không phụ thuộc vào ý thức con ngời mà do yêu cầu của từng thời đại lịch sử,trong đó con ngời sống và hoạt động Giá trị đóng vai trò hết sức quan trọng trong cuộcsống của con ngời Nó là cái mà con ngời dựa vào đó để xác định mục đích, phơng hớngcho hành động của mình, là cái mà con ngời mong muốn theo đuổi Nói cách khác, nói

đến giá trị, tức là muốn khẳng định mặt tích cực, mặt chính diện, đến cái tốt, cái đẹp, cái

có khả năng thôi thúc con ngời hoạt động và nổ lực vơn tới Vì thế, nói đến giá trị cũng

là nói đến cái đợc mọi ngời thừa nhận, phù hợp với lợi ích của xã hội

Đạo đức với tính cách là một hình thái ý thức xã hội, có thể xem là toàn bộ nhữngquan niệm về thiện, ác, tốt, xấu, lơng tâm, trách nhiệm, hạnh phúc, công bằng… Tất cả những điều đó đang tác động sâu và vềnhững qui tắc đánh giá, điều chỉnh hành vi ứng xử giữa cá nhân với xã hội, giữa cá nhânvới cá nhân trong xã hội Trong xã hội có giai cấp, t tởng đạo đức thống trị trong xã hội

là t tởng đạo đức của giai cấp giữ vị trí thống trị về kinh tế Giai cấp giữ địa vị về kinh

tế, dựa vào bộ máy nhà nớc để tuyên truyền giáo dục và thể chế hoá t tởng đạo đức củamình thành những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức, biến nó trở thành thớc đo đánh giá,

điều chỉnh hành vi của cá nhân trong xã hội

Xuất phát từ những quan niệm trên, chúng ta có thể hiểu giá trị đạo đức là cái đợccon ngời lựa chọn và đánh giá, xem nó nh là việc làm có ý nghĩa tích cực đối với đờisống xã hội, đợc lơng tâm đồng tình và d luận biểu dơng.

Lợi ích xã hội là tiêu chuẩn khách quan của các giá trị đạo đức Do đó, chỉ khinào những nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức điều chỉnh hành vi phù hợp với lợi ích xãhội, đợc d luận ủng hộ thì mới có giá trị Nh vậy, giá trị đạo đức đợc xác định bởi mức

độ phù hợp của chúng đối với yêu cầu của tiến bộ xã hội Song, lợi ích xã hội và yêu cầucủa tiến bộ xã hội lại có tính lịch sử, nghĩa là: Mỗi giai đoạn phát triển xã hội lại cónhững yêu cầu về lợi ích và sự tiến bộ của nó Chính vì vậy, giá trị đạo đức cũng có tínhlịch sử

Giá trị đạo đức đợc thể hiện thông qua việc thực hiện các chức năng của đạo đứctrong những giai đoạn nhất định Tuy nhiên, ở giai đoạn nào của sự phát triển xã hội thì

đạo đức cũng có những chức năng cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Chức năng điều chỉnh hành vi Sự điều chỉnh hành vi đợc thực hiện

bằng hai hình thức chủ yếu Một là: Thông qua d luận xã hội, ca ngợi, khuyến khích cáithiện, cái tốt, lên án, phê phán cái xấu, cái ác Trong trờng hợp này, giá trị đạo đức phụthuộc vào sức mạnh và tính đúng đắn của d luận Mỗi khi d luận xã hội đợc củng cố vàphát triển, đợc mọi ngời đồng tình ủng hộ, nó sẽ trở thành sức mạnh to lớn trong việc

điều chỉnh đạo đức Do đó, nếu d luận xã hội mỗi khi đợc hớng dẫn bởi những họcthuyết đạo đức tiên tiến, sẽ góp phần điều chỉnh hành vi đạo đức, làm cho nó phù hợpvới sự tiến bộ xã hội, tạo nên giá trị đạo đức đích thực Hai là: Bản thân chủ thể đạo đức

tự giác điều chỉnh hành vi của mình theo những chuẩn mực đạo đức xã hội Cách thức

điều chỉnh này phụ thuộc vào việc giáo dục giác ngộ của chủ thể đạo đức Khi thực hiệnhành vi ứng xử, chủ thể đạo đức dựa vào các chuẩn mực đợc hình thành trong bản thân

họ Nếu các chuẩn mực đó phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, nó sẽ trở thành cơ sởkhách quan làm cho hành vi đạo đức của cá nhân phù hợp với lợi ích xã hội, đợc d luậnxã hội đồng tình ủng hộ Ngợc lại, mỗi khi chuẩn mực cá nhân sai lệch với chuẩn mựcxã hội sẽ dẫn đến những hành vi đạo đức không phù hợp với lợi ích xã hội và sẽ bị dluận xã hội lên án, phê phán

Thứ hai: Chức năng giáo dục Chức năng giáo dục đợc thực hiện thông qua sự

giáo dục của xã hội và sự tự giáo dục của mỗi cá nhân Giáo dục đạo đức là quá trìnhtuyên truyền những t tởng, những chuẩn mực đạo đức xã hội, biến nó thành thớc đo

đánh giá, điều chỉnh hành vi của mỗi cá nhân nhằm đạt tới một sự phù hợp giữa hành vicá nhân với lợi ích xã hội Trong quá trình sinh sống, mỗi cá nhân không chỉ mu cầu lợiích vật chất, lợi ích tinh thần mà còn mu cầu về sự tiến bộ của bản thân và đều muốn đ-

ợc d luận xã hội ca ngợi, biểu dơng Do đó, những t tởng và chuẩn mực đạo đức xã hộitrở thành mục tiêu, thành những định hớng cho hoạt động của mỗi cá nhân Trong trờnghợp này, giá trị đạo đức đợc hình thành, phát triển ra sao ở mỗi cá nhân luôn phụ thuộcvào tính đúng đắn, khoa học của những t tởng và chuẩn mực đạo đức đợc tuyên truyềngiáo dục trong xã hội Tự giáo dục đạo đức của cá nhân, trớc hết, thông qua sự tự phánxét của lơng tâm về hành vi của mình để củng cố các chuẩn mực đạo đức cá nhân, để

đạt tới hành vi ứng xử phù hợp với các chuẩn mực đạo đức đó Mặt khác, dựa vào d luậnxã hội, họ tự điều chỉnh hành vi và điều chỉnh ngay cả những chuẩn mực đạo đức cánhân khi thấy nó sai lệch với chuẩn mực xã hội Giá trị đạo đức trong trờng hợp này, đợcxác định phụ thuộc vào sự nhạy cảm, sự cầu thị của chủ thể trong việc tu dỡng, rènluyện đạo đức cho phù hợp với t tởng, chuẩn mực đạo đức của xã hội

Thứ ba: Chức năng nhận thức Những t tởng đạo đức và chuẩn mực đạo đức xã

hội có trở thành các quan hệ đạo đức trong đời sống xã hội hay không, điều đó khôngchỉ phụ thuộc vào tính đúng đắn của t tởng đạo đức, của các chuẩn mực đạo đức, vàoviệc tuyên truyền giáo dục trong xã hội mà còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng tiếp nhận

và chuyển hoá nó trong hoạt động nhận thức và trong hành vi của mỗi chủ thể đạo đức.Thông qua sự lựa chọn, đánh giá của các chủ thể đạo đức về những t tởng, chuẩn mực

đạo đức, trong bản thân họ hình thành niềm tin, lý tởng đạo đức và các nguyên tắcchuẩn mực đạo đức trong quan hệ ứng xử của chính họ Tuy nhiên, sự tự nhận thức củamỗi chủ thể là khác nhau dựa trên trình độ khác nhau, tình cảm, t tởng đạo đức khácnhau

Nh vậy, có thể nói, giá trị đạo đức đợc hình thành ở mỗi cá nhân luôn phụ thuộcvào cách mỗi cá nhân ấy đợc giáo dục và tiếp nhận những t tởng và chuẩn mực đạo đứcxã hội

* Giá trị đạo đức truyền thống

Cũng nh các hình thái ý thái ý thức xã hội khác, đạo đức xã hội trong sự phát triểncủa mình không thể không kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống Đó cũng chính là sựkhẳng định tính độc lập tơng đối của ý thức xã hội nói chung, ý thức đạo đức nói riêngtrong sự vận động của mình so với tồn tại xã hội Có thể nói, đạo đức là một hệ thốngcác giá trị Sự hình thành, phát triển, hoàn thiện của hệ thống các giá trị đạo đức khôngtách rời sự phát triển, hoàn thiện của ý thức đạo đức

Giá trị đạo đức truyền thống là một bộ phận trong hệ thống các giá trị của dân tộcViệt Nam Trong suốt quá trình lịch sử, các giá trị đạo đức đã có vai trò quan trọngtrong việc điều chỉnh hành vi con ngời

Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc ta đợc hình thành, phát triển qua hàng

ngàn năm lịch sử dựng nớc và giữ nớc, thể hiện bản sắc độc đáo của dân tộc Việt Nam,trở thành động lực to lớn trong quá trình xây dựng và phát triển đất nớc Bên cạnh đó,

đạo đức truyền thống Việt Nam còn là kết quả của quá trình tiếp thu sáng tạo và có chọnlọc các giá trị t tởng văn hoá của nhân loại, đặc biệt là của Chủ nghĩa Mác - Lênin

Để xác định các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam, từ trớc đếnnay đã có rất nhiều quan điểm khác nhau, từ các Văn kiện Đại hội Đảng, các tác phẩmcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh, cho đến các công trình nghiên cứu khoa học của rất nhiềucác tác giả khác… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5, BCH TW Đảng Khoá VIII về xây dựng và phát triển nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, khẳng định: “Bản sắc dân tộc gồm

những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam đợc vun

đắp qua lịch sử hàng ngàn năm đấu tranh dựng nớc và giữ nớc Đó là lòng yêu nớc nồngnàn, ý chí tự cờng dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng, gắn kết cá nhân - gia

đình - làng xã - tổ quốc, lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý, đức tính cần

cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống”[5, 56]

GS Nguyễn Hồng Phong cho rằng: “tính cách các dân tộc gần nh là tất cả các nộidung của giá trị đạo đức truyền thống, bao gồm: tính tập thể - cộng đồng, trọng đạo đức,cần kiệm, giản dị, thực tiễn, tinh thần yêu nớc, bất khuất và lòng yêu chuộng hoà bình,nhân đạo, lạc quan” [22, 453 - 454]

GS Vũ Khiêu khẳng định rằng: truyền thống đạo đức của dân tộc ta bao gồm:

“lòng yêu nớc, truyền thống đoàn kết, lao động cần cù, sáng tạo, tinh thần nhân đạo,lòng yêu thơng và quý trọng con ngời, trong đó, yêu nớc là bậc thang cao nhất trong hệthống giá trị đạo đức của dân tộc” [13, 74 - 86]

Trong tác phẩm: “Giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam” GS Trần Văn Giàucho rằng: “Giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam gồm: Yêu nớc, cần cù,anh hùng, sáng tạo, lạc quan, thơng ngời, vì nghĩa” [10, 94]

Nh vậy, từ quan điểm của các nhà khoa học cũng nh của Đảng ta, có thể khẳng

định, dân tộc Việt Nam có một di sản giá trị đạo đức truyền thống vô cùng phong phú,trong đó các giá trị điển hình là: Chủ nghĩa yêu nớc, tinh thần đoàn kết dân tộc, lòngnhân nghĩa, đức tính cần kiệm, bất khuất, kiên cờng, trung thực… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Đó không phải lànhững yếu tố siêu việt, phi thờng khác với các dân tộc khác, nhng tất cả các yếu tố ấy đãtạo nên một sức mạnh trờng tồn cho dân tộc Việt Nam, cần phải giáo dục cho tầng lớpthanh niên Việt Nam nói chung và thanh niên huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) nói riêngtrong giai đoạn hiện nay

1.1.2 Thanh niên và yêu cầu của việc giáo dục thanh niên trong giai đoạn hiện nay

* Quan niệm về thanh niên, vai trò của thanh niên

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin:

Nghiên cứu các tác phẩm của các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin đã chochúng ta thấy các ông luôn quan tâm đề cao thanh niên và coi trọng vấn đề giáo dụcthanh niên C Mác từng viết: “Những công nhân tiên tiến nhất hoàn toàn hiểu rõ rằng t -

ơng lai của giai cấp công nhân và do đó tơng lai của cả nhân loại hoàn toàn phụ thuộcgiáo dục thế hệ việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên” [15, 110] Ông nhấn mạnh:Thanh niên sẵn sàng hiến máu và cả đời mình, có đủ sức lực và tài năng để phục vụ cho

đất nớc

Kế thừa những t tởng của C.Mác, Ph.Ăngghen cũng đã có quan niệm hết sức tiến

bộ về thanh niên Ông khẳng định: Thanh niên là thế hệ tơng lai, là lực lợng đi đầu trongcuộc đấu tranh chống lại chế độ cũ thối nát

Còn V.I Lênin cũng đã khẳng định: “Ai nắm đợc thanh niên, ngời đó sẽ làm chủthế giới và theo một nghĩa nào đó có thể nói rằng ngời xây dựng thành công XH CSCN

đó chính là thanh niên”.[14, 162]

Nh vậy, hầu hết các nhà lý luận đã nêu lên các tầm quan trọng của thanh niên đốivới sự nghiệp cách mạng của mỗi quốc gia nói riêng, cách mạng thế giới nói chung Đểthực hiện tốt sứ mệnh của mình, thanh niên phải đợc giáo dục, rèn luyện tu dỡng cả vềnăng lực và phẩm chất Đó là một yêu cầu tất yếu và hết sức cần thiết, có tính quyết

định đến tơng lai của một đất nớc

- Quan điểm của chủ tịch Hồ Chí Minh:

Trong suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn

đề cao vị trí và trách nhiệm của thanh niên Theo Ngời: Tơng lai của đất nớc, của dântộc nằm ngay trong thế hệ thanh niên Ngời khẳng định: Thanh niên là lực lợng cáchmạng hùng hậu, bộ phận quan trọng của dân tộc, là lớp ngời kế tục sự nghiệp cách mạngcủa cha anh

Khi nớc ta còn nằm dới ách thống trị của thực dân, phong kiến, ngay từ năm 1925trong th gửi thanh niên Việt Nam, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ đất nớc sẽ không còn nếuthanh niên không đợc “hồi sinh”, thức tỉnh Ngời luôn luôn lo lắng cho thanh niên trớcnhững âm mu đen tối, thâm độc của Đế quốc, Phong kiến khi chúng đầu độc thanh niênViệt Nam bằng một nền giáo dục lai căng Ngời viết: “Chúng ra sức gieo rắc nền giáodục nh vậy chỉ làm mất tính ngời của ngời đi học… Tất cả những điều đó đang tác động sâudạy thanh niên yêu một Tổ quốckhông phải là Tổ quốc mình, hấp thụ nền giáo dục ấy, thanh niên sẽ khinh rẻ nguồn gốc,dòng giống mình và trở nên ngu ngốc thêm”.[16, 120]

Ngời luôn gắn vấn đề thanh niên với vấn đề dân tộc, Ngời viết: “Thanh niên là

một bộ phận quan trọng của dân tộc, dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ, dântộc đợc giải phóng thì thanh niên mới đợc tự do” [21, 129] Vì vậy, theo Ngời, vận mệnhdân tộc phụ thuộc vào thế hệ thanh niên, thanh niên chính là lực lợng nòng cốt để cứutoàn dân tộc Sinh thời, Ngời đã giành nhiều thời gian và tâm huyết để giáo dục, bồi d-ỡng thế hệ thanh niên Việt Nam Ngay từ buổi đầu xây dựng lực lợng cách mạng chodân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bắt đầu từ xây dựng thế hệ thanh niên, mở lớp huấnluyện chính trị, xuất bản sách báo, sáng lập ra “Hội Việt Nam cách mạng thanh niên”(6/1925) để thức tỉnh mọi thế hệ thanh niên yêu nớc trong những thập niên đầu thế kỷXX.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, đất nớc độc lập thống nhất, Bácdạy: Thanh niên là chủ tơng lai nớc nhà, là mùa xuân của xã hội Trong th gửi học sinhnhân ngày khai trờng đầu tiên của nớc Việt Nam Dân chủ cộng hoà (9/1945), Bác viết:

“Non sông Việt Nam có trở nên vẻ vang đợc hay không, dân tộc Việt Nam có sánh vai

đợc với các cờng quốc năm châu đợc hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công họctập của các cháu” [16, 43]

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc, Bác luôn đặt niềm tin vào sức mạnhcủa thanh niên: Với một thế hệ thanh niên hăng hái kiên cờng, chúng ta nhất định thànhcông trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc giải phóng miền Nam,thống nhất Tổ quốc Ngời còn chỉ rõ: Thanh niên là ngời kết nối quá khứ với tơng lai,thanh niên là ngời tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên đi trớc, đồng thời là ngờidìu dắt thế hệ thanh niên tơng lai Điều này phản ánh một vấn đề mang tính quy luật, đó

là sự “bàn giao thế hệ” Mỗi thế hệ chỉ có thể hoàn thành đợc nhiệm vụ của mình trongmột chặng đờng cách mạng nhất định và phải đợc thế hệ sau tiếp bớc Đó chính là thanhniên - ngời kế thừa sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nớc ta

Trớc lúc đi xa vào cõi vĩnh hằng, Ngời không quên nhắc nhở Đảng ta phải chăm

lo giáo dục thanh niên, đào tạo họ trở thành những ngời kế thừa sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên”, đó là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết

Bằng nhãn quan chính trị thiên tài, với t tởng vĩ đại, Ngời đã để lại cho Đảng ta,dân tộc ta một di sản vô cùng quý báu, trong đó có những quan điểm cách mạng mangtính chiến lợc về công tác giáo dục thanh niên và xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam.Những t tởng của Ngời đã, đang và sẽ đợc toàn Đảng, toàn dân tộc và tầng lớp thanhniên ra sức phấn đấu thực hiện với khẩu hiệu hoạt động: “Thế hệ trẻ Việt Nam sống,chiến đấu, lao động và học tập theo tấm gơng Bác Hồ vĩ đại”

- Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam:

Tổng kết lý luận và kinh nghiệm lịch sử cùng với sự kế thừa và phát triển quan

điểm khoa học của chủ nghĩa Mác-Lênin, t tởng Hồ Chí Minh về thanh niên, Đảng tangay từ khi ra đời đến nay, trong suốt quá trình lãnh đạo của mình, luôn quán triệt mộtquan điểm xuyên suốt là: phải đánh giá đúng vị trí, vai trò của thanh niên và công tácgiáo dục thanh niên Đảng ta đã khẳng định: Thanh niên là một lực lợng xã hội to lớn cóvai trò quan trọng trong xã hội và sự nghiệp cách mạng Ngay từ khi mới thành lập,

Đảng ta đã quan tâm tới lực lợng thanh niên, giáo dục, rèn luyện thanh niên, dìu dắt họtiến lên Dới sự lãnh đạo của Đảng các thế hệ thanh niên Việt Nam hơn 80 năm qua đãhoàn thành xuất sắc vai trò, nhiệm vụ của mình Hầu hết những t tởng, quan điểm của

Đảng ta về vị trí, trách nhiệm của thanh niên cũng nh việc giáo dục thế hệ thanh niên

đ-ợc đề cập trong các Văn kiện, Nghị quyết Đại hội Đảng

Văn kiện ĐHĐB toàn quốc lần thứ III của Đảng Lao Động Việt Nam đã khẳng

định: “Thanh niên nớc ta đã nêu cao tinh thần anh dũng trong kháng chiến Và trong lao

động hoà bình, thanh niên lại là lớp ngời đang xây dựng CNXH và sẽ xây dựng CNCS ởnớc ta Đảng ta phải hết sức chú trọng giáo dục và rèn luyện thế hệ trẻ trở thành nhữngchiến sỹ trung thành với Tổ quốc, với chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản, sẵn sàngmang hết nhiệt tình của tuổi trẻ, tham gia xây dựng xã hội mới” [8, 123]

Báo cáo Chính trị tại ĐHĐB toàn quốc lần thứ VIII của Đảng đã xác định: “Phảicoi trọng hơn nữa việc giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ về giá trị, t tởng, văn hoá, nghềnghiệp đạo đức, lối sống, coi trọng bồi dỡng lý tởng đạo đức cách mạng của chủ nghĩaMác-Lênin và t tởng Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ” [4, 124] Đảng ta đã xem việc chăm

lo, bồi dỡng, đào tạo, giáo dục thanh niên chính là phát triển nguồn lực con ngời chohiện tại và tơng lai Đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng chủnghĩa xã hội

Báo cáo chính trị tại ĐHĐB toàn quốc lần thứ IX của Đảng khẳng định: “Đổi mớithế hệ trẻ, chăm lo giáo dục, bồi dỡng, đào tạo phát triển về chính trị, t tởng, đạo đức, lốisống, văn hoá, sức khoẻ, nghề nghiệp, giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sứcsáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [6,126]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 BCH TW khoá X đã khẳng định: “ Thanh niên làmột lực lợng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết định đến tơng lai,vận mệnh dân tộc” [7, 35] Từ đó, Đảng ta xác định: “Tiếp tục xây dựng thế hệ thanhniên Việt Nam giàu lòng yêu nớc, tự cờng dân tộc, kiên định lý tởng độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá,vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khoẻ, tri thức, kỹnăng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của

đất nớc Cổ vũ thanh niên nuôi dỡng ớc mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo, làm chủkhoa học -công nghệ tiên tiến, vơn lên ngang tầm thời đại… Tất cả những điều đó đang tác động sâu”[7, 43].

Nh vậy có thể nói, Đảng ta hết sức quan tâm đến thế hệ thanh niên, đặc biệt làcông tác giáo dục thanh niên Đó chính là căn cứ để tác giả đi sâu vào nghiên cứu thựctrạng giáo dục thanh niên ở huyện Hoằng Hoá (Thanh Hoá) trong giai đoạn hiện nay,nhất là công tác giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện nhà

* Thanh niên Việt Nam trớc yêu cầu của xã hội hiện nay

Từ những quan điểm trên có thể thấy, thanh niên có vai trò hết sức quan trọngtrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa

Trong thực tiễn cách mạng nớc ta cho thấy, ở bất kỳ thời kỳ nào, thanh niên nớc

ta - một lực lợng đông đảo trong xã hội, với ý chí tiến thủ, hoài bão lớn, với lòng yêu

n-ớc nồng nàn, truyền thống nhân nghĩa, trí, dũng của ông cha ta luôn đi đầu đáp ứng yêucầu của đất nớc Trong suốt tiến trình lịch sử dựng nớc và giữ nớc của dân tộc, thanhniên Việt Nam đã thể hiện rõ vai trò cực kỳ to lớn của mình trong cuộc đấu tranh chốnglại sự khắc nghiệt của thiên nhiên, sự xâm lợc của kẻ thù ngoại xâm, vì sự tồn tại và pháttriển của dân tộc Đặc biệt, các thế hệ thanh niên nớc ta đã giữ vững lời thề độc lập:

“Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, xả thân vì nớc, xẻ dọc Trờng Sơn đi đánh Mỹ, gópphần tạo nên bao chiến công hiển hách trong lịch sử bảo vệ nền độc lập của dân tộc

Hiện nay, thanh niên vẫn là một bộ phận quan trọng của xã hội, chiếm 36% trongtổng số hơn 80 triệu dân số cả nớc và chiếm 55,5% lực lợng lao động của toàn xã hội.Thanh niên ngày nay không chỉ đông về mặt số lợng, mà còn không ngừng nâng cao vềmặt chất lợng, thể lực trí tuệ ngày càng phát triển, đợc học hành cao hơn, tiếp thu nhiềuvới công nghệ hiện đại Sứ mệnh xây dựng Việt Nam thành một quốc gia hùng mạnh

đang đặt lên vai thanh niên, chính họ phải lĩnh sứ mệnh vô cùng cao cả và thiêng liêngnày, bởi họ là chủ nhân tơng lai, là “mùa xuân” của dân tộc Trong công cuộc đổi mới,tiến hành CNH, HĐH, hội nhập và phát triển với thế giới, đất nớc Việt Nam ngày càng

đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với thế hệ trẻ thanh niên Thanh niên phải có ýchí, ý thức đạo đức, năng lực trình độ về mọi mặt, là ngời bắt kịp trình độ của thanhniên thế giới để đa đất nớc đi vào tơng lai Thanh niên không chỉ là lực lợng xung kíchtrong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ trật tự an ninh xã hội mà còn là nguồn nhân lựcchủ chốt, nguồn đào tạo nhân tài của sự nghiệp CNH, HĐH Muốn vậy, thanh niên cầnphải đáp ứng yêu cầu sau của thời đại: Có tinh thần yêu nớc, tự cờng dân tộc, phấn đấuvì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vơn lên, đa đất nớc thoát khỏi nghèo nànlạc hậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hoà bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, có ý thức tập thể, đoàn kết đấu tranh vì lợi ích chung,

có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, liêm chính, trung thực, nhânnghĩa, tôn trọng kỷ cơng phép nớc, quy ớc của cộng đồng, thờng xuyên nâng cao hiểubiết về trình độ chuyên môn, trình độ thẩm mỹ và thể lực… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Nhng nhìn thẳng vào thực tếhiện nay, khi đất nớc ta đang đứng trớc những khó khăn thử thách về phát triển kinh tế,

tệ nạn xã hội, ngày càng gia tăng thì thanh niên cha chứng tỏ đợc vai trò, trọng trách củamình trớc sứ mệnh của đất nớc Dới tác động của cơ chế thị trờng, nhiều thanh niên đãchạy theo lối sống thực dụng của đồng tiền, lo ăn chơi hởng thụ, sa vào các tệ nạn xãhội, xa rời các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc

Trớc tình hình trên đã cho thấy, việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống chothanh niên là hết sức quan trọng Vì vậy, tại Đại hội Hội liên hiệp thanh niên Việt Namlần thứ VI (27/04/2010) Tổng Bí th Nông Đức Mạnh đã nhấn mạnh: “Thanh niên là r-ờng cột của nớc nhà, chủ nhân tơng lai của đất nớc, là lực lợng xung kích trong xâydựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng ta luôn luôn đặt thanh niên ở vị trí trung tâm trong chiếnlợc bồi dỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con ngời [30] Qua đó Tổng Bí th cho biết:

“Trớc yêu cầu của sự nghiệp cách mạng hiện nay, Đảng ta chủ trơng tiếp tục: Xây dựngthế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nớc, tự lực tự cờng dân tộc, kiên định lý tởng

độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, qua đó hình thành một lớp thanh niên u tú trên mọilĩnh vực, kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc”.[30] Đó chính là nhiệm vụ của công tác giáo dục thanh niên nói chung và giáo dục cácgiá trị đạo đức truyền thống của dân tộc cho thanh niên nói riêng

* Giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên là một bộ phận của giáo dục thanh niên

Nhận thức rõ vai trò của thanh niên và ý nghĩa của việc giáo dục thanh niên, Đảng

và Nhà nớc ta luôn quan tâm tới công tác giáo dục thanh niên một cách toàn diện Trong

đó, việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên là một việc làm hết sứcquan trọng, là một hoạt động mang tính cốt lõi của công tác giáo dục thanh niên Bêncạnh giáo dục thanh niên có lý tởng sống cao đẹp, có trình độ năng lực ngày càng cao,giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống dân tộc cho thanh niên, góp phần xây dựng thế

hệ thanh niên biết yêu nguồn gốc, cội nguồn dân tộc Đó là nguồn nội sinh vô biên của

đất nớc Cùng với giáo dục trình độ, lý tởng, lối sống tốt đẹp cho thanh niên, giáo dụccác giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên góp phần xây dựng thế hệ thanh niênViệt Nam phát triển một cách toàn diện, xứng đáng là lực lợng tiên phong trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc

1.2 Nội dung cơ bản của giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.2.1.Khái quát về các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam

* Cơ sở hình thành các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam:

Truyền thống của bất kỳ một dân tộc nào cũng đều bắt nguồn trên những cơ sở và

điều kiện kinh tế - xã hội, văn hoá nhất định Các giá trị đạo đức truyền thống của dântộc Việt Nam không những đợc hình thành, tồn tại và phát triển dựa trên những điềukiện tự nhiên, kinh tế, văn hoá, lịch sử của riêng dân tộc mình mà còn là kết quả của sựtiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại

Từ khi lập nớc đến nay, Việt Nam chủ yếu vẫn là một nớc nông nghiệp, nghềnông là một nghề lao động vất vả, không chỉ đòi hỏi nhiều sức lao động, mà còn phụthuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên Trong khi đó, điều kiện tự nhiên của Việt Namlại ma nắng thất thờng do nằm ở khu vực nhiệt đới gió mùa, chịu ảnh hởng của gió mùa

đông bắc và đông nam, gây ra nhiều thiên tai, hạn hán, mất mùa… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Chính những đặc

điểm này, đã ảnh hởng đến sự hình thành hệ giá trị của dân tộc Việt Nam, tạo nên sựgắn bó cộng đồng bền chặt, thơng yêu đùm bọc lẫn nhau, đặt nền móng cho tinh thầnlao động cần cù, tiết kiệm Bên cạnh đó, do có nhiều tài nguyên thiên nhiên và là đầumối giao thông quốc tế quan trọng, nên Việt Nam luôn là mục tiêu xâm lợc của nhiềuquốc gia Bởi vậy, muốn bảo vệ đất nớc, ngời Việt nam phải hy sinh nhiều lợi ích riêngcủa mình, cùng nhau đoàn kết bảo vệ lợi ích chung Thực tế lịch sử đã chứng minh,trong quá trình tồn tại và phát triển của mình, dân tộc Việt Nam đã phải chống lại rấtnhiều kẻ thù xâm lợc

Với những đặc điểm tự nhiên vốn có, sự khó khăn của c dân vùng lúa nớc, sự đedoạ liên tục của nạn ngoại xâm, con ngời Việt Nam phải cùng nhau chung sức trongcông cuộc xây dựng và bảo vệ đất nớc Từ đó, hình thành nên những giá trị đạo đứctruyền thống quý báu mang đậm đà bản sắc dân tộc, đợc lu truyền từ thế hệ này sang thế

hệ khác

Bên cạnh những nền tảng đó, các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc ViệtNam còn là kết quả của quá trình kế thừa, tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa, văn hoánhân loại nh: t tởng đề cao chữ nhân, lòng thơng ngời, tôn s trọng đạo… Tất cả những điều đó đang tác động sâucủa Nho giáo;thuyết nhân quả luân hồi, “ở hiền gặp lành”, khuyến khích con ngời ăn ở nhân đức củaPhật giáo; t tởng đoàn kết, hữu ái, niềm tin vào sức mạnh của chính nghĩa của Đạogiáo… Tất cả những điều đó đang tác động sâu đã làm phong phú thêm kho tàng giá trị đạo đức dân tộc Việt Nam

Chính những nền tảng, cơ sở nêu trên, các giá trị đạo đức truyền thống của dântộc Việt Nam đợc bồi đắp thờng xuyên trong suốt chiều dài lịch sử, hình thành nên một

di sản giá trị đạo đức truyền thống vô cùng đa dạng Trong đó, các giá trị điển hình là:Tinh thần yêu nớc, lòng thơng ngời sâu sắc, tinh thần đoàn kết, lao động cần cù, tiết

kiệm, tin tởng ở tơng lai, luôn luôn lạc quan yêu đời… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

* Các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc Việt Nam

- Truyền thống yêu nớc:

Yêu nớc là một tình cảm phổ biến của các dân tộc trên thế giới mà nội dung của

nó là lòng trung thành với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của Tổ quốc, ýchí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc V.I Lênin đã từng khẳng định: Chủ nghĩa yêu n-

ớc là một trong những tình cảm sâu sắc, nó đã đợc củng cố qua hàng trăm năm, hàngnghìn năm của các Tổ quốc biệt lập Tình yêu đất nớc không phải là tình cảm bẩm sinh

mà là sản phẩm của sự phát triển lịch sử gắn liền với một đất nớc nhất định

ở Việt Nam, chúng ta có thể thấy rằng, chủ nghĩa yêu nớc là giá trị đạo đức caoquý nhất của dân tộc, là chuẩn mực đạo đức cao nhất, đứng đầu trong thang bậc giá trịtruyền thống, và là hằng số trong mỗi ngời Việt Nam, “là tiêu điểm của mọi tiêu điểm”[10, 94] Tinh thần yêu nớc là sợi chỉ đỏ xuyên suốt theo chiều dài lịch sử Việt Nam từ

xa đến nay Lòng yêu nớc xuất hiện từ rất sớm và đợc củng cố qua nhiều giai đoạn lịch

sử, nó trở thành vũ khí tinh thần vô cùng sắc bén giúp nhân dân ta chiến thắng kẻ thùngoại xâm và vợt qua nhiều khó khăn thử thách

Tinh thần yêu nớc Việt Nam đợc bắt nguồn từ những tình cảm bình dị, đơn sơ củamỗi ngời dân Tình cảm đó mới đầu chỉ là sự quan tâm đến những ngời thân yêu ruộtthịt, rồi đến xóm làng, sau đó phát triển cao thành tình yêu Tổ quốc Nó đợc hun đúc từtrong cuộc đấu tranh chống lại thiên tai địch hoạ, từ trong cuộc đấu tranh gian khổchống giặc ngoại xâm

Tình yêu đất nớc không chỉ gắn liền với quá trình xây dựng đất nớc mà còn đợcthể hiện rõ hơn trong quá trình bảo vệ đất nớc Trên thế giới, hầu nh dân tộc nào cũngphải trãi qua quá trình bảo vệ đất nớc chống xâm lăng nhng có lẽ không dân tộc nào lạiphải trãi qua quá trình giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc lâu dài và đặc biệt nh ở ViệtNam Trong khoảng thời gian từ thế kỉ III TCN đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, dântộc ta đã giành hơn nửa thời gian cho các cuộc kháng chiến đấu tranh chống giặc ngoạixâm, các cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng dân tộc Không có một dân tộc nàotrên thế giới lại phải chịu nhiều cuộc chiến tranh và với những kẻ thù mạnh hơn rấtnhiều đến nh vậy Chính tinh thần yêu nớc nồng nàn đã giúp dân tộc ta vợt qua mọi khókhăn, chiến thắng mọi thế lực xâm lợc Qua những cuộc chiến đấu trờng kỳ đầy giankhổ đó, chủ nghĩa yêu nớc đã trở thành dòng chủ lu của đời sống Việt Nam, trở thànhmột dạng triết lý xã hội và nhân sinh trong tâm hồn ngời Việt

Viết về truyền thống yêu nớc của dân tộc Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãtừng viết: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nớc, đó là truyền thống quý báu của dân

tộc ta Từ xa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kếtthành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to lớn, nó lớt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn vànhấn chìm tất cả lũ bán nớc và cớp nớc” [17, 23].

Ngày nay, lòng yêu nớc đợc phát huy lên tầm cao mới, nó thể hiện sâu sắc trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc, ở sự tin tởng nhất trí vào đờng lối đổi mới, vàlãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nớc Truyền thống yêu nớc ngày nay, trở thành

động lực của mọi ngời dân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng thành công chủ nghĩa xãhội, quyết tâm chiến thắng nghèo nàn lạc hậu, xây dựng đất nớc Việt Nam ngày cànggiàu mạnh

- Truyền thống nhân nghĩa:

Nhân nghĩa là lòng nhân ái yêu thơng con ngời, đó cũng là truyền thống quý báucủa dân tộc ta Lòng nhân ái của cha ông ta có nguồn gốc sâu xa thuở khai sinh lập quốc

và đợc củng cố qua quá trình chung lng đấu cật, khai phá giang sơn, giữ gìn đất nớc

Lòng thơng ngời của dân tộc Việt Nam xuất phát từ tình cảm yêu quý con ng ời ngời là hoa của đất Chính trong quá trình lao động sản xuất và đấu tranh bảo vệ Tổquốc, cha ông ta đã rút ra triết lý: Con ngời là vốn quý hơn cả, không có gì có thể sosánh đợc Mọi ngời luôn luôn “Thơng ngời nh thể thơng thân” và vì lẽ đó, trong quan hệ

đối xử hàng ngày, ngời Việt Nam luôn coi trọng tình, luôn đặt tình nghĩa là trên hết

-“Vì tình vì nghĩa, ai vì đĩa xôi đầy” Chữ “tình” chiếm một vị trí quan trọng trong đờisống của ngời dân Trong gia đình, đó là tình cảm vợ chồng “Đầu gối tay ấp”, tình anh

em “nh thể tay chân”, tình cảm đối với bố mẹ “Công cha nh núi Thái Sơn Nghĩa mẹ nhnớc trong nguồn chảy ra” Rộng hơn là tình cảm đối với làng xóm: “Sớm khuya tối lửatắt đèn có nhau” Và rộng hơn cả là tình yêu đất nớc: “Nhiễu điều phủ lấy giá gơng Ng-

ời trong một nớc thì thơng nhau cùng”, “Bầu ơi thơng lấy bí cùng, tuy rằng khác giốngnhng chung một giàn”… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Nguyễn Trãi đã từng viết: “ Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân”,lấy tiêu chí “yên dân”, bảo vệ nhân dân, đem lại hạnh phúc cho nhân dân làm cốt lõi chonhững hành động nhân nghĩa Hiện nay, Đảng và Nhà nớc ta cũng lấy quan điểm đó làmmục tiêu cho những hành động của mình

Tình yêu thơng con ngời còn biểu hiện trong sự tơng trợ và giúp đỡ lẫn nhau “ Lálành đùm lá rách”, “Chị ngã em nâng”, “ Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”… Tất cả những điều đó đang tác động sâu ở tình cảmbao dung vị tha: “Đánh kẻ chạy đi, không ai đánh ngời chạy lại”, độ lợng với những ng-

ời lầm đờng lạc lối nhng biết lập công chuộc tội, trở về với chính nghĩa

Lòng nhân nghĩa còn biểu hiện ở sự biết ơn, ghi lòng tạc dạ đối với các thế hệ chaanh đi trớc đã hy sinh cho sự nghiệp dựng nớc và giữ nớc Lòng nhân nghĩa của ngờiViệt Nam vợt ra khỏi biên cơng, bờ cõi, bởi nhân dân ta không chỉ đấu tranh bảo vệ

mình, bảo vệ dân tộc mà còn góp phần to lớn vào sự nghiệp đấu tranh vì độc lập, hoàbình, dân chủ và tiến bộ xã hội của toàn nhân loại.

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, truyền thống nhân nghĩa của đất nớc

ta còn đợc thể hiện ở lòng vị tha cả đối với kẻ thù khi bị bại trận vẫn đối xử khoan hồng,thể hiện tinh thần đại nghĩa của Đảng, Nhà Nớc và nhân dân ta khiến bạn bè năm châuphải mến phục

Ngày nay, truyền thống nhân nghĩa của dân tộc ta đợc thể hiện ở đờng lối đốingoại hết sức tiến bộ của Đảng ta với thiện chí khép lại quá khứ, quên đi hận thù để làmbạn với các dân tộc, hội nhập với tất cả các quốc gia trên thế giới, cùng nhau hợp tác vàphát triển

- Truyền thống cần cù, tiết kiệm và sáng tạo:

Tinh thần lao động cần cù, tiết kiệm và sáng tạo cũng là những giá trị đạo đức nổibật trong hệ giá trị của dân tộc Việt Nam Thực ra, để kiến tạo ra của cải vật chất thì bất

cứ dân tộc nào cũng phải lao động, cũng phải chịu khó, và họ cũng có thể tự hào vềnhững thành quả đã tạo dựng đợc của mình, nhng dân tộc Việt Nam lại là một trờng hợp

đặc biệt Bởi lẽ, Việt Nam là một nớc có nền văn minh nông nghiệp lâu đời, lao độngnông nghiệp là loại hình lao động vất vả, cần nhiều thời gian, công sức mới có hạt gạo,bát cơm để ăn.Vì thế, dân gian ta có câu: “Có làm mới có ăn, không dng ai dễ đem phầntới cho”, ngời Việt Nam luôn nhắc nhở với nhau rằng: “Năng nhặt chặt bị”, “Kiến thalâu đầy tổ” Bên cạnh việc đề cao lao động nói trên, ý thức phê phán thói lời biếng cũng

đã ăn sâu vào tiềm thức của ngời Việt Nam: “Giàu đâu những kẻ ngủ tra Sang đâunhững kẻ say sa tối ngày” Hơn nữa, thiên nhiên lại quá nhiều nắng gió, ma bão mànhiều khi, mùa nắng thì hạn cháy đồng, mùa ma lại lũ lụt Quanh năm suốt tháng, ngờidân Việt Nam phải lo đắp đập, đào mơng lấy nớc tới, đắp đê phòng chống bão lụt Mặtkhác, dân tộc Việt Nam lại luôn chịu sự xâm lăng của các thế lực bên ngoài Bất cứ cuộcxâm lăng nào, bên cạnh nhiều lý do khác, cũng đều là sự cớp bóc của cải, phá hoại mùamàng sản xuất Do đó, để khắc phục hậu quả, nhân dân Việt nam không còn cách nàohơn là phải lao động cần cù… Tất cả những điều đó đang tác động sâu Trong quá trình đó nảy sinh ra những kinh nghiệm quýbáu trong lao động sản xuất và chiến đấu sinh tồn

Lao động cần cù, sáng tạo của ngời Việt Nam luôn gắn với tiết kiệm, bởi lẽ,

“Buôn tàu buôn bè không bằng ăn dè hà tiện”, “Khi có mà không ăn dè, đến khi ăn dèchẳng có mà ăn”

Sự cần cù, tiết kiệm và sáng tạo đã giúp đồng bào ta vợt qua nhiều khó khăn thửthách của cuộc sống Ngày nay, giá trị đạo đức truyền thống quý báu ấy càng đợc pháthuy cao hơn trong sự nhiệp xây dựng CNXH ở nớc ta Thành công của nớc ta ngày hôm

nay cũng là kết quả của tinh thần chịu khó, chịu khổ, luôn sáng tạo, biết kế thừa cái tốt,tiếp nhận cái tiến bộ, mới mẻ của nhân loại để ngày càng phát triển hoàn thiện hơn.

- Truyền thống lạc quan, yêu đời, tin tởng ở tơng lai:

Tinh thần lạc quan giúp ông cha ta rèn luyện ý chí kiên cờng trong lao động,trong cuộc chiến đấu chống thiên nhiên khắc nghiệt và kẻ thù xâm lợc Dù phải tần tảonhọc nhằn để tạo ra miếng cơm manh áo, ngời dân vẫn không hề bi quan đối với cuộcsống Kể cả khi cuộc sống nặng nề, tởng chừng không chịu đựng nổi, họ vẫn hát vangbài ca yêu đời: “Rủ nhau đi cấy đi cày, bây giờ khó nhọc có ngày phong lu” Họ tự nhủrằng: “Ngày nay nớc bạc, ngày sau cơm vàng” để tạo động lực, điểm tựa cho niềm tinvững chắc tơng lai sẽ tốt đẹp hơn Bởi vì theo họ: “Non cao cũng có ngời trèo Đờngdầu hiểm nghèo cũng có lối đi” Đó đã trở thành niềm động viên khích lệ to lớn chonhân dân ta trên con đờng chinh phục cuộc sống

Truyền thống lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai đợc phản ánh đậm nét nhấttrong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc dới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam vàlãnh tụ Hồ Chí Minh Điều đó đợc thể hiện ở mọi ngời dân đến lãnh tụ, ở những ngờichiến sỹ trớc giờ xuất trận đến những em thơ vẫn bình tĩnh tới trờng học dới làn bomcủa kẻ thù, từ hậu phơng đến tiền tuyến, tất cả đều tin tởng ở niềm tin chiến thắng củachính nghĩa của đờng lối kháng chiến mà Đảng ta đã vạch ra Chính tinh thần lạc quanyêu đời, đã góp phần tạo nên bao

chiến công hiển hách hào hùng trong trang sử vẻ vang của dân tộc ta

Ngày nay tinh thần lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai đợc thể hiện đậm néttrong công cuộc xây dựng đất nớc theo định hớng XHCN Với một niềm tin tất thắng,nhân dân ta càng luôn tin tởng vào tơng lai, vào tiền đồ đã chọn đó là xây dựng thànhcông CNXH và tiến lên xã hội CSCN Niềm tin ấy càng đợc củng cố dới sự soi sáng củachủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh giúp nớc ta có thêm sức mạnh vợt qua mọigian nan thử thách, xây dựng Việt Nam ngày càng lớn mạnh, sánh vai với các quốc giatrên thế giới

- Truyền thống đoàn kết:

Tinh thần đoàn kết là sản phẩm đặc thù của một hoàn cảnh thiên nhiên khắcnghiệt và điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam Nó là nhân tố cốt lõi trong hệ giá trịtruyền thống của dân tộc ta Nhờ đó, con ngời Việt Nam, dân tộc Việt Nam có đợc sứcmạnh to lớn trớc mọi thử thách

Tinh thần đoàn kết của ngời Việt Nam, trớc tiên, đợc thể hiện trong gia đình,trong cộng đồng làng xã và trong toàn thể dân tộc Trong gia đình, đoàn kết đợc thể hiệnqua câu châm ngôn: “Thuận vợ thuận chồng tát bể Đông cũng cạn” Trong cộng đồng

làng xã, chính quy tắc, thể lệ về một mảnh ruộng chung, về việc phải cùng nhau hợp táctrong lao động sản xuất mà tinh thần đoàn kết ngày càng đợc củng cố Tinh thần đoànkết trong cộng đồng làng xã đợc mở rộng thành tinh thần đoàn kết dân tộc và khôngngừng nâng cao trong quá trình dựng nớc và giữ nớc Vì vậy, dân tộc Việt Nam đã duytrì đợc sự hài hoà trong các quan hệ xã hội, làm hạn chế phần nào tính vị kỷ, tạo đợc sứcmạnh chung cho sự sinh tồn và chiến thắng ngoại xâm Lịch sử Việt Nam đã chứngminh rằng: Nếu không tạo ra đợc sự đoàn kết, nhất trí cao thì nguy cơ mất nớc nhà sẽxảy ra Những câu nh: “Đoàn kết thì sống, chia rẽ thì chết”, hay: “Một cây làm chẳnglên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”… Tất cả những điều đó đang tác động sâukhông chỉ là một lời khuyên nhủ, mà còn làphơng châm, mục đích của sự đoàn kết dân tộc Nó trở thành sức mạnh tinh thần và đặctrng cho nhân cách con ngời Việt Nam.

Trớc lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: “Đoàn kết là một truyền thốngcủa Đảng và nhân dân ta”, mỗi cán bộ đảng viên “cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trícủa Đảng nh giữ gìn con ngơi của mắt mình” [17, 510]

Ngoài những giá trị nói trên, dân tộc Việt Nam còn có nhiều giá trị đạo đức khácquan trọng nh: Truyền thống tôn s trọng đạo, kính trên nhờng dới, hiếu thảo, đức tínhkhiêm tốn, trung thực, tinh thần bất khuất, kiên cờng, lối sống giản di, thuỷ chung… Tất cả những điều đó đang tác động sâuNhững đức tính này không tồn tại riêng rẽ mà có mối quan hệ với nhau, bổ sung chonhau tạo nên cốt cách tâm hồn con ngời Việt Nam Đặc biệt, những giá trị đạo đức nóitrên có ý nghĩa lớn đối với công tác giáo dục thanh niên hiện nay vì một bộ phận thanhniên đang xa rời truyền thống dân tộc, sa vào lối sống thực dụng, vi phạm các chuẩnmực đạo đức xã hội

1.2.2 Nội dung cơ bản của giáo dục các giá tri đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Nội dung giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai

đoạn hiện nay mang một phạm vi rất rộng Tuy nhiên, yêu cầu phải đảm bảo trang bị

đ-ợc cho mỗi thanh niên những giá trị đạo đức cơ bản mà mỗi công dân cần phải có Đólà: “các giá trị đạo đức truyền thống, là những phẩm chất đặc biệt về trí tuệ, sự nhạycảm, thông minh, sáng tạo, năng lực t duy, về tình cảm yêu, ghét, căm thù, buồn vui… Tất cả những điều đó đang tác động sâu

về ý chí cần cù, can đảm của mỗi cá nhân… Tất cả những điều đó đang tác động sâutổng hoà những phẩm chất ấy đợc thể hiệnthông qua hành động, nhân cách, đức tính, tài năng sáng tạo, quy tụ lại là những giá trị

đạo đức văn hoá thể hiện bản sắc dân tộc Các giá trị đó đã trở thành nguyên lý đạo đứclớn của mỗi con ngời thuộc các thời đại và đơng nhiên là có cả thời đại chúng ta hiệnnay” [3, 195] Nh vậy, có rất nhiều các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc cần đợcgiáo dục cho thanh niên Song, dựa vào vai trò, vị trí, đặc điểm tâm sinh lý… Tất cả những điều đó đang tác động sâucủa thanh

niên, chúng tôi nhấn mạnh những nội dung cơ bản sau:

* Thứ nhất: Cần giáo dục lòng yêu nớc gắn liền với xây dựng chủ nghĩa xã hội

cho thanh niên:

Truyền thống yêu nớc là giá trị đang đợc khơi dậy và là tiếng nói trong tất cả lịch

sử từ trớc đến nay đang đợc ngời Việt Nam bổ sung thông qua những biểu hiện mới.Hiện nay, Việt Nam đang tiến hành sự nghiệp CNH, HĐH đất nớc, mỗi cá nhân, tầnglớp, giai cấp đều thể hiện lòng yêu nớc của mình qua việc đóng góp công sức vào sựnghiệp ấy Với thanh niên, yêu nớc thông qua những hành động thiết thực cụ thể nh:phấn đấu trong học tập; nghiên cứu khoa học; tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, nhất

là khoa học công nghệ… Tất cả những điều đó đang tác động sâu phục vụ cho sự phát triển của nớc nhà, hăng hái tham gia bảo

vệ Tổ quốc

Giáo dục truyền thống yêu nớc cho thanh niên để đa thanh niên vào guồng quayphát triển của đất nớc, tránh sao nhãng hay đứng ngoài những vấn đề liên quan đến vậnmệnh của quốc gia Trong giáo dục truyền thống yêu nớc cho thanh niên cần giáo dục ttởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, giúp họ hiểu rằng chỉ có phát triển

đất nớc theo định hớng XHCN thì dân tộc mới giữ đợc độc lập thực sự Yêu Tổ quốc,yêu nhân dân phải gắn liền với yêu chế độ XHCN Vì vậy, phải trang bị cho họ nhữngkiến thức quan trọng để họ vững vàng trong t tởng, tránh sự dao động trớc sự xâm nhậpcủa các t tởng ngoại lai và kiên quyết chống lại những âm mu thủ đoạn “diễn biến hoàbình” của các thế lực thù địch

Đồng thời, giáo dục truyền thống yêu nớc là giáo dục tinh thần hăng say tronghọc tập và lao động vì mục tiêu: “Dân giàu nớc mạnh xã hội công bằng dân chủ vănminh”, tinh thần sẵn sàng chiến đấu, hy sinh cho độc lập tự do của Tổ quốc Việt NamXHCN

* Thứ hai: Giáo dục truyền thống nhân nghĩa, tinh thần tơng thân tơng ái.

Con ngời Việt nam, dân tộc Việt Nam từ xa đến nay luôn luôn coi trọng nghĩatình với ý nghĩ: Ngời với ngời sống để yêu nhau, “Ngời sống hơn đống vàng”… Tất cả những điều đó đang tác động sâuTuynhiên, trong giai đoạn đất nớc có nhiều sự biến động nh hiện nay, những mặt trái củanền kinh tế thi trờng đã và đang len lõi vào đời sống, tâm t, tình cảm của giới trẻ nh: lốisống giả dối, thiếu nhân tính, ghẻ lạnh, xử nhau theo luật rừng… Tất cả những điều đó đang tác động sâuđang gây ra những vấn

đề nhức nhối cho toàn xã hội Điều đó cho thấy, một bộ phận thanh niên hiện nay đang

xa rời những giá trị đạo đức truyền thống, cội nguồn dân tộc

Giáo dục truyền thống nhân nghĩa cho thanh niên hiện nay chính là giáo dục lòngyêu thơng con ngời, là lối sống lơng thiện, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, vị tha vớinhững lỗi lầm của ngời khác, xoá bỏ những định kiến, mặc cảm với kẻ thù, biết giúp đỡ

những ngời có hoàn cảnh khó khăn, ngời già, trẻ nhỏ, cảm thông với những ngời khuyếttật, những ngời bị nhiễm chất độc màu da cam, quan tâm tới những thơng binh, bệnhbinh, gia đình liệt sỹ… Tất cả những điều đó đang tác động sâuNhững việc làm thiết thực đó, giúp thanh niên càng hiểu rõ hơngiá trị truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, để họ sống có ý nghĩa hơn.

* Thứ ba: Giáo dục truyền thống lạc quan yêu đời, tin tởng ở tơng lai cho thế hệ

thanh niên Đây cũng là một nội dung quan trọng của việc giáo dục các giá trị đạo đứctruyền thống cho thanh niên hiện nay

Lịch sử đã cho thấy, đất nớc ta đã trãi qua biết bao thăng trầm sóng gió tởngchừng nh không thể vợt qua nổi Song, lịch sử cũng đã chứng minh rằng: Dân tộc ViệtNam vẫn đứng lên anh dũng Tại sao vậy? Đó chỉ là câu hỏi mà chỉ ngời dân Việt Nammới thấu hiểu Bên cạnh những lý do khác, để có thể làm đợc nh vậy thì con ngời ViệtNam luôn luôn lạc quan yêu đời và niềm tin vững chắc ngày mai sẽ tốt đẹp hơn

Hiện nay, giáo dục truyền thống này cho thanh niên giúp họ hiểu rằng: Nhữngkhó khăn đang đặt ra hiện nay cho cả dân tộc là một điều tất yếu của một nớc có xuấtphát điểm thấp, cùng với những tác động từ mặt trái của nền kinh tế thị trờng Nhng, với

sự lãnh đạo của Đảng, nhất định chúng ta sẽ khắc phục đợc Giáo dục truyền thống nàycho thanh niên cũng chính là giáo dục cho họ có đợc niềm tin yêu vào sự lãnh đạo của

Đảng, vào đờng lối đổi mới đất nớc, vào sự nghiệp CNH, HĐH nớc nhà và niềm tin vào

sự thành công của CNXH trên đất nớc ta

* Thứ t: Giáo dục truyền thống cần cù, sáng tạo, tiết kiệm cho thanh niên:

Trong giai đoạn hiện nay, xuất phát từ yêu cầu phát triển của đất nớc không chỉ

đòi hỏi một thế hệ trẻ cần cù, chịu thơng, chịu khó còn đòi hỏi một thế hệ năng độngsáng tạo, bắt kịp tiến độ phát triển của thời đại Vì vậy, giáo dục đức tính cần cù, sángtạo và tiết kiệm cho thanh niên là giáo dục cho họ biết yêu lao động, biết yêu thành quảlao động do mình tạo ra và đáp ứng đợc yêu cầu của đất nớc

Ngoài ra, giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên còn cần phải

giáo dục các giá trị đạo đức khác nh: tinh thần đoàn kết, ý chí bất khuất, kiên cờng, lốisống giản dị thuỷ chung… Tất cả những điều đó đang tác động sâuĐó chính là những nội dung cơ bản của công tác giáo dục cácgiá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên để họ xứng đáng trở thành thế hệ đại diệncho cả dân tộc Việt Nam trong thời kỳ mới

Tiểu kết chơng 1:

Thanh niên Việt Nam hiện nay là chủ nhân tơng lai của đất nớc, có vai trò quyết

định đến sự thành bại của sự nghiệp xây dựng CNXH ở nớc ta Để xây dựng thế hệthanh niên đáp ứng đợc yêu cầu của xã hội, cần thiết phải đẩy mạnh công tác giáo dụcthanh niên Bên cạnh giáo dục lực lợng thanh niên có trí tuệ, có trình độ chuyên môn

cao… Tất cả những điều đó đang tác động sâu thì việc giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên có vai trò hết sứcquan trọng trong việc giáo dục thanh niên nớc nhà phát triển một cách toàn diện.

Sự phong phú của các giá trị đạo đức truyền thống ở dân tộc Việt Nam, tạo nên sự

đa dạng trong nội dung giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên Song,giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay phải

đảm bảo đợc những nội dung cơ bản và cốt lõi Đó là một nguyên tắc thiết yếu đảm bảochất lợng và hiệu quả của công tác giáo dục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanhniên trên khắp mọi miền của Tổ quốc nói chung và là cơ sở thực hiện cho công tác giáodục các giá trị đạo đức truyền thống cho thanh niên huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) nóiriêng