Cơ sở lý luận và thực tiễn
Cơ sở lý luận
2.1.1.1 Khái niệm về chính quyền cấp xã
Trong hệ thống hành chính Việt Nam, cấp xã, bao gồm các chính quyền xã, phường và thị trấn, là cấp chính quyền thấp nhất trong bốn cấp hoàn chỉnh: Trung ương, tỉnh, huyện và xã.
Thành phố trực thuộc trung ương
Thành phố trực thuộc tỉnh
Sơ đồ 2.1: Phân cấp hành chính Việt Nam
Chính quyền cấp xã, phường, thị trấn đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị - hành chính, là cầu nối giữa nhà nước và nhân dân, thực hiện quản lý nhà nước trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, và an ninh trật tự Đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) cấp xã có vai trò quyết định trong việc xây dựng bộ máy chính quyền cơ sở và thực thi công vụ, vì hiệu lực và hiệu quả của chính quyền địa phương phụ thuộc vào phẩm chất và năng lực của họ Do đó, nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC vững vàng về chính trị, văn hóa, và đạo đức là nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước Công tác cán bộ được xác định là khâu quan trọng nhất, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả công việc, góp phần vào sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng cán bộ là người truyền đạt chính sách của Đảng và Chính phủ đến nhân dân, đồng thời phản ánh tình hình của dân chúng để điều chỉnh chính sách cho phù hợp.
Việt Nam hiện có 11.162 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 1.567 phường, 597 thị trấn và 9.064 xã Tổng số cán bộ, công chức tại cấp xã lên tới 222.735 người, cùng với 317.766 cán bộ không chuyên trách Những cán bộ này đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời tuyên truyền và tổ chức nhân dân thực hiện các nhiệm vụ này.
Chính quyền cấp xã tại Việt Nam, bao gồm Hội đồng Nhân dân (HĐND) và Ủy ban Nhân dân (UBND), là cấp chính quyền thấp nhất trong hệ thống bốn cấp Cơ quan này thực hiện quyền lực nhà nước tại địa phương, đại diện cho nguyện vọng của nhân dân và quyết định các vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và đời sống của cộng đồng, theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, cũng như các chỉ đạo từ cấp trên.
2.1.1.2 Đặc điểm của chính quyền cấp xã
Chính quyền cấp xã có những đặc điểm cơ bản như sau:
Chính quyền cấp xã là cấp quản lý hành chính thấp nhất trong hệ thống chính quyền của Nhà nước ta, bao gồm các cấp Trung ương, tỉnh, huyện và xã Cấp xã đảm nhiệm quản lý các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh và quốc phòng tại địa bàn cơ sở.
Chính quyền cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và thực hiện các chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đồng thời là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân Đây là cấp chính quyền gần gũi nhất với người dân, nơi trực tiếp tiếp nhận và giải quyết các yêu cầu chính đáng của họ.
Chính quyền cấp xã bao gồm HĐND và UBND, nhưng không có Toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân HĐND là cơ quan quyền lực Nhà nước, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân tại địa phương UBND là cơ quan chấp hành, quản lý hành chính nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội, an ninh và quốc phòng tại cơ sở.
Chính quyền cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy tính tự quản của cộng đồng dân cư, đồng thời là nơi trực tiếp thúc đẩy và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.
2.1.1.3 Khái niệm cán bộ công chức cấp xã
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc phát triển một đội ngũ cán bộ công chức (CBCC) chất lượng, đặc biệt là ở cấp xã, trở nên cấp thiết Điều này yêu cầu chúng ta cần làm rõ khái niệm về đội ngũ CBCC cấp xã để đáp ứng những yêu cầu mới trong việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đồng thời giữ gìn bản sắc dân tộc.
Khái niệm về cán bộ
Cán bộ là công dân Việt Nam được bầu, phê chuẩn hoặc bổ nhiệm vào các chức vụ trong cơ quan của Đảng Cộng sản, Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội Họ làm việc tại các cấp từ trung ương đến tỉnh, huyện và nhận lương từ ngân sách nhà nước, theo quy định tại khoản 1 Điều 4 của Luật công chức năm 2008.
Khái niệm về công chức
Công chức là những nhân viên làm việc trong hệ thống chính quyền nhà nước, nhận lương từ ngân sách và chịu sự điều chỉnh bởi quy chế hoặc luật công chức Nhiều quốc gia đều có quan niệm tương tự về vai trò và trách nhiệm của công chức trong việc phục vụ cộng đồng.
Công chức đóng vai trò quan trọng trong nền hành chính quốc gia, nhưng do đặc điểm cấu trúc của hệ thống chính trị Việt Nam, quan niệm về công chức tại đây cũng có những đặc thù riêng.
Trong các nghị quyết của Đảng và một số văn bản pháp quy, khái niệm công chức đã được đề cập, mặc dù chưa có định nghĩa rõ ràng.
Công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng vào các vị trí trong cơ quan Đảng Cộng sản, Nhà nước và tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp khác nhau, bao gồm trung ương, tỉnh và huyện Họ làm việc tại các đơn vị thuộc Quân đội nhân dân và Công an nhân dân nhưng không phải là sĩ quan hay quân nhân chuyên nghiệp Công chức trong bộ máy lãnh đạo của các đơn vị sự nghiệp công lập được hưởng lương từ ngân sách nhà nước, với mức lương được đảm bảo từ quỹ lương của đơn vị theo quy định của pháp luật (khoản 2 điều 4 Luật công chức năm 2008).
Trong 30 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về kinh tế và xã hội, đồng thời duy trì ổn định chính trị Hiện nay, đất nước đang đối mặt với yêu cầu nâng cao chất lượng hệ thống chính trị tại các cấp cơ sở như xã, phường, thị trấn để đáp ứng sự phát triển mới.
Khái niệm về cán bộ, công chức cấp xã