Giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan nhà nước trên địa bàn nghệ an luận văn tốt nghiệp đại học

Làm tốt công tác giải quyết khiếu nại về đất đai sẽ giúp Nhà n-ớc củng cố, quản lí chặt chẽ toàn bộ đất đai theo quy định của pháp luật,xác lập mối quan hệ pháp lí giữa nhà nớc với ngời

Trêng §¹i häc Vinh

Trêng §¹i häc Vinh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp cuối khóa, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, em đã nhận được sự giúp đỡ của Hội đồng khoa học Khoa Luật, các Thầy giáo,

Cô giáo trong tổ bộ môn Luật Hành chính Nhà nước Đặc biệt là sự hướng dẫn và giúp

đỡ nhiệt tình, chu đáo của Cô giáo Hồ Thị Nga.

Em xin trân trọng cảm ơn cô giáo Hồ Thị Nga – người trực tiếp hướng dẫn khóa luận, xin chân thành cảm ơn Hội đồng khoa học Khoa Luật, các Thầy giáo, Cô giáo trong tổ bộ môn Luật Hành chính Nhà nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong quá trình triển khai đề tài khóa luận.

Với năng lực và kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn chế, đề tài sẽ không tránh khỏi thiếu sót nhất định Em rất mong nhận được góp ý kiến của của Hội đồng khoa học Luật, các Thầy giáo, Cô giáo cũng như những người quan tâm đến vấn đề này.

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 5 năm 2011

Sinh viên

Trần Thị Phép

Mục lục

Trang

A Phần mở đầu 1

B Phần nội dung 5

Chơng 1: Cơ sở lí luận của việc giải quyết khiếu nại đất đai 5

1.1 Khái niệm khiếu nại, khiếu nại đất đai, giải quyết khiếu nại đất đai 5

1.1.1 Khiếu nại 5

1.1.2 Khiếu nại đất đai 6

1.1.3 Giải quyết khiếu nại đất đai 9

1.2 Phân biệt khiếu nại đất đai với tố cáo đất đai, tranh chấp đất đai, khởi kiện đất đai 11

1.2.1 Tố cáo đất đai 11

1.2.2 Tranh chấp đất đai 12

1.2.3 Khởi kiện đất đai 14

1.3 Vai trò của công tác giải quyết khiếu nại đất đai 15

1.3.1 Nhiệm vụ quản lí nhà nớc về đất đai 15

1.3.2 Tầm quan trọng của công tác giải quyết khiếu nại về đất đai 18

1.4 Nội dung thẩm quyền giải quyết khiếu nại đất đai 19

1.4.1 Cơ quan nhà nớc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất đai 19

1.4.2 Các nguyên tắc giải quyết khiếu nại đất đai 21

1.4.3 Trình tự, thủ tục và căn cứ giải quyết khiếu nại về đất đai 22

Chơng 2: Thực tiễn giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan nhà nớc trên địa bàn Nghệ An 27

2.1 Thực trạng khiếu nại và giải quyết khiếu nại đất đai trên địa bàn Nghệ An 27

2.1.1 “Bức tranh chung” về khiếu nại, giải quyết khiếu nại về đất đai trên địa bàn cả nớc 27

2.1.2 Cụ thể về khiếu nại, giải quyết khiếu nại đất đai trên địa bàn Nghệ An 29

2.2 Những kết quả đạt đợc của công tác giải quyết khiếu nại về đất đai ở Nghệ An 31

2.2.1 Kết quả chung của cả nớc 31

2.2.2 Kết quả cụ thể ở Nghệ An 32

2.3 Những tồn tại, hạn chế của công tác giải quyết khiếu nại về đất đai ở Nghệ An 36

2.3.1 Tồn tại, hạn chế chung của cả nớc 36

2.3.2 Tồn tại, hạn chế ở Nghệ An 38

2.4 Nguyên nhân và một số quan điểm, giải pháp giải quyết khiếu nại đất đai ở Nghệ An 45

2.4.1 Nguyên nhân 45

2.4.2 Quan điểm 50

2.4.3 Giải pháp 51

C Kết luận 53

D Danh môc tµi liÖu tham kh¶o

A Phần mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Luật Đất đai năm 1993 sửa đổi, bổ sung năm 2003 của nớc Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã khẳng định: Đất đai là nguồn tài nguyên vô“

cùng quý giá, là t liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng của môi trờng sống, là địa bàn phân bố các khu dân c, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninh, quốc phòng’’ ở nớc ta đất đai thuộc sỡ hữu của toàn

dân, Nhà nớc thống nhất quản lí, giao đất cho từng hộ gia đình, cá nhân(gọi chung là ngời sử dụng đất) sử dụng ổn định, lâu dài Quản lí và sửdụng hợp lí đất đai là một mục tiêu cực kì quan trọng trong chiến lợc pháttriển kinh tế - xã hội nhất là trong điều kiện nớc ta đang trong quá trình đẩymạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hớngtích cực Là một vấn đề luôn đợc Đảng và Nhà nớc quan tâm nhng trongquá trình sử dụng cũng nh quá trình thực hiện các quan hệ về đất đai vẫnluôn xảy ra những biến động, mâu thuẫn, bất đồng làm cho những chínhsách, quyết định của cơ quan nhà nớc không đợc thực thi hoặc thực thikhông đầy đủ Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến cáckhiếu nại về đất đai nảy sinh, ngày càng trở nên bức xúc, và gia tăng cả về

số lợng lẫn tính chất phức tạp

Giải quyết khiếu nại về đất đai là một nội dung hết sức quan trọngtrong công tác quản lí nhà nớc về đất đai, nhằm giải quyết ổn thoả nhữngmâu thuẫn có thể xảy ra, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cánhân, lợi ích Nhà nớc Chính vì vậy mà đây là một vấn đề rất đợc nhiều ng-

ời quan tâm Làm tốt công tác giải quyết khiếu nại về đất đai sẽ giúp Nhà

n-ớc củng cố, quản lí chặt chẽ toàn bộ đất đai theo quy định của pháp luật,xác lập mối quan hệ pháp lí giữa nhà nớc với ngời sử dụng đất và giữanhững ngời sử dụng đất với nhau, tạo điều kiện cho việc sử dụng đất đaimột cách ổn định, đầy đủ và đạt hiệu quả cao nhất

Từ khi nớc ta bớc vào công cuộc đổi mới, trong điều kiện kinh tế - xãhội mới cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật thì những khiếu nạicủa ngời dân cũng đợc quan tâm hơn, có thể đợc xem nh là một kênh thôngtin để cơ quan nhà nớc biết rõ hơn ý dân, lòng dân, nhằm giải quyết và xoadịu những bức xúc của dân Tuy nhiên, tình trạng khiếu nại về đất đaikhông vì thế mà giảm đi, ngợc lại, nó lại có chiều hớng gia tăng cả về số l-ợng, quy mô và mức độ phức tạp Thậm chí còn xuất hiện nhiều điểm nónggây ảnh hởng không nhỏ đến an ninh, chính trị, trật tự và ổn định ở một số

địa phơng trong cả nớc Đây là một trong những vấn đề nhạy cảm, đòi hỏiphải đợc giải quyết một cách thận trọng, chặt chẽ, toàn diện và dứt điểm.

Nghệ An có thể đợc xem là một địa phơng trọng điểm ở Bắc miềnTrung về kinh tế, chính trị, văn hoá Không nằm ngoài quy luật phát triểnchung của cả nớc, Nghệ An đang có những cơ hội lớn để phát triển trongcác lĩnh vực và cùng với nó là những thách thức không nhỏ về mặt phápluật, đó là tình trạng khiếu nại của ngời dân ngày càng tăng lên trong cáclĩnh vực y tế, giáo dục, xây dựng, môi trờng… và đặc biệt là các khiếu nại

về đất đai, thậm chí có những khiếu nại đông ngời, gây bức xúc trong dluận và cũng là nỗi trăn trở của ngời có thẩm quyền

Từ cơ sở trên, vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai làvấn đề cần thiết phải tìm hiểu cả về lí luận lẫn thực tiễn Chính vì vậy tôi

chọn đề tài Giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ“ quan nhà nớc trên địa

bàn Nghệ An’’làm khóa luận tốt nghiệp, với hi vọng đóng góp một phần

nhỏ bé của mình vào việc cung cấp cho những ngời quan tâm có thể hiểu rõhơn về khiếu nại đất đai, những nguyên nhân và giải pháp để giải quyết vấn

đề khiếu nại về đất đai trên địa bàn Nghệ an

2 Tình hình nghiên cứu.

Cho đến nay đã có một số bài viết hay một vài công trình nghiên cứudới góc độ khác nhau và ở mức độ này hay mức độ khác có liên quan đếnvấn đề khiếu nại nói chung và khiếu nại về đất đai nói riêng Chẳng hạn nh

vấn đề “Giải quyết khiếu tố của nhân dân - thực trạng và những bài học

kinh nghiệm’’- đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ của khoa Nhà nớc - pháp

luật, học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh(1998 -1999) “ Một số vấn

đề đặt ra khi triển khai Luật Khiếu nại, tố cáo” của Vũ Văn trong tạp chí

Thanh tra số 3/1999 “ Những kinh nghiệm rút ra qua công tác giải quyết

khiếu nại, tố cáo thời gian qua’’ của Ngô Đăng Huynh trong tạp chí Thanh

tra số 9 / 1999 “ Tranh chấp, khiếu nại , tố cáo về đất đai và giải quyết

tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai” của Vụ phổ biến, tuyên truyền

pháp luật - Bộ t pháp( 2009 ) “ Pháp luật về đất đai ” đặc san tuyên truyềnpháp luật số 3 - Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luậtcủa Chính phủ (2005) Tất cả các nghiên cứu trên đều đề cập đến vấn đềkhiếu nại về đất đai ở nhiều mức độ khác nhau song nhìn chung cha có một

nghiên cứu nào nghiên cứu một cách trực tiếp và hệ thống vấn đề “ Giải

Bài khóa luận đợc hoàn thành trên cơ sở có tiếp thu và tham khảonhững bài viết và công trình nghiên cứu trên Tuy còn nhiều thiếu sót nhng

hi vọng có thể đóng góp một phần vào việc giải quyết khiếu nại đất đai hiệnnay trên địa bàn Nghệ An nói riêng và cả nớc nói chung

3 Mục đích và nhiệm vụ

- Mục đích của khóa luận: làm sáng tỏ cơ sở lí luận và thực tiễn củaviệc khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai của cơ quan nhà nớc trên

địa bàn Nghệ an, từ đó đa ra những ý kiến, quan điểm giải quyết hoặc giảipháp hạn chế khiếu nại phát sinh sát thực tế và có hiệu quả

- Nhiệm vụ: Để đạt đợc mục đích trên khóa luận có nhiệm vụ sau:+ Làm rõ khái niệm khiếu nại về đất đai và phân biệt với tố cáo đất

đai, tranh chấp đất đai

+ Làm rõ cơ quan nhà nớc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại về đất

đai

+ Phân tích trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai

+ Tìm hiểu thực trạng khiếu nại về đất đai trên địa bàn Nghệ An vàcả nớc

+ Tìm hiểu và phân tích số liệu thực tế các vụ khiếu nại về đất đai ởNghệ An

+ Phân tích nguyên nhân của thực trạng khiếu nại, giải quyết khiếunại về đất đai ở Nghệ An

+ Đa ra những quan điểm và giải pháp giải quyết khiếu nại về đất

6 ý nghĩa của đề tài

Khóa luận đợc hoàn thành nhằm góp phần làm sáng tỏ cơ sở lí luận

và thực tiễn của vấn đề khiếu nại và giải quyết khiếu nại về đất đai, đồngthời cố gắng đánh giá một cách sát thực tế thực trạng giải quyết khiếu nại

về đất đai trên địa bàn Nghệ An, từ đó đề xuất những phơng hớng, giải phápcơ bản góp phần giải quyết phần nào những khiếu nại đất đai đã phát sinh

7 Kết cấu khóa luận

Khóa luận gồm 4 phần: phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận

và danh mục tài liệu tham khảo Trong đó quan trọng nhất là phần nội dunggồm 2 chơng:

Chơng 1: Cơ sở khoa học của việc giải quyết khiếu nại đất đai

Chơng 2: Thực tiễn giải quyết khiếu nại đất đai của cơ quan nhà nớctrên địa bàn Nghệ An

B Phần nội dung

Chơng 1

Cơ sở lí luận của việc giải quyết

khiếu nại đất đai 1.1 Khái niệm khiếu nại, khiếu nại đất đai, giải quyết khiếu nại đất đai.

1.1.1 Khiếu nại

Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân, đợc

hiến pháp nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam1992 ghi nhận: Công“

dân có quyền khiếu nại, quyền tố cáo với cơ quan nhà nớc có thẩm quyền

về những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nớc, tổ chức kinh tế, tổ

khiếu nại của ngời dân đợc quy định cụ thể hơn trong Luật Khiếu nại, tốcáo Theo định nghĩa tại khoản 1 điều 2 của Luật Khiếu nại, tố cáo

1998(sửa đổi, bổ sung năm 2004 và năm 2005) thì : Khiếu nại là việc“

công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết

định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật,

Từ định nghĩa trên và qua thực tế có thể hiểu một cách đơn giản hơnlà: khiếu nại là việc đề nghị xem lại các quyết định hành chính, hành vihành chính mà ngời đề nghị cho rằng nó ảnh hởng trực tiếp đến quyền vàlợi ích chính đáng của mình Nghĩa là, nếu bản thân mình không có quyền

và lợi ích chính đáng liên quan đến quyết định hành chính, hành vi hànhchính thì không có quyền khiếu nại

Quyền khiếu nại của công dân đợc pháp luật quy định là cơ sở pháp

lí cần thiết để công dân thực hiện tốt quyền làm chủ và giám sát hoạt động

của các cơ quan nhà nớc, đồng thời cũng qua đó phát huy dân chủ, tăng ờng pháp chế xã hội chủ nghĩa.

c-1.1.2 Khiếu nại đất đai

Khiếu nại về đất đai là một hiện tợng xảy ra phổ biến trong xã hội,

đặc biệt khi nớc ta chuyển đổi sang nền kinh tế thị trờng, Nhà nớc thực hiệncơ chế quản lí kinh tế mới bằng việc trả lại đất đai những giá trị vốn có thìkhiếu nại đất đai phát sinh có xu hớng ngày càng tăng cả về số lợng cũng

nh tính chất phức tạp về mặt nội dung Tuy nhiên, khiếu nại đất đai kéo dàivới số lợng ngày càng đông ngời dân tham gia thì lại là vấn đề rất đángquan tâm tìm hiểu để đề ra các biện pháp giải quyết phù hợp nhằm “ tháongòi nổ”xung đột, không để phát sinh trở thành “ điểm nóng” gây mất ổn

Quyết định hành chính bị khiếu nại trong quản lí đất đai bao gồm:

- Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, trng dụng đất, chophép chuyển mục đích sử dụng đất;

- Quyết định bồi thờng giải phóng mặt bằng, tái định c;

- Quyết định cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;

- Quyết định gia hạn quyền sử dụng đất;

- Quyết định gia hạn thời hạn sử dụng đất

Hành vi hành chính trong quản lí đất đai bị khiếu nại là hành vi củacán bộ, công chức nhà nớc khi thực hiện công việc liên quan đến các hoạt

động nói trên

Ví dụ:

- Bà A khiếu nại việc uỷ ban nhân dân xã thu hồi đất của gia đình bà

để làm đờng liên xã nhng không đền bù cho gia đình bà

- Ông B khiếu nại việc uỷ ban nhân dân thành phố thu tiền sử dụng

đất của gia đình ông

Thực trạng khiếu nại về đất đai hiện nay thờng thể hiện ở các nộidung chủ yếu sau:

Thứ nhất, là khiếu nại về bồi thờng, hỗ trợ tái định c.

Để thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nớc, Nhànớc đã tiến hành thu hồi đất, giải phóng mặt bằng phục vụ cho các dự án

phát triển Tuy nhiên vấn đề bồi thờng và hỗ trợ, tiến hành tái định c chonhững diện bị thu hồi đất ở nhiều địa phơng gặp không ít khó khăn, vớngmắc Một số dự án cha có khu tái định c hoặc cha giải quyết tái định c đãthu hồi đất ở Những trờng hợp bị thu hồi đất ở thì tiền bồi thờng không đủ

để mua nhà ở mới tại khu tái định c Giá đất bồi thờng thấp hơn giá đấtcùng loại trên thị trờng, đặc biệt là đối với đất nông nghiệp trong khu vực

đô thị, khu dân c nông thôn Tiền bồi thờng đất nông nghiệp thờng không

đủ để nhận chuyển nhợng diện tích đất nông nghiệp tơng tự hoặc không đủ

để nhận chuyển nhợng đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp để chuyểnsang làm ngành nghề khác Nhìn chung các địa phơng cha coi trọng việclập khu tái định c chung cho các dự án trên cùng địa bàn, một số khu tái

định c đã đợc lập nhng không đảm bảo điều kiện tốt hơn hoặc bằng nơi ở

cũ, giá nhà ở tại khu tái định c còn tính quá cao nên tiền nhận bồi thờngkhông đủ trả cho nhà ở tại khu tái định c Các quy định của pháp luật về đất

đai để giải quyết vấn đề tái định c đã khá đầy đủ, nhng các địa phơng lạithực hiện cha tốt, thậm chí một số địa phơng cha quan tâm giải quyết nhiệm

vụ này dẫn đến tình trạng khiếu nại kéo dài

Thứ hai, khiếu nại về việc cấp, thu hồi giấy chứng nhận quyền sử

dụng đất

Đây là dạng khiếu nại rất phổ biến hiện nay Dạng khiếu nại này phátsinh một phần từ sai sót của cơ quan có thẩm quyền, nh: cấp giấy chứngnhận quyền sử dụng đất sai sót về tên chủ sử dụng, sơ đồ thửa đất, diệntích…Có những trờng hợp không cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

mà không có lí do chính đáng hoặc lí do không rõ ràng Các cơ quan cóthẩm quyền trong quá trình giải quyết lại không giải thích rõ cho nhân dânhiểu lí do tại sao không cấp giấy Quá trình giải quyết hồ sơ diễn ra chậm,gây phiền hà, sách nhiễu…gây khó khăn cho ngời sử dụng đất Một nguyênnhân khác là do quy hoạch treo hoặc do ngời dân không chấp nhận dù lí dokhông cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chính đáng dẫn đến khiếunại

Thứ ba, khiếu nại quyết định xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm

chế độ quản lí, sử dụng đất đai

Nội dung khiếu nại này cũng có nhiều dạng Một số bộ phận ngờidân không nắm rõ về Luật Đất đai và Luật Khiếu nại, tố cáo nên phát sinhtình trạng vi phạm pháp luật hoặc các trờng hợp lấn chiếm, vi phạm quy tắcxây dựng Một số ngời mặc dù khá am hiểu pháp luật nhng vẫn cố tình vi

phạm, khi bị phát hiện và xử phạt thì ngoan cố khiếu nại Bên cạnh đó cũng

có phần trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giảiquyết, nh: ra quyết định xử phạt sai đối tợng, bị nhầm lẫn, sai tên chủ sửdụng; việc thi hành quyết định xử phạt có sai sót hoặc sai pháp luật; việc raquyết định không đúng căn cứ pháp luật; việc ra quyết định quá nhẹ hoặcquá nặng (về mức phạt hoặc hình thức phạt) hoặc thiếu trách nhiệm, thiếukhách quan

Thứ t, khiếu nại việc giải quyết các tranh chấp về đất đai của các cơ

quan nhà nớc

Khiếu nại trong lĩnh vực này cũng rất đa dạng và phức tạp và đadạng, nh:

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp đòi lại đất cũ:

- Đòi lại đất, tài sản của dòng họ, của ngời thân trong các giai đoạnkhác nhau Qua các cuộc điều chỉnh đã giao cho ngời khác sử dụng

- Đòi lại đất cũ do trớc kia thực hiện chính sách “nhờng cơm sẻ áo”của nhà nớc trong những năm 1981 - 1986 (đã nhờng đất cho ngời khác sửdụng nay họ đòi lại)

- Đòi lại đất khi thực hiện hợp tác hoá nông nghiệp, theo mô hình sảnxuất tập thể quản lí tập trung

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất,thừa kế tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp ranh giới sử dụng đất

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp nhà đất do đã cho mợn, chothuê, cho ở nhờ

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển quyền sửdụng đất

 Khiếu nại việc giải quyết tranh chấp địa giới hành chính: loại tranhchấp này thờng xảy ra ở hai tỉnh, hai huyện, hai xã với nhau tập trung ởnhững nơi có vị trí quan trọng trong việc phát triển kinh tế, văn hoá, bêncạnh những vị trí dọc theo triền sông, những vùng có địa giới không rõràng, không có mốc giới nhng là vị trí quan trọng Các tranh chấp có thểdiễn ra ở những nơi có tài nguyên thiên nhiên quý hiếm, nơi có nguồn lâmthổ sản có giá trị lớn Khi nhà nớc tiến hành phân tách các đơn vị hànhchính tỉnh, huyện, thị xã, xã mới thì tranh chấp đất đai liên quan đến địagiới hành chính diễn ra ở nhiều địa phơng trên cả nớc…

1.1.3 Giải quyết khiếu nại về đất đai

Trong đời sống xã hội, khiếu nại thờng xảy ra khi có sự mâu thuẫn,bất bình trong các quan hệ xã hội giữa cơ quan nhà nớc với công dân, giữacấp trên và cấp dới, giữa cá nhân và tập thể, giữa ngời này với ngời khác…Công tác giải quyết khiếu nại đợc đặt ra chính là để giải quyết những vấn

đề đó Giải quyết khiếu nại là nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ quan nhà

n-ớc Việc giải quyết khiếu nại góp phần ổn định tình hình chính trị, xã hội,thúc đẩy kinh tế phát triển

Từ trớc đến nay, Đảng và nhà nớc ta đặc biệt quan tâm đến công tácgiải quyết khiếu nại của công dân và đã ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết,văn bản pháp luật quy định về vấn đề này, trong đó có Pháp lệnh khiếu nại,

tố cáo của công dân năm 1991; Luật Khiếu nại, tố cáo 1998 sửa đổi, bổsung năm 2004 và 2005; Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính

1996 đợc sửa đổi, bổ sung năm 2006 Nh vậy, với việc ban hành các vănbản pháp luật nêu trên đã tạo cơ sở pháp lí vững chắc và tạo điều kiện thuậnlợi cho công dân thực hiện quyền khiếu nại, làm cơ sở cho cơ quan nhà nớc

có thẩm quyền trong việc giải quyết khiếu nại

Trong quan hệ pháp luật về đất đai cùng với việc ban hành Luật Đất

đai 2003, ngời sử dụng đất đợc Nhà nớc bảo hộ khi bị ngời khác xâm phạm

đến quyền sử dụng đất hợp pháp của mình, đợc quyền khiếu nại về nhữnghành vi vi phạm quyền sử dụng đất hợp pháp của mình, vậy giải quyếtkhiếu nại về đất đai có thể đợc hiểu đó là việc xác minh, làm rõ vấn đề để từ

đó có kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại của ngời có thẩm quyềnnhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức

Giải quyết khiếu nại về đất đai với ý nghĩa là một nội dung của chế

độ quản lí nhà nớc về đất đai, là hoạt động của cơ quan nhà nớc có thẩmquyền để giải quyết các bất đồng, mâu thuẫn giữa chủ thể sử dụng đất vớicác quyết định hành chính, hành vi hành chính của cán bộ, công chức trongquá trình quản lí đất đai, nhằm tìm ra những giải pháp đúng đắn trên cơ sởpháp luật đất đai, phục hồi quyền và lợi ích hợp pháp và có biện pháp xử lí

đối với hành vi vi phạm pháp luật về đất đai

Trong lĩnh vực quản lí và sử dụng đất, việc giải quyết khiếu nại về

đất đai nhằm đảm bảo cho mọi quan hệ giữa Nhà nớc với ngời sử dụng đất

và giữa những ngời sử dụng đất với nhau đợc thực hiện theo đúng chínhsách, pháp luật về đất đai, hoàn thiện quyền của công dân trong thời kì côngnghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc hiện nay

1.2 Phân biệt khiếu nại đất đai với tố cáo đất đai, tranh chấp đất

đai, khởi kiện đất đai.

1.2.1 Tố cáo đất đai.

Tố cáo và khiếu nại là hai vấn đề khác nhau nhng có liên quan mậtthiết với nhau, đều là hai phạm trù xuất hiện từ khi xã hội có sự phân chiagiai cấp, có sự ra đời của nhà nớc và có hiện tợng vi phạm pháp luật Tố cáo

và khiếu nại đều đợc quy định trong Luật Khiếu nại, tố cáo 1998 sửa đổi,

bổ sung năm 2004 và 2005 Theo đó, tố cáo đợc định nghĩa là việc côngdân theo thủ tục do pháp luật quy định báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân cóthẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức,cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nớc,quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức Tố cáo và khiếu nại

về đất đai đều là những hiện tợng xảy ra phổ biến trong xã hội và là mốiquan tâm của nhiều ngời Tuy nhiên nội hàm của hai phạm trù này lạikhông hoàn toàn giống nhau Tố cáo về đất đai là sự phát hiện với cơ quannhà nớc có thẩm quyền về những hành vi vi phạm pháp luật về quản lí và sửdụng đất của cơ quan nhà nớc, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũtrang nhân dân, cá nhân thuộc các đơn vị đó hoặc của những ngời khác gâythiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại đến lợi ích nhà nớc, lợi ích tập thể và lợiích của ngời sử dụng đất

Ví dụ:

- Tố cáo về việc uỷ ban nhân dân xã bán đất trái phép

- Tố cáo việc uỷ ban nhân dân huyện giao đất không đúng thẩmquyền

- Tố cáo ngời sử dụng đất sử dụng sai mục đích, huỷ hoại đất đai

Nh vậy trong tố cáo đất đai, ngời tố cáo có thể không phải là ngời cóquyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm mà chỉ là ngời biết đợc hành vi xâmphạm và bất bình với hành vi đó, để bảo vệ quyền lợi của ngời khác, của tậpthể, lợi ích của nhà nớc mà đứng ra tố cáo Nói tóm lại ngời tố cáo có thể làbất kì ai biết đợc hành vi sai phạm đó Trong khi đó nguyên nhân làm phátsinh khiếu nại về đất đai là khi quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân ngờikhiếu nại bị xâm phạm (nguyên nhân phát sinh khiếu nại hẹp hơn so với tốcáo)

Về thực trạng tố cáo liên quan đến đất đai hiện nay thờng thể hiện ởcác nội dung chủ yếu sau:

Thứ nhất, tố cáo cán bộ lợi dụng chức vụ, quyền hạn và lợi dụng các

chơng trình, dự án của nhà nớc để bao chiếm ruộng đất, chia chác đất đai,nhất là đối với chơng trình trồng rừng, các dự án phát triển khu dân c, các

dự án tái định c

Thứ hai, tố cáo cán bộ cửa quyền, nhũng nhiễu trong việc thực hiện

các thủ tục hành chính về đất đai, nh: giao đất, cho thuê đất; cho phépchuyển nhợng quyền sử dụng đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;không thực hiện đúng trình tự, thủ tục thu hồi đất, đền bù, hỗ trợ

Thứ ba, tố cáo UBND giao đất trái thẩm quyền; giao đất, cho thuê

đất không đúng đối tợng, không đúng quy hoạch; sử dụng tiền thu từ quỹ

đất công ích (5%) trái quy định của pháp luật

Thứ t, tố cáo hành vi gian lận trong việc lập phơng án bồi thờng về

đất đai để tham ô nh lập hai phơng án bồi thờng (cho ngời có đất bị thu hồiriêng, để thanh toán với nhà nớc riêng)

Thứ năm, tố cáo hành vi trục lợi về đất đai thông qua việc lập phơng

án hoặc điều chỉnh phơng án quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch điểmdân c nông thôn không phù hợp với thực tế, gây xáo trộn không cần thiết

đối với đời sống nhân dân

1.2.2 Tranh chấp đất đai

Tranh chấp đất đai là một hiện tợng bình thờng trong mọi đời sống xãhội, không phụ thuộc vào chế độ sỡ hữu đất đai Đối với Việt Nam trongsuốt thời gian từ khi chế độ sỡ hữu toàn dân đối với đất đai đợc thiết lập từnăm 1980 đến nay, tranh chấp đất đai luôn là vấn đề thời sự, có những diễnbiến rất phức tạp, ảnh hởng xấu đến việc quản lí, sử dụng đất nói riêng vàgây bất ổn nhất định đối với đời sống kinh tế - xã hội nói chung Sự kiện BộTài nguyên và Môi trờng từng đề xuất thành lập một cơ quan tài phánchuyên trách để giải quyết các tranh chấp, khiếu kiện về đất đai phần nào

đã thấy tính chất nghiêm trọng của vấn đề Trải qua nhiều giai đoạn vớinhững chính sách đất đai khác nhau, cho dù đất đai có đợc coi là một loạitài sản có giá, quyền sử dụng đất có phải là một loại tài sản đặc biệt haykhông, hiện tợng tranh chấp đất đai đều đợc pháp luật chính thức ghi nhận

và quy định việc giải quyết Tuy nhiên cho đến trớc khi Luật Đất đai ra đời,thuật ngữ “ tranh chấp đất đai” cha một lần đợc chính thúc giải thích màchủ yếu chỉ là đợc hiểu ngầm qua các quy định của pháp luật về giải quyếttranh chấp đất đai, quy định về giải quyết các tranh chấp khác có liên quan

đến quyền sử dụng đất trong các đạo luật đất đai qua các thời kì và trongcác văn bản có liên quan của các cơ quan nhà nớc

Luật Đất đai 2003 lần đầu tiên quy định tại khoản 26 điều 4: “ Tranh

chấp đất đai là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của ngời sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai” Nh vậy tranh chấp đất đai đợc

hiểu là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về lợi ích, về quyền và nghĩa

vụ giữa các chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai Đây chính

là điểm khác biệt cơ bản nhất giữa tranh chấp đất đai và khiếu nại về đất

đai Nếu tranh chấp đất đai có thể xảy ra giữa những ngời sử dụng đất vớinhau do xung đột về quyền và lợi ích thì khiếu nại về đất đai lại xảy ra giữacơ quan, công dân, tổ chức với cơ quan nhà nớc quản lí về đất đai, đối tợngcủa khiếu nại về đất đai không phải là quyền và nghĩa vụ của các bên mà làquyết định hành chính, hành vi hành chính trong quản lí đất đai có xâmphạm đến quyền, lợi ích của ngời khiếu nại Có thể nêu ra một số đặc

điểm của tranh chấp đất đai:

- Đối tợng của tranh chấp đất đai là quyền quản lí, quyền sử dụng vànhững lợi ích phát sinh từ quá trình sử dụng một loại tài sản đặc biệt khôngthuộc quyền sỡ hữu của các bên tranh chấp

- Các chủ thể tranh chấp đất đai chỉ là chủ thể quản lí và sử dụng đất,không có quyền sỡ hữu đối với đất đai

- Tranh chấp đất đai luôn gắn liền với quá trình sử dụng đất của cácchủ thể nên không chỉ ảnh hởng đến lợi ích trực tiếp của các bên tham giatranh chấp mà còn ảnh hởng đến lợi ích của Nhà nớc

Tranh chấp đất đai xảy ra sẽ tác động không nhỏ đến tâm lí, tinh thầncủa các bên, gây nên tình trạng mất ổn định, bất đồng trong nội bộ nhândân, làm cho những quy định của pháp luật đất đai cũng nh những chínhsách của Nhà nớc không đợc thực hiện một cách triệt để

Ví dụ:

- Tranh chấp đất nông nghiệp giữa gia đình ông A và gia đình ông B

- Tranh chấp về quyền sử dụng đất trong quan hệ thừa kế giữa A và B

1.2.3 Khởi kiện đất đai

Theo quy định tại điều 138 Luật Đất đai năm 2003 thì:

 Trờng hợp khiếu nại hành chính, hành vi hành chính về quản lí đất

đai do chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết lần đầu, mà ngời khiếu nạikhông đồng ý với quyết định giải quyết này, thì họ có hai sự lựa chọn: một

là khởi kiện ra TAND; hai là không khởi kiện ra toà mà tiếp tục khiếu nại

với chủ tịch UBND tỉnh Nếu khiếu nại tiếp đến chủ tịch UBND tỉnh thìquyết định giải quyết khiếu nại của chủ tịch UBND tỉnh là quyết định cuốicùng.

 Trờng hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính vềquản lí đất đai, do chủ tịch UBND tỉnh giải quyết lần đầu mà ngời khiếu nạikhông đồng ý với quyết định giải quyết thì chỉ có quyền khởi kiện tạiTAND

Khởi kiện về tranh chấp đất đai (đất đã có các loại giấy tờ theo quy

định) thuộc thẩm quyền giải quyết của toà dân sự Còn khởi kiện quyết địnhhành chính, hành vi hành chính về quản lí đất đai thuộc thẩm quyền giảiquyết của toà hành chính

Nh vậy, khởi kiện đất đai xảy ra trong trờng hợp ngời khiếu nạikhông đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu của cơ quan nhà nớc cóthẩm quyền, và trong thời hạn 45 ngày kể từ ngày có quyết định giải quyếtkhiếu nại, ngời khiếu nại có quyền khởi kiện tại TAND

1.3 Vai trò của công tác giải quyết khiếu nại đất đai

1.3.1 Nhiệm vụ quản lí Nhà nớc về đất đai

Từ nhiều năm qua Đảng và Nhà nớc ta trên cơ sở xây dựng chế độ sỡhữu toàn dân về đất đai đã luôn quan tâm đến việc quản lí thống nhất vốn

đất quốc gia từ trung ơng cho tới từng địa phơng Vấn đề quản lí không đơnthuần chỉ là xây dựng, kiện toàn các hệ thống cơ quan quản lí đất đai màquan trọng là nêu đợc các nội dung quản lí, quy định chặt chẽ về mặt pháp

lí các nội dung của nó Cho nên nói đến quản lí đất đai một cách tổng quátnhất tức là nêu hai mặt của một vấn đề: hệ thống cơ quan quản lí đất đai vàcác nội dung của chế độ quản lí Nhà nớc về đất đai

Hệ thống cơ quan quản lí đất đai có hệ thống cơ quan quyền lực Nhànớc, cơ quan hành chính Nhà nớc, cơ quan chuyên nghành quản lí về đất

đai (Bộ tài nguyên và môi trờng, Sở tài nguyên và môi trờng, Phòng tàinguyên môi trờng, cán bộ địa chính cấp xã; ngoài ra còn có các tổ chứcdịch vụ công trong quản lí và sử dụng đất) Luật Đất đai 2003 quy định Nhànớc thống nhất quản lí về đất đai thông qua việc nhà nớc thành lập hệ thốngcơ quan quản lí đất đai thống nhất từ trung ơng xuống đia phơng và giaonhiệm vụ quản lí nhà nớc về đất đai cho cơ quan này thực hiện Trong đó hệthống cơ quan hành chính nhà nớc thực hiện việc quản lí nhà nớc về đất đai;còn hệ thống cơ quan quản lí đất đai chuyên ngành có nhiệm vụ giúp hệ

thống cơ quan hành chính nhà nớc trong việc quản lí nhà nớc về đất đaitrong phạm vi cả nớc và ở từng địa phơng Cụ thể:

- Chính phủ quyết định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của tỉnh,thành phố trực thuộc trung ơng và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất vàomục đích quốc phòng, an ninh; thống nhất quản lí nhà nớc về đất đai trongphạm vi cả nớc

 UBND các cấp thực hiện quyền đại diện chủ sỡ hữu về đất đai vàquản lí nhà nớc về đất đai tại địa phơng theo thẩm quyền do pháp luật quy

đích sử dụng đất; các quy định về thu hồi đất, về đăng kí QSDĐ, cấp giấychứng nhận QSDĐ

Theo quy định tại điều 18 Hiến pháp 1992 sửa đổi, bổ sung năm

2001 và tại điều 6 Luật Đất đai 2003 thì Nhà nớc là ngời quản lí mọi mặt

đời sống kinh tế - xã hội, trong đó có quản lí đất đai Nhà nớc là đại diệnchủ sỡ hữu đất đai, là ngời xây dựng các chiến lợc phát triển, các quy hoạch

sử dụng đất và phê duyệt các chơng trình quốc gia về sử dụng, khai thác cácnguồn tài nguyên thiên nhiên Một điều rất hiển nhiên: đất đai dù là nguồntài nguyên có phong phú, đa dạng đến đâu thì nó vẫn không phải là vô tận,

mà là đại lợng hữu hạn Trong khi đó, nhu cầu của xã hội trong việc sửdụng đất đai không có xu hớng giảm mà ngày càng tăng lên Nhà nớckhông thể cho phép các nhu cầu đó phát triển một cách tự phát mà có kếhoạch, điều tiết nó phù hợp với quá trình phát triển kinh tế - xã hội Vì vậy,quy hoạch sử dụng đất là cơ sở khoa học của quá trình xây dựng các chiếnlợc về khai thác, sử dụng đất là tiền đề cho việc thực hiện đúng đắn các nộidung quản lí Nhà nớc về đất đai Luật Đất đai năm 2003 với 10 điều luật cụthể quy định về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai là cơ sở để thực hiệnchiến lợc tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của đất nớc từ nay đến năm

2020 Đồng thời với các quy định đó sẽ có sự phân công, phân nhiệm một

cách rõ ràng, cụ thể thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nớc và cơquan chuyên môn trong quản lí nhà nớc về đất đai từ trung ơng đến địa ph-

ơng, góp phần cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai

Kể từ khi chế độ sỡ hữu toàn dân về đất đai ra đời, trong tất cả cácvăn bản pháp luật của nhà nớc cũng nh trong các văn kiện của Đảng vẫn ch-

a xác định rõ nhà nớc có phải là ngời đại diện chủ sỡ hữu toàn dân về đất

đai hay không Các văn bản này đều dừng lại ở việc quy định đất đai là củatoàn dân do nhà nớc thống nhất quản lí Chính việc không xác định rõ vaitrò của nhà nớc trong quan hệ sỡ hữu đất đai đã dẫn đến việc đất đai bị sửdụng không đúng mục đích, lãng phí, gây nên tình trạng đầu cơ, buôn bán

đất đai kiếm lời hoặc gây thiệt hại thất thoát tài sản quốc gia và không đảmbảo đợc nguyên tắc công bằng xã hội trong sử dụng đất…Những yếu kémnày tạo ra sự bất bình trong xã hội và phát sinh những tranh chấp, khiếu nại,

tố cáo về đất đai kéo dài…Hậu quả là gây mất ổn định về chính trị, phá vỡ

sự đoàn kết trong nội bộ nhân dân, ảnh hởng xấu đến môi trờng đầu t vàlàm giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế Để khắc phục những hạn chế này,góp phần duy trì sự ổn định chính trị và làm lành mạnh hoá các quan hệ về

đất đai Luật Đất đai 1993 sửa đổi, bổ sung năm 2003 đã có các quy định cụthể về vai trò của nhà nớc trong lĩnh vực sỡ hữu đất đai Với vai trò là đạidiện chủ sỡ hữu về đất đai pháp luật quy định Nhà nớc đợc thực hiện nhữngquyền định đoạt đất đai thông qua các biện pháp nh:

- Quyết định mục đích sử dụng đất thông qua việc quyết định, xétduyệt quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất

- Quy định về hạn mức giao đất và thời hạn sử dụng đất

- Quyết định giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyểnmục đích sử dụng đất

- Định giá đất

Ngoài ra, với t cách là đại diện chủ sỡ hữu về đất đai, Nhà nớc thựchiện điều tiết các nguồn lợi từ đất đai thông qua các chính sách tài chính về

đất đai nh:

- Thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất

- Thu thuế sử dụng đất, thuế thu nhập từ chuyển QSDĐ Với việc quy

định nh vậy giúp Nhà nớc quản lí chặt chẽ, hiệu quả đất đai, góp phần tăngnguồn thu cho ngân sách nhà nớc và hạn chế tình trạng đầu cơ đất, thựchiện công bằng trong lĩnh vực đất đai

- Điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất mà không do đầu t của ngời

sử dụng đất mang lại

Nh vậy, để việc quản lí đất đai có hiệu quả thì cần phải tiến hành tốthai nhiệm vụ đó là kiện toàn hệ thống cơ quan quản lí về đất đai và phảiluôn quán triệt các nội dung quản lí nhà nớc về đất đai Nếu việc quản lí đất

đai yếu kém dẫn đến hệ quả là không nắm đợc thị trờng sử dụng đất và cácgiao dịch của ngời sử dụng, từ đó gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nớc vàtạo ra tiền lệ xấu trong phơng thức thực hiện quyền của ngời sử dụng đất

1.3.2 Tầm quan trọng của công tác giải quyết khiếu nại về đất đai.

Pháp luật là phơng tiện quan trọng để Nhà nớc quản lí xã hội, quản línền kinh tế nhng nếu Nhà nớc chỉ ban hành pháp luật mà không có nhữngbiện pháp bảo đảm đợc thực hiện thì pháp luật cũng không thể phát huy đợcvai trò, tác dụng của mình Vì thế, cùng với việc ban hành pháp luật Nhà n-

ớc còn đảm bảo cho pháp luật đợc thi hành

Việc xem xét, giải quyết khiếu nại về đất đai là một nội dung quantrọng trong hoạt động quản lí nhà nớc đối với đất đai và là biện pháp đểpháp luật đất đai phát huy đợc vai trò trong đời sống xã hội Thông qua việcgiải quyết khiếu nại về đất đai mà các quan hệ đất đai đợc điều chỉnh chophù hợp với lợi ích của nhà nớc, của xã hội và của ngời sử dụng đất, đồngthời còn giúp cơ quan nhà nớc có thẩm quyền phát hiện ra những thiếu sót,những quyết định giải quyết thiếu chính xác ảnh hởng nghiêm trọng đếnquyền và lợi ích của ngời sử dụng đất, cần phải biết những mâu thuẫn, bất

đồng, hay những bức xúc của ngời dân để giải quyết ổn thoả, tránh gây nênnhững “ điểm nóng’’ gây ảnh hởng xấu đến an ninh, chính trị, kinh tế Với

ý nghĩa đó thì việc giải quyết khiếu nại đất đai là việc xem xét, tìm ra giảipháp đúng đắn trên cơ sở pháp luật nhằm giải quyết hợp lí những bất đồng,bức xúc trong nhân dân Trên cơ sở đó phục hồi các quyền lợi hợp pháp chobên bị xâm phạm, bắt buộc ngời gây ra những thiệt hại đó phải chịu tráchnhiệm trớc pháp luật Đó cũng là công việc có ý nghĩa quan trọng để tăng c-ờng pháp chế trong lĩnh vực quản lí và sử dụng đất

1.4. Nội dung thẩm quyền giải quyết khiếu nại đất đai

1.4.1 Cơ quan nhà nớc có thẩm quyền giải quyết đất đai

Theo quy định tại khoản 1 điều 2 Luật Khiếu nại, tố cáo 1998 sửa

đổi, bổ sung năm 2004 và 2005 thì công dân, cơ quan, tổ chức có quyềnkhiếu nại đến cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết

định hành chính, hành vi hành chính xâm phạm trực tiếp đến quyền, lợi ích

hợp pháp của mình Cũng theo quy định của luật khiếu nại, tố cáo thì thẩmquyền giải quyết khiếu nại đợc quy định nh sau:

Chủ tịch UBND cấp xã, thủ trởng cơ quan thuộc UBND cấp huyện,Chủ tịch UBND cấp huyện, Thủ trởng cơ quan thuộc sở và cấp tơng đơng,Giám đốc sở và cấp tơng đơng của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chủ tịchUBND cấp tỉnh, Thủ trởng cơ quan thuộc Bộ, thuộc cơ quan ngang bộ,thuộc cơ quan thuộc Chính phủ, Bộ trởng, Thủ trởng cơ quan ngang bộ, Thủtrởng cơ quan thuộc Chính phủ có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối vớiquyết định hành chính, hành vi hành chính của mình, của ngời có tráchnhiệm do mình quản lí trực tiếp

Ngoài ra, Chủ tịch UBND cấp huyện giải quyết khiếu nại mà Chủtịch UBND cấp xã, Thủ trởng cơ quan chuyên môn cấp huyện đã giải quyếtnhng còn khiếu nại, Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết khiếu nại mà Chủtịch UBND cấp huyện đã giải quyết nhng còn có khiếu nại; giải quyết khiếunại mà Giám đốc sở hoặc cấp tơng đơng thuộc UBND cấp tỉnh đã giải quyếtnhng còn khiếu nại mà nội dung thuộc phạm vi quản lí nhà nớc của UBNDcấp tỉnh

Bộ trởng, Thủ trởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trởng cơ quan thuộcChính phủ có thẩm quyền giải quyết khiếu nại mà thủ trởng cơ quan thuộc

Bộ, thuộc cơ quan ngang Bộ, thuộc cơ quan thuộc Chính phủ đã giải quyếtlần đầu nhng còn khiếu nại, giải quyết khiếu nại có nội dung thuộc quyềnquản lí nhà nớc của Bộ ngành mình mà Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Giám đốc

sở hoặc cấp tơng đơng thuộc UBND cấp tỉnh đã giải quyết lần đầu nhng cònkhiếu nại

Tổng thanh tra có thẩm quyền giải quyết khiếu nại mà thủ trởng cơquan thuộc Chính phủ đã giải quyết lần đầu nhng còn khiếu nại

Thủ tớng chính phủ có thẩm quyền lãnh đạo công tác giải quyếtkhiếu nại của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBNDcác cấp

Tuy nhiên Luật Đất đai 2003 quy định thẩm quyền giải quyết khiếunại của Chủ tịch UBND cáp huyện và UBND cấp tỉnh Cụ thể tại khoản 2

điều 138 quy định nh sau:

- Trờng hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính vềquản lí đất đai do Chủ tịch UBND huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnhgiải quyết lần đầu mà ngời khiếu nại không đồng ý với quyết định giảiquyết thì có quyền khởi kiện tại TAND hoặc tiếp tục khiếu nại đến Chủ tịch

UBND cấp tỉnh Trong trờng hợp khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh thìquyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là quyết định giải quyết khiếu nạicuối cùng

- Trờng hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính vềquản lí đất đai do chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ơng giảiquyết lần đầu mà ngời khiếu nại không đồng ý với quyết định đó thì cóquyền khởi kiện đến TAND

Bên cạnh đó, Nghị định 84/ 2007/ NĐ - CP của Chính phủ quy định

bổ sung việc cấp giấy chứng nhận QĐSD thu hồi đất thực hiện QSDĐ, trình

tự, thủ tục bồi thờng, hỗ trợ tái định c khi nhà nớc thu hồi đất và giải quyếtkhiếu nại về đất đai cũng chỉ đề cập đến thẩm quyền giải quyết khiếu nạicủa chủ tịch UBND cấp huyện và cấp tỉnh Ngoài hai trờng hợp nêu trên,việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chínhtrong lĩnh vực đất đai đợc dẫn chiếu áp dụng theo quy định của pháp luật vềkhiếu nại, tố cáo

1.4.2 Các nguyên tắc giải quyết khiếu nại đất đai.

Để đảm bảo cho những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản

lí và sử dụng đất diễn ra phù hợp với ý chí của Nhà nớc và nguyện vọng củangời sử dụng đất, việc giải quyết khiếu nại về đất đai có ý nghĩa hết sứcquan trọng nhằm đáp ứng kịp thời, đầy đủ các yêu cầu của đơng sự theo

đúng pháp luật Vì thế việc giải quyết khiếu nại về đất đai cần phải tuân thủnhững nguyên tắc cơ bản sau đây:

 Giải quyết khiếu nại về đất đai theo đúng quy định của pháp luật

đây là nguyên tắc cơ bản nhất trong quá trình giải quyết khiếu nại Phải căn

cứ vào pháp luật mới xác định đợc đúng, sai, tính chất, mức độ vi phạm;giải quyết triệt để, chấm dứt việc khiếu nại bảo vệ những lợi ích hợp pháp

 Nguyên tắc dân chủ, công khai Thực hiện nguyên tắc này ngời đợcgiao giải quyết khiếu nại phải lắng nghe ý kiến của các bên, đảm bảo dânchủ, bình đẳng trớc pháp luật

 Phải thật sự khách quan, thận trọng và vô t Nguyên tắc này đòi hỏiphải nhìn nhận sự việc một cách trung thực, không phụ thuộc vào ý muốncủa các bên đơng sự

 Kết hợp giải quyết khiếu nại về đất đai với việc giáo dục, thuyếtphục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về đất đai Thông qua quá trình nàylàm cho mọi ngời hiểu, thừa nhận và nghiêm chỉnh chấp hành quyết địnhcủa cơ quan giải quyết khiếu nại

 Giải quyết kịp thời, nhanh chóng, ngăn chặn và loại trừ các hành vi

vi phạm pháp luật đất đai

Giải quyết khiếu nại về đất đai trong giai đoạn hiện nay cần phải đảmbảo đợc những nguyên tắc trên, không những tăng cờng pháp chế xã hộichủ nghĩa, mà nó còn là cơ sở để các cấp chính quyền tuân theo, bảo vệquyền lợi của ngời sử dụng đất, làm trong sạch thị trờng đất, tạo niềm tintrong nhân dân, củng cố và duy trì ổn định an ninh, chính trị, kinh tế, vănhoá của cả nớc

1.4.3 Trình tự, thủ tục, và căn cứ giải quyết khiếu nại về đất đai.

1.4.3.1 Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại về đất đai

Để việc giải quyết khiếu nại về đất đai nói riêng và công tác giảiquyết khiếu nại nói chung của các cơ quan nhà nớc có thẩm quyền đạt hiệuquả, công bằng, dứt điểm, không để tình trạng khiếu nại kéo dài hay gâynên tình trạng khiếu nại vợt cấp thì ngay từ đầu các cơ quan có thẩm quyềnphải làm tốt các bớc mà pháp luật quy định, từ công tác tiếp dân cho đếnquảnlí hồ sơ…Bao gồm các bớc sau:

 Tổ chức tiếp dân và nhận đơn khiếu nại

Trong quan hệ pháp luật đất đai quyền làm chủ của nhân dân thể hiện

ở việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ mà pháp luật quy định cho ngời sửdụng đất; thể hiện ở việc giám sát cơ quan quản lí đất đai, cán bộ quản lí

đất đai thực hiện chức năng quản lí nhà nớc về đất đai Công tác tiếp dântạo ra những điều kiện cho nhân dân có thể bày tỏ nguyện vọng, yêu cầucủa mình

Cơ quan quản lí đất đai phải tổ chức bộ phận cán bộ để xem xét, giảiquyết khiếu nại về đất đai thực hiện việc tiếp dân và nhận đơn khiếu nại

Khi tiếp dân, cán bộ tiếp dân phải chủ động lắng nghe những sự việc

mà đơng sự trình bày với thái độ mềm dẻo, thẳng thắn, nhã nhặn, vô t vàphải ghi chép đầy đủ những thông tin quan trọng vào sổ tiếp dân

Cuối buổi tiếp dân phải thu nhận đơn và những giấy tờ kèm theo.Nếu không có giấy tờ cần thiết thì phải lập biên bản ghi lời khai, yêu cầucủa đơng sự có chữ kí xác nhận

Đây là bớc đầu tiên để cơ quan nhà nớc nắm rõ nguyện vọng củanhân dân Làm tốt bớc này không những giúp cho ngời dân tin tởng hơn vàonhà nớc, vào pháp luật mà còn là bớc để ngời cán bộ tiếp dân hiểu rõ hơn về

vụ việc, giúp đỡ ngời dân làm đơn đúng quy định, tạo tiền đề cho việc giảiquyết khiếu nại sau này

 Quản lí và xử lí đơn th khiếu nại

Quản lí đơn là việc theo dõi nắm tình hình đơn, trên cơ sở đó nghiêncứu, phát hiện những vấn đề mâu thuẫn, những bất đồng của ngời sử dụng

đất để có biện pháp ngăn ngừa tận gốc nguyên nhân phát sinh khiếu nại.Quản lí chặt chẽ đơn th khiếu nại, tổ chức tốt công tác xử lí đơn là điều kiện

đảm bảo giải quyết các khiếu nại theo đúng thời hạn quy định Các cơ quan

địa chính phải nắm chắc những đơn thuộc trách nhiện của mình và đôn đốc,theo dõi việc giải quyết Sau đó tiến hành phân loại đơn th gửi tới để xác

định rõ tính chất của đơn và trách nhiệm giải quyết của cơ quan nhà nớc cóthẩm quyền Các đơn khiếu tố sau khi đã thuộc phạm vi chức năng, nhiệm

vụ của nghành địa chính thì chuyển đến những cơ quan có trách nhiệm giảiquyết Đơn do đơng sự gửi vợt cấp hoặc do cơ quan khác chuyển đến nếuthuộc nhiệm vụ của cấp nào thì giao cho cấp đó xem xét, giải quyết

Đây là bớc rất quan trọng trong quá trình phân loại giải quyết khiếunại về đất đai Thực tế trong quá trình quản lí và phân loại đơn th khiếu nại

có rất nhiều trờng hợp làm mất, thất lạc đơn th dẫn đến việc không có cơ sở

để giải quyết khiếu nại của ngời dân Tình trạng này dễ dẫn đến việc ngờidân khiếu nại kéo dài, phản ứng gay gắt vì đơn th không đợc giải quyếttrong khi cơ quan có thẩm quyền lại không đủ cơ sở để giải quyết do không

có đơn khiếu nại

 Giải quyết đơn th khiếu nại về đất đai.

- Nghiên cứu đơn là công việc đầu tiên của nghiệp vụ xét khiếu nại,

do đó phải tập trung vào việc tìm ra những mâu thuẫn, bản chất của vấn đề,phán đoán nguyên nhân đồng thời chuẩn bị tài liệu, văn bản pháp luật làmcơ sở để giải quyết những vấn đề mà đơng sự yêu cầu

- Gặp đơng sự là yêu cầu không thể thiếu đợc trong việc xét đơn Khigặp đơng sự cần tạo ra không khí thoải mái giúp đơng sự tin tởng vào chế

độ chính sách của nhà nớc Sau khi gặp đơng sự cần tiến hành tiếp xúc vớicơ quan nơi phát sinh sự việc, yêu cầu cơ quan đó báo cáo lại quá trình diễnbiến của sự việc đồng thời thu thập tài liệu để lập hồ sơ đầy đủ, giúp choviẹc nghiên cứu, phân tích mọi chi tiết của sự việc trở nên có hệ thống

- Điều tra, xác minh lại sự việc và tiến hành kiểm tra lại chứng lýtrong hồ sơ

- Viết báo cáo kết quả xác minh, hoàn thiện hồ sơ Vấn đề chủ yếucủa báo cáo là phải nêu rõ những mâu thuẫn của hai bên , những dự kiến vàcách giải quyết