Giáo trình An toàn lao động (Nghề: Cắt gọt kim loại) - Trường CĐ Cộng đồng Lào Cai

(NB) Giáo trình An toàn lao động (Nghề: Cắt gọt kim loại) cung cấp cho người học những kiến thức như: Những khái niệm cơ bản về bảo hộ và an toàn lao động; Kỹ thuật an toàn lao động. Mời các bạn cùng tham khảo!

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 3 -3-

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH LÀO CAI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG LÀO CAI

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: AN TOÀN LAO ĐỘNG NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP + CAO ĐẲNG

Lào Cai, năm 2017

CÔNG BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 5 -5-

LỜI NÓI ĐẦU

Giáo trình môn học An toàn lao động được biên soạn theo chương trình đào tạo

trung cấp và cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại do Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Lào

Cai ban hành ngày … tháng … năm 2017

An toàn lao động là môn học lý thuyết cơ sở bắt buộc, nhằm cung cấp cho

người học những kiến thức về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động, kỹ thuật an

toàn trong gia công cơ khí, kỹ thuật an toàn điện, các biện pháp phòng chống cháy nổ

và các phương pháp sơ cứu người bị tại nạn thông thường… Nội dung giáo trình

được biên soạn với tinh thần phân tích và trình bày ngắn gọn, dễ hiểu Các kiến thức

trong toàn bộ giáo trình có mối liên hệ chặt chẽ và lôgíc, để gắn lý thuyết với thực tế

Nội dung của giáo trình được biên soạn gồm 2 chương:

Chương 1: Những khái niệm cơ bản về bảo hộ và an toàn lao động

Chương 2: Kỹ thuật an toàn lao động

Trong quá trình biên soạn mặc dù đã cố gắng, nhưng chắc chắn không tránh

khỏi những thiếu sót do thời gian biên soạn còn ngắn và trình độ còn hạn chế Rất

mong được sự góp ý của người sử dụng để giáo trình được hoàn thiện hơn

Tác giả Ths Hoàng Anh Thái

HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH

1 Một số điểm chính về phương pháp giảng dạy môn học

- Sử dụng các trang thiết bị và hình ảnh để minh họa trực quan trong giờ học lý

thuyết

- Môn học không đi sâu vào kỹ năng thực hành, tuy nhiên sau mỗi bài học, học

sinh cần có kỹ năng nhận dạng và sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ, thiết bị phòng

cháy, chữa cháy và bảo hộ lao động thông dụng

- Chú ý rèn luyện kỹ năng phân tích và phát hiện được một số tình huống

không an toàn trong lao động

- Giáo viên trước khi giảng dạy cần phải căn cứ vào chương trình khung và

điều kiện thực tế tại trường để chuẩn bị chương trình chi tiết và nội dung giảng dạy

đầy đủ, phù hợp để đảm bảo chất lượng dạy và học

- Phần thực hành của môn học được thực hiện ở dạng các bài tập về nhà

2 Những trọng tâm chương trình cần chú ý

Các yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe, các nguyên nhân gây ra tai nạn lao động

và các biện pháp an toàn lao động

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 7 -7-

MỤC LỤC

Trang

2 Nguyên nhân gây ra tai nạn lao động 10

3 Ảnh hưởng của vi khí hậu, bức xạ ion hoá và bụi 11

4 Ảnh hưởng của Tiếng ồn và rung động 18

5 Ảnh hưởng của điện từ trường và hoá chất độc 23

6 Ảnh hưởng của ánh sáng, màu sắc và gió 28

1 Kỹ thuật an toàn trong gia công cơ khí 33

3 Kỹ thuật an toàn thiết bị nâng hạ và phòng chống cháy, nổ 38

4 Sơ cứu nạn nhân bị tai nạn lao động 47

CHƯƠNG 1: NHỮNG KHÁI NIỆM BẢO HỘ

Là thông qua các biện pháp về khoa học kỹ thuật, tổ chức, kinh tế, xã hội để

loại trừ các yếu tố nguy hiểm và có hại được phát sinh trong quá trình sản xuất, từ đó

cải thiện điều kiện lao động hoặc tạo điều kiện an toàn trong lao động, ngăn ngừa

bệnh nghề nghiệp, hạn chế ốm đau làm giảm sút sức khoẻ cũng như những thiệt hại

khác đối với người lao động, nhằm bảo vệ sức khoẻ, đảm bảo an toàn về tính mạng

người lao động và cơ sở vật chất, góp phần bảo vệ và phát triển lực lượng sản xuất,

tăng năng suất lao động

1.1.2 Ý nghĩa của công tác BHLĐ

Bảo hộ lao động (BHLĐ) trước hết là phạm trù của lao động sản xuất, do yêu

cầu của sản xuất và gắn liền với quá trình sản xuất Bảo hộ lao động mang lại niềm

vui, hạnh phúc cho mọi người nên nó mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc Mặt khác, nhờ

chăm lo sức khoẻ của người lao động mà công tác BHLĐ mang lại hiệu quả xã hội

và nhân đạo rất cao

BHLĐ là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, là nhiệm vụ quan trọng

không thể thiếu được trong các dự án, thiết kế, điều hành và triển khai sản xuất

BHLĐ mang lại những lợi ích về kinh tế, chính trị và xã hội Lao động tạo ra của cải

vật chất, làm cho xã hội tồn tại và phát triển Bất cứ dưới chế độ xã hội nào, lao động

của con người cũng là yếu tố quyết định nhất Xây dựng giàu có, tự do, dân chủ cũng

là nhờ người lao động Trí thức mở mang cũng nhờ lao động (lao động trí óc) vì vậy

lao động là động lực chính của sự tiến bộ loài người

1.2 Tính chất và nhiệm vụ của công tác BHLĐ

1.2.1 Tính chất

BHLĐ Có 3 tính chất chủ yếu là: Pháp lý, Khoa học kỹ thuật và tính quần

chúng

a BHLĐ mang tính chất pháp lý

Những quy định và nội dung về BHLĐ được thể chế hoá chúng thành những

luật lệ, chế độ chính sách, tiêu chuẩn và được hướng dẫn cho mọi cấp mọi ngành mọi

tổ chức và cá nhân nghiêm chỉnh thực hiện Những chính sách, chế độ, quy phạm,

tiêu chuẩn, được ban hành trong công tác bảo hộ lao động là luật pháp của Nhà nước

Xuất phát từ quan điểm: Con người là vốn quý nhất, nên luật pháp về bảo hộ lao

động được nghiên cứu, xây dựng nhằm bảo vệ con người trong sản xuất, mọi cơ sở

kinh tế và mọi người tham gia lao động phải có trách nhiệm tham gia nghiên cứu, và

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 9 -9-

thực hiện Đó là tính pháp lý của công tác bảo hộ lao động

b BHLĐ mang tính KHKT

Mọi hoạt động của BHLĐ nhằm loại trừ các yếu tố nguy hiểm, có hại, phòng

và chống tai nạn, các bệnh nghề nghiệp đều xuất phát từ những cơ sở của KHKT

Các hoạt động điều tra khảo sát phân tích điều kiện lao động, đánh giá ảnh hưởng

của các yếu tố độc hại đến con người để đề ra các giải pháp chống ô nhiễm, giải pháp

đảm bảo an toàn đều là những hoạt động khoa học kỹ thuật

Muốn biến điều kiện lao động cực nhọc thành điều kiện làm việc thoải mái,

muốn loại trừ vĩnh viễn tai nạn lao động trong sản xuất, phải giải quyết nhiều vấn đề

tổng hợp phức tạp không những phải có hiểu biết về kỹ thuật chiếu sáng, kỹ thuật

thông gió, cơ khí hoá, tự động hoá v.v mà còn cần có các kiến thức về tâm lý lao

động, thẩm mỹ công nghiệp, xã hội học lao động v.v Vì vậy công tác bảo hộ lao

động mang tính chất khoa học kỹ thuật tổng hợp

c BHLĐ mang tính quần chúng

Tất cả mọi người từ người sử dụng lao động đến người lao động đều là đối

tượng cần được bảo vệ Đồng thời họ cũng là chủ thể phải tham gia vào công tác

BHLĐ để bảo vệ mình và bảo vệ người khác

Bảo hộ lao động có liên quan đến tất cả mọi người, tham gia sản xuất, công

nhân là những người thường xuyên tiếp xúc với máy móc, trực tiếp thực hiện các qui

trình công nghệ v.v Do đó họ có nhiều khả năng phát hiện những sơ hở trong công

tác bảo hộ lao động, đóng góp xây dựng, các biện pháp về kỹ thuật an toàn, tham gia

ý kiến về mẫu mực, quy cách dụng cụ phòng hộ, quần áo làm việc v.v

Muốn làm tốt công tác bảo hộ lao động, phải vận động được đông đảo mọi

người tham gia Cho nên BHLĐ chỉ có kết quả khi được mọi cấp, mọi ngành, quan

tâm, được mọi người lao động tích cực tham gia và tự giác thực hiện các luật lệ, chế

độ tiêu chuẩn, biện pháp để cải thiện điều kiện làm việc, phòng chống tai nạn lao

động, bệnh nghề nghiệp

BHLĐ là hoạt động hướng về cơ sở sản xuất và con người và trước hết là

người trực tiếp lao động Nó liên quan với quần chúng lao động, bảo vệ quyền lợi và

hạnh phúc cho mọi người, mọi nhà, cho toàn xã hội Vì thế BHLĐ luôn mang tính

quần chúng sâu rộng

1.2.1 Nhiệm vụ của công tác BHLĐ

- Đảm bảo an toàn thân thể người lao động, hạn chế đến mức thấp nhất, hoặc

không để xảy ra tai nạn trong lao động

- Đảm bảo cho người lao động mạnh khỏe, không bị mắc bệnh nghề nghiệp

hoặc các bệnh tật khác do điều kiện lao động không tốt gây nên

- cham lo Bồi dưỡng phục hồi kịp thời và duy trì sức khỏe, khả năng lao động

cho người lao động

1.3 Những khái niệm cơ bản về BHLĐ

1.3.1 Điều kiện lao động và tai nạn lao động

a Điều kiện lao động

Là tập hợp tổng thể các yếu tố tự nhiên, kỹ thuật, kinh tế xã hội được biểu hiện

thông qua các công cụ và phương tiện lao động, đối tượng lao động, quá trình công

nghệ, môi trường lao động, và sự sắp xếp bố trí cũng như các tác động qua lại của

chúng trong mối quan hệ với con người tạo nên những điều kiện nhất định cho con

người trong quá trình lao động Điều kiện lao động có ảnh hưởng đến sức khoẻ và

tính mạng con người

Điều kiện lao động nên xét cả về hai mặt: công cụ lao động và phương tiện lao

động Những công cụ và phương tiện đó có tiện nghi, thuận lợi hay gây khó khăn

nguy hiểm cho người lao động, đối tượng lao động cũng ảnh hưởng đến người lao

động rất đa dạng như dòng điện, chất nổ, phóng xạ,

Những ảnh hưởng đó còn phụ thuộc quy trình công nghệ, trình độ sản xuất (thô

sơ hay hiện đại, lạc hậu hay tiên tiến), môi trường lao động rất đa dạng , có nhiều yếu

tố tiện nghi, thuận lợi hay nghược lại rất khắc nghiệt, độc hại, đều tác động lớn đến

sức khoẻ của người lao động

b Tai nạn lao động

Tai nạn lao động là tai nạn không may xảy ra trong quá trình lao động, gắn liền

với việc thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ lao động làm tổn thương, làm ảnh hưởng

sức khoẻ, làm giảm khả năng lao động hay làm chết người

Tai nạn lao động còn được phân ra: chấn thương, nhiểm độc nghề nghiệp và

bệnh nghề nghiệp

- Chấn thương: là tai nạn mà kết quả gây nên những vết thương hay huỷ hoại

một phần cơ thể người lao động, làm tổn thương tạm thời hay mất khả năng lao động

vĩnh viễn hay thậm chí gây tử vong Chấn thương có tác dụng đột ngột

- Nhiểm độc nghề nghiệp: là sự huỷ hoại sức khoẻ do tác dụng của các chất

độc xâm nhập vào cơ thể ngươì lao động trơng điều kiện sản xuất

- Bệnh nghề nghiệp: là sự làm suy yếu dần dần sức khoẻ hay làm ảnh hưởng

đến khả năng làm việc và sinh hoạt của người lao động do kết quả tác dụng của

những điều kiện làm việc bất lợi (tiếng ồn, rung, ) hoặc do thường xuyên tiếp xúc

với các chất độc hại như sơn, bụi , Bệnh nghề nghiệp có ảnh hưởng làm suy yếu

sức khoẻ một cách dần dần và lâu dài

1.3.2 Các yếu tố nguy hiểm và có hại trong quá trình sản xuất

Trong một điều kiện lao động củ thể, bao giờ cũng xuất hiện cac yếu tố vật chất

có ảnh hưởng xấu, nguy hiểm, có nguy cơ gây tai nạn hoặc bệnh nghề nghiệp cho

người lao động, ta gọi đó là các yếu tố nguy hiểm và có hại Cụ thể là:

- Các yếu tố vật lý như nhiệt độ, độ ẩm, tiếng ồn, rung động, các bức xạ có hại,

bụi

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 11 -11-

- Các yếu tố hoá học như hoá chất độc, các loại hơi, khí, bụi độc, các chất

phóng xạ

- Các yếu tố sinh vật, vi sinh vật như các loại vi khuẩn, siêu vi khuẩn, ký sinh

trùng, côn trùng, rắn

- Các yếu tố bất lợi về tư thế lao động, không tiện nghi do không gian chỗ làm

việc, nhà xưởng chật hẹp, mất vệ sinh

- Các yếu tố tâm lý không thuật lợi đều là những yếu tố nguy hiểm và có hại

1.4 Công tác tổ chức BHLĐ

1.4.1 Các biện pháp BHLĐ bằng văn bản pháp luật

a Hệ thống luật pháp chế độ chính sách BHLĐ của Việt nam

Hệ thống pháp luật BHLĐ gồm 3 phần:

Phần I: Bộ luật lao động và các luật khác có liên quan đến ATVSLĐ

Phần II: Nghị định 06/CP và các nghị định khác liên quan đến ATVSLĐ

Phần III: Các thông tư, Chỉ thị, Tiêu chuẩn qui phạm ATVSLĐ

b Đối tượng và phạm vi áp dụng

Đối tượng và phạm vi được áp dụng các qui định về ATLĐ, VSLĐ bao gồm:

Mọi tổ chức, cá nhân sử dụng lao động, mọi công chức, viên chức, mọi người lao

động kể cả người học nghề, thử việc trong các lệnh vực, các thành phần kinh tế,

trong lực lượng vũ trang và các doanh nghiệp, tổ chức, cơ quan nước ngoài, tổ chức

quốc tế đóng trên lãnh thể Việt nam

1.4.2 Biện pháp tổ chức

- Hội đồng quốc gia về ATLĐ, vệ sinh lao động gọi tắt là BHLĐ có nhiệm vụ

tư vấn cho Thủ tướng Chính phủ và tổ chức phối hợp hoạt động của các ngành các

cấp về ATLĐ, VSLĐ

- Bộ LĐTBXH thực hiện quản lý nhà nước về ATLĐ đối với các ngành các cấp

trong cả nước, có trách nhiệm: Xây dựng, chương trình ban hành hoặc ban hành các

văn bản pháp luật, chế độ chính sách BHLĐ, hệ thống quy phạm nhà nước về ATLĐ,

tiêu chuẩn phân loại lao động theo điều kiện lao động Thanh tra về ATLĐ, hợp tác

quốc tế trong lĩnh vực ATLĐ

- Bộ Y tế thực hiện quản lý Nhà nước trong lĩnh vực vệ sinh lao động, có trách

nhiệm: xây dựng, chương trình ban hành, ban hành và quản lý thống nhất hệ thống

quy phạm vệ sinh lao động, tiêu chuẩn sức khoẻ đối với các nghề, công việc Thanh

tra về vệ sinh lao động, tổ chức khám sức khoẻ và điều trị bệnh nghề nghiệp cho

người lao động Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực vệ sinh lao động

- Bộ khoa học công nghệ và môi trường có trách nhiệm: Quản lý thống nhất

việc nghiên cứu và ứng dụng khoa học kỹ thuật về ATLĐ, VSLĐ Ban hành hệ

thống tiêu chuẩn chất lượng, quy cách các phương tiện bảo vệ cá nhân trong lao

động

- Bộ giáo dục và đào tạo: Có trách nhiệm chỉ đạo việc đưa nội dung ATLĐ,

VSLĐ vào chương trình giảng dạy trong các trường đại học, các trường kỹ thuật,

quản lý và dạy nghề

- Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm thực

hiện quản lý Nhà nước về ATLĐ, VSLĐ trong phạm vi địa phương mình Xây dựng

các mục tiêu đảm bảo an toàn, vệ sinh và cải thiện điều kiện lao động đưa vào kế

hoạch phát triển kinh tế xã hội và ngân sách địa phương

2 NGUYÊN NHÂN GÂY RA TAI NẠN LAO ĐỘNG

2.1 Các yếu tố nguy hiểm gây chấn thương trong sản xuất

- Các bộ phận và cơ cấu sản xuất: cơ cấu chuyển động, trục, khớp nối truyền

động, đồ gá, các bộ phận chuyển động tịnh tiến

- Các mảnh dụng cụ, vật liệu gia công văng bắn ra: dụng cụ cắt, đá mài, phôI,

chi tiết gia công v.v

- Điện giật phụ thuộc các yếu tố như cường độ dòng điện, đường đi của dòng

điện qua cơ thể, thời gian tác đông, đặc điểm cơ thể v.v

- Các yếu tố về nhiệt: kim loại nóng chảy,vật liệu được nung nóng, thiết bị

nung, khí nóng, hơi nước nóng có thể làm bỏng các bộ phận của cơ thể

- Chất độc công nghiệp

- Các chất lỏng hoạt tính: các axít và kiềm ăn mòn

- Bụi công nghiệp: gây các tổn thương cơ học, bụi độc hay nhiễm độc sinh ra

các bệnh nghề nghiệp, cháy nổ, hoặc ẩm điện gây ngắn mạch

- Nguy hiểm nổ: nổ hoá học và nổ vật lý

- Những yếu tố nguy hiểm khác: làm việc trên cao không đeo dây an toàn, vật

rơi từ trên cao xuống, trượt trơn vấp ngã khi đi lại

2.2 Các nguyên nhân gây ra tai nạn lao động

2.2.1 Nguyên nhân kỹ thuật

- Máy, trang bị sản xuất, quá trình công nghệ chứa đựng các yếu tố nguy hiểm,

có hại: tồn tại các khu vực nguy hiểm, bụi khí độc, hỗn hợp nổ, ồn, rung, bức xạ có

hại, điện áp nguy hiểm v.v

- Máy, trang bị sản xuất được thiết kế, kết cấu không thích hợp với đặc điểm

tâm sinh lý của người sử dụng

- Độ bền của chi tiết máy không đảm bảo gây sự cố trong quá trình sử dụng

- Thiếu thiết bị che chắn an toàn: các bộ phận chuyển động, vùng có điện áp

nguy hiểm, bức xạ mạnh

- Thiếu hệ thống phát tín hiệu an toàn, các cơ cấu phòng ngừa quá tải như van

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 13 -13-

an toàn, phanh hãm, cơ cấu khống chế hành trình

- Thiếu sự kiểm nghiệm các thiết bị áp lực trước khi đưa vào sử dụng

- Thiếu hoặc không sử dụng các phương tiện bảo vệ cá nhân

2.2.2 Các nguyên nhân về tổ chức và vận hành máy

- Tổ chức chỗ làm việc không hợp lý: chật hẹp, tư thế thao tác khó khăn

- Bố trí máy, trang bị sai nguyên tắc, sự cố trên máy này có thể gây nguy hiểm

cho nhau

- Thiếu phương tiện đặc chủng cho người lao động làm việc phù hợp

- Tổ chức huấn luyện, giáo dục BHLĐ không đạt yêu cầu

2.2.3 Các nguyên nhân vệ sinh

- Vi phạm các yêu cầu về vệ sinh công nghiệp khi thiết kế nhà máy hay phân

xưởng sản xuất

- Điều kiện vi khí hậu xấu, vi phạm tiêu chuẩn cho phép

- Chiếu sáng chỗ làm việc không hợp lý, độ ồn rung vượt quá tiêu chuẩn

- Trang bị bảo hộ cá nhân không đảm bảo đúng yêu cầu sử dụng của người lao

động

- Không thực hiện nghiêm chỉnh các yêu cầu vệ sinh cá nhân

3 ẢNH HƯỞNG CỦA VI KHÍ HẬU, BỨC XẠ, ION HÓA VÀ BỤI

3.1 Khái niệm về vệ sinh lao động

Vệ sinh lao động là môn khoa học nghiên cứu ảnh hưởng của những yếu tố có

hại trong sản xuất đối với sức khỏe người lao động, tìm các biện pháp cải thiện điều

kiện lao động, phòng ngừa các bệnh nghề nghiệp và nâng cao khả năng lao động cho

người lao động

3.2 Vi khí hậu trong sản xuất

3.2.1 Nhiệt độ, độ ẩm tương đối và bức xạ nhiệt

a Nhiệt độ không khí

Nhiệt độ là yếu tố khí tượng quan trọng trong sản xuất, phụ thuộc vào các

nguồn phát nhiệt: lò nung, ngọn lửa, năng lượng điện, cơ biến thành nhiệt, phản ứng

hoá học sinh nhiệt, bức xạ nhiệt của mặt trời.v.v chúng có thể làm cho nhiệt độ

không khí lên đến 50 - 600C

Khi nhiệt độ tăng cơ thể người có các hiện tượng: tăng sự mệt mỏi, giảm khả

năng lao động, tim đập nhanh, huyết áp tăng, giảm hoạt động các cơ quan tiêu hoá,

tăng sự phân bổ máu ở da, tăng sự bài tiết mồ hôi Điều lệ quy định nhiệt độ tối đa

cho phép ở nơi làm việc của công nhân về mùa hè là 30 độ và không được vượt quá

nhiệt độ bên ngoài từ 3ữ50C Nơi sản xuất nóng như đúc, luyện cán thép, nhiệt độ

không quá 40oC Khi nhiệt độ cao hơn sẽ sinh ra các biến đổi về sinh lý và bệnh lý

Lao động ở nhiệt độ lạnh dể gây bệnh thấp khớp, viêm đường hô hấp (viêm phế

quản ) khô niêm mạc gây cảm lạnh

b Độ ẩm tương đối

Độ ẩm tương đối là thương số của độ ẩm tuyệt đối của không khí và độ ẩm cực

đại ứng với cùng nhiệt độ Độ ẩm là nhân tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến sức khoẻ của

công nhân

- Khi độ ẩm quá cao, lượng ôxy mà cơ thể hút vào phổi bị giảm do hàm lượng

hơi nước trong không khí tăng, làm cho cơ thể thiếu ôxy, sinh ra uể oải, phản xạ

chậm, dể gây tai nạn Khi độ ẩm cao còn làm tăng sự đọng nước, làm cho việc đi lại

trên nền xi măng bị trơn, dễ ngã Độ ẩm cao còn tăng khả năng truyền dẫn điện, dể

chạm mát đối với mạch điện của các máy điện và truyền điện vào môi trường ẩm,

gây ra tai nạn điện giật

- Khi độ ẩm thấp, không khí hanh khô, da khô nẻ, nhất là những người tiếp xúc

với dầu mỡ, lớp mỡ trên da bị dầu mỡ hoà tan càng làm mặt da khô cứng, càng dể bị

khô nứt Các vết nứt nẻ trên da làm cho chân tay bị đau đớn, giảm độ linh hoạt và đó

cũng là nguyên nhân xảy ra các tai nạn lao động Độ ẩm tương đối thích hợp khoảng

75 ÷ 85 % Khi độ ẩm quá cao có thể bố trí hệ thống thông gió với lượng không khí

khô thích hợp để điều chỉnh độ ẩm

c Bức xạ nhiệt

Bức xạ nhiêt là những hạt năng lượng truyền trong không khí dưới dạng dao

động sóng điện từ bao gồm tia hồng ngoại, tia sáng thường và tia tử ngoại Khi nung

các vật thể kim loại tới 5000C chỉ phát ra tia hồng ngoại, nung tới 18000÷ 20000C

còn phát ra tia sáng thường và tia tử ngoại, nung tiếp đến 30000C lượng tia tử ngoại

phát ra càng nhiều

3.2.2 Tác hại của vi khí hậu và các biện pháp đề phòng

a Tác hại của vi khí hậu

- Tác hại của vi khí hậu nóng

Biến đổi về sinh lý: Nhiệt độ da đặc biệt là da trán rất nhảy cảm đối với nhiệt

độ không khí bên ngoài Biến đổi về cảm giác của da trán như sau:

28÷290C → cảm giác lạnh; 29 ÷ 300C → cảm giác mát;

30 ÷ 310C → cảm giác dể chịu; 31,5 ÷ 32,50C → cảm giác nóng;

32,5 ÷ 33,50C → cảm giác rất nóng; > 33,50C → cảm giác cực nóng

Thân nhiệt (ở dưới lưỡi) nếu thấy tăng thêm 0,3 ÷ 10C là cơ thể có sự tích

nhiệt Thân nhiệt ở 38,50C được coi là nhiệt báo động, có nguy hiểm, sinh chứng say

nóng

Trong điều kiện vi khí hậu nóng, các bệnh thường tăng lên gấp đôi so với lúc

bình thường Rối loạn bệnh lý do vi khí hậu nóng thường gặp là chứng say nóng và

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 15 -15-

chứng co gật, làm cho con người bị chóng mặt, đau đầu, buồn nôn và đau thắt lưng

Thân nhiệt có thể lên cao tới 39 ÷ 400C, mạch nhanh, nhịp thở nhanh Trường hợp

nặng cơ thể bị choáng, mạch nhỏ, thở nông

- Tác hại của vi khí hậu lạnh

Lạnh làm cho cơ thể mất nhiệt nhiều, nhịp tim, nhịp thở giảm và tiêu thụ ôxy

tăng Lạnh làm các mạch máu co thắt sinh cảm giác tê cóng chân tay vận động khó

khăn Trong điều kiện vi khí hậu lạnh thường xuất hiện một số bệnh viêm dây thần

kinh, viêm khớp, viêm phế quản, hen và một số bệnh mãn tính khác do máu lưu

thông kém và sức đề khác của cơ thể giảm

- Tác hại của bức xạ nhiệt

Trong các phân xưởng nóng, các dòng bức xạ chủ yếu do các tia hồng ngoại có

bước sóng đến 10 μm, khi hấp thụ tia này toả ra nhiệt, bức xạ nhiệt phụ thuộc vào độ

dài bước sóng, cường độ dòng bức xạ, thời gian chiếu xạ, diện tích bề mặt bị chiếu,

vùng bị chiếu, gián đoạn hay liên tục, góc chiếu, luồng bức xạ và quần áo

Tia hồng ngoại có bước sóng ngắn (đặc biệt là loại có bước sóng khoảng 3 μm)

rọi sâu vào dưới da đến 3mm, gây nên bỏng da, rộp phồng da ngoài ra còn gây ra

bệnh đục nhân mắt

Làm việc ngoài trời nóng, im gió, oi bức, tia bức xạ nhiệt có thể xuyên qua hộp

xương sọ vào tổ chức não, hun nóng tổ chức não, màng não gây ra các biến đổi quan

trọng mà ta gọi là say nắng

Tia tử ngoại có 3 loại:

Loại A có bước sóng từ 400 ÷ 315μm

Loại B có bước sóng từ 315 ÷ 280 μm

Loại C có bước sóng nhỏ hơn 280 μm

Tia tử ngoại loại A xuất hiện ở nhiệt độ cao hơn thường có trong tia lửa hàn,

đèn dây tóc, đèn huỳnh quang; tia tử ngoại B thường xuất hiện trong đèn thuỷ ngân,

lò hồ quang v.v Tia tử ngoại làm bỏng da, phá huỷ giác mạc thị lực giảm, đau đầu,

chống mặt, ung thư da

b Các biện pháp phòng chống vi khí hậu xấu

- Biện pháp kỹ thuật

Áp dụng các tiến bộ KHKT như điều khiển từ xa, cơ khí hoá, tự động hoá các

quá trình sản xuất, thực hiện thông gió tốt điều hoà không khí, đảm bảo thông thoáng

và mát nơi làm việc

Cách ly nguồn nhiệt đối lưu và bức xạ ở nơi lao động, bằng cách dùng những

vật liệu cách nhiệt để bao bọc quanh lò, quanh ống dẫn; dùng màn nước để hấp thụ

các tia bức xạ ở trước cửa lò

- Biện pháp vệ sinh y tế

Trước hết cần quy định chế độ lao động thích hợp cho từng ngành nghề thực

hiện trong điều kiện vi khí hậu xấu Khám tuyển khi nhận người, khám kiểm tra sức

khoẻ định kỳ để kịp thời phát hiện bệnh và điều trị

- Biện pháp tổ chức

Tổ chức lao động, đảm bảo chế độ ăn uống bồi dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý để

nhanh chóng phục hồi sức lao động Trang bị đầy đủ các phương tiện BHLĐ như áo

quần chống nóng, chống lạnh, khẩu trang, kính mắt v.v

3.3 Bức xạ ion hoá

3.3.1 Khái niệm

Là dòng các hạt và bức xạ, khi đi qua các chất làm ion hoá và kích thích những

nguyên tử và phân tử của vật chất Các dòng hạt trong bức xạ ion hóa là các dòng hạt

điện tử, pozitron, nơtron và những hạt cơ bản khác, cũng như các hạt nhân nguyên tử

những bức xạ điện tử trong bức xạ ion hóa là các tia gamma, tia rơnghen và bức xạ

vùng tần số quang học

3.3.2 Ảnh hưởng của bức xạ ion hóa và các biện pháp đề phòng

a Ảnh hưởng của bức xạ ion hóa

Quá trình tương tác giữa bức xạ ion hóa và vật chất, được sử dụng để ghi nhận

và đo đạc các bức xạ khác nhau, nghiên cứu tác hại của phóng xạ đối với sinh vật và

con người, gây đột biến để tạo giống mới, chẩn đoán và điều trị bệnh (vd bệnh ung

thư), cũng như trong nghiên cứu khoa học và nhiều quá trình kĩ thuật và công nghệ

khác nhau: thăm dò khuyết tật của các sản phẩm công nghiệp, đo đạc và điều khiển

quá trình sản xuất, đánh dấu bằng phóng xạ, vv

Từ nhiều năm nay nhiều loại phóng xạ (tia gamma, X., nơtron…) được ứng

dụng trong công nghiệp và thương mại Các phóng xạ này xuyên qua vật chất và làm

thay đổi cấu trúc hoá học Đặc biệt, đối với các vật sống, chúng có thể tạo ra các

thương tích và gây các đột biến cho bộ phận trong cơ thể

Bức xạ ion hóa có thể gây ra tổn thương tế bào dẫn đến ung thư Loại bức xạ

này đến từ các tia bên ngoài đi qua tầng khí quyển của trái đất, bụi phóng xạ, khí

radon, tia X và các nguồn khác

b Các biện pháp đề phòng bức xạ ion hóa

Để đề phòng bức xạ ion hóa, người ta chú ý các biện pháp bảo vệ, để ngăn

ngừa tình trạng chiếu xạ, bằng khoảng cách, màn che chắn, thời gian và cách ly

- Bảo vệ bằng khoảng cách:

+ Lượng chiếu xạ giảm rất nhanh theo khoảng cách Thực tế, lượng của một

nguồn phóng xạ, ở một điểm, tỷ lệ nghịch với bình phương khoảng cách từ điểm tới

nguồn Thí dụ cách nguồn 1 mét, người ta đo được cường độ 270 Rem/giờ, thì:

+ Cách 3m, cường độ là 270/32 = 30 Rem/giờ

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 17 -17-

+ Cách 10m, cường độ còn 270/102 = 2,70 Rem/giờ

Như vậy, cần tránh xa nguồn phóng xạ khi thao tác Phải dùng các kẹp dài hoặc

các phương tiện điều khiển từ xa

- Bảo vệ bằng che chắn: Một tia phóng xạ mất đi một phần hoặc toàn phần

năng lượng khi đâm xuyên qua vật chất Hiện tượng này phụ thuộc vào tia phóng xạ

và màn che chắn

+ Tia anpha: một màn che rất mỏng cũng giữ lại được

+ Tia bêta: tia β được giữ lại bởi một màn che có độ dày vừa đủ, bằng các vật

liệu nhẹ

+ Tia gamma: màn che bằng chì và phải dày (tường bê tông, kính pha chì, dày

hàng chục centimét) Tuy nhiên, tia γ không bao giờ bị chặn giữ lại hoàn toàn Do

đó, có các màn che có độ dày - một nửa, độ dầy - một phần ba, độ dày - một phần

mười… nghĩa là độ dày vẫn để đi lọt qua một liều phóng xạ gamma là một nửa, một

phần ba, một phần mười…

+ Tia nơtron: Các màn che có thể làm giảm tia nơtron Nhưng nơtron có tính

chất làm cho các màn che chắn phát ra phóng xạ Các chất có hydro như nước,

parafin, hay các chất như bo, cadmi…có tác dụng che chắn tốt

- Bảo vệ bằng thời gian: Hoạt tính của một nguyên tố phóng xạ giảm theo thời

gian và do đó lưu lượng liều phóng xạ phát ra cũng như vậy

- Bảo vệ bằng cách ly với quần áo bảo hộ lao động: Quần áo bảo hộ lao động

và trang bị phòng hộ khác có tác dụng bảo vệ chống sự nhiễm xạ ngoại chiếu và nội

chiếu, ngoài ra còn có thể phần nào chống sự chiếu xạ

Cụ thể, để đề phòng những tia phóng xạ từ ngoài vào người ta sử dụng những

tấm che chắn bằng chì, băng bêtông đối với tia X, tia gamma; bằng chất dẻo đối với

tia β, bằng bo, cadmi đối với các hạt nơtron Cần phải chú ý thao tác với các chất

phóng xạ từ xa, giới hạn thời gian lao động để tránh hấp thụ quá liều tối đa cho phép

Mặt khác, nên thường xuyên đo kiểm tra tình hình nhiễm xạ tại nơi làm việc Công

nhân viên khi làm việc được mang một chiếc máy đo liều phóng xạ, dưới hình thức

bút, phim,

Để tránh ăn hoặc hít thở phải, người ta thường để các chất phóng xạ cách biệt

một nơi, đeo găng tay cao su pha chì khi thao tác, mặc quần áo không thấm nước và

giặt giũ được sau khi lao động và tắm rửa trước khi về nhà

Phải có hệ thống thông gió, hút bụi hoạt động tốt và đeo khẩu trang chống bụi

khi cọ rửa nơi làm việc

Cần tổ chức khám tuyển cho công nhân, khám sức khoẻ chung và thử máu

Trong các đợt khám sức khoẻ định kỳ hàng tháng hoặc từ 3 đến 6 tháng, chú ý tiến

hành xét nghiệm máu để phát hiện sớm các biểu hiện bệnh lý do phóng xạ gây ra

Xét nghiệm máu là một biện pháp phát hiện bệnh rất thông dụng Không cần

phải để bệnh nhân nhịn đói Nên thử vào buổi sáng, bệnh nhân có thể ăn sáng (không

ăn thịt) vài giờ trước đó và được nghỉ ngơi

Ngoài ra, rất cần khám bệnh ngoài da Phải dặn dò những người tiếp xúc nhất

thiết phải đi khám bệnh khi có biến đổi ở da Cần chú ý vị trí, điện tích và tính chất

tiến triển của tổn thương

Như vậy, theo dõi sức khoẻ công nhân tiếp xúc phải dựa chủ yếu vào sự biến

đổi máu tuần hoàn, vào tình trạng da và niêm mạc, vào biến đổi tuỷ xương và chức

năng sinh sản

Nếu phát hiện được bệnh, phải gửi đi điều trị và điều dưỡng Sau đó, gửi bệnh

nhân đến hội đồng giám định y khoa để xác định tỷ lệ mất khả năng lao động

3.4 Bụi

3.4.1 Phân loại bụi và tác hại của bụi

a Định nghĩa

Bụi là tập hợp nhiều hạt có kích thước lớn, nhỏ khác nhau tồn tại lâu trong

không khí dưới dạng bụi bay, bụi lắng và các hệ khí dung nhiều pha gồm hơi, khói,

mù; khi những hạt bụi nằm lơ lững trong không khí gọi là aerozon, khi chúng đọng

lại trên bề mặt vật thể nào đó gọi là aerogen

b Phân loại bụi

- Theo nguồn gốc: bụi kim loại (Mn, Si, gỉ sắt, ); bụi cát, bụi gỗ; bụi động

vật: bụi lông, bụi xương; bụi thực vật: bụi bông, bụi gai; bụi hoá chất (grafit, bột

phấn, bột hàn the, bột xà phòng, vôi )

- Theo kích thước hạt bụi: Bụi bay có kích thước từ 0,001÷10 μm; các hạt từ

0,1 ÷ 10 μm gọi là mù, các hạt từ 0,001 ÷ 0,1 μm gọi là khói chúng chuyển động

Brao trong không khí

Bụi lắng có kích thước >10 μm thường gây tác hại cho mắt

- Theo tác hại: Bụi gây nhiễm độc (Pb, Hg, benzen ); bụi gây dị ứng; bụi gây

ung thư như nhựa đường, phóng xạ, các chất brôm; bụi gây xơ phổi như bụi silic,

amiăng

c Tác hại của bụi

Bụi có tác hại đến da, mắt, cơ quan hô hấp, cơ quan tiêu hoá, các hạt bụi này

bay lơ lững trong không khí, khi bị hít vào phổi chúng sẽ gây thương tổn đường hô

hấp

Khi chúng ta thở nhờ có lông mũi và màng niêm dịch của đường hô hấp mà

những hạt bụi có kích thước lớn hơn 5 μm bị giử lại ở hốc mũi tới 90% Các hạt bụi

kích thước (2 ÷ 5) μm dể dàng theo không khí vào tới phế quản, phế nang, ở đây bụi

được các lớp thực bào bao vây và tiêu diệt khoảng 90% nữa, số còn lại đọng ở phổi

gây nên bệnh bụi phổi và các bệnh khác (bệnh silicose, asbestose, siderose, )

- Bệnh phổi nhiễm bụi thường gặp ở những công nhân khai thác chế biến, vận

chuyển quặng đá, kim loại, than v.v

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 19 -19-

- Bệnh silicose là bệnh do phổi bị nhiễm bụi silic ở thợ khoan đá, thợ mỏ, thợ

làm gốm sứ, vật liệu chịu lửa v.v Bệnh này chiếm 40 ÷ 70% trong tổng số các bệnh

về phổi Ngoài còn có các bệnh asbestose (nhiễm bụi amiăng), aluminose (bụi boxit,

đất sét), siderose (bụi sắt)

- Bệnh đường hô hấp: viêm mũi, viêm họng, phế quản, viêm teo mũi do bụi

crôm, asen

- Bệnh ngoài da: bụi có thể dính bám vào da làm viêm da, làm bịt kín các lỗ

chân lông và ảnh hưởng đến bài tiết; bụi có thể bịt các lỗ của tuyến nhờn gây ra mụn;

lở loét ở da; viêm mắt, giảm thị lực, mộng thịt

- Bệnh đường tiêu hoá: Các loại bụi sắc cạnh nhọn vào dạ dày có thể làm tổn

thương niêm mạc dạ dày, gây rối loạn tiêu hoá

- Bụi hoạt tính dễ cháy nếu nồng độ cao, khi tiếp xúc với tia lửa dễ gây cháy,

Bao kín thiết bị và dây chuyền sản xuất Cơ khí hoá và tự động hoá quá trình

sản xuất sinh bụi để công nhân không phải tiếp xúc với bụi Thay đổi phương pháp

công nghệ Sử dụng hệ thống thông gió, hút bụi trong các phân xưỡng có nhiều bụi

b Biện pháp y học

Khám và kiểm tra sức khoẻ định kỳ, phát hiện sớm bệnh để chữa trị, phục hồi

chức năng làm việc cho công nhân.Dùng các phương tiện bảo vệ cá nhân (quần áo,

mặt nạ, khẩu trang)

c Lọc bụi trong sản xuất công nghiệp

Ở các nhà máy sản xuất công nghiệp lượng bụi thải vào môi trường không khí

rất lớn như các nhà máy xi măng, nhà máy dệt, nhà máy luyện kim v.v Để làm sạch

không khí trước khi thải ra môi trường, ta phải tiến hành lọc sạch bụi đến giới hạn

cho phép Ngoài ra có thể thu hồi các bụi quý Để lọc bụi, người ta sử dụng nhiều

thiế bị lọc bụi khác nhau và tuỳ thuộc vào bản chất các lực tác dụng bên trong thiết

bị, người ta phân ra các nhóm chính sau: Buồng lắng bụi: quá trình lắng xảy ra dưới

tác dụng của trọng lực Thiết bị lọc bụi kiểu quán tính: lợi dụng lực quán tính khi khi

thay đổi chiều hướng chuyển động để tách bụi ra khỏi dòng không khí Thiết bị lọc

bụi kiểu ly tâm - xiclon: dùng lực ly tâm để đẩy các hạt bụi ra xa tâm quay rồi chạm

vào thành thiết bị, hạt bụi bị mất động năng và rơi xuống dưới đáy Lưới lọc bằng

vải, lưới thép, giấy, vật liệu rỗng bằng khâu sứ, khâu kim loại v.v Trong thiết bị lọc

bụi kiểu này các lực quán tính, lực trọng trường và cã lực khuyết tán đều phát huy tác

dụng Thiết bị lọc bụi bằng điện: dưới tác dụng của điện trường với điện áp cao, các

hạt bụi được tích điện và bị hút vào các bản cực khác dấu

4 ẢNH HƯỞNG CỦA TIẾNG ỒN VÀ RUNG ĐỘNG

4.1 Tiếng ồn

4.1.1 Khái niệm và những tiêu chuẩn cho phép

a Khái niệm

Tiếng ồn là tập hợp những âm thanh khác nhau về cường độ và tần số không có

nhịp gây cho con ngươì cảm giác khó chịu Về mặt vật lý, âm thanh là dao động sóng

của môi trường đàn hồi gây ra bởi sự dao động của các vật thể, không gian trong đó

có sóng âm lan truyền gọi là trường âm áp suất dư trong trường âm gọi áp suất âm p

đơn vị là dyn/cm2 hay là bar

Vận tốc lan truyền sóng âm phụ thuộc vào các tính chất và mật độ môi trường

Ví dụ ở nhiệt độ 00C vận tốc sóng âm trong không khí là 330 m/s, trong nước là 1440

m/s, trong thép, nhôm, thuỷ tinh là 5000 m/s, trong đồng 3500 m/s, trong cao su 40 ÷

50 m/s

Dao động âm nghe được có tần số từ 16 ÷ 20 Hz đến 16 ÷ 20 kHz Giới hạn

này ở mỗi người không giống nhau, tuỳ theo lứa tuổi và cơ quan thính giác

Dao động dưới 16 ÷ 20 Hz gọi là hạ âm tai người không nghe được, dao động

có tần số trên 16 ÷ 20 kHz gọi là siêu âm tai người cũng không nghe được

b Phân loại tiếng ồn

Trong thực tế người ta phân ra nhiều loại tiếng ồn, tuy nhiên theo đặc tính của

nguồn ồn có thể phân ra:

- Tiếng ồn theo thống kê: Là loại tiếng ồn do tổ hợp hỗn loạn các âm khác

nhau về cường độ và tần số trong phạm vi từ 500 ÷ 2000 Hz

- Tiếng ồn có âm sắc: Là loại tiếng ồn có âm đặc trưng

- Tiếng ồn theo đặc tính: Đây là loại tiếng ồn do đặc trưng tạo tiếng ồn gây ra

trong đó được phân ra nguồn tạo tiếng ồn bao gồm các loại sau:

+ Tiếng ồn cơ học: sinh ra do sự chuyển động của các chi tiết hay bộ phận máy

móc có khối lượng không cân bằng ví vụ tiếng ồn của máy phay

+ Tiếng ồn va chạm: sinh ra do một số quy trình công nghệ, ví dụ: rèn, tán

+ Tiếng ồn khí động: sinh ra khi hơi chuyển động với vận tốc cao, như động cơ

phản lực, máy nén khí Tiếng nổ hoặc xung sinh ra khi động cơ đốt trong làm việc

- Tiếng ồn theo dải tần số: Tùy thuộc vào tần số âm, tiếng ồn được ra các loại:

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 21 -21-

Máy bay tuốc bin phản lực: 135 dB

4.1.2 Tác hại của tiếng ồn và biện pháp phòng chống

a Tác hại của tiếng ồn

Cường độ tối thiệu của tiếng ồn có thể gây ra tác dụng mệt mỏi đối với cơ quan

thính giác phụ thuộc vào tần số của nó Đối với âm tần số 2000 ÷ 4000 Hz, tác dụng

mệt mỏi sẻ bắt đầu từ 80 dB, đối với âm 5000 ÷ 6000 Hz thì từ 60 dB

Tiếng ồn gây mệt mỏi thính lực, đau tai, mất trạng thái cân bằng, ngủ chập

chờn giật mình, mất ngủ, loét dạ dày, tăng huyết áp, hay cáu gắt, giảm sức lao động

sáng tạo, giảm sự nhạy cảm, đầu óc mất tập trung, rối loại cơ bắp

Tiếng ồn gây điếc nghề nghiệp với đặc điểm là điếc không phục hồi được, điếc

không đối xứng và không tự tiến triển khi công nhân thôi tiếp xúc với tiếng ồn Tiếng

ồn tác dụng vào các cơ quan chức phận của cơ thể, lâu ngày làm cho cơ quan này

mất trạng thái cân bằng Kết quả là cơ thể bị suy nhược, máu lưu thông bị hạn chế,

tai bị ù, đầu óc bị căng thẳng, khả năng lao động sẽ bị giảm, sự chú ý của con người

cũng bị giảm sút và từ đó có thể gây ra tai nạn Những cơ thể khác nhau thì tác hại

của tiếng ồn cũng khác nhau Con người có khả năng thích nghi với điều kiện làm

việc có tiếng ồn nhưng mức độ thích nghi này chỉ giới hạn trong khoảng nhất định

Khi làm việc lâu trong môi trường có tiếng ồn thì khả năng nghe sẽ bị rối loạn,

mất khả năng nghe những âm thanh có tần số cao, thanh bổng, khả năng phục hồi

thính giác rất thấp

Tiếng ồn lớn hơn cường độ 70 dB (đề xi ben) thì không còn nghe tiếng nói của

người với nhau nữa và mọi sự thông tin bằng âm thanh của con ngươì trở thành vô

hiệu

b Biện pháp phòng chống

Năm 1880 Robert Koch một nhà y học của nước đức đã cảnh báo về tiếng ồn

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 22 -22-

như sau: Một ngày nào đó con người sẽ phải đấu tranh với tiếng ồn như đã từng đấu

tranh chống lại bệnh dịch tả hay dịch hạch

Một nhà chuyên môn khác nói: Nếu chúng ta không tiêu diệt tiếng ồn thì tiếng

ồn sẽ tiêu diệt ta Vì vậy chống ồn là nhiệm vụ rất quan trọng Các biện pháp chủ yếu

có thể là:

- Làm giảm hay triệt tiêu tiếng ồn ngay từ nơi phát sinh

Đây là biện pháp chống ồn chủ yếu bao gồm việc lắp ráp có chất lượng các

máy móc và động cơ, sửa chửa các máy móc đã cũ hay bị rơ Giảm tiếng ồn tại nơi

phát sinh có thể thực hiện theo các biện pháp sau:

+ Thay đổi tính đàn hồi và khối lượng của các bộ phận máy móc để thay đổi

tần số dao động riêng của chúng tránh hiện tượng cộng hưởng Thay thép bằng chất

dẻo, tecxtolit, fibrôlit, v.v mạ crôm hoặc quét mặt các chi tiết bằng sơn hoăc dùng

các hợp kim ít vang hơn khi va chạm

+ Tự động hoá quá trình công nghệ và áp dụng hệ thống điều khiển từ xa Bố

trí các xưởng ồn làm việc vào những buổi ít người làm việc

- Giảm tiếng ồn trên đường lan truyền

Áp dụng các nguyên tắc hút âm và cách

âm Năng lượng âm lan truyền trong không khí

thì một phần năng lượng bị phản xạ một phần bị

vật liệu của kết cấu hút và một phần xuyên qua

kết cấu bức xạ vào phòng bên cạnh (Hình 3-1)

Sự phản xạ và hút âm phụ thuộc vào tần số

và góc tới của sóng âm, nó xảy ra do sự biến đổi

cơ năng mà các phần tử không khí mang theo

thành nhiệt năng do ma sát nhớt của không khí

trong các ống nhỏ của vật liệu xốp, hoặc do ma

sát trong của vật liệu chế tạo các tấm mỏng chịu

dao động dưới tác dụng của sóng âm

Vật liệu hút âm có các loại: vật liệu có nhiều lỗ nhỏ; vật liệu có nhiều lỗ nhỏ

đặt sau tấm đục lỗ; kết cấu cộng hưởng; những tấm hút âm đơn

Để cách âm thông thường là làm vỏ bọc động cơ, máy nén và các thiết bị công

nghiệp khác Vỏ bọc làm bằng kim loại, gỗ, chất dẻo, kính và các vật liệu khác Để

giảm dao động truyền từ máy vào vỏ bọc, liên kết giữa chúng không làm cứng Vỏ

bọc nên đặt trên đệm cách chấn động làm bằng vật liệu đàn hồi

Để chống tiếng ồn khí động người ta có thể sử dụng các buồng tiêu âm, ống

tiêu âm và tấm tiêu âm (hình 3-2; hình 3-3)

Hình 3-1 Sự lan truyền sóng

âm trên đường đi

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 23 -23-

- Dùng phương tiện bảo vệ cá nhân

- Những người làm việc trong các quá trình sản xuất có tiếng ồn, để bảo vệ tai

cần có một số thiết bị sau:

+ Bông, bọt biển, băng đặt vào lỗ tai là những loại đơn giản nhất Bông làm

giảm ồn từ 3-14dB trong giải tần số 100-600Hz, băng tẩm mỡ giảm 18dB, bông len

tẩm sáp giảm đến 30dB

+ Dùng nút bằng chất dẻo bịt kín tai có thể giảm xuống 20dB

+ Dùng nắp chống ồn úp bên ngoài tai có thể giảm tới 30dB khi tần số là

500Hz và 40dB khi tần số 2000Hz Loại nắp chống ồn chế tạo từ cao su bọt không

được thuận tiện lắm khi sử dụng vì người làm mệt do áp lực lên màng tai quá lớn

- Chế độ lao động hợp lý

+ Những người làm việc tiếp xúc nhiều với tiếng ồn cần được bớt giờ làm việc

hoặc có thể bố trí xen kẽ công việc để có những quãng nghỉ thích hợp

+ Không nên tuyển lựa những người mắc bệnh về tai làm việc ở những nơi có

nhiều tiếng ồn

+ Khi phát hiện có dấu hiệu điếc nghề nghiệp thì phải bố trí để công nhân được

ngừng tiếp xúc với tiếng ồn càng sớm càng tốt

4.2 Rung động trong sản xuất

4.2.1 Khái niệm và tiêu chuẩn cho phép rung cục bộ

a Khái niệm

Khi các máy móc và động cơ làm việc không chỉ sinh ra các dao động âm tai ta

nghe được mà còn sinh ra các dao động cơ học dưới dạng rung động của các vật thể

và các bề mặt xung quanh

Rung động là dao động cơ học của vật thể đàn hồi sinh ra khi trọng tâm hoặc

trục đối xứng của chúng xê dịch trong không gian hoặc do sự thay đổi có tính chu kỳ

hình dạng mà chúng có ở trạng thái tĩnh

Các bề mặt dao động bao giờ cũng tiếp xúc với không khí xung quanh nó Khi

bề mặt dao động sẽ hình thành những sóng âm ngược pha trong lớp không khí kề sát

với nó Mức to của âm này được đo bằng áp suất âm hình thành

b Tiêu chuẩn cho phép rung động cục bộ

Theo hình thức tác động, người ta chia ra chấn động chung và chấn động cục

bộ Rung động chung gây ra dao động cho toàn cơ thể, còn chấn động cục bộ chỉ làm

cho từng bộ phận cơ thể dao động khi chịu tác dụng của rung động, thần kinh sẽ bị

suy mòn, rối loạn dinh dưỡng, con người nhanh chóng cảm thấy uể oải và thờ ơ, lãnh

đạm, tính thăng bằng ổn định bị tổn thương Chấn động cũng gây ra bệnh khớp

xương, làm rối loạn hệ thần kinh ngoại biên và trung ương

Phạm vi dao động mà ta thu nhận như rung động âm nằm trong giới hạn từ 12

đến 8000 Hz

4.2.2 Tác hại của rung động và các biện pháp phòng tránh

a Tác hại của rung động đối với sinh lý con người

- Khi cường độ nhỏ và tác động ngắn thì sự rung động này có ảnh hưởng tốt

như tăng lực bắp thịt, làm giảm mệt mỏi

- Khi cường độ lớn và tác dụng lâu gây khó chịu cho cơ thể Những rung động

có tần số thấp nhưng biên độ lớn thường gây ra sự lắc xóc, nếu biên độ càng lớn thì

gây ra lắc xóc càng mạnh Tác hại cụ thể:

+ Làm thay đổi hoạt động của tim, gây ra di lệch các nội tạng trong ổ bụng,

làm rối loạn sự hoạt động của tuyến sinh dục nam và nữ

+ Nếu bị lắc xóc và rung động kéo dài có thể làm thay đổi hoạt động chức năng

của tuyến giáp trạng, gây chấn động cơ quan tiền đình và làm rối loạn chức năng giữ

thăng bằng của cơ quan này

+ Rung động kết hợp với tiếng ồn làm cơ quan thính giác bị mệt mỏi quá mức

dẫn đến bệnh điếc nghề nghiệp

+ Rung động lâu ngày gây nên các bệnh đâu xương khớp, làm viêm các hệ

thống xương khớp Đặc biệt trong điều kiện nhất định có thể phát triển gây thành

bệnh rung động nghề nghiệp

+ Đối với phụ nữ, nếu làm việc trong điều kiện bị rung động nhiều sẽ gây di

lệch tử cung dẫn đến tình trạng vô sinh Trong những ngày hành kinh, nếu bị rung

động và lắc xóc nhiều sẽ gây ứ máu ở tử cung

b Các biện pháp phòng tránh rung động

- Biện pháp kỹ thuật:

+ Thay các bộ phận máy móc thiết bị phát ra rung động

+ Kiểm tra thường xuyên và sửa chữa kịp thời các chi tiết máy bị mòn và hư

hỏng hoặc gia công các chi tiết máy đặc biệt để khử rung

+ Nền bệ máy thiết bị phải bằng phẳng và chắc chắn Cách ly những thiết bị

phát ra độ rung lớn bằng những rãnh cách rung xung quanh móng máy

+ Thay sự liên kết cứng giữa nguồn rung động và móng của nó bằng liên kết

giảm rung khác để giảm sự truyền rung động của máy xuống móng

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 25 -25-

- Biện pháp tổ chức sản xuất

+ Nếu công việc thay thế được cho nhau thì nên bố trí sản xuất làm nhiều ca

kíp để san sẽ mức độ tiếp xúc với rung động cho mọi người

+ Nên bố trí ca kíp sản xuất bảo đảm giữa 2 thời kỳ làm việc người thợ có

quảng nghỉ dài không tiếp xúc với rung động

- Phòng hộ cá nhân

+ Tác dụng của các dụng cụ phòng hộ các nhân chống lại rung động là giảm trị

số biên độ dao động truyền đến cơ thể khi có rung động chung hoặc lên phần cơ thể

tiếp xúc với vật rung động

+ Giày vải chống rung: có miếng đệm lót bằng cao su trong đó có gắn 6 lò xo

Chiều dày miếng đệm 30mm, độ cứng của lò xo ở phần gót 13kg/cm, ở phần đế

10.5kg/cm Khi tần số rung động từ 20-50Hz với biên độ tương ứng từ 0.4-0.1mm thì

độ tắt rung của loại giày này đạt khoảng 80%

+ Găng tay chống rung: được sử dụng khi dùng các dụng cụ cầm tay rung động

hoặc đầm rung bề mặt Yêu cầu chủ yếu là hạn chế tác dụng rung động ở chỗ tập

trung vào tay Sử dụng găng tay có lớp lót ở lòng bàn tay bằng cao su xốp dày sẽ làm

giảm biên độ rung động với tần số 50Hz từ 3-4 lần Dùng găng tay chống rung có lót

cao su đàn hồi giảm sự truyền động rung động đi 10 lần

- Biện pháp y tế

+ Không nên tuyển dụng những người có các bệnh về rối loạn dinh dưỡng thần

kinh, mạch máu ở lòng bàn tay làm việc tiếp xúc với rung động

+ Không nên bố trí phụ nữ lái các loại xe vận tải cở lớn vì sẽ gây ra lắc xóc

nhiều

5 ẢNH HƯỞNG CỦA ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ HÓA CHẤT ĐỘC

5.1 Điện từ trường

5.1.1 Ảnh hưởng của điện từ trường

a Khái niệm điện từ trường: Hiện nay trong nhiều ngành kinh tế, quốc phòng

, trong các phòng nghiên cứu chúng ta sử dụng nhiều thiết bị máy móc liên quan đến

điện trường tần số cao như rađa trong quốc phòng và các sân bay

Ở nhiều ngành công nghiệp năng lượng của dòng điện tần số cao được dùng để

đốt nóng kim loại như khi đúc, rèn nhiệt luyện, tán nối và còn dùng để sấy, dán thiêu

kết các chất phi kim loại

Trường điện từ tần số cao thường là trường điện từ của các thiết bị công nghiệp

có tần số trong khoảng từ 3.104÷ 3.106Hz

Ta nhận thấy rằng xung quanh dòng điện xuất hiện đồng thời điện trường và từ

trường Khi dòng điện là dòng xoay chiều thì điện trường và từ trường liên hệ với

nhau coi chung thành một trường điện từ thống nhất

Trường điện từ tần số cao có khả năng lan truyền trong không gian với vận tốc

gần bằng vận tốc ánh sáng, và khi lan truyền nó mang theo năng lượng Trường điện

từ có tác dụng bất lợi đến cơ thể con người và đáng ngại là cơ thể con người không

có cảm giác g khi có tác dụng của trường điện từ

b Tác hại của trường điện từ đến cơ thể con người: Mức độ tác dụng của

điện từ trường lên cơ thể con người phụ thuộc vào độ dài bước sóng, chế độ làm việc

của nguồn (xung hay liên tục), cường độ bức xạ, thời gian tác dụng, khoảng cách từ

nguồn đến cơ thể và sự cảm thụ riêng của từng người Tần số càng cao (nghĩa là

bước sóng càng ngắn), năng lượng điện từ mà cơ thể hấp thụ càng tăng:

- Tần số cao 20%

- Tần số siêu cao 25%

- Tần số cực cao 50%

Song tác hại của sóng điện từ không chỉ phụ thuộc vào năng lượng bức xạ bị

hấp thụ, mà còn phụ thuộc vào độ thấm sâu của sóng bức xạ vào cơ thể Độ thấm sâu

càng cao thì tác hại càng nhiều Độ thấm sâu cho trong bảng dưới đây và năng lượng

hấp thụ nêu trên có thể làm rò các đặc tính sau đây của sóng điện từ: sóng đêcimet

gây biến đổi lớn nhất đối với cơ thể so với sóng centimet và sóng met Sóng milimet

gây tác dụng bệnh lý rất ít so với sóng centimet và đêcimet

Loại milimet Bề mặt lớp da

Loại centimet Da và các tổ chức dưới da

Loại đêximet Vào sâu trong các tổ chức 10 ÷ 15 cm

Loại met Vào sâu trong các tổ chức >15 cm

Dưới tác dụng của trường điện từ tần số cao, các ion của các tổ chức cơ thể sẽ

chuyển động, trong các tổ chức này sẽ xuất hiện một dòng điện cao tần do đó một

phần năng lượng của trường bị thấm hút

Trị số độ truyền dẫn của tổ chức cơ thể tỉ lệ với thành phần chất lỏng có trong

tổ chức Độ truyền dẫn mạnh nhất là ở máu và ở các bắp thịt, còn yếu nhất là trong

các mô mỡ Chiều dày lớp mỡ ở nơi bị bức xạ có ảnh hưởng đến mức độ phản xạ

sóng bức xạ ra ngoài cơ thể Đại não, tuỷ xương sống có lớp mô mỏng, còn mắt thì

hoàn toàn không có nên các bộ phận này chịu tác dụng nhiều hơn cả

Chịu tác dụng của trường điện từ có tần số khác nhau và cường độ lớn hơn

cường độ giới hạn cho phép một cách có hệ thống và kéo dài sẽ dẫn đến sự thay đổi

một số chức năng của cơ thể, trước hết là hệ thống thần kinh trung ương, mà chủ yếu

là làm rối loạn hệ thần kinh thực vật và rối loạn hệ thống tim mạch Sự thay đổi đó

có thể làm nhức đầu, dễ mệt mỏi, khó ngủ hoặc buồn ngủ nhiều, suy yếu toàn thân,

sinh ra nóng nảy và hàng loạt triệu chứng khác Ngoài ra nó có thể làm chậm mạch,

giảm áp lực máu, đau tim, khó thở, làm biến đổi gan và lá lách

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 27 -27-

Tác dụng của năng lượng điện từ trường tần số siêu cao có thể làm biến đổi

máu, giảm sự thính mũi, biến đổi nhân mắt

Sóng vô tuyến còn có thể gây rối loạn kinh nguyệt của phụ nữ Nói chung phụ

nữ chịu tác hại của sóng điện từ nhiều hơn nam giới

Trị số cường độ bức xạ giới hạn cho phép của trường điện từ tần số cao tại

chỗ làm việc được xác định như sau: Khi chịu tác dụng cả ngày làm việc thì cường

độ bức xạ không lớn hơn 10mW/cm2, khi chịu tác dụng không quá 2h trong một

ngày thì không lớn hơn 100mW/cm2, khi chịu tác dụng không quá 15-20 phút trong

một ngày thì không lớn hơn 1mW/cm2và khi đó nhất thiết phải đeo kính để bảo vệ

mắt

5.1.2 Các biện pháp phòng chống

Các cuộn cảm ứng là nguồn điện từ trường cao (cao tần) Trường bên trong

ống nguy hiểm hơn trường bên ngoài ống dây cảm ứng Đối với tụ điện tạo nguồn

cao tần, để nung nóng các chất cách điện thì trường giữa hai tấm của tụ điện lớn hơn

trường phía ngoài Nguồn trường còn có thể là các phần tử riêng của máy phát các

cuộn dây, tụ điện các dây dẫn tuỳ điều kiện công nghệ có thể đặt trong gian nhà

sản xuất chung nhưng cần che phủ kín luồng công nghệ của nó; tốt nhất là đặt chúng

trong các phòng riêng biệt

Trong khi sử dụng các thiết bị cao tần cần chú đề phòng điện giật, tuân thủ

các quy tắc an toàn Phần kim loại của thiết bị phải được nối đất Các dây nối đất

phải ngắn và không cuộn tròn thành nguồn cảm ứng Nước làm nguội thiết bị cũng

có điện áp cần phải tìm cách nối đất

Các thiết bị cao tần cần được rào chắn, bao bọc để tránh tiếp xúc phải những

phần có điện thế, cần có các panen và các bảng điều khiển, khi cần phải điều khiển từ

xa

Để bao vây vùng có điện từ trường, người ta dùng các màn chắn bằng những

kim loại có độ dẫn điện cao, vỏ máy cũng cần nối đất

Diện tích làm việc cho mỗi công nhân làm việc phải đủ rộng Trong phòng đặt

các thiết bị cao tần không nên có những dụng cụ bằng kim loại nếu không cần thiết,

vì sẽ tạo ra nguồn bức xạ điện từ thứ cấp

Vấn đề thông gió cần được đặt ra theo yêu cầu về thông gió, chú ý là chụp hút

đặt trên miệng lò không được làm bằng kim loại vì sẽ bị cảm ứng

5.2 Hóa chất độc

5.2.1 Đặc tính chung của hoá chất độc

Chất độc công nghiệp là những chất dùng trong sản xuất, khi xâm nhập vào cơ

thể dù chỉ một lượng nhỏ cũng gây nên tình trạng bệnh lý Bệnh do chất độc gây ra

trong sản xuất gọi là nhiễm độc nghề nghiệp Khi độc tính chất độc vượt quá giới hạn

cho phép, sức đề kháng của cơ thể yếu độc chất sẽ gây ra nhiễm độc nghề nghiệp

Các hoá chất độc có trong môi trường làm việc có thể xâm nhập vào cơ thể qua

đường hô hấp, tiêu hoá và qua việc tiếp xúc với da Các loại hoá chất có thể gây độc

hại: CO, C2H2, MnO, ZnO2, hơi sơn, hơi ôxid Cr khi mạ, hơi các axit

Tính độc hại của các hoá chất phụ thuộc vào các loại hoá chất, nồng độ, thời

gian tồn tại trong môi trường mà người lao động tiếp xúc với nó Các chất độc càng

dễ tan vào nước thì càng độc vì chúng dể thấm vào các tổ chức thần kinh của người

và gây tác hại

Trong môi trường sản xuất có thể cùng tồn tại nhiều loại hoá chất độc hại

Nồng độ của từng chất có thể không đáng kể, chưa vượt quá giới hạn cho phép,

nhưng nồng độ tổng cộng của các chất độc cùng tồn tại có thể vượt quá giới hạn cho

phép và có thể gây trúng độc cấp tính hay mãn tính

5.2.2 Các dạng nhiễm độc trong sản xuất cơ khí và Biện pháp phòng

tránh

a Tác hại của các chất độc: Các nhóm hoá chất độc

- Nhóm 1: Chất gây bỏng, kích thích da, niêm mạc: như axit đặc, kiềm đặc và

loãng (vôi tôi, NH3), Nếu bị trúng độc nhẹ thì dùng nước lã dội rửa ngay (chú ý

bỏng nặng có thể gây choáng, mê man, nếu trúng mắt có thể bị mù

- Nhóm 2: Các chất kích thích đường hô hấp trên và phế quản: hơi Clo (Cl),

NH3, SO3, NO, SO2, hơi fluo, hơi crôm v.v Các chất gây phù phổi: NO2, NO3, Các

chất này thường là sản phẩm cháy các hơi đốt ở nhiệt độ trên 800 oC

- Nhóm 3: Các chất làm người bị ngạt do làm loãng không khí như: CO2, C2H5,

CH4, N2, CO

- Nhóm 4: Các chất độc đối với hệ thần kinh như các loại hydro cacbua, các

loại rượu, xăng, H2S, CS2, v.v

- Nhóm 5: Các chất gây độc với cơ quan nội tạng như hydrocacbon, clorua

metyl, bromua metyl v.v Chất gây tổn thương cho hệ tạo máu: Benzen, phênôn Các

kim loại và á kim độc như chì, thuỷ ngân, mangan, hợp chất acsen, v.v

b Một số chất độc và các dạng nhiễm độc nghề nghiệp thường gặp

- Nhiễm độc chì : Tác hại của chì (Pb) là làm rối loạn việc tạo máu, làm rối

loạn tiêu hoá và làm suy hệ thần kinh, viêm thận, đau bụng chì, thể trạng suy sụp

Nhiễm độc chì mản tính có thể gây mệt mỏi, ít ngủ, ăn kém, nhức đầu, đau cơ

xương, táo bón ở thể nặng có thể liệt các chi, gây tai biến mạch máu não, thiếu máu

phá hoại tuỷ xương Nhiểm độc chì có thể xảy ra khi in ấn, khi làm ắc quy,

Chì còn có thể xuất hiện dưới dạng Pb(C2H5)4, hoặc Pb(CH3)4 Những chất này

pha vào xăng để chống kích nổ, song chì có thể xâm nhập cơ thể qua đường hô hấp,

đường da (rất dễ thấm qua lớp mỡ dưới da) Với nồng độ các chất này ≥ 0,182 ml/lít

không khí thì có thể làm cho súc vật thí nghiệm chết sau 18 giờ

- Nhiễm độc thuỷ ngân: Thuỷ ngân (Hg) dùng trong công nghiệp chế tạo muối

Tr-êng Trung cÊp nghÒ Lµo Cai 29 -29-

thuỷ ngân, làm thuốc giun, thuốc lợi tiểu, thuốc trừ sâu thâm nhập vào cơ thể bằng

đường hô hấp, đường tiêu hoá và đường da

Thường gây ra nhiễm độc mãn tính: gây viêm lợi, viêm miệng, loét niêm

mạc,viêm họng, run tay, gây bệnh Parkinson, buồn ngủ, kém nhớ , mất trí nhớ, rối

loạn thần kinh thực vật

- Nhiễm độc acsen: Các chất acsen như As203 dùng làm thuốc diệt chuột;

AsCl3 để sản xuất đồ gốm; As205 dùng trong sản xuất thuỷ tinh, bảo quản gỗ,diệt cỏ,

nấm Chúng có thể gây ra:

+ Nhiễm độc cấp tính: đau bụng, nôn, viêm thận,viêm thần kinh ngoại biên,

suy tuỷ, cơ tim bị tổn thương và có thể gây chết người

+ Nhiễm độc mãn tính: gây viêm da mặt, viêm màng kết hợp, viêm mũi kích

thích, thủng vách ngăn mũi, viêm da thể chàm, dầy sừng và xạm da, gây bệnh động

mạch vành, thiếu máu, gan to, xơ gan, ung thư gan và ung thư da

- Nhiễm độc crôm: Gây loét da, loét mạc mũi, thủng vách ngăn mũi, kích thích

hô hấp gây ho, co thắt phế quản và ung thư phổi

- Nhiễm độc man gan: Gây rối loạn tâm thần và vận động, nói khó và dáng đi

thất thường, thao cuồng và chứng Parkinson, rối loạn thần kinh thực vật, gây bệnh

viêm phổi, viêm gan, viêm thận

- Nhiễm độc cacbon ôxit (CO): Cácbon ôxid là thứ hơi không màu, không mùi,

không vị Rất dễ có trong các phân xưởng đúc, rèn, nhiệt luyện, và có cả trong khí

thải của ô tô hoặc động cơ đốt trong CO gây ngạt thở, hoặc làm cho người bị đau

đầu, ù tai ; ở dạng nhẹ sẽ gây đau đầu ù tai dai dẳng, sút cân, mệt mỏi, chống mặt,

buồn nôn, khi bị trúng độc nặng có thể bị ngất xỉu ngay, có thể chết

- Nhiễm độc benzen (C 6 H 6 ): Benzen có trong các dung môi hoà tan dầu, mỡ,

sơn, keo dán, trong xăng ô tô, Benzen gây chứng thiếu máu, chảy máu răng lợi, khi

bị nhiểm nặng có thể bị suy tuỷ, nhiểm trùng huyết, nhiểm độc cấp có thể gây cho hệ

thần kinh trung ương bị kích thích quá mức

- Nhiễm độc xianua (CN): Xianua xuất hiện dưới dạng hợp chất với NaCN khi

thấm cácbon và thấm ni tơ Đây là chất rất độc Nếu hít phải hơi NaCN ở liều lượng

0,06 g có thể bị chết ngạt Nếu ngộ độc xianua thì xuất hiện các chứng rát cổ, chảy

nước bọt, đau đầu tức ngực, đái dắt, ỉa chảy, Khi bị ngộ độc xianua phải đưa đi

cấp cứu ngay

- Nhiễm độc axit cromic (H 2 CrO 4 ): Loại này thường khi mạ crôm cho các đồ

trang sức, mạ bảo vệ các chi tiết máy Hơi axid crômic làm rách niêm mạc gây viêm

phế quản, viêm da

- Nhiễm độc hơi ôxit nitơ ( NO 2 ): Chúng có nhiều trong các ống khói các lò

phản xạ , trong khâu nhiệt luyện thấm than, trong khí xả của động cơ Diezel và trong

khi hàn điện Hơi NO2 làm đỏ mắt, rát mắt, gây viêm phế quản, tê liệt thần kinh, hôn

Cho ngay thuốc trợ tim, hay hô hấp nhân tạo, nếu bị bỏng do nhiệt phải cấp cứu

bỏng, rửa da bằng xà phòng nơi bị thấm chất độc kiềm, axit phải rửa ngay bằng nước

sạch Nếu bệnh nhân bị nhiễm độc nặng đưa cấp cứu bệnh viện

- Biện pháp chung đề phòng về kỹ thuật:

+ Cấm để thức ăn, thức uống và hút thuốc gần khu vực sản xuất

+ Các hoá chất phải bảo quản trong thùng kín, phải có nhãn rõ ràng

+ Chú ý công tác phòng cháy chữa cháy

+ Tự động hoá quá trình sản xuất hoá chất

+ Tổ chức hợp lý hoá quá trình sản xuất : bố trí riêng các bộ phận toả ra hơi

độc, đặt ở cuối chiều gió Phải thiết kế hệ thống thông gió hút hơi khí độc tại chổ

- Dụng cụ phòng hộ cá nhân: Phải trang bị đủ dụng cụ bảo hộ lao động: mặt

nạ phòng độc, găng tay, ủng, khẩu trang, v.v

- Biện pháp vệ sinh - ytế:

- Xử lý chất thải trước khi đổ ra ngoài

- Có kế hoạch kiểm tra sức khoẻ định kỳ, phải có chế độ bồi dưỡng bằng hiện

vật

6 ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG, MÀU SẮC VÀ GIÓ

6.1 Ánh sáng

6.1.1 Ánh hưởng của ánh sáng

Ánh sáng là nhân tố ngoại cảnh rất quan trọng đối với sức khoẻ và khả năng

làm việc của công nhân Trong sinh hoạt và lao động con mắt đòi hỏi phải được

chiếu sáng thích hợp Chiếu sáng thích hợp tránh mệt mỏi thị giác, tránh tai nạn lao

động và bệnh nghề nghiệp

Ánh sáng yêu cầu vừa phải, không quá sáng làm loá mắt, gây đầu óc căng

thẳng; hoặc quá tối, không đủ sáng, nhìn không rõ cũng dễ gây tai nạn Nhu cầu ánh

sáng đối với một số trường hợp cụ thể như sau: Phòng đọc sách: 200 lux; xưởng dệt:

300 lux; nơi sửa chữa đồng hồ: 400 lux

6.1.2 Các biện pháp chiếu sáng

Trong sản xuất người ta thường dùng hai nguồn sáng: ánh sáng tự nhiên và ánh

sáng điện Ánh sáng mặt trời và bầu trời sinh ra là ánh sáng có sẵn, thích hợp và có