Chủ nghĩa hiện thực nghiêm ngặt trong văn xuôi a puskin

Trong cuốn "Lịch sử văn học Nga thế kỷ XIX" NXB ĐHQG - 1996 các tác giả viết: “Trong khi nêu lên những vấn đề cơ bản của thực tế nớc Nga, Puskin đã thể hiện nhiều mặt khác nhau của cuộc

bộ giáo dục và đào tạo trờng đại học vinh khoa ngữ văn

- -Tống Thị Hảo

chủ nghĩa hiện thực nghiêm nhặt

trong văn xuôi a puskin

1.1 Bóc trần những biểu hiện xấu, tiêu cực của tầng lớp quý tộc 81.2 Phát hiện, khẳng định những mặt tốt, tích cực trong đời sống của

Phản ánh của tầng lớp dới từ nhiều góc độ

2.1 Cuộc đời, số phận của những con ngời thuộc tầng lớp dới 312.2 Những phẩm chất tốt đẹp, tích cực của tầng lớp dới 362.3 Những mặt hạn chế, tiêu cực của con ngời thuộc tầng lớp dới 42

Ch ơng 3 : Trả lại tính chân thật cho các nhân vật lịch sử

Mở đầu:

1 Lý do chọn đề tài :

Alexandr Puskin - nhà thơ Nga vĩ đại ,sự ngiệp sáng tác của ông gắn liềnvới toàn bộ nền văn học Nga Nói đến A Puskin là nói đến sự kế thừa và pháttriển ,nói đến truyền thống và cách tân A Puskin đã tiếp thu truyền thống tốt

đẹp của nền văn học cổ điển Nga, phát huy và hoàn thiện nó, đồng thời đa nềnvăn học Nga phát triển một cách rực rỡ Ông chính là ngời đặt nền móng vàkhẳng định sự chiến thắng của chủ nghĩa hiện thực cho nền văn học Nga.A.Puskin là ngời mở đờng và đã có những cống hiến to lớn cho văn học Nga ởtất cả các thể loại khác nhau: Thơ trữ tình, truyện ngắn, trờng ca, truyện cổ tích,

bi kịch, tiểu thuyết lịch sử, tuỳ bút, chính luận… ở lĩnh vực nào ông cũng có

những cống hiến xuất sắc M.Goocki đã nhận xét: “Sự nghiệp sáng tác của

A.Puskin dờng nh đã thắp lên một vầng thái dơng mới trên đất nớc lạnh giá, và

ánh nắng của vầng thái dơng ấy lập tức làm cho nó phì nhiêu, tơi tốt lên Có thể nói rằng trớc Puskin ở Nga cha có một nền văn học xứng đáng đợc cho ông chú

ý đến có đợc chiêù sâu và phong phú ngang với những thành tựu kỳ diệu của sáng tác văn học Châu Âu” (3,47) Puskin đã làm cho nền văn học Nga thực sự

trở thành một trong những nền văn học kỳ diệu của nhân loại, đã làm cho ngônngữ Nga giầu đẹp, trong sáng đủ sức diễn tả đợc tất cả Puskin đã trở thành cái

mốc vĩ đại trong văn học Nga, đợc xem là “Khởi đầu của mọi khởi đầu” và có

ảnh hởng sâu rộng đến các nhà văn sau này L.Tônxtôi thừa nhận Puskin là

“ng-ời cha của tôi” và không phải ngẫu nhiên mà Puskin đợc xem là ng“ng-ời đặt nền

móng cho chủ nghĩa hiện thực Nga

Tên tuổi của Puskin không chỉ đợc thừa nhận, khẳng định ở nớc Nga màcòn nổi tiếng cả trên thế giới Sự nghiệp văn chơng của ông đợc dịch ra nhiềuthứ tiếng khác nhau M.Goocki đã đánh giá vị trí của Puskin trong lịch sử văn

học thế giới: “Có những ngời mỗi khi đọc tác phẩm nghệ thuật chân chính lại

thấy trong tâm hồn dạt dào niềm vui, cảm phục, hân hoan, một lòng ngỡng mộ hầu nh mang tính chất tôn giáo đối với vẻ đẹp và sự sáng suốt của trí tuệ con ngời Nếu nh ở Châu Âu và Châu Mỹ biết sự nghiệp sáng tác của A.Puskin họ sẽ

đánh giá ngang hàng với di sản thiêng liêng của những kiệt tác nói về con ngời với những nghệ sĩ thiên tài nh: Secxpia, Gớt và những ngời vĩ nhân này để lại”

(20,339)

Bêlinxki đánh giá: “Puskin không những là nhà thơ Nga vĩ đại của thời đại

mình mà là nhà thơ Nga vĩ đại của tất cả các dân tộc và của tất cả các thế kỷ,

là thiên tài của Châu Âu, là vinh quang của toàn trái đất Viết về Puskin có nghĩa

là viết về toàn bộ nền văn học Nga” (20,425).

Trong sự nghiệp sáng tác của Puskin thì văn xuôi chiếm một vị trí đặc biệtquan trọng

A.Puskin chỉ có mời năm viết văn xuôi (1827 - 1837) nhng đây là giai đoạnphát triển rực rỡ nhất, thành công nhất của Puskin Ngòi bút của ông đã đạt đến

độ thuần thục, nhuần nhuyễn, văn xuôi trớc Puskin chỉ là một thứ duy cảm, kiểucách, hình thức Ngôn ngữ văn xuôi lại cha thoát khỏi ảnh hởng của tiếng cổ,tiếng nớc ngoài hãy còn nặng nề, thấp kém, cha đủ sức để diễn đạt đợc những

điều phong phú, tế nhị của cuộc sống Chính A.Puskin đã từng nhận xét: “Văn

xuôi của chúng ta ít đợc trau chuốt, thậm chí trong th từ bình thờng, chúng ta phải sáng tạo những cách dùng từ để diễn đạt đợc những khái niệm thông thờng nhất, tính nhác của chúng ta thích biểu hiện bằng ngôn ngữ nớc ngoài hơn vì nó

có sẵn từ lâu những hình thức máy móc mọi ngời đều biết rõ” (22,161).

Trong buổi bình minh của văn xuôi Nga, Puskin xuất hiện nh một vầng tháidơng rực rỡ để hoàn thành nhiệm vụ đối với lịch sử phát triển của văn học.Puskin chính là ngời đặt nền móng cho văn xuôi hiện thực Nga thế kỷ XIX.Khác với văn học phơng Tây, khi chủ nghĩa hiện thực ra đời đã có một nềnmóng vững chắc, còn chủ nghĩa hiện thực Nga ra đời lại có thêm nhiệm vụ phảixây dựng một nền văn xuôi thực sự là văn xuôi Puskin mở đờng cho L.Tônxtôi,

Đôxtôiepxki, Sêkhốp… Goocki cho rằng: "Không có A.Puskin thì trong một thời gian dài không có Gôgôn, L.Tônxtôi, Targhen, Đôxtôiepxki Tất cả những con ngời Nga vĩ đại này đều công nhận A.Puskin là vị thuỷ tổ tinh thần của mình" (20,339).

Chính vì vậy mà việc tìm hiểu chủ nghĩa hiện thực nghiêm nhặt trong vănxuôi Puskin có một vai trò, vị trí ý nghĩa rất quan trọng Nó đa đến cái nhìn lịch

sử chân thật sâu sắc về văn xuôi của Puskin Thấy đợc thành công của bút pháphiện thực Puskin, từ đó để khẳng định một cách chắc chắn A Puskin chính làngời đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện thực ở Nga

Kết quả nghiên cứu văn xuôi của Puskin, cũng nh chủ nghĩa hiện thựcnghiêm nhặt trong văn xuôi Puskin có một ý nghĩa to lớn trong thực tiễn, phục

vụ thiết thực cho việc giảng dạy tác phẩm Puskin trong các nhà trờng phổ thông,cao đẳng và đại học

2 Lịch sử vấn đề

A.Puskin giữ một vai trò, vị trí rất to lớn không chỉ đối với nền văn họcNga mà cả trên nền văn học thế giới, sáng tác của ông đã vợt khỏi phạm vinghiên cứu nớc Nga và toả sáng trên thế giới Chính vì vậy mà đã có nhiều côngtrình nghiên cứu ở Việt Nam cũng nh nớc ngoài về sự nghiệp sang tác của ông.Hầu hết các công trình nghiên cứu đã thừa nhận những đóng góp to lớn, nhữngthành công rực rỡ trong văn nghiệp Puskin, nhất là khi nghiên cúu đánh giá vềtinh thần hiện thực nghiêm khắc trong văn xuôi Puskin

Bình luận về văn xuôi A Puskin, Gôgôn đề cao “tính trong sáng hồn

nhiên, không chút tiểu xảo” Còn Secnasepxki thừa nhận: “Nghệ thuật miêu tả phong tục và đời sống của các tầmg lớp nhân dân Nga khác nhau một cách trung thực và sáng suốt lạ lùng”.

M.Goocki khi giới thiệu về văn xuôi Puskin đã đặc biệt nhấn mạnh đến yếu

tố hiện thực trong đó: “Trong lĩnh vực văn xuôi Puskin đã viết cuốn tiểu thuyết

lịch sử Ng“ ời con gái viên đại uý Trong tác phẩm này với cái nhìn thấu đáo”

của một nhà sử học, Puskin đã xây dựng lên hình tợng sinh động của ngời Côdăc Êmêliên Pugatsôp, ngời đã tổ chức một trong những cuộc khởi nghĩa vĩ

đại nhất của nông dân Nga Những truyện Con đầm Pich , Dubrôpxki , Ng“ ” “ ” “

-ời trởng trạm và một số truyện ngắn khác đã đặt nền tảng cho sự hoà hợp giữa”

chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn (20,345).

Trong một lần khác Goocki cũng đã viết: Puskin đã đặt nền móng cho“

văn xuôi Nga hiện đại, mạnh dạn đa vào văn học những đề tài mới và giải thoát ngôn ngữ Nga ra khỏi chủ nghĩa duy cảm nhạt nhẽo mà các tác giả trớc Puskin

đều mắc phải Ngoài ra, Puskin cũng là ngời đặt nền tảng cho sự hoà hợp giữa chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa lãng mạn Sự hoà hợp cho đến nay vẫn là đặc trng tiêu biểu của văn học Nga, làm cho nó có một âm hởng riêng, diện mạo riêng” (9,180).

Trong cuốn "Lịch sử văn học Nga thế kỷ XIX" NXB ĐHQG - 1996 các tác

giả viết: “Trong khi nêu lên những vấn đề cơ bản của thực tế nớc Nga, Puskin

đã thể hiện nhiều mặt khác nhau của cuộc sống dân tộc Nga Toàn bộ sáng tác của Puskin là quyển sách Bách khoa toàn th“ ” của xã hội Nga đầu thế kỷ XIX.

Và đứng về mặt nghệ thuật mà xét Puskin đã đa vào văn học phơng pháp sáng tác mới - phơng pháp hiện thực Thi sĩ đã thể hiện một cách chân thật, phá bỏ những hình thức gò bó của chủ nghĩa cổ điển, tình cảm, lãng mạn” (5,86).

Cũng trong cuốn trên, các tác giả viết tiếp: “Thi sĩ cũng là ngời đặt nền

tảng cho văn xuôi hiện thực Nga Puskin đã đem đến những con ngơừi thực của cuộc sống để thay thế những hình ảnh, những con ngời lí tởng của các truyện ngắn theo chủ nghĩa tình cảm ” (5,87)

Nguyễn Kim Đính trong bài viết “Puskin khởi điểm của văn xuôi hiện thực

Nga thế kỷ XIX” trong cuốn “Alecxandr Puskin - Tuyển tập tác phẩm” NXB Văn

học Đông Tây – 1999 đã viết: “Tầm nhìn của văn xuôi ở Puskin là tầm nhìn

bao quát hiện thực xã hội rộng lớn, một tầm nhìn bách khoa“ ” (20,49)

Cũng trong bài viết này tác giả đã nhận xét: “Cùng với épghênêin ơghenni

những tác phẩm văn xuôi của Puskin đánh dấu khởi điểm của quan niệm hiện thực về chân lí cuộc sống quán xuyến trong những thành tựu lỗi lạc của văn ch-

ơng Nga” (20,50).

Nh vậy, chúng ta thấy rằng đã có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đếntinh thần hiện thực trong văn xuôi Puskin Phần lớn các công trình, bài viếtnghiên cứu đều thừa nhận Puskin chính là ngời đặt nền móng, khẳng định sựthắng lợi cho chủ nghĩa hiện thực Tuy nhiên, hầu hết các công trình này đều chỉ

dừng lại ở những mặt khái quát mà cha đi sâu vào cụ thể ở từng mảng đề tài,từng nhân vật cụ thể Vì vậy, ở đề tài này chúng tôi xin mạnh dạn đi vào tìmhiểu chủ nghĩa hiện thực nghiêm nhặt trong văn xuôi Puskin một cách cụ thể,toàn diện hơn.

3 Nhiệm vụ khoa học.

Từ việc xác định tầm quan trọng, ý nghĩa của đề tài khoá luận này chúngtôi tập trung giải quyết nhiệm vụ khoa học trọng yếu là: Khảo sát, tìm hiểu chủnghĩa hiện thực nghiêm nhặt trong văn xuôi Puskin trên ba phơng diện:

- Cái nhìn tỉnh táo, nghiêm khắc hiện thực cuộc sống quý tộc

- Phản ánh cuộc sống của tầng lớp dới từ nhiều góc độ

- Trả lại tính chân thật cho các nhân vật lịch sử

4.Phạm vi và phơng pháp nghiên cứu.

4.1 Phạm vi: ở khoá luận này, chúng tôi nghiên cứu chủ nghĩa hiện thực

nghiêm nhặt đợc thể hiện chủ yếu trong truyện ngắn, tiểu thuyết của A Puskin

đợc in trong cuốn: A Puskin tuyển tập văn xuôi, tập I - NXB Văn học, Hà 1999

Ch ơng 1:

Cái nhìn tỉnh táo, nghiêm khắc hiện thực cuộc

sống quý tộc

Chủ nghĩa hiện thực nghiêm nhặt là một thuật ngữ mang tính quy ớc củacác nhà nghiên cứu văn học nhằm chỉ một phơng thức nhận thức, phản ánh hiệnthực Hiện thực đợc nhận thức, phản ánh một cách tỉnh táo, nghiêm khắc, khôngtô hồng bóp méo sự thật, không bỏ qua một phơng diện nào, một biểu hiện nào,

kể cả những biểu hiện nặng nề nhất trong cuộc sống và trong một con ngời Chủnghĩa hiện thực nghiêm nhặt không đợc xem nh một khái niệm chỉ trào lu,khuynh hớng văn học

Viết về cuộc sống của tầng lớp quý tộc là mảng đề tài lớn, thành công của

Puskin Bao gồm các tác phẩm chủ yếu nh: “Ngời da đen của Piôt r Đại đế’r Đại đế ”,

“Con đầm Pích”, “Dubrôpxki”, “Rôxlavliep”, “Ngời trởng trạm”, “Bão

tuyết”, “Cô tiểu th nông dân”, “Ngời con gái viên Đại uý”.

A Puskin vốn xuất thân từ tầng lớp quý tộc nhng có một cái nhìn rất tiến

bộ về hiện thực cuộc sống quý tộc Ông chú ý đến mọi phơng diện của cuộcsống trong đó con ngời là đối tợng trung tâm miêu tả Ngòi bút hiện thựcnghiêm ngặt của ông chỉ ra mặt tốt - xấu; sáng - tối trong đời sống của tầng lớpquý tộc

1.1 Bóc trần những biểu hiện xấu, tiêu cực của tầng lớp quý tộc.

Trớc hết, đó là lối sống ăn chơi, xa hoa phù phiếm gắn với hội hè, đình

đám, các buổi khiêu vũ, cảnh tiệc tùng, bài bạc của tầng lớp quý tộc Trong

truyện “Ngời da đen của Piôt r Đại đế’r Đại đế ” chúng ta bắt gặp vợ chồng bá tớc phunhân D và giới thợng lu với một cuộc sống xa hoa, phù phiếm Những con ngờinày sống với nhau một cách vô trách nhiệm Cái để họ xích lại gần nhau đó lànhu cầu mua vui giải trí Họ đến với nhau để đàn đúm, cời cợt, nói xấu nhau.Chuyện bá tớc phu nhân D bắt tình nhân với chàng trai da đen Ibraghim đựơc

xem là chuyện quan trọng, đáng bàn tán của giới quý tộc thợng lu: “Các mệnh

phụ đa cảm kinh hãi rú lên, đàn ông thì đánh cuộc với nhau xem bá tớc phu

nhân sẽ sinh ra một đứa da trắng hay da đen” (21,16) Cái để giới thợng lu

“giải khuây” có khi lại bằng cách “ nói xấu” ngời khác

Đặc biệt là hình ảnh bá tớc phu nhân D rất tiêu biểu cho tầng lớp quý tộcvới lối sống ăn chơi, phù phiếm Ngời đàn bà đó chỉ biết đến hội hè, những buổikhiêu vũ, bắt tình nhân với hết ngời này đến ngời khác Những con ngời này

đúng nh tác giả nhận xét: “Bao nhiêu gia tài khánh kiệt, đạo lý suy đồi, những

con ngời trong một tầng lớp cời cợt trả nợ nhau” (219,10).

Khi bóc trần lối sống xấu xa của tầng lớp quý tộc Puskin còn phản ánh,

miêu tả cảnh bài bạc rất chân thực, cụ thể, sinh động Mở đầu tác phẩm “Phát

súng” ta bắt gặp ngay cuộc sống sinh hoạt của đám sĩ quan quân đội “Buổi sáng

thao diễn, tập ngựa, ăn tra ở nhà trung đoàn trởng hay ăn ở quán ăn của một ngời Do Thái; chiều tối uống rợu và đánh bài” (21,74) Họ thờng có thói quen

“sau bữa ăn chúng tôi yêu cầu chủ nhân cầm một canh bài” (21,76) Cuộc sống

buồn tẻ, nhàm chán, đơn điệu, giải trí phù phiếm bằng rợu chè, bài bạc và đấusúng Chính hoàn cảnh đó đã tạo nên một điển hình chân thật Xinviô - Ngờihùng số một của trung đoàn vì uống rợu, đánh bài, ngổ ngáo và đấu súng

Trong tác phẩm “Con đầm Pích”, tác giả đã miêu tả những canh bạc

Pêtecpua với những nhận xét sắc xảo về tâm lý của các con bạc Tác giả chú ý

đến quá trình diễn biến tâm lý từng đêm một, từ nụ cời, giọng nói, cử chỉ đến sự

kinh ngạc, hồi hộp chờ đợi của hai đấu thủ và đám “khán giả” mỗi đêm một khác Puskin đã thể hiện rõ nét cảnh bài bạc ở nhà Narumôp “Hôm ấy có đám

bạc ở nhà Narumôp, trung uý trong đội kỵ mã cận vệ Một đêm đông dài đã trôi qua mà không một ngời nào để ý đến, và khi dọn bữa ăn khuya ra thì đã năm giờ sáng rồi, kẻ đợc bạc thì vào bàn ăn rất ngon miệng, những ngời khác thì thẫn thờ ngồi nhìn bát đĩa đã cạn thức ăn” (21,311) Qua lời kể của nhân vật

Tomxki thì bá tớc phu nhân Anna Phedotovna là trong những phụ nữ bài bạc

khét tiếng một thời “có lần, trong một canh bạc ở Hoàng cung bà tôi thua công

tớc Orlean và nợ miệng mất một số tiền rất lớn” (21,313) Không chỉ có bá tớc

phu nhân mà cả bốn ngời con trai của bà đều là những tay cờ bạc, “đều là những

ngời máu mê cờ bạc cả” Chính vì bê tha trong cờ bạc nên đã dẫn tới sự suy đồi

đạo đức ở tầng lớp này Bá tớc phu nhân Anna bị thua bài về nhà đã “tát chồng”,

nói xấu chồng, bôi nhọ danh dự của chồng Bà còn là ngời rất trái tính trái nếtvới kẻ ăn ngời ở nh Lida Ivanovna Qua đó, Puskin đã chỉ ra rằng bá tớc phunhân Anna không chỉ là một tay cờ bạc khét tiếng mà còn là một ngời rất độc

đoán, trái tính trái nết

Puskin còn phê phán, chỉ ra lối sống đầy tham vọng, vì tiền mà đánh mất

nhân phẩm, danh dự của giới quý tộc thợng lu Trong tác phẩm “Con đầm

Pích” dới ngoài bút hiện thực của Puskin, Ghecman lộ ra là một tên tham tiền,

đểu cáng, mu mô, thủ đoạn, gian xảo và tàn nhẫn Con nguời ấy là gã Sisicốplừa lọc trong tác phẩm của Gôgôn, là chàng trai trẻ tuổi đầy tham vọng củaBanzăc và có những nét gần gũi tơng đồng với nhân vật đam mê bệnh hoạn,đam

mê nhục dục ,tiền bạc, t tởng siêu nhiên trong tiểu thuyết của Dõtôiepxki saunày.Ta thấy đồng tiền đã chi phối mạnh mẽ đến con ngời này.Ghecman có một

“nghị lực’r Đại đế’r Đại đế lớn Muốn đợc bạc, ngồi suốt đêm trong đám bạc nhng lại biết kiềm

chế không bao giờ đụng đến con bài, gan góc không đụng đến số vốn của cha đểlại, không dung túng cho một hành động ngông cuồng nào, tu chí với phơng

châm “Tiết kiệm, điều độ ,chăm chỉ để trở nên giàu có”.Chính y đã từng nói:

“Tôi cũng thích đánh bạc nhng tôi không phải là ngời máu mê đến nỗi mang

những đồng tiền cần dùng ra để liều lĩnh mong vơ đợc những đồng tiền vô ích”

(21,312).Để đạt đợc tiền hắn không trừ một thủ đoạn nào.Hắn đã lợi dụng tìnhcảm và lòng tin của một cô gái ngây thơ nhẹ dạ, cầu xin một cách hèn hạ haydoạ nạt một cách trắng trợn ,đê tiện đối với một bà già Cứ từ từ hắn tiến tới đích

khi thì “khổ hay một chàng trai côn đồ ,tính toán khôn khéo, hành động trắng

trợn ,mau lẹ,tàn nhẫn,tráo trở nh một con hổ rình mồi hay một chàng trai si tình, khi là một kẻ cầu xin khốn” (21,338) Checman quỳ xuống van xin trái tim

của một ngời vợ, một ngời tình, một ngời mẹ hãy tiết lộ “ba con bài bí mật” có

thể làm nên của cải, sự giàu có : Tôi van phu nhân, phu nhân hãy vì tình yêu“

của một ngời vợ, một ngời tình nhân, một ngời mẹ ,hãy vì tất cả những gì thiêng liêng ở trên cõi đời này xin đừng gạt bỏ lời thỉnh cầu của tôi (” 21,339).Lời lẽ

của hắn có khi rất cảm động: Phu nhân hãy nghĩ rằng hạnh phúc của mọi ng“ ời

nằm trong tay phu nhân và không phải chỉ mình tôi mà tất cả cháu chắt của tôi,

đều cầu nguyện cho vong linh ngời và sẽ kính trọng ngời nh một vị thần”(21,300) Khi bá tớc phu nhân không đáp lại lời hắn thì hắn chuyển hớng

hành động Hắn đứng ngay dậy, nghiến răng kêu lên: “Con mụ phù thuỷ khốn

kiếp này,tao có cách bắt mày phải nói”(21,349) Hắn rút súng doạ nạt bá tớc

phu nhân làm bà phải chết ngay tức khắc Puskin đã nghiêm khắc chỉ ra rằng

đồng tiền đã tác động ghê ghớm, đã làm biến chất con ngời tới mức không còn

là ngời nữa Lida nhận ra rằng: Anh ta là một con quái vật“ ” (21,334).Thế nhngbút pháp của Puskin rất hiện thực nghiêm ngặt Ông không chỉ dừng lại ở nhữngbiểu hiện bề ngoài của nhân vật nh : diện mạo, y phục, lời lẽ, sinh hoạt… mà còn

đi sâu khám phá bên trong con ngời: tâm t thầm kín, ngõ ngách của lòng ngời

Tâm lí của Ghecman thể hiện rõ khi y quay cuồng với ba con bài bí mật Ba,“

Bảy, Xì không ra khỏi đầu óc hắn nữa và luôn mấp máy trên môi hắn Gặp một cô thiếu nữ trên đờng phố, hắn lẩm bẩm: Một thân hình xinh đẹp làm sao!“

Trông cô thật giống một con ba cơ Ng“ ” ời ta hỏi giờ hắn thì hắn trả lời: Bẩy“

chuồn kém một khắc Tất cả những ng” ời to béo mà hắn trông thấy đều nhắc hắn nhớ đến con Xì Ba-Bẩy-Xì theo hắn vào cả trong những giấc mộng và hiện

ra dới những hình thể thật kì lạ (” 21,351)

Puskin đã rất tỉnh táo, ngiêm ngặt khi đi sâu vào miêu tả khám phá thế giớibên trong tâm hồn nhân vật Từ đó, ông đã làm bật lên lối sống tha hoá của tầnglớp quý tộc Ông chỉ ra rằng đồng tiền đã làm cho con ngời bị tha hoá, con ngời

đã trở thành nô lệ của đồng tiền

Một lối sống khác đáng phê phán , bóc trần của tầng lớp quý tộc mà Puskin

đã phản ánh trong tác phẩm thể hiện tinh thần ngiêm khắc của nhà văn đó là lốisống luồn cúi, vứt bỏ hết mọi danh dự, truyền thống tốt đẹp để đạt đợc mục đíchcá nhân

Trong tác phẩm “Ngời da đen của Piốtr Đại đế” khi Ibraghim đợc phong

chức thì : “Các triều thần vây quanh Ibraghim , mỗi ngời một cách cố gắng lấy

lòng con ngời đợc nhà vua yêu mến Công tớc Menscốp, kiêu ngạo là thế cũng thân mật bắt tay với Ibraghim” ( 21,11).Các hầu thần khác ngời thì thăm hỏi,

ngời thì mời chàng đi dự tiệc, vũ hội … Trong truyện: “ Dubrôpxki” tiêu biểu

cho lối sống luồn cúi đó là các lục s, viên bồi thẩm Sabaskin Những tên nàycũng vui mừng chiều theo ý của tên lắm tiền tài, danh vọng là Tơrôiêcurốp

Nhân vật Svabrin ( Ngời con gái viên đại uý) là một tên quý tộc mới đầy những

toan tính ranh mãnh Hắn ăn nói dí dỏm, có duyên và rất thông minh nhng lại

đầy mu mô ,cầu lợi, lừa thầy phản bạn, sẵn sàng luồn cúi để đạt đợc mục đích cánhân Hắn đã vứt bỏ những nét đẹp truyền thống quý báu tốt đẹp nh tinh thầntrọng danh dự, ý thức trách nhiệm để sẵn sàng phục vụ cho mọi ông vua chuyênchế miễn là có lợi cho mình Cho nên, việc hắn đi theo quân khởi nghiã không

đơn giản là muốn giữ thân mình, tiêu diệt thù địch, cỡng ép Massa mà đó còn làmột sự tính toán về địa vị, bậc thang danh vọng cho bản thân mình

Qua nhân vật này, Puskin đã phản ánh một thực tế đó là hiện tợng thoán

đoạt, chuyên quyền trong triều đình Theo Puskin loại quý tộc cơ bản“ ” (quýtộc cũ) đã đóng một vai trò quan trọng trong nớc Nga , là rờng cột của nhà nớcNga nhng bây giờ đã mất vai trò trong thời đại luôn có những vụ thoát

đoạt ,tranh giành Bây giờ chính quyền đang chuyển sang bọn “quý tộc mới” mà

Svabrin là điển hình tiêu biểu cho bọn quý tộc mới xuất hiện nhờ kết quả củacác cuộc thoát đoạt, tranh quyền ở cung đình

Hiện thực về sự tàn nhẫn, lối sống ăn chơi truỵ lạc của bọn lãnh chúa kiểumới cũng đợc Puskin quan tâm và phản ánh rất thành công Vrâyxki(Dubrôpxki) là một đại diện rất tiêu biểu Lão sống nhiều năm ở nớc ngoài, sốngtrong lạc thú, ăn chơi trác táng Sau đó, lão quay về nớc làm chủ điền trang giàu

có với ba nghìn nông nô Vẫn chứng nào tật ấy, ngựa quen đờng cũ, lão biến

điền trang thành nơi hởng lạc: nào lầu bát giác, nào hồ, nào đảo, nào du thuyền,nào phao hoa … và lão già sằp xuống lỗ ấy rất đa tình, si mê cô Maria trẻ đẹp.Lão tìm mọi cách chiếm đoạt Maria Qua đó nhà văn đã phản ánh đợc hiện thực

về những tên địa chủ quý tộc đang bị Âu hoá

Khi phản ánh những biểu hiện xấu xa, tiêu cực của tầng lớp quý tộc ngòibút hiện thực của Puskin còn chỉ ra sự chuyên quyền hống hách, dựa vào địa vịtiền bạc để ức hiếp dân lành, gây đau khổ cho ngời khác.Trong xã hội Nga lúc

bấy giờ điều đó không phải là ít Puskin đã phản ánh hiện thực này với một tinhthần phê phán rất nghiêm khắc.Tiêu biểu cho lối sống này là Đại uý Minxki

trong truyện “Ngời trởng trạm” Minxki xuất hiện đã làm đảo lộn cuộc sống

yên ổn của cha con ngời coi trạm Y đã nhẫn tâm chà đạp lên cuộc sống củanhững con ngời nhỏ bé khiến cho cuộc đời họ vốn đã khổ lại càng khổhơn .Chính tên đại uý Minxki đã lừa gạt, cớp mất con gái của ngời coitrạm Niềm vui an ủi duy nhất của ngời coi trạm đã bị y cớp đi Và chính Ycũng

là ngời đã đẩy ông già ra đ“ ờng” khi ông đi tìm con gái Vì Minxki mà ông già

phải chết trong cảnh cô đơn lạnh lẽo, lo lắng

Đặc biệt trong bối cảnh của xã hội Nga thế kỉ XIX thì phong trào yêu nớcgiả hiệu xuất hiện khá phổ biến ở giới quý tộc thợng lu Thực chất đó là lối sốngbàng quan, hời hợt, vô trách nhiệm, tâm lý cầu an nô lệ của giới quý tộc Thực

trạng này đợc Puskin phản ánh rất rõ qua tác phẩm “Rôxlapvliep”: các phòng“

khách đầy ắp những nhà ái quốc: ngời thì đổ thuốc lá ra khỏi hộp, một mực chỉ hút thuốc lá Nga mà thôi, ngời thì đốt hàng chục cuốn sách Pháp,ngời thì từ chối món lapít nhất định chỉ ăn canh cua nấu bắp cải.Mọi ngời đều lấy làm hối hận rằng đã nói tiếng Pháp” (21,182) Những con ngời này làm ra vẻ là yêu n-

ớc, yêu truyền thống dân tộc có trách nhiệm với dân tộc nhng thật ra đó chỉ làhình thức bề ngoài, là một sự che đậy cho cái cốt bên trong Khi quân giặc tới

họ lại cùng nhau đi tản c, mong muốn tìm đợc nơi bình yên cho bản thân Đếnnơi tản c họ lại tiếp tục ăn chơi, tiệc tùng, bài bạc nh trên tỉnh Thực chất họ chỉ

là những con khỉ của học vấn , chỉ có những bộ mặt đần độn một vẻ bệ vệ“ ” “

đần độn ngoài ra không còn gì nữa” (21,179) Qua những con ngời này, Puskin

đã lên án phê phán một thực trạng rất đáng buồn trong xã hội Nga lúc bấy giờ.Một bộ phận quý tộc sống vô trách nhiệm, cố tình ngoảnh mặt làm ngơ trớc hiệnthực đất nớc có giặc ngoại xâm Những con ngời này đã vứt bỏ truyền thống quýbáu của dân tộc, xem thờng truyền thống văn hoá dân tộc, tôn sùng ngoại bang,sống vì mục đích cá nhân Đặt trong bối cảnh cụ thể của đất nớc lúc bấy giờPuski đã chỉ ra một cách sâu sắc và lên án phê phán một cách mạnh mẽ những

thói xấu xa của một bộ phận quý tộc Đây cũng là một nét đặc trng nổi bật củavăn học hiện thực phê phán sau này

Puskin dờng nh không bỏ qua mặt nào trong lối sống sinh hoạt của tầng lớpquý tộc.Từ những vấn đề nhỏ nhất đến những vấn đề lớn nhất đều đợc ông đềcập đến Ngay cả hiện thực về lễ giáo phong kiến quý tộc lạc hậu tàn nhẫn làhiện tợng ép gả, dựng vợ gả chồng của tầng lớp thợng lu cũng đợc phản ánh rất

rõ qua sáng tác của Puskin

Bá tớc phu nhân D (Ngời da đen của Piot r Đại đế’r Đại đế ) Năm m“ ơi bảy tuổi, khi nàng ở nhà tu ra, gia đình gả bán nàng cho một ngời mà nàng cha có đủ thời gian để yêu (” 21,12) Ngay trong tác phẩm này vua Piot’r Đại đếr Đại đế đã đi dạmhỏi để cới vợ cho đứa con nuôi của mình là Ibanghim ông vua này cũng mongmuốn để con mình kết thân với giới quý tộc, lấy đợc đứa con gái con nhà quyền

quý mặc cho giữa hai ngời không hề có tình yêu Anh cần phải ổn định sớm“

cuộc sống, phải tìm chỗ nơng tựa trong các mối quan hệ mới, phải kết thân với giới quý tộc Nga” (21,52) Hiện thực dựng vợ gả chồng, ép gả của giới thợng lu

ta cũng thấy trong tác phẩm Dubrôpxki“ ” ÔngTơrôiêcurốp ép con gái mìnhphải lấy một tên lãnh chúa kiểu mới giàu có nhng lại quá già, đểu cáng, ăn chơitha hoá.Đằng sau cuộc hôn nhân đó tất nhiên là một sự toan tính vì tiền tài, danh

vị Chính vì thế mà ông đã khiến cho con gái ông vô cùng đau khổ Hai ông bố

dựng vợ gả chồng cho con trong tác phẩm “Cô tiểu th nông dân” cũng rất thực

tế trong sự tính toán một cách có lợi Bố Lida nghĩ rằng chàng rễ sẽ thành một“

ngời giàu có nhất tỉnh và không có lí do gì lại không gả cho chàng ta”.Bố

Rirêstốp lại nghỉ đến tài tháo vác hiếm có của ông thông gia là hầu tớc một ngời quyền quý và có thế lực sẽ giúp đợc nhiều cho Bêrêstốp

Pronxki-Nh thế hôn nhân ở đây không phải là tình yêu mà chỉ là sự toan tính có lợicho cả hai bên Cái làm cho họ xích lại gần nhau không phải là tình yêu mà làtiền tài, địa vị, danh vọng Nó đã phản ánh lối sống thực dụng, khắc nghiệt, tànnhẫn, lạc hậu của giai cấp quý tộc thống trị Hiện thực này sẽ đợc các nhà vănhiện thực sau này tiếp nối mà ngời thành công đó chính là L.Tônxtôi

A.Puski rõ ràng hết sức nghiêm ngặt trong khi phản ánh đời sống của tầnglớp quý tộc Mặc dù xuất thân từ giai cấp quý tộc nhng ông đã rất tiến bộ ở chỗ

đứng trên quan điểm tiên tiến của nhân dân để phản ánh, soi sáng hiện thực Khi

đi vào miêu tả đời sống của tầng lớp quý tộc ông không bỏ qua mặt nào kể cảnhững biểu hiện nhỏ nhất từ đó để khái quát nâng vấn đề lên có ý nghiã xã hộisâu sắc Ông cũng không né tránh thiên về một chiều mà luôn thẳng thắn,nghiêm khắc chỉ ra những thói xâú, tiêu cực, những mặt trái biểu hiện của sự tànnhẫn, lạc hậu, chậm tiến của giai cấp quý tộc Ngòi bút nhà văn thể hiện tinhthần phê phán sâu sắc Đây cũng là đặc trng quan trọng của văn học hiện thựcphê phán sau này

1.2 Phát hiện, khẳng định những mặt tốt, tích cực trong đời sống của tầng lớp quý tộc

Nớc Nga sau một thời kỳ dài ngủ yên đến thế kỷ XVIII đã vùng dậy nhmột con s tử hùng mạnh ở châu Âu Ngời ta biết đến nớc Nga trớc hết là ởtruyền thống văn hoá , ở tinh thần, ở con ngời Nga Cuối thế kỷ XVIII đầu thế

kỷ XIX xã hội Nga lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng Sự áp bức bóclột của Nga hoàng đã làm cho đại bộ phận của nhân dân Nga vô cùng khổ cực.Một bộ phận quý tộc thống trị đã dựa vào quyền thế, tiền bạc hà hiếp dân lành,

đẩy nhiều ngời dân tới bớc đờng cùng Với tinh thần hiện thực nghiêm khắc,tỉnh táo Puskin một mặt phản ánh hiện trạng đó đanh thép lên án, phê phán, lậttẩy những thói h tật xấu của giai cấp thống trị quý tộc, nhng mặt khác ông cũngthấy đợc những nét tốt đẹp, rất tích cực trong giới quý tộc Nga

Truyền thống yêu nớc, tinh thần yêu nớc, lối sống trọng danh dự có tráchnhiệm với vận mệnh dân tộc là một nét đẹp rất đáng tự hào của ngời Nga Tiêubiểu cho phẩm chất này là ông bà đại uý Ivankugơmich, ông Andrey Petrovich,

Ghrinhốp (Ngời con gái viên đại uý), Ibraghim (Ngời da đen của Piot r Đại’r Đại đế

đế), Pôlia (Rôxlapvliep)

Ông Andrey là một ngời con rất trung thành của nớc Nga Thời còn trẻ“

đã từng tòng quân dới quyền bá tớc Minich”, sau đó về hu với hàm trung tá.

Phẩm chất yêu nớc, trung thành với Nga hoàng đợc thể hiện ngay trong những

câu nói của ông để dạy bảo con trai : Con phải phụng sự cho trung thành Đức“

vua mà con tuyên thệ, con phải tuân lệnh cấp trên, đừng có nịnh nọt xin xỏ gì

họ, đừng có xin thêm việc mà cũng đừng có lẩn tránh công việc Phải nhớ lấy câu châm ngôn: phải giữ gìn áo quần từ khi hãy còn mới, phải giữ gìn danh dự quý tộc từ khi hãy còn trẻ trung” (21,394) Ngời cha ấy đã tiễn con lên đờng và

gửi gắm trong đấy bao nhiêu hi vọng, danh dự Chính vì thế mà sau này khinghe tin đồn con mình theo quân khởi nghiã ông đã vô cùng đau đớn, tủi nhục

Ông bà đại uý Ivankugơmích cũng là những con ngời rất trọng danh dự quý tộc

và có một tấm lòng yêu nớc tha thiết Họ đã phục vụ cho Nga hoàng rất nhiềunăm và luôn luôn cố gắng để hoàn thành tốt nhiệm vụ, xứng đáng với một quýtộc yêu nớc Phẩm chất tốt đẹp đó ngời sáng, đợc khẳng định khi đồn Bêlogo cóquân khởi nghĩa đến chiếm Họ vô cùng căm tức và gọi quân khởi nghĩa

Pugátsốp là giặc , “ ” là kẻ c“ ớp , ” là bọn khát máu “ ” Bà đại uý lo lắng suốt“

cùng Nào, các anh em, hôm nay chúng ta sẽ chiến đấu cho nữ hoàng và sẽ“

chứng tỏ cho thiên hạ thấy rằng chúng ta là những con ngời can đảm và có danh dự ” (21,464) Ông đồn trởng Ivanzmích đã chết trong danh dự quý tộc,

trong nhiệm vụ cao quý tộc rất trung thành với lời tuyên thệ chết thì phải chết“

cho tròn bổn phận” (21,468) Trớc khi bị đa lên giá treo cổ mặc dù đã kiệt sức

nhng ông đại uý vẫn đồn hết tâm lực, rắn rỏi đáp: Mày không phải là vua của“

tao, mày là đồ trộm cớp và giặc cỏ, mày nghe ra cha” (21,469).

Ghrinhốp là một thanh niên trẻ quí tộc cũng rất yêu nớc, trung thành vớiNga hoàng Anh đã theo lệnh của cha lên đờng tòng quân, đi đến nơi xa xôi để

làm nhiệm vụ với đất nớc Chàng đã phục vụ quân đội theo công thức Không“

hỏi thêm việc cũng không từ chối nhiệm vụ ” Tính cách phẩm chất củaGhirinhốp ngày càng đợc thể hiện rõ khi quân khởi nghiã chiếm đồn và khi anhtiếp xúc với Pugatsốp Trong cuộc giao chiến đụng độ với quân khởi nghĩaGhrinhốp đã tỏ ra là một sỹ quan dũng cảm, trung thành với lời thề cao quý.Anh thấy Pugatsốp và những ngời theo ông không phải chỉ có những nét kẻ cớp

mà có cái gì nghiêm túc hơn, khác hơn và có trách nhiệm hơn Nhng anh không

thể theo Pugatsốp đợc cho dù đó là ân nhân“ ” của anh, vì theo anh hiểu anhphải trung thành với sự nghiệp của mình, phải giữ danh dự quý tộc Khi tính

mạng Ghrinhốp bị đe doạ, Pugatsốp dụ anh hàng thì anh đã thẳng thắn đáp lại :

Thời bình là một ngời ham hiểu biết, rất đam mê đọc sách Pôlia đọc rất nhiều“

sách và không hề lạ chọn sách đọc”(21,175) Trong khi bạn cô, những ngời phụ

nữ khác đang lao vào những cuộc vui hội hè, xã hội, đình đám, phấn son … thìPôlia lại cần mẫn chăm chỉ nghiên cứu tìm hiểu sách vở Đến khi đất nớc cóchiến tranh, vận mệnh dân tộc bị đe doạ, có nguy cơ rơi vào tay kẻ thù thì chính

con ngời ấy lại kiên quyết đấu tranh đến cùng Pôlia cô gái quý tộc yêu n“ ớc ngày càng nhận thức rõ về Tổ quốc và nhân dân anh hùng, càng có thái độ kiên quyết đấu tranh xứng đáng là những đại biểu tri thức tiến bộ đơng thời”

(21,181) Nàng căm gét bọn yêu nớc giả hiệu chỉ có một đần độn, một vẻ bận“

rộn đần độn ngoài ra không còn gì nữa và nàng gọi tất cả là những con khỉ” “

của học vấn ” Nàng đã kịch liệt lên án, phê phán đám nam nhi quý tộc hèn

nhát : Đối với một số ng“ ời thì danh dự cũng nh Tổ quốc đều là những chuyện không đâu Anh em của họ thì chết ở ngoài chiến trờng còn họ thì cứ ngồi nói nhảm trong phòng khách (22,184) Và có lần nàng đã từng nói : chả nhẽ đàn“

bà không có Tổ quốc hay sao?” và chả nhẽ máu của ng“ ời Nga đồi với chúng ta

là một cái gì xa lạ” (22,182 ) Con ngời ấy thời bình thì không bỏ một cuốn sách

nào nhng khi đất nớc lâm nguy thì dồn hết tâm lực cho công việc chính trị, nàng

đọc báo và các tờ tiếp thị để nghe ngóng tin tức Nàng thờng ngồi hàng mấy giờliền, chống khuỷu tay lên tấm bản đồ nớc Nga, tính toán các khoảng cách, theodõi những cuộc vận chuyển mau chóng của quân đội Nga Đôi khi những ý

nghĩa xông trận lại xuất hiện trong đầu óc nàng có lần nàng cho tôi biết rằng“

nàng có ý định đi khỏi làng, xông vào các doanh trại của Pháp tìm cách lẻn vào chỗ của Napoleon và tự tay mình giết chết hắn” (22,190) Pôlina yêu nớc bằng

cả trái tim của mình, yêu nớc gắn với những suy nghĩ việc làm cụ thể Đó lànhững suy nghĩ, việc làm của một con ngời yêu nớc rất chân chính vì thế mà khi

nghe tin Macxcơva đã bị chiếm thì trạng thái con ngời nàng là khuôn mặt tái“

xanh” giọng nói run lên vì căm phẫn nàng tuyệt vọng thấy rằng Tổ quốc không“

còn có hy vọng cứu vớt, nàng có cảm tởng nớc Nga sắp đến ngày sụp đổ”

(21,185) Khi biết đợc sự hy sinh to lớn của dân tộc để cứu đất nớc ra khỏi bàn

tay kẻ thù nàng trở nên tự hào sung sớng: Không bao giờ châu Âu còn dám đối“

chọi với một dân tộc tự mình chặt đứt cánh tay của mình” (21,187).Tất cả những

ý nghĩ, hành động, sự thay đổi cách sống trạng thái tinh thần… của Polina đó làminh chứng sống cho vẻ đẹp tâm hồn yêu nớc của ngời nữ công tớc Tình yêu n-

ớc, gắn bó với dân tộc của nàng còn đợc thể hiện trong quan niệm tiến bộ vềtình yêu cuộc sống, về ngời anh hùng thời đại Nàng đã đặt tình yêu lứa đôi gắnvới tình yêu đất nớc Nàng ng thuận lấy nhân vật anh của ngời kể chuyện vì anh

ta đã lên đờng nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc Khi nhân vật này ngã xuống hy sinhnàng không khóc anh nh một ngời yêu, một ngời chồng mà nàng khóc cho mộtngời con của dân tộc, một vị anh hùng Mặt khác, nàng lại thấy vui mừng, tựhào vì sự hy sinh anh dũng của anh Nh thế khi viết về phẩm chất yêu nớc củanhân vật Pôlia Puskin không dừng lại ở những nhận xét chung, khái quát, ở mộttình yêu nớc chung chung mà ngòi bút hiện thực nghiêm ngặt của ông đi sâuvào khai thác, phản ánh những phẩm tốt đẹp gắn với ý nghĩ, hành động nhân vật

cụ thể Nhân vật Pôlina toả sáng hơn bao giờ hết dới ngòi bút hiện thực củaPuskin Và phẩm chất tốt đẹp này của ngời phụ nữ Nga sau này sẽ đợc L.Tôn x

tôi tiếp tục khẳng định qua nhân vật Natasa trong tác phẩm Chiến tranh và“

hoà bình ”

Chàng trai ngời da đen Ibraghim, con nuôi của vua Piot’r Đại đếr Đại đế cũng làmột trong những thanh niên quý tộc có nhiều phẩm chất tốt đẹp đã đợc ngòi bútnghiêm ngặt của Puskin ngợi ca khẳng định Anh đã dũng cảm bớc ra khỏi cuộcsống ăn chơi phù phiếm của giới thợng lu Đồng thời anh đã đấu tranh với chínhmình để trở lại nớc Nga cùng với ngời cha của mình là Piot’r Đại đếr xây dựng đất nớc

và chàng đã tự hào rằng: Nghĩ mình là phụ tá của một vĩ nhân, đ“ ợc cùng ngời

ấy thay đổi vận mệnh của dân tộc vĩ đại Lần đầu tiên chàng có một cẩm giác tự hào cao cả” (21,30).

Puskin rất tỉnh táo nghiêm khắc khi đi vào phản ánh phẩm chất yêu nớc,gắn bó với dân tộc của một bộ phận từng lớp quý tộc đơng thời Ngòi bút của

ông chân thật cụ thể trong từng hành động, cử chỉ, suy nghĩ của nhân vật Khiviết về tinh thần yêu nớc của từng lớp quý tộc tiến bộ ông không dừng lại ở mộttình yêu chung chung, khái quát mà nó luôn gắn với việc làm cụ thể, hành động,quan niệm cách sống cũng rất cụ thể Qua tinh thần yêu nớc đấu tranh chốnggiặc ngoại xâm, xây dng đất nớc Puskin đã thể hiện đợc sức mạnh của dân tộcNga, vẻ đẹp của đất nớc Nga diễn tả một cách sinh động những mâu thuẫn của

đời sống Nga trớc những thử thách quyết định của lịch sử : mâu thuẫn giữa dântộc Nga và quân xâm lợc, mâu thuẫn trong nội bộ nớc Nga giữa chủ nghĩa yêunớc chân chính, tinh thần anh hùng của nhân dân và thái độ hời hợt, bàng quan,tâm lý cầu an nô lệ của giới thợng lu

Khi đi vào đời sống của tầng lớp quý tộc, Puskin còn thấy đợc vẻ đẹp tronglối sống trung thực thẳng thắn, không chịu luồn cúi trớc bất kỳ một thế lực nào

của họ Xiviô (phát sáng) Ibraghim (Ngời da đen của Piot r Đại đế)’r Đại đế đặc biệt

là nhân vật Dubrôpxki là những con ngời rất tiêu biểu cho phẩm chất tốt đẹpnày

Dubrỗpxki là một trung tá cận vệ về hu giầu lòng tự trọng sống rất ngaythẳng Khi bạn ông là Tơrôiêcurôp đặt vấn đề gả con gái cho con trai của ông,

ông đã thẳng thắn khớc từ vì không muốn con trai mình là kẻ nô lệ làm quản lý“

cho một bà con nhà giàu” Con ngời ấy không vì tiền của, địa vị mà làm những

điều xấu xa Cũng chính vì có lòng tự trọng cao cho nên khi nghe một tên giữ

chó nói hỗn xợc tức khắc Dubôpxki đã tái mặt đi và lặng thinh“ ” (19,200) BịTêrôiêcurôp ra oan giá hoạ, làm giấy tờ giả cấu kết với những tên lãnh chúakhác để cớp đoạt gia tài điền sản của mình Dubrôpki với bản chất thật thà, thẳng

thắn vẫn tin vào lẽ phải Tin chắc vào lẽ phải của mình, Andrei Gavrilovich“

không lo nghĩ gì mấy đến công việc kiện tụng, ông không hề có ý muốn, mà cũng không có khả năng vung tiền ra để lo liệu" (21,206).Chính ông cũng không

nghĩ rằng mình đang là nạn nhân của một âm mu vu khống Cho đến khi biếtchính xác mình là nạn nhân của thói thờng đổi trằng thay đen , biết đợc mìnhhoàn toàn lép vế Dubrôpxki đã phản ứng lại xã hội bất công đó một cách quyết

liệt Giữa phiên toà bỗng ông ngẫng đầu lên, hai mắt quắc sáng.Ông dẫm chân“

xuống đất, giơ tay gạt mạnh viên th ký làm cho hắn ngã ngửa ra , rồi vơ lấy lọ mực, ông ném thẳng vào mặt viên bồi thẩm” (21,208) Ông quay sang đối diện

với kẻ thù của mình : Th“ a ngài, có đời thủa nào bọn giữ chó lại dắt chó vào nhà thờ chúa! chó chạy khắp nhà thờ kia kìa Tôi sẽ cho ngài một bài học”

(21,208) Rõ ràng, Dubrôpxki có một quan niệm, một lối sống hoàn toàn tráingợc với xã hội thợng lu lúc bấy giờ, đặc biệt là tên lãnh chúa chuyên quyềnTêrôiêcurôp Sống trong xã hội lúc bấy giờ một con ngời nh Dubrôpki là rấthiếm hoi và cũng khó có thể tồn tại đợc nhng cũng vì thế mà phẩm chất tốt đẹpcủa ông càng đợc toả sáng Mặc dù có những hạn chế nh tinh thần mất cảnhgiác nhng Dubrôpxki vẫn là một quý tộc tiến bộ, tích cực Puskin bên cạnh cảmhứng phê phán đã phát hiện, khẳng định những phẩm chất tốt đẹp của con ngời.Nghĩa là ông không tuyệt đối hoá mặt nào mà luôn luôn đúng mực, công bằng,hiện thực khi viết về đời sống của tầng lớp quý tộc

Sống mạnh mẽ, có bản lĩnh, giầu nghị lực cũng là một nét rất đẹp tronggiới quý tộc tiến bộ Nga Bên cạnh một bộ phận quý tộc luôn nịnh hót, luồn cúi,

dùng mọi thủ đoạn để đạt đợc danh vị, tiền tài nh Ghecman Con đầm Pich ,“ ”

Têrôicurôp (Dubrôpxki), Svabrin (Ngời con gái viên đại uý), lại có những quý

tộc tiến bộ, tốt đẹp với lối sống mạnh mẽ, bản lĩnh nghị lực nh Maria trong

truyện Dubrôpxki“ ” Ban đầu cô bị ảnh hởng của môi trờng giáo dục quý tộctàn bạo mà trực tiếp là ngời cha của cô nên nàng có một thái độ thờ ơ, lạnh nhạt,

bàng quan với mọi ngời và cuộc sống xung quanh : Xem những ng“ ời thầy giáo cũng nh những ngời đầy tớ hay thầy thợ, mà đầy tớ hay thầy thợ thì không thể kể

là đàn ông đợc Nàng cũng không để ý đến cái ấn tợng mà nàng đã gây ra cho me-xừ Dephorgiơ (” 21,241) Nhng ở ngời con gái này cơ bản vẫn có một tâm

hồn đẹp đẽ, dễ đồng cảm, dần dần nàng đã hiểu ra và nàng hiểu rằng lòng can“

đảm và lòng tự trọng không phải chỉ là của riêng gì một đẳng cấp” Lòng mến

phục đó ngày càng khiến nàng chú ý đến Dephorgiơ hơn Cô sống trong môitruờng giáo dục của cha, trực tiếp bị nguời cha chuyên chế kiểm soát nhng côvẫn rất bản lĩnh, nhất là từ khi hiểu ra các vấn đề của cuộc sống xung quanh

Đặc biệt ở con ngời này đã có một tình yêu thật mãnh liệt Vì có bản lĩnh chonên khi biết mình bị cha ép lấy tên lãnh chúa Vrâyxki cô dã kiên quyết phản

đối: Massa vô cùng kinh ngạc Mặt nàng tái xanh đi nh“ ngời chết Nàng lặng thinh”, đột nhiên hai giọt nuớc mắt từ từ lăn trên khuôn mặt tái xanh của“

nàng” (21,283) Nàng đã nhận ra bản chất thật của tên Vrâyxki và ghê sợ khi

nghĩ đến hôn nhân: Không! Không! Thà chết, thà đi tu, thà lấy Dubrôpxki còn“

hơn” (21,284) Cho đến khi chuẩn bị cuới Maria vẫn bản lĩnh chống lại ý cha

một cách quyết liệt: Ba ơi, ba đừng để con phải chết, con không yêu công tuớc,“

con không thể làm vợ ông ấy” (21,289) Nàng cầu xin cha hãy nghĩ lại, không

đ-ợc Massa kêu lên: “Ngày kia! Trời ơi! Không! Không thể đuđ-ợc, không thể đuđ-ợc

nh vậy Ba ạ, ba nghe con nói đây, nếu ba bắt con nhất định phải chết nh vậy thì con sẽ tìm một nguời bênh vực cho con mà ba không thể ngờ tới, rồi ba sẽ thấy, ba sẽ phải kinh hoàng khi ba đã đẩy con đến chỗ này” (21,290) Maria tìm

mọi cách liên lạc với Dubropxki Nguời con gái đáng thuơng đó ngồi khóc trongphòng, suy nghĩ về số phận của mình và cái cần thiết nhất đối với nàng là tìmcách thoát khỏi cuộc hôn nhân quái gở này Nàng chờ, mong Dubrôpxki sẽ đếncứu Kế hoạch bỏ trốn không đuợc thực hiện vì nàng bị cha nhốt trong phòng.Maria đau đớn, tuyệt vọng Phải chấp nhận làm lễ cuới nhng truớc bàn thờ chúanàng vẫn không thôi nghĩ về Dubrôpxki Nhng khi Maria có cơ hội đuợc giải

thoát thì nàng lại tỏ ra mình là nguời có trách nhiệm, chịu đựmg: “Tôi đã ng

phận truớc bàn thờ chúa, công tuớc là chồng tôi, xin anh bảo họ cởi trói cho

công tuớc và để tôi đi đi với ông ấy” (21,302) Maria đã giữ lời hứa truớc bàn

thờ chúa, bây giờ dẫu sao nàng phải chịu trách nhiệm truớc lời hứa của mình

Đó là một nét đẹp rất điển hình của nguời phụ nữ Nga Maria đã thể hiện mình

là một con ngời rất mạnh mẽ, sống có bản lĩnh, có tinh thần đấu tranh từ bêntrong nhng cũng là con ngời đầy trách nhiệm, chịu đựng Qua đây ta thấy rằng,Maria chính là nạn nhân của chế độ chuyên chế, của những tập tục lạc hậu, tànnhẫn lúc bấy giờ Nàng tiêu biểu cho phụ nữ quý tộc sống bất hạnh phải chịukhoảng trống vô biên trong tâm hồn Bi kịch này sẽ đuợc L Tônxtôi thể hiện rõ

hơn qua nhân vật Anna trong tác phẩm Anna Karênina “ ”

Một phẩm chất tốt đẹp khác mà Puskin đã phát hiện khẳng định, ngợi catrong lối sống của tầng lớp quý tộc đó là lối sống rất tình cảm, đặc biệt là trongtình yêu rất trong sáng thuỷ chung

Trong truyện Dubrôpxki“ ” Maria là một nguời con rất có hiếu với cha

Ông bà đại uý Ivan Cuzmic trong tiểu thuyết Ng“ ời con gái viên đại uý” là

những ngời sống gần gũi thân thuộc với mọi nguời Ivan Cuzmic vốn là con“

của một nguời lính bình thuờng lâu năm đuợc thăng sỹ quan Ông ta là nguời ít học thức nhng rất thật thà và tốt bụng … Bà Vaxilixa Egorovna thì việc quân Bà Vaxilixa Egorovna thì việc quân cũng xem nh việc nhà và coi sóc đồn lính này y nh coi sóc công việc nội trợ của mình vậy” (21,424) Ngay từ hôm đầu tiên tiếp xúc với ông bà đại uý chàng

thanh niên quý tộc Ghrinhôp đã thấy rất dễ chịu và đầy thiện cảm truớc lối sống

rất tình cảm của họ Những con nguời vốn trung thực và hiền lành“ ” ấy đã đón

tiếp Ghrinhôp rất niềm nở, tỏ ra là một nguời hiếu khách bà Vaxilixa“

Egovrôvna không ngớt mồm lấy một phút Bà tới tấp hỏi tôi: Cha mẹ tôi là ai, còn mạnh không, ở tỉnh nào, và của cải đuợc bao lăm? (21,421) Họ là những

nguời cha, nguời mẹ sống mẫu mực, chan hoà với mọi nguời, xem những nguờilính nh con cái trong gia đình Đối với con gái ông bà đại uý - cô Massa - thì họdành chọn vẹn tình thuơng Nguời cha ấy truớc lúc từ biệt con trong một trận

đánh đồn đã không nén nỗi cảm xúc của mình: Thôi chúc con hạnh phúc, con“

hãy cầu chúa Nguời sẽ không bỏ con đâu Nếu con tìm đuợc nguời tốt, cầu chúa hãy thuơng yêu và dìu dắt các con” (21,467) Bà đại uý cũng không nén

nỗi xúc động khi từ biệt chồng: Bà đồn truởng oà lên khóc và nói: Chúng mình“

cũng hôn nhau đi thôi Từ biệt ông Ivan Cuzmich nhé Nếu truớc đây tôi có điều gì làm ông bực mình thì cũng xin ông tha thứ cho tôi” (21,467).

Maria trong tác phẩm Bão tuyết“ ” cũng là một cô gái sống rất tình cảmnhất là đối với cha mẹ Nàng yêu Vladimia say đắm, nhng lại không đuợc bố mẹchấp thuận Họ đã phải lập kế hoạch trốn đi Suốt đêm trớc cái ngày quyết định

ấy, Maria không sao chợp mắt đuợc Nàng thật sự không muốn xa ra đình, xacha mẹ - những nguời mà nàng rất thuơng yêu Truớc khi đi nàng đã viết th đểlại với lời lẽ cảm động và cầu mong bố mẹ hãy tha thứ để chấp thuận nàng, đón

nàng quay trở về Chiều đến ý nghĩ rằng đây là ngày cuối cùng sống giữa gia“

đình khiến lòng nàng thắt lại Nàng nh nguời sắp chết Nàng thầm chào mọi nguời, từ biệt mọi vật xung quanh” (21,96) Bữa ăn chiều dọn ra nhng nàng

không thể ăn đuợc Khi đuợc cha hôn tạm biệt xuýt nữa nàng oà lên khóc , "về“ ”

phòng riêng, nàng reo mình trên ghế, nuớc mắt giàn giụa” (21,96) Maria còn

có một tình yêu rất mãnh liệt Cô gái quý tộc sống trong giàu sang sung suớng

đã đem lòng yêu một chuẩn uý nghèo Mối tình nảy nở nhng lại bị cha mẹMaria cấm Nhng cặp uyên uơng ấy vẫn bất chấp tất cả Họ đã lập kế hoạch trốn

đi Mặc dù cuối cùng hai nguời đã không thành vợ chồng đuợc vì hoàn cảnh đa

đẩy nhng nó đã thể hiện đuợc tình cảm mà Maria dành đuợc cho nguời yêu Đặcbiệt là tâm trạng giằng xé của nàg truớc khi bỏ trốn một mặt giúp ta thấy đuợc ởnàng có một tình yêu rất mãnh liệt Tình yêu đó đã bất chấp những lễ giáonghiêm ngặt, vuợt lên sự phân biệt giàu nghèo, sang hèn Trong tiểu thuyết

Nguời con gái viên đại uý

chất tốt đẹp với lối sống tình cảm, tình yêu trong sáng thuỷ chung của một bộphận quý tộc tiến bộ Ngay từ những trang đầu tác phẩm ta đã bắt gặp Ghrinhốp

là một thanh niên quý tộc sống rất chân thành, tốt bụng, tình cảm đuợc nguời lạmặt dẫn đuờng Ghrinhốp đã không quên cảm ơn và trả ơn nguời dẫn đuờng rất

hậu hĩnh “Tôi gọi nguời dẫn đuờng lại, cảm ơn hắn đã giúp đỡ chúng tôi và báo

Xavelich cho hắn năm hào uống ruợu” (21,410) Anh còn đa cho nguời lạ mặt

kia cái áo tulúp da thỏ đắt tiền Trong quan hệ với cha mẹ anh là một nguời con

rất có hiếu Ghrinhốp đã nghe theo lời cha lên đờng nhập ngũ, đi tới vùng xa xôikhổ cực để làm tròn nhiệm vụ của một công dân với đất nuớc, của một nguờicon đối với cha mẹ Trong quan hệ với bạn bè anh luôn tỏ ra là nguời độ luợng,

sắn sàng tha thứ cho lỗi lầm của bạn Bản chất vốn không biết giận ai lâu, tôi“

thành thật tha thứ cha anh ta về câu chuyên xích mích và về vết thuơng mà anh

ta đã gây nên ” (21,440) Anh đã xin ông đồn truởng tha cho Svabrin Ngay cả

đối với nguời đuợc xem là kẻ thù của giai cấp mình Ghrinhốp cũng có một cảm

xúc rất lạ khi chia tay: Tôi không sao phân tích nỗi cảm xúc của tôi khi chia“

tay với con nguời đáng sợ này … Bà Vaxilixa Egorovna thì việc quân Lúc ấy lòng tôi sao quyến luyến con nguời ấy một cách sâu sắc lạ thuờng” (21,527) Đặc biệt là trong tình yêu Ghrinhôp có

một quan niệm, một tình yêu rất trong sáng, thuỷ chung Những ngày đầu mới

quen Maria - con gái ông bà đại uý Anh đã thấy nàng là một cô gái thông“

minh và giàu tình cảm” Ghrinhốp đã đem lòng yêu thuơng nguời con gái đó.

Cảm giác đuợc nghe tiếng gọi của Maria khi anh đang nằm trên giờng bệnh là

cảm giác khó quên: Tôi không sao tả nổi cái cảm giác ngọt ngào nó tràn vào“

nguời tôi lúc ấy Tôi cầm chặt lấy tay Maria và nuớc mắt tôi trào ra ớt cả tay nàng … Bà Vaxilixa Egorovna thì việc quân Bỗng nhiên môi nàng chạm vào má tôi và tôi cảm thấy cái hôn nồng nàn và tơi mát của nàng Một luồng lửa truyền khắp ngời tôi” (21,438) Tình

yêu của Ghrinhốp hoàn toàn khác với Svabrin - toan tính, lợi dụng Ghrinhốpthật sự yêu Maria và mong cha mẹ sẽ chấp nhận tình yêu của mình Vì yêuMaria nên anh rất lo lắng cho nàng khi đồn bị quân khởi nghĩa xâm chiếm Tạm

biệt ngời yêu Ghrinhốp vẫn giữ trọn niềm tin về tình yêu ấy Dù có thế nào“

chăng nữa thì em hãy tin rằng ý nghĩa cuối cùng của anh và lời cầu nguyện cuối cùng của anh sẽ gửi về em” (21,462) Con ngời đó đã bất chấp hiểm nguy để

đến với tình yêu Khi biết đợc tin ngời yêu mình đang nằm trong tay Svabrin thì

vô cùng lo lắng, nóng lòng và tỏ thái độ rất khoát Thà chết còn hơn nh“ ờng Maria cho thằng Svabrin” (21,502) Ghrinhốp là một thanh niên quý tộc rất tiêu

biểu cho phẩm chất của một bộ phận quý tộc tiến bộ với lối sống tình cảm, chânthành Ngòi bút hiện thực của Puskin đặc biệt thể hiện rõ ở chỗ ông đi sâu vào

phân tích tâm lý nhân vật Từ đó để khái quát nên những vẻ đẹp trong tâm hồnnhân vật.

Sống cao đẹp với một tâm hồn nhạy cảm, hồn nhiên thuần phác cũng làmột nét đẹp của giai cấp quý tộc đã đợc Puskin phản ánh cụ thể trong tác phẩm

của mình Lida (Cô tiểu th nông dân) sinh ra ở nông thôn, trong một gia đình

quý tộc trại ấp, đợc giáo dục trong bầu không khí trong lành nàng sống gần gũivới nhân dân, tiếp thu đợc những nét đẹp truyền thống của dân tộc Cho nên tâmhồn nàng phát triển một cách hồn nhiên, mang đầy bản sắc Nga Trong cách đối

xử với ngời hầu, kẻ hạ, bạn bè, ngay cả sở thích của nàng… Tất cả đều rất hồnnhiên, trong sáng Nàng trút bầu tâm sự của mình với Naxchia - cùng vớiNaxchia, gã chăn cừu Tơrôphin cải trang là một ngời con gái nông dân để thoả

trí tò mò và thực hiện mong ớc thầm kín là làm sao rốt cuộc đ“ ợc nhìn thấy nhà quý tộc Tughilôvô quỳ dới chân con gái bác thợ rèn Prilotsinô” (21,150) Ước

mong rất lãng mạn là một minh chứng cho tâm hồn vô t, trong sáng, đôn hậuthuần khiết của Lida Còn đối với mụ Giếcxơn ngời gia s già khó tính thì Lida tỏ

ra rất kính trọng Khi làm phật ý mụ Lida luôn dùng những lời lẽ chân tình đểxoa dịu những cơn giận của mụ Nh vậy, ở Lida ta cảm nhận đợc vẻ đẹp dịudàng, phẩm chất trong sáng, hồn nhiên rất tiêu biểu cho truyền thống của ngờiphụ nữ Nga

Cuộc sống của tầng lớp quý tộc đã đợc nhà văn phản ánh từ nhiều góc độ,nhiều phơng diện khác nhau có tốt - xấu; phải - trái; sáng - tối Một mặt ông phêphán sâu sắc những biểu hiện xấu, lạc hậu chậm tiến, nhng mặt khác ông cũngkhẳng định ngợi ca trân trọng những phẩm chất tốt đẹp đợc gắn với cuộc sốngtiến bộ, lành mạnh của giai cấp quý tộc Dới ngòi bút hiện thực tỉnh táo củaPuskin, bức tranh cuộc sống sinh hoạt rất rộng lớn bao quát nhng không kémphần cụ thể sinh động Ông đã đi vào những khía cạnh nhỏ nhất, chi tiết nhấtcủa cuộc sống Những phẩm chất tốt đẹp của tầng lớp quý tộc đợc Puskin phản

ánh một cách khách quan, chân thật Thông qua đó đã cho ta một cái nhìn toàndiện khái quát và không kém phần sâu sắc về tầng lớp này

1.3 Cái nhìn hiện thực nghiêm ngặt khi nhận thức phản ánh các nhân vật thuộc tầng lớp quý tộc.

Khi xây dựng nhân vật, Puskin không phiến diện tuyệt đối hoá mặt nào

Ông không quá khen“ ” mà cũng không quá “chê ,” không vì yếu tố chủ quan màlãng mạn hoá, thi vị hoá phản ánh sai sự thật, thiếu tính chân thật cuộc sống.Ngòi bút của ông luôn tỉnh táo khách quan, nghiêm ngặt Một mặt ông chỉ ra sựphân hoá trong tầng lớp quý tộc, nhng mặt khác cũng triệt để chỉ ra rằng ngaytrong một con ngời, một nhân vật cũng có mặt tốt - xấu, tích cực - tiêu cực; cónhững phẩm chất tốt đẹp đáng ngợi ca nhng cũng có những thói xấu đáng lên ánphê phán

Ngòi bút phê phán sắc xảo của Puskin đã dựng lên hình tợng nhân vật

Kirilatêtôrôvich Tơrôiêcurôp, nhân vật chính của tác phẩm Dubrôpxki “ ” Đây

là một tên chủ nô rất tiêu biểu với những thói xấu điển hình của lãnh chúa Ngatàn bạo Hắn là một thợng tớng về hu lắm tiền nhiều của, giao thiệp với những

kẻ quyền cao chức trọng Hắn coi khinh tất cả, sai phái đám quan lại, cảnh sát,bọn quý tộc trong vùng Tơrôiêcurôp thực sự là một tên chuyên quyền, hónghách Y đã ỷ thế làm càn, hành động đối xử rất thô bạo với những ngời xung

quanh: Đối với nông dân và gia nô lão c“ xử rất khắc nghiệt và lại hay dở chứng” (21,196) Con ngời ấy hay bày ra những trò đùa quái gở để thoả mãn sự

giải trí vui tai vui mắt của mình Đ “ ợc mọi ngời xung quanh chiều chuộng, lão

thờng quen thả lỏng cho cái tính khí hung hãn của mình hoành hành, và làm theo tất cả những ý thích của một trí óc không lấy gì làm thông minh cho lắm”

(21,196) Lão có hơn năm trăm con chó săn và cả một nhà thơng chó, có mờisau ngời hầu gái và một đàn con hoang Vì lão có tiền của, có một uy thế lớnnên quan trên kẻ dới, mọi ngời đếu răm rắp nghe theo Lão nhận và xem những

cử chỉ luồn cuối của mọi ngời đối với lão là một điều hiển nhiên, cho nên lão

không bao giờ chịu hạ mình đi thăm ai cả

cấu kết với bọn quý tộc trong vùng để cớp gia sản của bạn ông là Dubrôpxki.Hành động trắng trợn này đã đẩy Dubrôpxki vào cảnh tay trắng Vì uất quá màDubrôpxki đã chết, đứa con trai của ông cũng rơi vào cảnh khốn cùng Khi nhận

xét về cách miêu tả nhân vật Tơrôiêcurôp, Secnxepxki và Bêlinxki đều khâmphục ngòi bút hiện thực tỉnh táo, sắc sảo của Puskin Puskin đã vạch trần đợc bộmặt thật tàn bạo, độc đoán, đểu cáng, hách dịch, ti tiện của giai cấp quý tộc mộtcách chính xác, tinh tế.

Thế nhng với tinh thần hiện thực nghiêm ngặt Puskin đã đi sâu vào thế giớinội tâm của nhân vật để phản ánh cho trung thực từ đó mà chỉ ra rằng đằng sau

vẻ nghiệt ngã, tàn bạo của một lão quý tộc vẫn còn có chút gì đó gọi là ngời.Tức là Puskin không quá tuyệt đối hoá mặt xấu, tiêu cực của nhân vật mà quên

đi mặt tiến bộ tích cực Cái nhìn đa chiều đa diện, soi sáng nhân vật có cả tốt lẫnxấu Trong quan hệ với Dubrôpxki ban đầu Tơrôiêcurôp vẫn đối xử một cách

hoà nhã, bình đẳng vì hai ngời ít nhiều có những nét tơng đồng ở chỗ cùng“

chịu một lối giáo dục ở một phơng diện nào đó của cuộc đời thì có những điểm giống nhau ” Chính vì vậy mà quan hệ bạn bè giữa hai ngời diễn ra bình thờng,thân thiện Dubrôtxki thờng xuyên đến trang trại của Tơrôiêcurôp chơi và ngợclại khi Tơrôiêcurôp trả thù đợc thì ở lão có sự cắn rứt của lơng tâm, lão cũng

cảm thấy ân hận Từ bản chất của lão cũng chẳng ham gì, ý muốn trả thù đã đ“

-a lão đi quá x-a và lơng tâm lão bắt đầu thấy cắn rứt ’r Đại đế’r Đại đế (21,218) Nh vậy, Puskinrất tinh tế khi đi sâu vào ngõ ngách tâm hồn nhân vật để phát hiện vẻ đẹp sót lạitrong con ngời Tơrôiêcurôp Nhng cũng vì thế mà ngòi bút của Puskin càngchân thực sâu sắc hơn, bởi qua đó ông đã chỉ ra rằng bản chất giai cấp quý tộc

đã ăn sâu, bám rễ trong con ngời lão nên lòng hiếu thắng, ý muốn trả thù, thói

hóng hách đã đa lão tới hành vi trắng trợn: ăn cớp một cách hợp pháp“ ” Hay

đối với con gái lão, lão vẫn có tình thơng với con Khi Maria khóc ông cũng

động lòng thơng Con ngời này có lúc “quý con nh điên nh dại” nhng do lòngtham, bản chất giai cấp thống trị đã làm cho lão mù quáng, lão đã đẩy con gáilão vào cuộc sống không có hạnh phúc khi phải chấp nhận lấy tên lãnh chúaVrâxki

Nhân vật Vladimia trong truện Dubrôpxki“ ” cũng đợc Puskin soi chiếu từnhiều góc độ, thể hiện ngòi bút phản ánh hiện thực nghiêm ngặt của nhà văn.Vladimia là một quý tộc cơng trực, thẳng thắn rất trọng danh dự, sống tình cảm

Trong quan hệ với cha mình anh luôn tỏ ra là một ngời con có hiếu : Chàng“

quý mến cha với tình cảm quyến luyến bồng bột và lãng mạn” (19,211) Khi

nhận đợc th báo cha anh đang ốm nặng lòng chàng se lại “ ” Tình cảnh của ngờicha già đau yếu mà chàng có thể đoán biết qua bức th của u già làm cho chàng

kinh hãi

“ ” Vladimia hình dung ra cảnh đau ốm, cô đơn, đau đớn của cha

chàng Nghĩ đến đó Vladimia giận mình đã có một thái độ tắc trách tội lỗi“ ”(21,212) Ngay hôm nhận đợc th Vladimia đã quyết định về với cha và thậm chíxin giải ngũ nếu bệnh tình của cha chàng đòi hỏi phải có chàng bên cạnh Về

đến nhà nhìn thấy cha Vladimia xúc động ôm chầm lấy cha“ ” Khi tìm hiểu rõnguyên nhân dẫn đến sự đau yếu của cha anh vô cùng căm tức kẻ thù của cha vàquyết tâm trả thù cho cha Mặc dù cuối cùng cha đạt đợc mục đích nhng ở anhvẫn là ngời con rất có hiếu, sống tình cảm Không chỉ thế, anh còn đối xử rất tốtvới kẻ hầu ngời hạ trong nhà Chính vì vậy mà mọi ngời rất quý mến anh, gọi

anh là cha nuôi “ ” Họ đã tự nguyện theo anh đứng dậy chống lại tên chuyên chếTơrôiêcurôp Trong tình yêu Vladimia cũng thể hiện nhiều phẩm chất tốt đẹp.Anh yêu con gái của Tơrôiêcurôp - kẻ thù của cha mình Anh đã tha thứ cho kẻ

thù của cha vì tình yêu: Cô biết không chính cô đã cứu cho cha cô thoát chết.“

Đáng lẽ hành động đẫm máu của tôi sẽ nhằm vào ngời ấy” (21,271) Con ngời

ấy không toan tính trong tình yêu, anh yêu Maria một cách chân thành Vì tìnhyêu mà anh đã bất chấp nguy hiểm mong sao cứu đợc Maria thoát khỏi bàn tay

của Vrâyxki Anh đã từng nói với Maria: Tôi sẵn sàng hy sinh cả cuộc đời vì“

cô ” (21,286) Điều đó chứng tỏ tình yêu chân thành của Vladimia Puskin khiphản ánh tầng lớp này đã ca ngợi, khẳng định những đức tính quý báu đó Nhngmặt khác ông cũng không quên chỉ ra những hạn chế, nhợc điểm ngay trong conngời Vladimia Đó là sự bột phát, nóng nảy, manh động của anh Vladimiamong muốn đợc trả thù cho cha nhng sau này chính anh lại tha thứ cho kẻ thùcủa mình Anh cùng nhân dân trong vùng đứng dậy nổi loạn, đòi lại sự công

bằng nhng xét đến cùng nó vẫn vì mục đích cá nhân Cho nên anh dễ bỏ đồng“

đảng” - những ngời đã từng sống chết vì anh Tuy có tổ chức nhân dân trong

vùng nổi dậy đấu tranh nhng tổ chức quá lỏng lẽo, mang tính tự phát, manh

động cho nên dễ đi đến tan rã thất bại Sự thất bại này cũng là bài học kinhnghiệm quý báu cho các phong trào đấu tranh tiếp theo và đó cũng là một lờicảnh báo cuả Puskin cho các phong trào cách mạng nói chung

Đặc biệt, khi xây dựng nhân vật Ghecman ngòi bút nghiêm ngặt củaPuskin đã rất thành công Ông không chỉ dừng lại ở cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữbên ngoài nhân vật mà đi sâu vào tâm hồn nhân vật để chỉ ra những nét tínhcách của nhân vật Ghecman hiện lên là một tên vì tiền, ham tiền đã lợi dụnglòng tốt của một cô gái ngây thơ để đạt đợc mục đích đặt ra Con ngời này rấttiêu biểu cho bọn quý tộc vì tiền, ham tiền, dầy danh vọng Nhng dẫu sao ở hắnvẫn còn sót lại những phẩm chất ngời mà Puskin đã tỉnh táo khách quan, chân

thực nhận ra, Khi nghe những bớc chân của Lida đi sát gần trong đáy lòng“

hắn cũng cảm thấy có một cái gì nh một niềm hối hận” (19,336) Lòng hắn“

cũng cảm thấy xốn xang” trớc những giọt nớc mắt của Lida Cũng chính chỗ này

ta thấy ngòi bút của Puskin càng hiện thực hơn Ông đi sâu vào tâm hồn nhânvật để phản ánh từ đó mà chỉ ra rằng: Vì tiền mà con ngời đã bị tha hoá, con ng-

ời đang trở thành nô lệ của đồng tiền

Khi xây dựng nhân vật, Puskin đã tuân thủ nghiêm ngặt bút pháp hiện thực.Trong một con ngời luôn đợc ông soi xét từ nhiều phơng diện, ở nhiều góc độ cócả tốt lẫn xấu, tích cực lẫn tiêu cực Ngay trong tầng lớp quý tộc ông đã chỉ ra

điều đó Puskin đã rất hiện thực khi nhìn nhận con ngời thời đại mình, thể hiệnmột cái nhìn, một quan điểm tiến bộ Sau này L.Tônxtôi cũng đã có một quan

điểm tơng tự: “Một trong những điều dị đoạn thông thờng và phổ biến nhất là

điều cho rằng mỗi ngời chỉ có những tính chất nhất định, rằng thờng có ngời tốt,

độc ác, thông minh, ngu xuẩn, cơng nghị, lãnh đạm… Con ngời thờng không

nh thế Chúng ta có thể nói về con ngời rằng nó thờng tốt hơn là độc ác, thờngthông minh hơn là ngu xuẩn, thờng cơng nghị hơn là lãnh đạm và ngợc lại Nh-

ng sẽ không đúng nếu ta nói về một con ngời rằng anh ta tốt hay thông minh và

về ngời khác rằng anh ta độc ác hay ngu xuẩn” (6,128)

Nh vậy, Puskin đã có sự kế thừa văn học truyền thống, nhng cùng với sự kếthừa là sự sáng tạo, phát triển Ông đã đi sâu vào mổ xẻ, phân tích thực trạng xã

hội quý tộc Đó là thực trạng của cuộc sống mà chính ông là ngời tham gia, tạodựng nó Các tác phẩm của Puskin nói chung và các tác phẩm viết về tầng lớpquý tộc nói riêng đều xuất phát từ thực tế cuộc sống Ông đã phản ánh đợc mọiphơng diện: Kinh tế, văn hoá, phong tục tập quán, thiên nhiên trong đó con ngời

là trung tâm miêu tả Ông đã không bỏ qua một phơng diện nào mà luôn tỉnhtáo, khách quan nhìn nhận vấn đề từ mọi phơng diện Đặc biệt, ông đã thấy đợc

sự phân hoá sâu sắc trong tầng lớp quý tộc, ngay cả trong một con ngời Con

ng-ời mà Puskin miêu tả rất hiện thực có mặt tốt - xấu, sáng - tối và nó luôn gắn vớihoàn cảnh rất cụ thể, sát thực của đất nớc Nga Thông qua đó ngời đọc nhận ra

rằng đó là con ng“ ời thời đại mình” Xã hội quý tộc mà Puskin phản ánh trong

tác phẩm của mình là xã hội t “ ong ứng” với thực tại bằng một tinh thần rất

nghiêm khắc