Luận văn thạc sĩ giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết của công ty TNHH một thành viên xổ số kiến thiết bắc giang

Mục tiêu chung Mục đích của Luận văn là nghiên cứu có tính hệ thống lý luận về hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Bắc Giang để phân tích, đánh gi

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ LAN HƯƠNG

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG KINH DOANH

XỔ SỐ KIẾN THIẾT CỦA CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN XỔ SỐ KIẾN THIẾT BẮC GIANG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Hữu Cường

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn

là trung thực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào.

Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 22 tháng 5 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Lan Hương

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện đề tài “Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết của Công ty TNHH MTV xổ số kiến thiết Bắc Giang”, để hoàn thành tốt luận văn này, ngoài những cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của Ban Lãnh đạo Học viện nông nghiệp Việt Nam; Khoa Kế toán& QTKD; Bộ môn Marketting, các đồng nghiệp trong Công ty Nhân dịp hoàn thành luận văn này, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc và chân thành tới sự quan tâm giúp đỡ quý báu đó.

Tôi xin được trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của các thầy, cô bộ môn Marketting; Khoa Kế toán & Quản trị kinh doanh- Học viện nông nghiệp Việt Nam Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn, sự kính trọng sâu sắc tới PGS.TS Trần Hữu Cường đã tận tình chỉ bảo, trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban Lãnh đạo, các đồng chí, đồng nghiệp trong Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, thu thập tài liệu, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi học tập và thực hiện luận văn.

Qua đây tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đối với tất cả các đồng nghiệp, gia đình

và bạn bè đã giúp đỡ, động viên, khích lệ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu.

Tôi xin trân trọng cảm ơn !

Hà Nội, ngày 22 tháng 5 năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Lan Hương

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục chữ viết tắt v

Danh mục bảng vi

Trích yếu luận văn vii

Thesis abstract……… ix

Phần 1 Mở đầu 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.2.3 Câu hỏi nghiên cứu 2

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu 3

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu 3

1.4 Những đóng góp của luận văn 3

1.5 Kết cấu của luận văn 3

Phần 2 Cơ sở lý luận và thực tiễn 4

2.1 Cơ sở lý luận về xổ số và hoạt động kinh doanh XSKT 4

2.1.1 Khái niệm, bản chất và vai trò hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 4 2.1.2 Nội dung nghiên cứu hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 12

2.1.3 Các yếu tố tác động đến hoạt động kinh doanh XSKT 22

2.2 Kinh nghiệm về hoạt động xổ số của một số nước trên thế giới và bài học đối với Việt Nam 30

2.2.1 Quan điểm chung của các nước đối với hoạt động xổ số 30

2.2.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc 31

2.2.3 Bài học kinh nghiệm về hoạt động xổ số ở Việt Nam 33

Phần 3 Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu 35

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 35

3.1.1 Giới thiệu về Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang 35

3.2 Phương pháp nghiên cứu 42

3.3.1 Chọn điểm nghiên cứu 42

3.3.2 Phương pháp thu thập số liệu 42

3.3.3 Phương pháp xử lý số liệu 43

3.3.4 Phương pháp phân tích đánh giá số liệu 43

Phần 4 Kết quả nghiên cứu và thảo luận 46

4.1 Thực trạng về hoạt động kinh doanh XSKT 46

4.1.1 Hình thức phân phối vé xổ số 46

4.1.2 Hoạt động kinh doanh xổ số truyền thống, xổ số lô tô, xổ số cào, bóc 50 4.1.3 Doanh thu từ các hoạt động năm 2013-2015 65

4.1.4 Hoạt động trả thưởng và lưu trữ vé trúng thưởng 66

4.2 Các yếu tổ ảnh hưởng đến hđ kinh doanh xổ số 73

4.2.1 Các nhân tố bên trong Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang 73

4.2.2 Các nhân tố bên ngoài công ty 79

4.3 Những tồn tại hạn chế của công ty: 83

4.3.1 Ưu điểm: 83

4.3.2 Nhược điểm: 84

4.4 Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 84

4.4.1 Mục tiêu, cơ sở đề xuất giải pháp: 84

4.4.2 Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang 85

Phần 5 Kết luận và kiến nghị 91

5.1 Kết luận 91

5.2 Kiến nghị 92

5.2.1 Kiến nghị đối với Công ty 92

5.2.2 Kiến nghị với Nhà nước 94

Tài liệu tham khảo 97

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Cơ cấu nhân sự của Công ty XSKT Bắc Giang năm 2015 41

Bảng 3.2 Tổng hợp số lượng phiếu điều tra, khảo sát 42

Bảng 4.1 Số lượng đại lý qua các năm 47

Bảng 4.2 Sự biến động của đại lý qua các năm 48

Bảng 4.3 Những khó khăn chủ yếu của đại lý khi tham gia hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 49

Bảng 4.4 Doanh thu tiêu thụ xổ số truyền thống của Công ty XSKT Bắc Giang từ năm 2013-2015 54

Bảng 4.5 Doanh thu xổ lô tô của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang năm 2013-2015 59

Bảng 4.6 Doanh thu xổ xố cào, bóc của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang năm 2013-2015 63

Bảng 4.7 Đánh giá của cán bộ Công ty về công tác lập kế hoạch 63

Bảng 4.8 Ý kiến khách hàng đối với hoạt động kinh doanh XSKT 64

Bảng 4.9 Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2013-2015 65

Bảng 4.10 Tỷ trọng doanh thu của Công ty XSKT Bắc Giang năm 2012-2015 66

Bảng 4.11 Tỷ lệ chi phí trả thưởng của Công ty XSKT Băc Giang năm 2015 69

Bảng 4.12 Cơ cấu chi phí của Công ty XSKT Bắc Giang năm 2015 70

Bảng 4.13 Chi phí và cơ cấu chi phí các hoạt động năm 2013-2015 72

Bảng 4.14 Đánh giá tình hình sử dụng lao động đến hiệu quả SXKD năm 2013-2015 74

Bảng 4.15 Hiệu quả sử dụng chi phí năm 2013-2015 75

Bảng 4.16 Đánh giá tình hình sử dụng vốn đến kết quả SXKD 2013-2015 78

Bảng 4.17 Một số chỉ tiêu về kê hoach sản xuất kinh doanh của công ty từ năm 2016 đến năm 2020 85

Bảng 4.18 Một số chỉ tiêu về đầu tư phát triển của công ty từ năm 2016 đến năm 2020 86

TRÍCH YẾU LUẬN VĂN

Tên tác giả: Nguyễn Thị Lan Hương

Tên luận văn: Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang.

Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 60 34 01 02

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Hữu Cường

Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông Nghiệp Việt Nam

Mục đích nghiên cứu

Hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế thị trường Nhất là khi nước ta đang trong thời kỳ mở cửa và hội nhập vào các khu vực như AFTA, ASEAN, APEC, WTO,… Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng và có phạm vi rộng lớn, hiện hữu trong mọi hoạt động và có tác động đến nền kinh tế Trong đó, kinh doanh xổ số là một lĩnh vực hoạt động mang đặc thù riêng, đây là lĩnh vực kinh doanh độc quyền của Nhà nước Với đặc thù cơ chế quản lý hiện tại, Công ty XSKT vừa chịu sự chi phối của địa phương dưới hình thức quản lý của chủ sở hữu, vừa chịu sự quản lý của Bộ Tài chính dưới góc độ là

cơ quan quản lý Nhà nước Chính điều này đôi khi làm nảy sinh tình trạng không thống nhất trong quản lý của hai chủ thể, ảnh hưởng không nhỏ trong vấn đề hoạt động của các Công ty XSKT Trong đó, có Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xổ số kiến thiết Bắc Giang (Công ty XSKT Bắc Giang).

Nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp, tôi quyết định lựa chọn giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh của Công ty XSKT Bắc Giang làm luận văn thạc sỹ của mình.

Đề tài được thực hiện tại Công ty XSKT Bắc Giang với tiêu đề: “Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang”.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn phân tích hoạt động kinh doanh của Công ty XSKT Bắc Giang Việc phân tích dựa trên số liệu thu thập được từ tình hình kinh doanh của Công

ty từ năm 2013 đến năm 2015; các số liệu thu thập được từ các đại lý, khách hàng trên địa bàn thành phố Bắc Giang, huyện Tân Yên, Lục Nam, Lục Ngạn

Nội dung của đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu vấn đề hoạt động kinh doanh của công ty về lao động, vốn, doanh thu, chi phí, hiệu quả hoạt động của Công ty với các phương pháp nghiên cứu được sử dụng trọng luận văn gồm: Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp và thứ cấp, phương pháp xử lý, phân tích số liệu và xây dựng khung phân tích.

Kết quả chính và kết luận

Nghiên cứu đã phân tích và làm rõ những nội dung cơ bản trong hoạt động kinh doanh của Công ty XSKT Trên cơ sở đánh giá thực trạng hoạt động kinh doanh của Công ty qua 3 năm gần đây, luận văn đã phân tích và làm rõ những kết quả đạt được , một số tồn tại cũng như những nguyên nhân của tồn tại cũng đã được chỉ ra Đây là cơ

sở rất quan trọng để luận văn đề xuất các giải pháp và kiến nghị phù hợp, khả thi.

Với những định hướng hoạt động của Công ty XSKT Bắc Giang trong những năm tới, luận văn đã đề xuất một các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh nhằm kiểm soát và thúc đẩy hoạt động XSKT phát triển Trong đó, đáng chú ý

là những giải pháp nhằm tăng cường thúc đẩy hoạt động XSKT phát triển mạnh mẽ, lành mạnh và hạn chế tác động tiêu cực của hoạt động XSKT: Thực hiện đa dạng hóa các loại hình xổ số và nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh xổ số; áp dụng CNTT vào hoạt động kinh doanh, đẩy mạnh hoạt động marketting mở rộng thị trường; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong kinh doanh xổ số.

THESIS ABSTRACT

Master candidate: Nguyen Thi Lan Huong

Thesis title: Solution to complete the business activities of Bac Giang Liability Limited Company.

Major: Business Administration Code: 60 34 01 02

Proposed supervisor: Associate Professor PhD Tran Huu Cuong

Educational institutions: Vietnam National University of Agriculture

Research Objectives

Business activities of an enterprise play an especially important role in the market economy Especially when our country is in the open and integrate into such areas AFTA, ASEAN, APEC, WTO, etc Business activities of enterprises play an important role and have a large scope and in all activities and affect the economy In particular, the lottery business is a specific field of activity, this is the state's monopoly business With the current management mechanism, Lottery Company is under the control of local authorities in the form of owner's management and under the management of the Ministry of Finance as the governing body State theorem This, in turn, sometimes results in inconsistency in the management of the two entities, affecting the operation of lottery companies In particular, Bac Giang Lottery Company Limited (Bac Giang Lottery Company).

Recognizing the importance of business activities in the business, I decided to choose the solution to improve business activities of Bac Giang Lottery Company as his master's thesis The topic was implemented at Bac Giang Lottery Company with the title:

"Complete solution of business activities of Bac Giang Lottery Company Limited."

Research Methods

Analytical thesis analyzing business activities of Bac Giang Lottery Company The analysis is based on data collected from the Company's business from 2013 to 2015; The data collected from agents, customers in Bac Giang city, Tan Yen district, Luc Nam, Luc Ngan.

The content of the topic is mainly focused on the business of the company in terms of labor, capital, turnover, cost, efficiency of the company with the methodology used research Documents include: Primary and secondary data collection methods, methods of data analysis, analysis and analytical frameworks.

Main results and conclusions:

The study has analyzed and clarified the basic content of the business of lottery company Based on the assessment of the company's current business performance over the past three years, the thesis analyzes and clarifies the results, some of the shortcomings and causes of existence have been pointed out Out This is a very important basis for the thesis proposing appropriate and feasible solutions and recommendations.

With the orientation of operation of Bac Giang Lottery Company in the coming years, the thesis proposes solutions to improve business efficiency in order

to control and promote lottery activities Development Particularly, the solutions aimed at boosting the lottery activities shall develop vigorously and wholesomely and limit the negative impacts of lottery activities: To diversify lottery types and raise the quality of lottery business activities; Applying information technology to business activities, promoting marketing activities to expand the market; Improve the quality of human resources in the lottery business.

PHẦN 1 MỞ ĐẦU

1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Xổ số kiến thiết (XSKT) là một ngành kinh doanh dịch vụ dạng đặc thù, nhằm đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí của nhân dân Thông qua hoạt động này, hàng năm các doanh nghiệp XSKT đóng góp cho ngân sách nhà nước hàng ngàn tỷ đồng Nguồn thu XSKT được đầu tư xây dựng các trình phúc lợi xã hội công cộng, bệnh viện, trường học Trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, hoạt động XSKT là một trong những biện pháp thu tài chính, có chức năng thực hiện điều tiết, phân phối lại thu nhập quốc dân nhằm thực hiện đồng thời cả hai mục tiêu kinh tế và xã hội.

Hoạt động XSKT ở Việt Nam trong chế độ mới đã có lịch sử hình thành và phát triển gần 50 năm, đạt được nhiều kết quả tốt Đặc biệt, từ năm 1982 đến nay, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ban hành quyết định số 148-CT ngày 21/5/1982 về thống nhất quản lý đối với hoạt động XSKT trên phạm vi cả nước, đã bước đầu tạo hành lang pháp lý và môi trường cần thiết để thúc đẩy hoạt động xổ số phát triển mạnh mẽ, lành mạnh Theo đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Bắc đã ra quyết định số 444/QĐ-UB ngày 15/10/1982 thành lập Ban quản lý xổ số kiến thiết tỉnh

Hà Bắc nay là Công ty TNHH một thành viên xổ số kiến thiết Bắc Giang Hơn 30 năm qua, sự phát triển không ngừng đi lên của Công ty đã được khẳng định qua thời gian và kết quả hoạt động kinh doanh Từ chỗ ban đầu chỉ phát hành một loại hình

xổ số truyền thống, mở thưởng một vài ngày trong tuần, đã từng bước vươn lên phát hành đồng thời nhiều loại vé xổ số như: Xổ số kiến thiết truyền thống, xổ số lô

tô, xổ số cào, xổ số bóc biết kết quả ngay và mở thưởng tất cả các ngày trong tuần.

Từ đó, hình thành nên một thị trường xổ số phong phú, đa dạng từng bước đáp ứng được nhu cầu vui chơi giải trí lành mạnh của một bộ phận người dân, góp phần tích cực vào nhiệm vụ ngăn chặn, đấu tranh và đẩy lùi các hoạt động cờ bạc đã và đang gây nhức nhối trong xã hội Thông qua nguồn thu từ xổ số, hàng loạt công trình phúc lợi xã hội như trường học, bệnh viện, công trình văn hóa… đã được đầu tư xây dựng khang trang.

Bên cạnh đó, với nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách quan, hoạt động kinh doanh xổ số tại Việt Nam nói chung và Bắc Giang nói riêng trong thời gian qua còn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có và tụt hậu khá xa so với hoạt

động xổ số của các nước trên thế giới và khu vực, đồng thời chưa đáp ứng được những yêu cầu, mong muốn mà các cấp, các ngành đặt ra, cũng như nhu cầu vui chơi giải trí lành mạnh của đại đa số người dân Từ thực trạng thực tế tại địa phương, tôi chọn đề tài “Giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết của Công ty TNHH một thành viên

xổ số kiến thiết Bắc Giang” để nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ của mình.

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Mục đích của Luận văn là nghiên cứu có tính hệ thống lý luận về hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Bắc Giang để phân tích, đánh giá và đề xuất các giải pháp nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh, nhằm tạo ra những tiền đề mới, động lực mới thúc đẩy hoạt động XSKT Bắc Giang phát triển lành mạnh và bền vững.

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

Thứ nhất, góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết;

Thứ hai, đánh giá phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh

xổ số của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang từ 2013 đến 2016;

Thứ ba, đề xuất các giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH MTV XSKT Bắc Giang.

1.2.3 Câu hỏi nghiên cứu

Nghiên cứu này nhằm trả lời các câu hỏi sau đây, liên quan đến hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết của Công ty TNHH một thành viên xổ số kiến thiết Bắc Giang:

1) Hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tỉnh Bắc Giang trong thời gian qua được thực hiện như thế nào? Việc thực hiện đó có đúng theo quy định, chế độ đã được ban hành hay chưa?

2) Những bất cập, tồn tại, hạn chế chủ yếu trong thực hiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tỉnh Bắc Giang thời gian qua? Nguyên nhân của những bất cập, hạn chế đó là gì?

3) Giải pháp nào cần đề xuất nhằm hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tỉnh Bắc Giang trong thời gian tới.

1.3 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu về hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết tại Công ty TNHH một thành viên xổ số kiến thiết Bắc Giang, từ đó đánh giá thực trạng

và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 1.3.2 Phạm vi nghiên cứu

Không gian nghiên cứu của đề tài là Công ty TNHH một thành viên xổ số Bắc Giang.

Về thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 01/2016 đến khoảng tháng 4/2017.

Về tư liệu: sử dụng số liệu tổng hợp của Công ty xổ số kiến thiết Bắc Giang từ năm 2013 trở lại đây.

1.4 NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN VĂN

Luận văn nghiên cứu khá toàn diện và có hệ thống, những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết, có

ý nghĩa thiết thực cho hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết trên địa bàn tỉnh Bắc Giang và đối với các địa phương có điều kiện tương tự.

1.5 KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN

Nội dung Luận văn bao gồm 5 phần:

Phần 1: Mở đầu

Phần 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Phần 3: Đặc điểm địa bàn và Phương pháp nghiên cứu

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XỔ SỐ VÀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XSKT

2.1.1 Khái niệm, bản chất và vai trò hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết

2.1.1.1 Khái niệm về hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết

Xổ số là hình thức giải trí đã phát triển từ lâu trong cuộc sống con người

và đã trở thành một ngành kinh doanh rất hấp dẫn Xổ số ở các nước trên thế giới đã và đang có những thay đổi rất nhanh cùng với sự tăng lên của nhu cầu dân cư, sự tăng trưởng kinh tế và phát triển của khoa học kỹ thuật Nhu cầu vui chơi giải trí bằng cách thử vận may của một bộ phận trong xã hội đã tạo ra cầu của thị trường xổ số Đáp ứng cầu, các tổ chức, công ty đã đưa ra rất nhiều hình thức xổ số khác nhau, tạo ra sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động xổ số Trong lịch sử phát triển ở các nước trên thế giới; khi xuất hiện nhu cầu này của con người, nếu các tổ chức và nhà nước không có các biện pháp đáp ứng phù hợp thì các hoạt động ngầm (bất hợp pháp) thậm chí là các tập đoàn tội phạm sẽ xuất hiện để thoả mãn nhu cầu của đời sống và các thế lực ngầm này sẽ kiếm được siêu lợi nhuận Rõ ràng, khi được Nhà nước có chính sách và biện pháp quản lý phù hợp, người dân sẽ tin tưởng hơn vào các hình thức sản phẩm xổ số, có thái

độ tiếp cận với xổ số một cách hào hứng và tin tưởng hơn.

Ở nước ta, hoạt động XSKT của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà có

từ năm 1962 XSKT cũng là một hình thức xổ số nhưng có mục đích rõ rệt là thông qua hình thức vui chơi có thưởng, đáp ứng nhu cầu của các tầng lớp dân cư tự nguyện tham gia, đồng thời tiền tích luỹ từ kinh doanh xổ số được Nhà nước thu về

và sử dụng vào việc xây dựng các công trình phúc lợi công cộng Tuy nhiên, trên thực tế, dựa vào những mặt tích cực của XSKT, một số người đã lợi dụng để kinh doanh trái phép hình thức “số đề” nhằm làm giàu bất hợp pháp cho cá nhân Một bộ phận đáng kể quần chúng có nhu cầu thử vận may, giải trí đã bị thu hút sang hình thức số đề Tạm thời, hình thức số đề hấp dẫn hơn XSKT vì nó có nhiều ưu thế hơn

về dịch vụ và không phải nộp thuế Do đó, XSKT có xu hướng bị ảnh hưởng rất lớn vì

bị số đề lấn át[1].

Thực tế, xổ số là một hình thức vui chơi vừa mang tính văn hoá, xã hội vừa có mục tiêu kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới Xổ số là một trò chơi phát sinh và tồn tại khách quan, xuất phát từ nhu cầu giải trí, thử vận may của

con người Xổ số và cờ bạc là hai khái niệm khác nhau, tuy nhiên ranh giới giữa

xổ số và cờ bạc là rất mong manh Cờ bạc xét đến cùng thuần tuý là cuộc chơi

đỏ đen, mang tính may rủi là chính Mặc dù vậy, nó vẫn là nỗi đam mê của nhiều người, biết đánh bạc là không tốt, có thể khuynh gia bại sản, song do lòng ham muốn cờ bạc, người ta vẫn dấn thân Đối với xổ số, nếu được Nhà nước tổ chức hoặc quản lý theo phương châm “ích nước lợi nhà” thì nó có định hướng lành mạnh rõ ràng Ngược lại, nếu quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực xổ số kém thì

nó trở thành người bạn đồng hành với nạn cờ bạc, số đề.

Ở nước ta, XSKT do đơn vị ngành Tài chính chịu trách nhiệm tổ chức

và chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước XSKT không chỉ là một loại hình hoạt động tài chính mà còn có tác động xã hội rất cao Do đó, hoạt động XSKT không thể mang tính chất kinh doanh đơn thuần chỉ nhằm thu lợi nhuận mà còn được sử dụng như một biện pháp điều tiết thu nhập.

Tuy nhiên, ở mỗi xã hội khác nhau thì mục đích và bản chất của XSKT cũng khác nhau; do đó có nhiều nhận thức và quan niệm khác nhau về xổ số nói chung và XSKT nói riêng.

Sau khi giành được độc lập, nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời (1945), Nhà nước ta đã ban hành các Nghị định 258-TC ngày 12/3/1946, 375-TC ngày 15/5/1946, 381-TC ngày 21/5/1946 về việc tổ chức phát hành XSKT để phục

vụ nhân dân vui chơi giải trí lành mạnh và đóng góp xây dựng đất nước.

Với bản chất Nhà nước ta là Nhà nước của dân, vì dân, khác về bản chất với Nhà nước của chế độ Thực dân phong kiến trước đó, nên mục đích hoạt động và bản chất của xổ số cũng hoàn toàn khác với xổ số Đông Dương trước đó Ngay từ năm 1946, Nhà nước ta cho phép tổ chức hoạt động xổ số nhưng cũng yêu cầu phải phân biệt rõ giữa xổ số với các hình thức cờ bạc Để chống các hình thức cờ bạc, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã ký Sắc lệnh số 166 ngày 14/4/1948 yêu cầu xử lý nghiêm tội đánh bạc.

Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, do nhiều khó khăn, nên Nhà nước cũng chưa tổ chức được hoạt động xổ số Hoà bình lập lại (1954), miền Bắc bước vào thời kỳ xây dựng đất nước, đầu năm 1962, Chính phủ ban hành Nghị định số 31/NĐ-CP ngày 26/2/1962 về việc cho phép một số tỉnh, thành phố ở miền Bắc tổ chức phát hành xổ số và Hà Nội là đơn vị đầu tiên tổ chức phát hành xổ số Xổ số ở nước ta có tên là XSKT từ đó cho đến nay, và có

thể nói rằng, chỉ từ năm 1962, khái niệm ban đầu về xổ số ở nước ta mới hình thành và phát triển[2].

Xét về hình thức hoạt động, XSKT của nước ta không có sự khác biệt nhiều so với hoạt động xổ số của các nước trên thế giới, đều xuất phát từ trò chơi dân gian, đoán chữ, đoán số nâng dần lên thành hình thức vui chơi có thưởng và được đặt một tên gọi riêng là xổ số.

Tuy nhiên, xét về phương thức tổ chức hoạt động lại có sự khác biệt rất lớn.

ở các nước trên thế giới chủ thể tổ chức hoạt động xổ số có thế là Nhà nước, tổ chức đoàn thể, thậm chí là cá nhân Họ tổ chức hoạt động xổ số với mục đích kinh doanh, tìm kiếm lợi nhuận để phục vụ lợi ích riêng của các chủ thể đứng ra tổ chức hoạt động xổ số Cho nên, ở các nước trên thế giới, tên gọi xổ số chỉ bao hàm một hình thức kinh doanh trò chơi có thưởng tương tự như các hình thức kinh doanh thuộc lĩnh vực khác, đồng thời hoạt động xổ số này ngày càng được các nhà tổ chức thương mại hoá một cách mạnh mẽ trên thị trường để tìm kiếm được nhiều lợi nhuận và lợi nhuận này thuộc về các nhà tổ chức xổ số Do đó, tên gọi xổ số thực chất là một tên gọi thông thường của một loại hàng hoá dịch vụ chứ không có đặc thù gì về bản chất và mục đích hoạt động.

Trong khi đó, ở nước ta, hoạt động xổ số do Nhà nước độc quyền tổ chức quản lý (Nhà nước ở đây bao gồm các cơ quan đơn vị được Nhà nước

uỷ quyền và giao nhiệm vụ thực hiện tổ chức phát hành và quản lý hoạt động

xổ số) Xuất phát từ nhu cầu tự nhiên của xã hội đòi hỏi cần phải có một hoạt động để đáp ứng nhu cầu vui chơi giải trí của các tầng lớp nhân dân, đồng thời có thêm nguồn vốn để góp phần phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương, Nhà nước đã tổ chức hoạt động xổ số và đặt tên cho nó là XSKT [1].

Như vậy hoạt động XSKT do Nhà nước ta tổ chức ra là do dân, vì dân và phục

vụ lợi ích chung của nhân dân Cho nên, để phân biệt với hoạt động xổ số của chế

độ cũ, chế độ thực dân, phong kiến, tư bản, Nhà nước ta xác định hoạt động XSKT

đã hàm chứa đầy đủ mục đích ý nghĩa và bản chất tốt đẹp của chế độ dân chủ, nhân dân Đây là một hoạt động “vừa ích nước, vừa lợi nhà”, có ý nghĩa về kinh tế, xã hội sâu sắc và được coi là một hoạt động kinh doanh có tính chất đặc thù, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội Thực chất hoạt động XSKT là hình thức động viên một phần thu nhập của các tầng lớp trong xã hội để phục vụ cho yêu cầu phúc lợi xã hội của cộng đồng Hoạt động XSKT có tính kích thích và nhạy cảm đối với các tầng lớp dân cư, nó gắn liền và tác động cả hai mặt tích cực

và tiêu cực nhiều hay ít tới xã hội tuỳ theo cách thức quản lý nhà nước đối với hoạt động này như thế nào.

XSKT đã có những đóng góp đáng kể cho ngân sách nhà nước Tuy nhiên, từ những năm 80 của thế kỷ trước, nhất là thập niên 90, nạn số đề phát triển mạnh bám theo hoạt động XSKT, trong xã hội đã có những quan điểm đánh giá sai về XSKT Một số người cho rằng, hình như hoạt động của XSKT chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân và không được quản lý chặt chẽ nên đã để tệ nạn số đề lợi dụng Thậm chí, đã có những ý kiến cực đoan cho rằng “Xổ số là cờ bạc”, “Xổ số là trò chơi đỏ đen” Cũng có cả những ý kiến cho rằng số đề là đứa con quái thai của XSKT.

Phải khẳng định rằng XSKT không đẻ ra số đề “Đề” là một trò chơi dân gian có trước XSKT Mấy chục năm gần đây XSKT mới xuất hiện Nhưng hoạt động của XSKT đã bị số đề lợi dụng Tuy nhiên, sự việc nào cũng có hai mặt Mặt chưa đạt của XSKT là chưa làm cho người mua nhận thức được ý nghĩa xây dựng đích thực của XSKT mà còn tư tưởng cờ bạc, ham mê được thua Việc còn có người ham mê cờ bạc như vậy là một tồn tại thực tế của xã hội Trách nhiệm của Nhà nước và xã hội là phải tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục có hiệu quả, đồng thời, cải tiến hoạt động XSKT để mọi người chơi xổ số thực sự là giải trí lành mạnh, ích nước lợi nhà.

XSKT, tự bản thân nó, luôn tiềm ẩn hai yếu tố vui chơi giải trí lành mạnh và cờ bạc, ranh giới giữa hai yếu tố này cũng rất mỏng manh, tuy vậy XSKT mang tính vui chơi giải trí là chủ đạo.

Chính vì vậy, có thể nêu khái niệm về XSKT và hoạt động XSKT ở nước ta như sau:

XSKT là một hình thức giải trí lành mạnh do Nhà nước tổ chức quản lý

và hướng dẫn nhân dân, thông qua đó huy động sự đóng góp của các tầng lớp nhân dân, tạo lập nguồn vốn, phục vụ lợi ích chung cho xã hội.

Hoạt động XSKT là đồng hoá các quan hệ, các hành vi của các chủ thể tham gia vào thị trường XSKT Các chủ thể chính bao gồm: Nhà nước, các doanh nghiệp (đơn vị) phát hành, người mua, các tổ chức hiệp hội XSKT Hoạt động XSKT một mặt giống như hoạt động của các thị trường hàng hoá, dịch vụ khác, mặt khác, là hoạt động trên một thị trường đặc thù về tài chính, do Nhà nước kiẻm soát và quản lý chặt chẽ.

2.1.1.2 Bản chất của hoạt động kinh doanh XSKT

XSKT là một hình thức giải trí xuất phát từ nhu cầu tự nhiên của xã hội, nếu có quan điểm phát triển đúng đắn, có chiến lược và chính sách, đồng thời hạn chế được tệ nạn cờ bạc dưới hình thức số đề thì đây chính

là loại hình dịch vụ đáp ứng nhu cầu giải trí của dân cư Hơn nữa, XSKT còn là hoạt động khai thác nguồn tài chính, là cách thức huy động nguồn lực của xã hội, hướng dẫn nhân dân vui chơi giải trí lành mạnh.

XSKT khác số đề về bản chất; về hình thức có thể có loại hình XSKT giống số đề Về cơ sở pháp lý: XSKT do Nhà nước tổ chức nên được phép hoạt động, người mua vé trúng thưởng được pháp luật bảo vệ và là nguồn thu hợp pháp, nếu không trúng thưởng thì đã góp phần xây dựng các công trình phúc lợi xã hội Số đề hoàn toàn không có cơ sở pháp lý, Nhà nước cấm hoạt động số đề, nên phải lén lút hoạt động Người mua số đề nếu trúng thưởng không được bảo đảm và nguồn thu từ số đề là bất hợp pháp.

Việc còn một bộ phận trong xã hội có nhu cầu chơi các trò chơi mang tính may rủi hoặc ham mê cờ bạc là một tồn tại thực tế khách quan Số đề chính là một tệ nạn có cơ sở xã hội của nó là sự ham mê cờ bạc của một số người trong xã hội Trong tình hình chưa có biện pháp hữu hiệu nào loại bỏ được tệ nạn số đề, Nhà nước cần hướng dẫn tổ chức cho những người có nhu cầu chơi với Nhà nước để vừa quản lý được, vừa có nguồn thu đáng kể cho ngân sách, hạn chế được những tệ nạn trong xã hội Việc bài trừ tệ nạn

cờ bạc nói chung và số đề nói riêng là một công việc lâu dài bởi nó liên quan đến một yếu tố không dễ thay đổi, đó là văn hoá và dân trí.

Kinh doanh XSKT là biện pháp động viên tài chính quan trọng, có đặc điểm riêng, thuộc đối tượng độc quyền của Nhà nước, do Nhà nước sở hữu 100% vốn, theo chính sách hiện tại thì không thuộc danh mục cổ phần hoá Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, trong thời gian qua, cơ quan quản lý Nhà nước thường đưa ra quan điểm tập trung chấn chỉnh lại hoạt động XSKT đi vào trật tự, ổn định nên chưa đặt ra vấn đề mở rộng phát triển hoạt động XSKT theo hướng hiện đại hoá và đa dạng hoá, nên thực tế vấn đề này chưa được quan tâm đúng mức, nhất là vấn đề liên doanh liên kết với nước ngoài để kinh doanh xổ số tại Việt Nam Tuy nhiên, quan điểm đó cần phải được thay đổi vì nền kinh tế của đất nước đã chuyển đổi sang kinh

tế thị trường để tồn tại và phát triển các thành phần kinh tế

phải chủ động và tăng cường hội nhập với các nước trong khu vực và thế giới Kinh doanh XSKT cũng rất cần phải hội nhập với thế giới để phát triển, chúng ta không có lý do gì để đóng cửa đối với lĩnh vực này.

Qua nghiên cứu các quan điểm phát triển nêu trên, có thể khái quát bản chất XSKT như sau:

- XSKT là một hình thức giải trí có mang cả yếu tố cờ bạc, tuy nhiên yếu tố giải trí là chủ đạo và là định hướng cho hoạt động XSKT.

- Hoạt động XSKT vừa phát triển theo hướng tuyên truyền động viên sự đóng góp của người dân, vừa phát triển theo hướng kinh doanh theo cơ chế thị trường định hướng XHCN.

- Thực chất hoạt động XSKT là hoạt động kinh doanh nhưng không phải kinh doanh đơn thuần chỉ chạy theo lợi nhuận mà là một hình thức động viên một phần thu nhập của các tầng lớp dân cư để chi cho yêu cầu phúc lợi xã hội của đất nước, hoạt động XSKT phải có trách nhiệm với vấn đề xã hội, không để

nó ảnh hưởng lớn đến những vấn đề tiêu cực trong xã hội.

2.1.1.3 Vai trò của hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết

- Xổ số là một hình thức chơi vừa mang tính văn hoá, xã hội vừa có mục tiêu kinh tế của nhiều nước trên thế giới Xổ số phát sinh và tồn tại khách quan, tuy nhiên nó phát triển như thế nào lại phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của các nhà quản lý và lãnh đạo mỗi quốc qua Nếu được quản lý tổ chức tốt thì nó theo định hướng lành mạnh, ngược lại nếu quản lý tổ chức không tốt thì nó trở thành người bạn đồng hành với các tệ nạn xã hội (ở nước ta đó là tệ nạn số đề).

Nước ta cũng như nhiều nước trên thế giới, ngành Tài chính là ngành chịu trách nhiệm chủ yếu đối với chất lượng hoạt động xổ số.

Tại nhiều nước trên thế giới, hoạt động xổ số phát triển với rất nhiều loại hình xổ số và có xu hướng được đầu tư để hiện đại hoá hoạt động phục vụ nhu cầu ngày càng phong phú và đa dạng của khách hàng.

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, đời sống vật chất của người dân ngày càng được nâng cao, nhu cầu về đời sống tinh thần cũng đòi hỏi ngày càng cao tương ứng, nhu cầu tinh thần không thể thiếu của con người ngày càng phong phú và đa dạng, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Hoạt động xổ số cũng là một hoạt động vui chơi giải trí vốn xuất phát từ nhu cầu tự nhiên của xã hội.

Bên cạnh đó, nhu cầu vốn để phát triển kinh tế – xã hội và nhất là

để xây dựng các công trình phúc lợi xã hội là rất lớn Thực tế, trên thế giới cho thấy nếu biết khai thác và có cơ chế chính sách quản lý tốt, hoạt động xổ số sẽ tạo ra nguồn thu đáng kể cho ngân sách nhà nước, đồng thời hạn chế được tệ nạn cờ bạc dưới các hình thức khác nhau.

a Vai trò kinh tế

Hoạt động kinh doanh xổ số là một hoạt động có tính đặc thù về mặt kinh

tế, vốn đầu tư không nhiều, quay vòng vốn nhanh, được coi là ngành mang lại hiệu quả kinh doanh cao Hoạt động này thực sự trở thành một công cụ tài chính

để khai thác thêm nguồn thu cho ngân sách quốc gia ở nhiều nước trên thế giới.

Tính chung cả thế giới, hoạt động xổ số hiện đang mang lại cho ngân sách các quốc gia từ 30 – 40 tỷ USD/ năm [3].

Ở Việt Nam, hoạt động xổ số kiến thiết cũng có ý nghĩa kinh tế lớn Mặc dù việc đầu tư của Nhà nước vào lĩnh vực xổ số không nhiều

so với các ngành kinh tế khác, song cũng đã mang lại nguồn thu đáng

kể cho ngân sách Hiện nay hoạt động XSKT đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng trên 5.000 tỷ đồng/năm [4].

Hoạt động XSKT tuy không phải là một ngành kinh tế sản xuất của cải vật chất cho xã hội, nhưng có thể coi đây là một biện pháp tài chính, một công cụ của tài chính quốc gia để phân phối, điều tiết lại một phần thu nhập quốc dân thông qua hoạt động XSKT Những năm trước đây (vào thập niên

60 đến thập niên 80 của thế kỷ trước), thông qua hoạt động XSKT, Nhà nước thu hút được một lượng tiền mặt khá lớn từ trong lưu thông, góp phần điều hoà lưu thông tiền tệ và góp phần hạn chế tình trạng lạm phát [5].

Hơn nữa, hoạt động XSKT do phải gắn với việc hình thành nguồn tài chính xây dựng các công trình công cộng, nó trở thành một nguồn quan trọng bổ sung vốn xây dựng cơ bản, đầu tư vào nhiều công trình có ý nghĩa kinh tế – xã hội của các địa phương [6][7]

Trong tương lai XSKT đã cùng với các hoạt động vui chơi, giải trí khác tạo thành một ngành dịch vụ đầy hứa hẹn.

b Vai trò xã hội

Thứ nhất, phải khẳng định hoạt động XSKT đã góp phần làm thoả mãn một phần nhu cầu cần thiết của đời sống xã hội, đó là nhu cầu vui chơi, giải trí lành mạnh

của một bộ phận đông đảo nhân dân Nhờ có hình thức vui chơi giải trí bằng hoạt động XSKT, đã góp phần giáo dục ý thức tiết kiệm đóng góp xây dựng quê hương đất nước và làm cho mọi người không sa đà vào các tệ nạn xã hội khác, nhất là các hình thức cờ bạc, góp phần giữ vững trật tự trị an, đảm bảo an toàn xã hội.

Thứ hai, hoạt động XSKT còn có ý nghĩa lớn là đã tạo ra việc làm cho một lực lượng lao động xã hội trên 20 vạn người thông qua việc tham gia trực tiếp hoạt động XSKT hoặc làm đại lý bán vé Trong số đại lý bán vé XSKT, đa phần thuộc diện chính sách xã hội, bao gồm thương binh, thân nhân liệt sỹ, người về hưu mất sức lao động hoặc các cháu học sinh đã tốt nghiệp các trường phổ thông hay chuyên nghiệp nhưng chưa có việc làm Thu nhập của đại lý cũng khá

ổn định, mức thu nhập bình thường là 450.000đ - 500.000đ/ người/ tháng, nhưng cũng có người đạt mức 700.000đ - 800.000đ/ người/ tháng ; thậm chí có người đạt mức từ 1 triệu đến 2 triệu đ/tháng đã góp phần cải thiện, ổn định đời sống sinh hoạt của gia đình Nhiều người đã coi việc làm đại lý bán vé XSKT như một nghề ổn định nên đã có nhiều gia đình có nhiều thế hệ nối tiếp nhau làm đại lý bán vé XSKT [2][4][8].

Thứ ba, tính chất xã hội của hoạt động XSKT còn thể hiện ở chỗ các công

ty XSKT luôn quan tâm và có trách nhiệm đối với quyền lợi của người mua vé Tính chung cả nước, mỗi năm có hàng trăm triệu lượt người có may mắn trúng thưởng với tổng giá trị tiền thưởng khoảng trên chục nghìn tỷ đồng Những người có may mắn trúng thưởng giải đặc biệt với giá trị lớn đều được đảm bảo quyền lợi nhận đủ giải thưởng và làm nghĩa vụ đầy đủ với Nhà nước [4].

Thứ tư, tiền tích luỹ từ hoạt động XSKT thường được gắn với việc xây dựng các công trình phúc lợi cộng cộng Do vậy XSKT đã gián tiếp mang lại phúc lợi xã hội cho các nhóm dân cư hưởng lợi

từ các công trình phúc lợi có nguồn tài chính từ hoạt động XSKT.

Có thể nói, hiệu quả về mặt xã hội của hoạt động XSKT chính là biểu hiện đầy đủ của một hoạt động chứa đựng cả hai yếu tố “vừa ích nước, vừa lợi nhà’’ Kinh doanh XSKT không chỉ là việc khai thác nguồn tài chính thuần tuý, mà còn là cách thức huy động nguồn lực xã hội.

c Mặt trái của XSKT

Ý nghĩa, mục đích tốt đẹp của XSKT đã được nói đến nhiều và mọi người đều hiểu rõ Tuy nhiên, XSKT cũng có những lệch lạc, tiêu cực, mặt trái của XSKT

đang đặt ra yêu cầu phải chấn chỉnh, khắc phục để XSKT thật sự giữ được tính chất vui chơi lành mạnh, ích nước lợi nhà Cờ bạc từ xưa đến nay vẫn là nỗi đam mê của nhiều người, biết đánh bạc là vi phạm pháp luật, có thể khuynh gia bại sản nhưng do hám lợi, lười lao động, không phải đổ mồ hôi người ta vẫn dấn thân Nhưng đánh bạc theo kiểu truyền thống thì chỉ rơi vào một số người và phải có chiếu bạc Còn đánh bạc dưới hình thức số đề là một kiểu đánh bạc rất nhiều người chơi cùng một lúc, nó không cần chiếu bạc, khó bắt, khó kiểm tra Nó phá hoại về kinh tế, phong hóa xã hội, con người, tình cảm gia đình Nạn số đề là nỗi nhức nhối của xã hội, nó sống ký sinh vào XSKT lan dần như một loài cỏ độc bám quanh XSKT, lợi dụng kết quả quay số mở thưởng XSKT hàng ngày để cùng tồn tại như hình với bóng và cùng phát triển Đây là mặt trái lớn nhất của XSKT, khoảng 10 năm trở lại đây, nạn số đề phát triển nhanh, chúng ta nhận thấy rằng, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động XSKT ở nước ta không được chặt chẽ lắm nên đã để số đề lợi dụng Tình trạng

vé XSKT ế ẩm ngày càng nhiều, ở các tỉnh phía Bắc vé bán được chỉ khoảng 10% [2] [4] và số người mua vé XSKT ít hơn rất nhiều so với số người tham gia đánh đề Trên thực tế, ngay cả khi XSKT vẫn đang mang lại nguồn thu không nhỏ cho ngân sách nhà nước thì nạn lô, đề vẫn diễn ra song hành, nhức nhối, nhưng không thể giải quyết triệt để XSKT là một trò chơi phát sinh và tồn tại khách quan, nếu được Nhà nước tổ chức tốt, chặt chẽ và theo phương châm ích nước lợi nhà thì nó theo định hướng lành mạnh Ngược lại, nếu công tác quản lý của Nhà nước kém thì nó trở thành bạn đồng hành với tệ nạn lô đề ở nước ta, ngành Tài chính được giao là

cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động XSKT, là người chịu trách nhiệm chủ yếu đối với chất lượng hoạt động XSKT Đương nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng, việc loại bỏ hoàn toàn tệ nạn cờ bạc dưới hình thức số đề khỏi hoạt động XSKT là không tưởng Nhưng nếu đề án và những giải pháp về chống số đề được triển khai và quan tâm thành công từ 10 năm nay (1996), tiêu cực

và tệ nạn số đề sẽ giảm và giảm mạnh nữa theo thời gian, theo sự phát triển của ý thức, của chính mỗi người, của cơ quan quản lý nhà nước.

2.1.2 Nội dung nghiên cứu hoạt động kinh doanh xổ số kiến thiết 2.1.2.1 Hình thức phân phối vé xổ số

Đối với khu vực miền Bắc:

Xổ số truyền thống được phát hành theo cơ chế liên kết phát hành.

Vé xổ số được tiêu thụ trong phạm vi địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của từng công ty xổ số kiến thiết;

Xổ số lô tô thủ công, xổ số cào biết kết quả ngay, xổ số bóc biết kết quả ngay được phát hành và tiêu thụ trong phạm vi địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của từng công ty xổ số kiến thiết.

Đối với khu vực miền Trung:

Xổ số truyền thống, xổ số cào biết kết quả ngay, xổ số bóc biết kết quả ngay được phát hành theo cơ chế thị trường chung Lịch quay số mở thưởng của các công ty xổ số kiến thiết do Bộ Tài chính quy định;

Xổ số lô tô thủ công được phát hành và tiêu thụ trong phạm vi địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của từng công ty xổ số kiến thiết.

Đối với khu vực miền Nam:

Xổ số truyền thống, xổ số cào biết kết quả ngay, xổ số bóc biết kết quả ngay được phát hành theo hình thức thị trường chung Lịch quay số

mở thưởng của các công ty xổ số kiến thiết do Bộ Tài chính quy định;

Xổ số lô tô thủ công được phát hành và tiêu thụ trong phạm vi địa giới hành chính của từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của từng công ty xổ số kiến thiết.

Tổ chức phát hành vé xổ số thực hiện phân phối các sản phẩm xổ số tới khách hàng theo các phương thức sau:

Bán trực tiếp cho khách hàng;

Thông qua hệ thống đại lý xổ số

Ngoài các phương thức phân phối vé xổ số trên các sản phẩm

xổ số không được phân phối qua các kênh: điện thoại (cố định, di động), các thiết bị điện tử, internet và phương tiện viễn thông khác 2.1.2.2 Hoạt động kinh doanh XSTT, XS lô tô, XS cào bóc

* Loại hình sản phẩm

Đối với loại hình xổ số truyền thống:

“Xổ số truyền thống 5 chữ số” là loại hình xổ số truyền thống

có 5 chữ số dự thưởng được in sẵn trên tờ vé từ số 00.000 đến số 99.999 trong mỗi sê-ry phát hành.

“Xổ số truyền thống 6 chữ số” là loại hình xổ số truyền thống có 6 chữ số

dự thưởng được in sẵn trên tờ vé từ số 000.000 đến số 999.999 trong mỗi sê-ry

phát hành Vé xổ số truyền thống có các loại mệnh giá sau: 5.000 đồng; 10.000 đồng; 20.000 đồng.

Việc tổ chức phát hành đối với loại vé xổ số truyền thống mệnh giá 20.000 đồng chỉ được phép thực hiện tối đa không quá 04 (bốn) kỳ phát hành vào dịp tết nguyên đán hàng năm trên cơ sở đạt được sự đồng thuận của Hội đồng xổ số kiến thiết khu vực và có ý kiến chấp thuận bằng văn bản của Bộ Tài chính.

Tỷ lệ trả thưởng đối với xổ số truyền thống: tỷ lệ trả thưởng xây dựng cho mỗi đợt phát hành tối đa là 50% trên tổng giá trị vé xổ số phát hành;

Đối với loại hình xổ số lô tô thủ công.

“Xổ số lô tô” là loại hình xổ số người tham gia dự thưởng được quyền lựa chọn các chữ số để tham gia dự thưởng và việc xác định kết quả trúng thưởng được thực hiện sau thời điểm phát hành vé xổ số.

“Xổ số lô tô tự chọn 2 chữ số” là loại hình xổ số người tham gia dự thưởng được quyền tự lựa chọn 2 chữ số từ số 00 đến số 99.

“Xổ số lô tô tự chọn 3 chữ số” là loại hình xổ số người tham gia

dự thưởng được quyền tự lựa chọn 3 chữ số từ số 000 đến số 999.

“Xổ số lô tô tự chọn 4 chữ số” là loại hình xổ số người tham gia

dự thưởng được quyền tự lựa chọn 4 chữ số từ số 0000 đến số 9999.

“Xổ số lô tô tự chọn cặp số” là loại hình xổ số người tham gia dự thưởng được quyền tự lựa chọn 2, 3 hoặc 4 cặp chữ số từ số 00 đến số 99.

Vé xổ số lô tô thủ công có các loại mệnh giá sau:

Các loại hình vé xổ số lô tô thủ công giá tối đa là 10.000 đồng; Trường hợp, tổ chức phát hành vé xổ số in vé xổ số lô tô thủ công sử dụng cho nhiều lần dự thưởng thì tổng giá trị ghi trên tờ vé tối đa là 50.000 đồng.

Đối với xổ số lô tô thủ công: tỷ lệ trả thưởng xây dựng tối đa

là 60% trên tổng giá trị vé xổ số dự kiến phát hành.

“Xổ số cào biết kết quả ngay” là loại hình xổ số được mở thưởng trước bằng phần mềm phân bổ ngẫu nhiên các giải thưởng Kết quả trúng thưởng được in sẵn trên tờ vé và được phủ kín Sau khi mua vé, người tham gia dự thưởng thực hiện gạt bỏ lớp phủ trên bề mặt vé ở nơi quy định để biết được kết quả trúng thưởng hoặc không trúng thưởng.

Vé xổ số cào, bóc biết kết quả ngay có các loại mệnh giá sau: 2.000 đồng; 5.000 đồng ;10.000 đồng.

“Xổ số bóc biết kết quả ngay” là loại hình xổ số được quay số

mở thưởng trước Sau khi mua vé, người mua thực hiện bóc, xé hoặc bằng các hình thức khác để mở tờ vé, đối chiếu giữa các số in sẵn trên

tờ vé với bảng kết quả xổ số do công ty xổ số kiến thiết thông báo để biết được kết quả trúng thưởng hoặc không trúng thưởng.

Tỷ lệ trả thưởng xây dựng cho mỗi đợt phát hành xổ số cào, bóc tối đa là 55% trên tổng giá trị vé xổ số phát hành;

Thời hạn lưu hành của vé xổ số biết kết quả ngay như sau:

Đối với xổ số cào biết kết quả ngay: Tối đa không quá 180 ngày,

kể từ ngày thông báo phát hành hoặc ngày phát hành in trên vé xổ số;

Đối với xổ số bóc biết kết quả ngay: Tối đa không quá 90 ngày,

kể từ ngày thông báo phát hành hoặc ngày phát hành in trên vé xổ số.

Công ty xổ số kiến thiết có trách nhiệm thông báo công khai thời hạn lưu hành của vé xổ số biết kết quả ngay để người tham gia mua vé được biết.

*Thể lệ tham gia dự thưởng xổ số

Tổ chức phát hành vé xổ số phải xây dựng và công bố công khai thể lệ tham gia dự thưởng cho từng loại hình và sản phẩm xổ số được phát hành Thể lệ tham gia dự thưởng phải có các nội dung chủ yếu sau đây:

Tên loại hình và sản phẩm xổ số;

Tên tổ chức phát hành vé xổ số;

Đối tượng tham gia dự thưởng và điều kiện được tham gia dự thưởng; Cách thức tham gia dự thưởng;

Phương thức xác định kết quả trúng thưởng;

Số lượng giải thưởng, cơ cấu giải thưởng;

Trách nhiệm, quyền lợi của người tham gia dự thưởng xổ số; Trách nhiệm, quyền hạn của công ty xổ số kiến thiết;

Điều kiện lĩnh thưởng đối với các vé xổ số trúng thưởng;

Những khuyến cáo đối với người tham gia dự thưởng về việc tham gia dự thưởng xổ số có trách nhiệm, ví dụ như: “Tham gia mua xổ số vừa ích nước, vừa lợi nhà”, “Bạn không thể làm giàu từ mua xổ số”,

Việc công bố công khai thể lệ tham gia dự thưởng được thực hiện qua hình thức niêm yết công khai tại trụ sở chính của công ty xổ số kiến thiết, các đại lý xổ số, đăng trên trang thông tin điện tử của công ty xổ số kiến thiết (nếu có), phát tờ rơi cho đại lý và khách hàng hoặc các phương tiện thông tin đại chúng khác theo quy định của pháp luật.

* Cơ cấu giải thưởng

Số lượng các hạng giải thưởng, cơ cấu từng giải thưởng trong tổng giá trị các giải thưởng do tổ chức phát hành vé xổ số quyết định phù hợp với tỷ lệ trả thưởng theo quy định và được thống nhất trong Hội đồng xổ số kiến thiết khu vực;

Giá trị các giải thưởng trả cho khách hàng được xác định theo phương thức trả thưởng cố định, bao gồm:

Giải thưởng được ấn định trước bằng một số tiền cụ thể;

Giải thưởng được ấn định trước bằng một số lần (tính theo phương pháp nhân số học) so với số tiền mà khách hàng đã tham gia dự thưởng.

Trường hợp Bộ Tài chính quy định về tỷ lệ giá trị giải đặc biệt trên tổng giá trị giải thưởng thì việc bố trí giá trị giải đặc biệt trong cơ cấu giải thưởng của tổ chức phát hành vé xổ số phải theo quy định của Bộ Tài chính.

* Đại lý xổ số

Điều kiện làm đại lý xổ số:

Đối với cá nhân:

Là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên, thường trú tại Việt Nam;

Không phải là người đang có tiền án, tiền sự; không phải là người bị hạn chế về năng lực hành vi dân sự hoặc bị mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật;

Không phải là người lao động, viên chức quản lý làm việc tại công ty xổ số kiến thiết đó hoặc công ty xổ số kiến thiết hoạt động trong cùng địa bàn khu vực;

Không phải là vợ, chồng, cha, cha nuôi, mẹ, mẹ nuôi, con, con nuôi, anh, chị, em ruột, anh, chị, em nuôi của Chủ tịch, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc, Phó tổng giám đốc hoặc Phó giám đốc, Kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán, Kiểm

soát viên và cấp trưởng, cấp phó các phòng, ban nghiệp vụ của công ty xổ số kiến thiết đó hoặc công ty xổ số kiến thiết hoạt động trong cùng địa bàn khu vực;

Đáp ứng được yêu cầu về bảo đảm thanh toán theo quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thanh toán đối với công ty xổ số kiến thiết;

Có văn bản cam kết tuân thủ đầy đủ các quy định của công ty

xổ số kiến thiết khi trở thành đại lý xổ số.

Đối với tổ chức:

Là tổ chức kinh tế được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam; Không phải là tổ chức kinh tế có vốn góp của Chủ tịch, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc, Phó tổng giám đốc hoặc Phó giám đốc, Kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán, Kiểm soát viên và cấp trưởng, cấp phó các phòng, ban nghiệp vụ của công ty xổ số kiến thiết đó hoặc công ty xổ số kiến thiết hoạt động trong cùng địa bàn khu vực;

Không phải là tổ chức kinh tế có vốn góp của vợ hoặc chồng, cha, cha nuôi, mẹ, mẹ nuôi, con, con nuôi, anh, chị, em ruột, anh, chị, em nuôi của Chủ tịch, Tổng giám đốc hoặc Giám đốc, Phó tổng giám đốc hoặc Phó giám đốc, Kế toán trưởng hoặc phụ trách kế toán, Kiểm soát viên và cấp trưởng, cấp phó các phòng, ban nghiệp vụ của công ty xổ số kiến thiết đó hoặc công ty xổ số kiến thiết hoạt động trong cùng địa bàn khu vực;

Đáp ứng được yêu cầu về bảo đảm thanh toán theo quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thanh toán đối với công ty xổ số kiến thiết;

Có văn bản cam kết tuân thủ đầy đủ các quy định của công ty

xổ số kiến thiết khi trở thành đại lý xổ số.

Căn cứ vào các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều này, công

ty xổ số kiến thiết thực hiện lựa chọn các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện để làm đại lý xổ số Việc lựa chọn đại lý xổ số phải đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và khách quan.

Trường hợp có nhiều tổ chức, cá nhân cùng đề nghị làm đại lý xổ số vượt quá nhu cầu của công ty xổ số kiến thiết, công ty xổ số kiến thiết tổ chức đấu thầu

để lựa chọn các tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện, có mạng lưới đáp ứng

được yêu cầu phân phối vé và có mức chi phí hoa hồng đại lý thấp

để làm đại lý xổ số.

Đại lý xổ số có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật.

* Thanh toán tiền bán vé xổ số và bảo đảm nghĩa vụ thanh

toán của đại lý xổ số

Đại lý xổ số khi nhận vé xổ số của công ty xổ số kiến thiết phải thanh toán đầy đủ số tiền vé xổ số nhận bán cho công ty xổ số kiến thiết.

Trường hợp công ty xổ số kiến thiết cho đại lý xổ số nợ tiền bán vé xổ số thì thời gian nợ tối đa của đại lý xổ số không được vượt quá thời hạn quy định tại Điều 19 của Thông tư này và phải yêu cầu đại lý xổ số phải có tài sản để đảm bảo nghĩa vụ thanh toán.

Biện pháp bảo đảm nghĩa vụ thanh toán của đại lý xổ số đối với công ty xổ số kiến thiết được thực hiện theo các quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm.

Mức đảm bảo nghĩa vụ thanh toán của đại lý xổ số đối với công ty xổ số kiến thiết được quy định cụ thể như sau:

Đối với số vé đại lý xổ số nhận nhưng chưa đến ngày phát hành của

vé xổ số, mức đảm bảo nghĩa vụ thanh toán tối thiểu được xác định như sau:

Mệnh giá Hoa hồng đại lý xổ

toán tối thiểu nhận bán

Đối với số vé đại lý xổ số nhận và đã xác định được là đã bán được trong kỳ, mức đảm bảo nghĩa vụ thanh toán bằng 100% tổng giá trị vé xổ

số đã bán được trừ đi hoa hồng đại lý xổ số được hưởng theo quy định.

Trình tự, thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm đối với các tài sản sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ thanh toán được thực hiện theo quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm và đăng ký giao dịch bảo đảm.

Công ty xổ số kiến thiết phải đánh giá về giá trị của các tài sản sử dụng để bảo đảm nghĩa vụ thanh toán tại thời điểm nhận tài sản; định kỳ đánh giá lại hoặc thực hiện đánh giá lại vào thời điểm cần thiết Đối với các tài sản là bất động sản, động sản,…dùng để bảo đảm nghĩa vụ thanh toán nhưng công ty xổ số kiến thiết không đủ năng lực để đánh giá giá trị thì công ty xổ số kiến thiết được thuê các tổ

chức có chức năng thẩm định giá để xác định giá trị tài sản dùng để bảo đảm thanh toán Chi phí định giá được tính vào chi phí hoạt động kinh doanh của công ty xổ số kiến thiết.

Tỷ lệ giá trị nhận bảo đảm thanh toán so với giá trị tài sản do công ty xổ số kiến thiết và các đại lý thỏa thuận, thống nhất, nhưng phải bảo đảm khả năng thu hồi nợ khi có vi phạm hợp đồng.

* Thu hồi vé xổ số không tiêu thụ hết, cuống hoặc phần lưu của vé xổ số lô tô thủ công

Tổ chức công tác thu hồi

Công ty xổ số kiến thiết bố trí các điểm thu hồi vé xổ số (xổ số truyền thống, xổ số biết kết quả ngay) bán không hết, cuống hoặc phần lưu của vé xổ số lô tô thủ công tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc các địa điểm khác phù hợp với yêu cầu quản lý của từng công ty xổ số kiến thiết Công ty xổ số kiến thiết thông báo công khai

về tên, địa chỉ của các điểm thu hồi vé xổ số cho các đại lý xổ số;

Trường hợp công ty xổ số kiến thiết uỷ quyền cho công ty xổ

số kiến thiết khác thực hiện việc thu hồi vé xổ số thì việc uỷ quyền phải được thực hiện bằng văn bản sau khi có ý kiến chấp thuận của Hội đồng giám sát xổ số, trong đó quy định rõ thành phần, quy trình kiểm soát, cơ chế giám sát và trách nhiệm, quyền hạn của các bên.

Nguyên tắc thu hồi vé xổ số

Công ty xổ số kiến thiết có trách nhiệm xây dựng và ban hành quy chế về quy trình thu hồi vé xổ số trước khi quay số mở thưởng

và kiểm đếm lại vé xổ số sau khi vé đã được thu hồi Quy chế về quy trình thu hồi vé xổ số phải đảm bảo đầy đủ các nguyên tắc sau:

Việc thu hồi vé xổ số được thực hiện chính xác, trung thực, không bị các đối tượng có liên quan trong quá trình thu hồi vé lợi dụng để trục lợi lĩnh thưởng;

Quy định rõ trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân có liên quan đến quá trình thu hồi vé xổ số.

* Lưu trữ vé thu hồi sau khi mở thưởng

Sau khi quay số mở thưởng, công ty xổ số kiến thiết thực hiện nhập kho lưu trữ, bảo quản theo chế độ quy định.

Khi đưa vé xổ số vào nhập kho lưu trữ, công ty xổ số kiến thiết phải tiến hành thực hiện theo các nội dung như sau:

Thực hiện đối chiếu giữa số vé xổ số thực tế giao nhận với số

vé xổ số thu hồi theo bảng kê được lập theo đúng quy định;

Vé xổ số nhập kho phải đảm bảo yêu cầu được gói buộc niêm phong theo từng ngày phát hành mở thưởng (đối với xổ số truyền thống và xổ số lô tô thủ công) hoặc theo từng đợt sê-ry phát hành (đối với xổ số cào, xổ số bóc biết kết quả ngay).

Thời gian lưu trữ đối với các loại vé xổ số, cuống vé xổ số hoặc phần lưu của vé xổ số thu hồi tối thiểu là 07 ngày làm việc, kể từ ngày hết thời hạn lĩnh thưởng của vé xổ số Đối với toàn bộ các vé xổ số của kỳ phát hành có tranh chấp, khiếu nại phát sinh trong thời hạn lĩnh thưởng của kỳ vé xổ số đó thì hết thời hạn quy định, công ty xổ số kiến thiết vẫn phải tiếp tục lưu trữ cho đến khi có kết luận xử lý cuối cùng.

2.1.2.3 Hoạt động trả thưởng và lưu trữ vé xổ số trúng thưởng

* Thời hạn lĩnh thưởng, thời gian thanh toán giải thưởng.

Thời hạn lĩnh thưởng của vé xổ số trúng thưởng là 30 ngày, kể từ ngày xác định kết quả trúng thưởng hoặc kể từ ngày hết hạn lưu hành của vé xổ số Quá thời hạn này, các vé xổ số trúng thưởng không còn giá trị lĩnh thưởng.

Công ty xổ số kiến thiết thực hiện trả thưởng tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện và các đại lý xổ số được uỷ quyền.

Thời gian thanh toán vé xổ số trúng thưởng của công ty xổ số kiến thiết đối với người trúng thưởng chậm nhất là 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đề nghị lĩnh thưởng của khách hàng.

Đối với các trường hợp có phát sinh tranh chấp, khiếu nại, thời gian thanh toán được kéo dài cho đến khi có kết luận chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

* Điều kiện của vé xổ số lĩnh thưởng

Điều kiện vé xổ số lĩnh thưởng phải còn nguyên hình, nguyên khổ, không rách rời, không chắp vá, không tẩy xoá, không sửa chữa

và còn trong thời hạn lĩnh thưởng theo quy định.

Trường hợp do các nguyên nhân khách quan, vé xổ số trúng thưởng bị rách rời nhưng vẫn còn đủ căn cứ để xác định hình dạng ban đầu, tính xác thực

của tờ vé, vé không thuộc đối tượng nghi ngờ gian lận, vị trí rách rời không ảnh hưởng đến các yếu tố để xác định trúng thưởng thì công ty xổ số kiến thiết tổ chức thẩm tra xác minh và quyết định việc trả thưởng hay từ chối trả thưởng cho khách hàng Thẩm quyền quyết định là Chủ tịch, Tổng giám đốc (Giám đốc) công ty xổ số kiến thiết được quy định cụ thể tại Thể lệ tham gia dự thưởng xổ số.

Căn cứ vào quy định nêu trên, công ty xổ số kiến thiết quy định tại Thể lệ tham gia dự thưởng xổ số cụ thể về điều kiện của vé lĩnh thưởng, các trường hợp vé bị rách rời và vị trí bị rách rời được xem xét thẩm tra

để quyết định trả thưởng hoặc từ chối trả thưởng cho khách hàng.

* Bí mật thông tin trả thưởng

Khách hàng trúng thưởng được quyền yêu cầu công ty xổ số kiến thiết đảm bảo bí mật các thông tin sau:

Tên, địa chỉ nơi cư trú.

Thời gian, địa điểm lĩnh thưởng.

Số tiền và mục đích sử dụng số tiền trúng thưởng.

Trong trường hợp không có yêu cầu, công ty xổ số kiến thiết được quyền công bố các thông tin về người trúng thưởng và việc trả thưởng để khách hàng tham gia dự thưởng xổ số biết.

Công ty xổ số kiến thiết có trách nhiệm cung cấp thông tin người trúng thưởng cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu để phục vụ cho công tác quản lý.

* Uỷ quyền lĩnh thưởng

Khách hàng trúng thưởng nhưng vì nguyên nhân khách quan (ốm đau, bệnh tật, đi công tác xa, ) không thể trực tiếp tham gia lĩnh thưởng thì có thể

uỷ quyền cho người đại diện hợp pháp của mình để lĩnh thưởng Việc uỷ quyền lĩnh thưởng phải được thực hiện bằng văn bản, có xác nhận của chính quyền phường, xã nơi cư trú của người trúng thưởng.

* Uỷ quyền trả thưởng

Công ty xổ số kiến thiết được uỷ quyền cho các đại lý xổ số thực hiện trả thưởng cho khách hàng trúng thưởng.

Việc uỷ quyền trả thưởng phải đảm bảo các yêu cầu sau:

Căn cứ theo năng lực của từng đại lý xổ số, công ty xổ số kiến thiết quyết định giá trị giải thưởng uỷ quyền trả thưởng cho từng đại lý xổ số;

Việc uỷ quyền phải được thể hiện trong hợp đồng đại lý ký kết giữa công ty xổ số kiến thiết và đại lý xổ số;

Đại lý nhận uỷ quyền phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của vé trúng thưởng đã trả thưởng và không được thu bất cứ khoản phí nào của khách hàng trúng thưởng Đại lý tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu có khiếu kiện của khách hàng về việc thu phí của khách hàng trúng thưởng;

Công ty xổ số kiến thiết có quyền kiểm tra các đại lý trong việc thực hiện

uỷ quyền trả thưởng Trường hợp phát hiện đại lý không chấp hành đúng quy định của pháp luật và hợp đồng đã ký kết về việc uỷ quyền trả thưởng, công ty

xổ số kiến thiết có quyền chấm dứt việc uỷ quyền trả thưởng của đại lý.

* Quản lý vé xổ số trúng thưởng

Các vé xổ số trúng thưởng sau khi trả thưởng phải được đục lỗ hoặc đóng dấu đã trả thưởng trên tờ vé xổ số để đảm bảo không bị lợi dụng để lĩnh thưởng.

Vé xổ số trúng thưởng phải được lưu giữ cùng cuống vé xổ

số hoặc phần lưu của vé xổ số (đối với các loại vé phải in cuống vé hoặc phần lưu) để đảm bảo yêu cầu đối chiếu, xác định tính chính xác trung thực của tờ vé xổ số đã trả thưởng.

Thời hạn lưu giữ vé xổ số trúng thưởng tối thiểu là 05 năm kể

từ ngày hết thời hạn trả thưởng.

Thủ tục tiêu huỷ vé xổ số trúng thưởng được thực hiện theo quy định của Luật Kế toán, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kế toán áp dụng trong hoạt động kinh doanh

và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có).

2.1.3 Các yếu tố tác động đến hoạt động kinh doanh XSKT

Trong hoạt động XSKT có nhiều yếu tố tác động ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh nhưng có thể gom lại thành ba yếu tố cơ bản gồm: nhu cầu của người chơi (phía cầu) ; khả năng cung cấp của các tổ chức hoạt động XSKT (phía cung) ; thể chế quản lý của Nhà nước (vai trò của Nhà nước).

Mỗi yếu tố nêu trên được cấu thành từ nhiều nhân tố tác động ảnh hưởng khác nhau Việc phân tích các yếu tố này có ý nghĩa rất lớn trong việc làm rõ nội dung và xác định các biện pháp quản lý nhà nước đối với hoạt động XSKT.

2.1.3.1 Nhu cầu của người chơi

Nhu cầu vui chơi giải trí là nhu cầu khách quan trong đời sống sinh hoạt của các tầng lớp dân cư Ngay từ khi thu nhập dân cư ở mức thấp, người dân đã có nhu cầu vui chơi giải trí, trong đó có nhu cầu thử vận may qua các trò chơi dân gian hoặc các hình thức xổ số sơ khai Khi xã hội phát triển, thu nhập tăng lên, nhu cầu vui chơi, giải trí cũng tăng lên tương ứng, trong đó nhu cầu chơi xổ số có xu hướng phát triển mạnh.

Quá trình hình thành và phát triển qua nhiều năm của hoạt động xổ số đã khẳng định, hoạt động xổ số muốn đạt được kết quả tốt phải hướng tới phục vụ

và thoả mãn nhu cầu đông đảo người tham gia Lịch sử ra đời và phát triển của

xổ số đã chứng minh, trong xã hội có nhiều giai tầng khác nhau, nhu cầu của người chơi cũng rất khác nhau, phát triển theo nền văn minh từng thời kỳ của nhân loại, nhưng tựu trung lại, nhu cầu người chơi ban đầu thường giản đơn, xuất phát từ những trò chơi dân gian, dự đoán những con số sẽ xuất hiện, hoặc kết quả một việc làm nào đó như gieo số, quân xúc xắc, rút bài giá trị giải thưởng phụ thuộc vào 3 yếu tố cơ bản: số lượng dự đoán có khả năng xuất hiện,

số lượng người tham gia, số tiền đặt chơi.

Khi nền kinh tế xã hội phát triển, đời sống của các tầng lớp dân cư không ngừng được nâng cao, thì những nhu cầu vui chơi giải trí cũng ngày càng phong phú Để đáp ứng và thoả mãn nhu cầu đó, các công ty, tổ chức, luôn nghiên cứu để tìm ra những hình thức vui chơi giải trí mới hoặc phải đổi mới, cải tiến những hình thức vui chơi giải trí hiện có cho phù hợp Chính từ những yếu tố này mà các tổ chức hoạt động xổ số đã tìm ra nhiều biện pháp để cải tiến, hình thành nên những hình thức, cách chơi khác nhau phù hợp với các giai tầng trong xã hội nhằm tạo nên

sự hấp dẫn, thu hút nhiều người tham gia để tìm kiếm nhiều lợi nhuận nhất.

Nhu cầu của dân cư về hình thức chơi xổ số biến thành cầu về

xổ số khi hội đủ các yếu tố: khả năng thu nhập; ý thức sẵn sàng tham gia; mức độ hấp dẫn của xổ số và yếu tố tâm lý, tập quán.

Sau đây sẽ phân tích các yếu tố cơ bản đó.

a Yếu tố thu nhập

Yếu tố thu nhập của các tầng lớp dân cư là một yếu tố quan trọng

và nhạy cảm đối với hoạt động XSKT hoặc nói theo ngôn ngữ kinh tế học hiện đại thì cầu về xổ số rất co dãn đối với thu nhập của dân cư.

Kinh tế xã hội phát triển, thu nhập của các tầng lớp dân cư được nâng cao, tất yếu nhu cầu vui chơi giải trí cũng tăng lên, trong đó có cả nhu cầu mua xổ số Ngược lại, kinh tế xã hội kém phát triển, thu nhập của các tầng lớp dân cư thấp thì dù hoạt động xổ số có giải thưởng hấp dẫn cao nhưng người dân cũng không có tiền để mua.

Để chứng minh luận điểm này, chúng tôi đã nghiên cứu tình hình và kết quả hoạt động XSKT của các tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc Xin dẫn ra một trường hợp cụ thể ở tỉnh Quảng Ninh.

Thập niên 80 của thế kỷ trước, tỉnh Quảng Ninh là một tỉnh miền núi, tuy là vùng than được mệnh danh là “vàng đen”của đất nước, nhưng sản lượng và giá trị khai thác và xuất khẩu than khá khiêm tốn, thu nhập dân cư thấp Cho nên tình hình kinh tế – xã hội thuộc vào loại tỉnh phát triển chậm, đời sống của các tầng lớp dân cư gặp nhiều khó khăn.

Xuất phát từ thực trạng tình hình kinh tế xã hội của địa phương như vậy, cho nên chỉ có một bộ phận nhỏ dân cư sống ở thị xã, thị trấn có thu nhập khá mới có nhu cầu mua xổ số, còn lại, đại đa số người dân, kể cả cán bộ công nhân viên do thu nhập thấp nên nhu cầu chơi xổ số rất thấp Xuất phát từ thực tế về yếu tố thu nhập này mà các nhà hoạch định chiến lược cần phải có cái nhìn thực

tế để xây dựng chiến lược phát triển hoạt động XSKT cho phù hợp Tốc độ phát triển, tăng trưởng hoạt động xổ số phải gắn với tốc độ phát triển của nền kinh tế

xã hội và thu nhập của các tầng lớp dân cư Ngoài ra, khi xây dựng kế hoạch cụ thể, hàng năm phải tính đến yếu tố thu nhập để xác định phương thức tổ chức phát hành, số lượng vé phát hành, giá vé phát hành, cơ cấu giải thưởng… cho phù hợp mới đảm bảo hoạt động kinh doanh đạt kết quả tốt Ngược lại, nếu quá trình tổ chức hoạt động kinh doanh XSKT không tính đầy đủ sự tác động của yếu

tố thu nhập, sẽ không thể đạt được kết quả như mục tiêu ban đầu đề ra.

Trên thực tế, điều này đã được chứng minh cụ thể qua kết quả hoạt động xổ số kiến thiết của các tỉnh, thành phố trong cả nước nói chung và khu vực miền Bắc nói riêng.

b Yếu tố thái độ, tinh thần đóng góp vì sự nghiệp chung

Trong các văn bản pháp quy hiện hành của Nhà nước, hoạt động XSKT phải dựa vào việc vận động các tầng lớp nhân dân tham gia mua xổ số với tinh thần tiết kiệm đóng góp những đồng tiền nhỏ bé của mình, gom lại thành những nguồn vốn lớn để Nhà nước đầu tư xây dựng thêm các công trình phúc lợi xã hội

phục vụ lợi ích của quảng đại quần chúng nhân dân Trên thực tế, ngay từ năm 1982, khi Bắc Giang tổ chức phát hành XSKT, các tầng lớp nhân dân

đã rất nhiệt tình ủng hộ, tích cực hưởng ứng tham gia mua XSKT.

Chính yếu tố tinh thần đó đã giúp cho hoạt động XSKT Bắc Giang duy trì và phát triển mạnh mẽ suốt chặng đường hơn 30 năm qua Hình ảnh những người làm đại lý XSKT đầu đội mũ rơm, mang vé xổ số đến từng đường, ngõ phố, thậm chí đến từng chiến hào, hầm trú ẩn để bán vé

số và người mua là những người vừa chiến đấu, vừa sản xuất, vừa công tác vẫn nhiệt tình mua vé XSKT Những việc làm đó đã chứng minh cho yếu tố tinh thần đã giúp cho hoạt động xổ số tồn tại và phát triển.

XSKT gắn với các công trình phúc lợi công cộng được phát động và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đồng tình ủng hộ Nhiều tỉnh, thành phố đã có những sáng kiến trong công tác phát hành XSKT Bên cạnh xổ số phát hành theo quy định, đã phát hành thêm một số đợt xổ số đặc biệt gắn với những mục tiêu xã hội cụ thể Thông qua các cơ quan, đơn vị đoàn thể, tổ chức quần chúng để vận động, động viên mọi người tham gia đóng góp Đây là cách làm tốt, một mặt huy động được nguồn vốn cho các chương trình mục tiêu, mặt khác duy trì được ý nghĩa tốt đẹp của XSKT, góp phần đấu tranh chống tệ nạn xã hội, vận động cán bộ, đảng viên và nhân dân

tự nguyện tham gia đóng góp vốn xây dựng trường học, bệnh viện, khắc phục hậu quả lũ lụt, xây dựng các công trình phúc lợi, khơi dậy tinh thần đóng góp vì sự nghiệp chung thông qua hoạt động XSKT.

c Mức độ hấp dẫn của xổ số và yếu tố tâm lý, tập quán

Mức độ hấp dẫn của xổ số thể hiện trên nhiều khía cạnh : tuyên truyền, quảng cáo, dịch vụ đối với khách hàng, giải thưởng lớn và nhiều….

Thông thường, người chơi xổ số luôn chú ý đến giải thưởng Trị giá các giải thưởng được tính bằng phần trăm số tiền thu vào khi bán một đợt vé phát hành, trung bình là khoảng trên 50% Các doanh nghiệp kinh doanh xổ số ngày càng nhận thức được rằng, để thực sự thu hút người chơi, phải chỉ cho họ thấy được triển vọng trúng giải là có nhiều Không có một cái gì có thể thúc đẩy nhiều người mua vé số bằng cách treo 1 giải thưởng lớn Mỗi giải thưởng lớn có sức cuốn hút rất mạnh đến sự chú ý của mọi người Nhờ có giải thưởng lớn đủ sức hấp dẫn mà một doanh nghiệp xổ số này có thể có số lượng người chơi thường xuyên hơn doanh nghiệp xổ số khác Người chơi cũng sẽ chán nếu có cảm giác

quá khó khăn để trúng giải Nói chung, việc mở ra nhiều giải thưởng trong một đợt phát hành tạo ra thành công nhất định trong việc thu hút người mua vé Nhiều doanh nghiệp xổ số đã tăng số lượng giải của một đợt phát hành để hấp dẫn người chơi [9].

Cũng như các hoạt động kinh tế khác, kinh doanh xổ số phát triển mạnh và có tính chất trên toàn cầu, ở mỗi nơi các tổ chức kinh doanh xổ số đều phát hành phù hợp với tình hình nước mình hoặc địa phương mình, nói một cách khác là theo tâm lý tập quán hay bản sắc văn hoá của mỗi nước, mỗi vùng miền khác nhau.

Như phần trên đã đề cập, nguồn gốc của xổ số bắt nguồn từ trò chơi dân gian, nên chứa đựng yếu tố tâm lý, tập quán của mỗi vùng, mỗi địa phương Ngay ở Việt Nam, đặc điểm địa lý, phong tục tập quán, tâm lý và đáng kể nhất là văn hoá tiêu dùng giữa hai miền Nam, Bắc là rất khác nhau Miền Nam được thiên nhiên ưu đãi hơn nhiều, được mệnh danh là vựa thóc của cả nước, là miền đồng bằng trù phú, ít bị thiên tai, bão lụt Còn miền Bắc có điều kiện khắc nghiệt hơn, xen lẫn nhiều tỉnh miền núi, kinh tế – xã hội chênh lệch nhiều với các tỉnh đồng bằng Chính từ những điểm cơ bản đó đã hình thành phong cách, tâm lý, lối sống của cư dân ở mỗi miền Cư dân ở miền Nam thường không lo cho ngày mai, nên ngày hôm nay có thu nhập thì có thể tiêu sài hết thu nhập Cư dân miền Bắc thì khác, trong quá khứ luôn phải vật lộn với khó khăn thiếu thốn nên đã hình thành thói quen phải lo xa, phải dự trữ đề phòng với thiên tai mất mùa…

Vì vậy, thói quen trong tiêu dùng, sinh hoạt, phong cách tham gia vào các trò chơi của người dân ở 2 miền rất khác nhau Mức thu nhập của người dân tăng lên có ảnh hưởng không nhỏ đến sức mua của người chơi, tuy nhiên điều quan trọng hơn chính là phong cách tiêu dùng của họ, giành tiền cho vui chơi giải trí nhiều hay ít Trên thực tế, cơ cấu giải thưởng cho xổ số

ở mỗi miền từ trước tới nay thể hiện rõ tâm lý thị hiếu của dân cư ở đó.

Nếu đưa cơ cấu giải thưởng XSKT của miền Nam vào miền Bắc sẽ không được chấp nhận và ngược lại cũng vậy (thực tế đã có bài học đắt giá nhưng nó cho ta hiểu một triết lý rất sâu sắc về vấn đề văn hoá tiêu dùng) [4] 2.1.3.2 Yếu tố cung của tổ chức hoạt động XSKT

Trong hoạt động kinh doanh, các yếu tố cung và cầu có quan

hệ mật thiết với nhau, có ảnh hưởng, tác động hữu cơ với nhau.

Nếu đã có cầu tốt mà cung không tốt thì không thể có được một kết quả kinh doanh tốt và ngược lại Tuy nhiên, điều quan trọng trong hoạt động kinh doanh là con người phải là tác nhân quan trọng làm cho quan

hệ cung – cầu phát triển và trở thành động lực thúc đẩy lẫn nhau.

Trong lĩnh vực hoạt động XSKT, yếu tố cầu là sức mua trên thị trường và trong điều kiện đổi mới của đất nước, nền kinh tế – xã hội đã

có xu hướng phát triển tốt, thu nhập của các tầng lớp dân cư ngày một nâng cao… thì sức mua trên thị trường ngày càng lớn mạnh Vấn đề quan trọng là khai thác sức mua này như thế nào là hoàn toàn tuỳ thuộc vào việc tổ chức cung cấp sản phẩm dịch vụ của các công ty XSKT.

Yếu tố cung của các tổ chức hoạt động XSKT bao gồm:

1/ Tổ chức hệ thống mạng lưới đại lý bán vé

Về mặt lý luận, hệ thống mạng lưới đại lý bán vé là cánh tay nối dài,

là chiếc cầu nối giữa công ty XSKT với người tiêu dùng Họ chính là lực lượng cung ứng sản phẩm XSKT đến tận tay người tiêu dùng Chính từ vấn đề quan trọng và có ý nghĩa quyết định đến kết quả hoạt động kinh doanh XSKT này mà nhiều lần trong các hội nghị tổng kết công tác XSKT, nguyên Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Sinh Hùng luôn nhấn mạnh và chỉ đạo phải tổ chức thật tốt hệ thống mạng lưới đại lý bán vé XSKT, ở đâu có nhu cầu mua vé, ở đó phải có người bán vé XSKT.

Nhu cầu chỉ có thể trở thành hiện thực khi nào việc tổ chức cung ứng được thực hiện tốt và chính điều này lại có một tác dụng kích cầu, làm tăng nhu cầu của người dân lên.

Điều này đã được chứng minh qua thực tế nhiều năm, những địa phương tổ chức tốt hệ thống mạng lưới đại lý bán vé thì ở những nơi

đó nhu cầu của người tham gia mua vé XSKT cũng tăng lên, hiệu quả hoạt động kinh doanh XSKT cũng vì thế mà đạt kết quả tốt.

2/ Nghiên cứu yếu tố kinh tế - xã hội

Hoạt động XSKT là một hình thức vui chơi giải trí, là một nhu cầu cần thiết của đời sống xã hội Tuy nhiên, đây không phải là một nhu cầu thiết yếu, bắt buộc mọi người trong xã hội phải tham gia.

Để tăng sức hấp dẫn, thu hút được nhiều người tham gia đòi hỏi các công ty XSKT phải nghiên cứu yếu tố kinh tế - xã hội tìm ra các biện pháp để kích thích, động viên và một trong các biện pháp đó là phải nghiên cứu giá vé phù hợp với thu nhập của các tầng lớp dân cư trong từng thời kỳ nhất định, không những thế nó còn phải phù hợp với tâm lý tập quán của người chơi trong từng địa phương, vùng, khu vực Có nghĩa không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn cả một vấn đề khác đó là xã hội.

Cho nên yếu tố giá luôn là một bài tính quan trọng trong nghiên cứu kinh tế - xã hội đối với hoạt động XSKT, có tác dụng ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh Nếu xác định được giá phù hợp, hoạt động XSKT sẽ thu hút được nhiều người tham gia mua vé và ngược lại Chính vì vậy, các công ty XSKT luôn rất quan tâm đến việc nghiên cứu, điều chỉnh giá vé XSKT cho phù hợp với từng thời kỳ, nhằm đáp ứng cao nhất khả năng kinh tế và tâm lý tập quán của các tầng lớp dân cư [4].

3/ Yếu tố cơ cấu giải thưởng

Người dân tham gia mua xổ số ngoài ý thức tham gia đóng góp xây dựng đất nước còn rất quan tâm đến giải thưởng, nhất là trong điều kiện hiện nay, khi nền kinh tế của đất nước đã chuyển sang kinh tế thị trường.

Về mặt lý thuyết, hoạt động XSKT là một hoạt động có ý nghĩa nhân văn, nhân dân tự nguyện tham gia đóng góp những đồng tiền nhàn rỗi, tiết kiệm để tích

tụ thành nguồn vốn lớn xây dựng những công trình phúc lợi công cộng phục vụ lại lợi ích của quảng đại quần chúng nhân dân, hoặc nói cách khác hoạt động XSKT

"Vừa ích nước, vừa lợi nhà"… Nhưng trên thực tế, nhất là trong điều kiện của cơ chế thị trường, hoạt động XSKT ngay trong cách chơi còn hàm chứa yếu tố cờ bạc.

Vì vậy, hầu hết người tham gia mua xổ số đều có tâm lý mong muốn mình được trúng thưởng và trúng thưởng với giá trị cao Nhiều người mua xổ số mong muốn được đổi đời Tuy nhiên, do tâm lý của người dân trong mỗi vùng, khu vực là khác nhau, nên mong muốn hệ thống cơ cấu giải thưởng cũng khác nhau.

Chính vì vậy, các công ty XSKT trong từng vùng, từng khu vực phải nghiên cứu, căn cứ vào đặc điểm, tâm lý tập quán của người chơi để xây dựng cơ cấu giải thưởng phù hợp mới có thể hấp dẫn, thu hút được nhiều người tham gia.

Hiện nay ở hai miền Bắc, Nam đã định hình tương đối rõ nét

cơ cấu giải thưởng:

ở miền Bắc cơ cấu giải thưởng theo hướng đầu to đuôi xoè,

cơ may trúng thưởng nhiều hơn, nhưng giải thưởng thường nhỏ và phân bổ nhiều nhất cho giải bé nhất.

ở miền Nam cơ cấu giải thưởng theo hướng đầu to, tập trung giải thưởng cho giải đặc biệt (riêng tổng giá trị giải đặc biệt đã là 25% doanh số kế hoạch phát hành), người mua cơ may trúng thưởng các giải

là ít nhưng giá trị giải thưởng lớn.

Trong quá trình xây dựng cơ cấu giải thưởng, cần phải quan tâm đến yếu tố giá vé, thông thường giá trị giải thưởng thường tỷ lệ thuận với giá vé.

Như vậy, trong việc tổ chức cung ứng vé cho thị trường để thu hút người tham gia nhiều, yếu tố cơ cấu giải thưởng có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoạt động kinh doanh Nếu có cơ cấu giải thưởng phù hợp với tâm lý khách hàng sẽ đạt được kết quả cao và ngược lại Điều này đã được chứng minh qua thực tế trong nhiều năm ở hoạt động XSKT của cả hai miền Nam – Bắc [4].

2.1.3.3 Yếu tố về thể chế

a Khung khổ pháp luật Nhà nước

Hoạt động xổ số của các nước trên thế giới đều phải tuân thủ theo khung khổ pháp luật của Nhà nước, thông qua luật hoặc các chính sách hiện hành của Nhà nước Các công ty xổ số đều phải thực hiện nộp các loại thuế theo luật quy định của mỗi nước và chịu sự chi phối, quản lý của các cơ chế chính sách áp dụng đối với hoạt động xổ số [10].

Khung khổ pháp luật và thể chế bảo đảm quyền lợi và ràng buộc trách nhiệm của các bên tham gia hoạt động xổ số Đối với XSKT, yếu tố khung pháp

lý và thể chế lại càng quan trọng Nhà nước có trách nhiệm tạo lập khung pháp

lý và thể chế để bảo đảm tính công khai, minh bạch, bảo đảm lợi ích của các bên tham gia, điều tiết được nguồn tài chính vào các mục đích xã hội, công cộng.

b Về cơ chế điều hành

Cơ chế quản lý tài chính trong hoạt động XSKT ở Việt Nam đã từ lâu quy định tỷ lệ trả thưởng đối với loại hình xổ số truyền thống là 50%, xổ số biết kết quả ngay là 55% và xổ số lô tô là 60%/doanh thu bán vé Như vậy cơ chế trả thưởng của Việt Nam là thấp, chưa khai thác hết khả năng to lớn của thị trường.