Chất liệu dân gian trong truyện lục vân tiên của nguyễn đình chiểu

Để làm sáng tỏ một nét độc đáo trong thi pháp của Nguyễn Đình Chiểu, chúng tôi chọn vấn đề: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênChất liệu dân gian trong truyện Lục Vân

Trờng Đại học Vinh khoa ngữ văn

-

 -NGuyễn Thị ánh tuyết

khoá luận tốt nghiệp đại học

Chuyên ngành: văn học trung đại

Đề tài:

chất liệu dân gian trong truyện lục vân tiên

của nguyễn đình chiểu

vinh, 2006

Lời cảm ơn

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên

“Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên

ngành Văn học trung đại và các bạn sinh viên đã giúp đỡ, chỉ bảo tôi trong quá trình nghiên cứu Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo Hoàng Minh Đạo, ngời đã tận tình hớng dẫn giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này ”.

Sinh viên

Nguyễn Thị ánh Tuyết

Mục Lục

i Phần mở đầu

1 Lí do chọn đề tài và mục đích nghiên cứu 4

2 Giới hạn phạm vi và phơng pháp nghiên cứu 5

2 Tác giả Nguyễn Đình Chiểu và truyện Lục Vân Tiên 12

Chơng II S vay mợn cốt truyện và vận dụng thể thơ

dân gian trong truyện Lục Vân Tiên

2 Sự vay mợn cốt truyện từ truyện cổ tích 192.1 Cách tổ chức sắp xếp các sự kiện, chi tiết 212.2 Các mâu thuẫn xung đột diễn ra trong truyện theo mô hình

3 Việc vận dụng thơ lục bát trong ca dao 27

3.2 Những nét tơng đồng, khác biệt giữa thể thơ lục bát trong ca dao

Ch¬ng III Sù vËn dông lêi ¨n tiÕng nãi cña nh©n d©n

trong truyÖn Lôc V©n Tiªn

i phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài và mục đích nghiên cứu

Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888) là một trong số những nhà văn lớncủa nền văn học trung đại Việt Nam Các sáng tác của ông nói chung vàTruyện Lục Vân Tiên nói riêng đều là những tác phẩm bộc lộ nỗi niềm u quốc

ái dân của một con ngời đã từng chứng kiến những biến động của xã hội ViệtNam nửa sau thế kỷ XIX Ông viết văn, làm thơ trong hoàn cảnh tuy bị mù loànhng cái tâm thì lại sáng Độ sáng của một ngôi sao có vẻ đẹp riêng của nó

ánh sáng của ngôi sao Đồ Chiểu ngời lên ở truyện Lục Vân Tiên, tác phẩm đã

đợc nhân dân ta yêu thích Một trong những yếu tố góp phần tạo nên chân giátrị và sức sống lâu bền cho truyện thơ này là trong tác phẩm, Nguyễn ĐìnhChiểu sử dụng một cách linh hoạt chất liệu dân gian để tạo ra một cốt truyệngần gũi với quan niệm nghệ thuật của nhân dân và khắc hoạ sắc nét chân dungcủa các nhân vật

Để làm sáng tỏ một nét độc đáo trong thi pháp của Nguyễn Đình Chiểu,

chúng tôi chọn vấn đề: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênChất liệu dân gian trong truyện Lục Vân Tiên” để

làm khoá luận tốt nghiệp Vấn đề mà chúng tôi quan tâm thực chất là xem xétmối quan hệ giữa sáng tác dân gian và văn học Việt Nam trung đại qua mộttác phẩm tiêu biểu của một nhà văn đại diện cho các nhà văn đã học hỏi nhândân với tinh thần sáng tạo trong quá trình sáng tác Tìm hiểu chất liệu dângian trong truyện Lục Vân Tiên đòi hỏi phải chỉ ra những biểu hiện của nguồnchất liệu ấy đã đợc tác giả sử dụng trong tác phẩm nh thế nào? Việc vận dụngchất liệu dân gian nói chung và thành ngữ, tục ngữ, ca dao nói riêng trongtruyện Lục Vân Tiên có gì khác với các nhà văn cùng thời? Những nguyênnhân nào đã làm cho nguồn chất liệu dân gian đi vào truyện Lục Vân Tiên?Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu nói chung, của truyện Lục Vân Tiên nóiriêng đã đợc tuyển chọn và đa vào chơng trình sách giáo khoa môn Văn ở tr-ờng phổ thông Do đó, nếu vấn đề mà chúng tôi quan tâm đợc giải quyết mộtcách thấu đáo thì sẽ góp phần vào việc giảng dạy và học tập văn thơ của cụ ĐồChiểu đạt hiệu quả cao hơn

2 Phạm vi và phơng pháp nghiên cứu

2.1 Phạm vi nghiên cứu

Truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu là tác phẩm, rất có giá trị

và đợc nhiều ngời yêu thích Do đó, tác phẩm này đã đợc xuất bản và tái bảnnhiều lần ở Việt Nam Trong các bản in, chúng tôi chọn bản “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTruyện Lục VânTiên” của Nhà xuất bản Đà Nẵng năm 2000 làm đối tợng nghiên cứu Đây làbản in tuy cha thật hoàn hảo (có thể còn sai sót) nhng đã có kèm theo phầnchú thích rõ ràng giúp chúng tôi nhận diện một số từ ngữ địa phơng đợc dùngtrong tác phẩm

Truyện Lục Vân Tiên đã đợc các nhà nghiên cứu tìm hiểu trên nhiềubình diện Trong khuôn khổ của khoá luận tốt nghiệp, chúng tôi đi sâu tìmhiểu một khía cạnh là sự vận dụng chất liệu dân gian của Nguyễn Đình Chiểutrong truyện thơ nổi tiếng đó

2.2 Phơng pháp nghiên cứu

Phần mục đích và phạm vi nghiên cứu đợc trình bày ở trên giúp chúngtôi xác định phơng pháp để giải quyết vấn đề Bởi vì: mục đích và đối tợngnghiên cứu quy định việc lựa chọn phơng pháp Để có thể làm nổi bật chấtliệu dân gian trong truyện Lục Vân Tiên, chúng tôi sử dụng các phơng pháp:khảo sát, thống kê, phân tích tổng hợp và so sánh đối chiếu

Vấn đề mà chúng tôi quan tâm thuộc về một nền văn học đã lùi vào quákhứ Vì thế, chúng tôi còn nhìn nhận vấn đề từ quan điểm lịch sử - cụ thể

3 Lịch sử vấn đề

Nghiên cứu truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu nói chung và

sự vận dụng chất liệu dân gian trong tác phẩm này nói riêng, từ trớc đến nay ởnớc ta đã có khá nhiều công trình thu hút sự chú ý của nhiều ngời Tiêu biểu lànhững bài viết của các tác giả sau:

- Phạm Văn Đồng với bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênNguyễn Đình Chiểu ngôi sao sáng trongvăn nghệ của dân tộc” (Tạp chí Văn học 1963, số 7 - trang 7) đã đánh giá cao

về vị trí của nhà văn lớn này trong tiến trình văn học Việt Nam Tác giả củabài báo còn đa ra một cách nhìn để thấy rõ độ sáng của một ngôi sao trên bầu

trời văn học trung đại Việt Nam mà “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênánh sáng của nó càng nhìn càng thấysáng” [2, trang 8].

- Nguyễn Thạch Giang với bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTừ ngữ thơ văn Nguyễn Đình Chiểu”.(Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh, năm 2000) Đã có những nhận xét xác

đáng về sự vận dụng chất liệu dân gian trong các tác phẩm của cụ Đồ Chiểu

Đây là bài viết có liên quan trực tiếp tới đề tài khoá luận của chúng tôi Do đó,một số ý kiến, nhận xét của Thạch Giang trong bài viết này sẽ đợc trình bày

kỹ ở phần cuối thuộc phần “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênlịch sử vấn đề”

- Vũ Đình Liệu có bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên Từ nhãn quan đến thẩm mỹ quan của Nguyễn

Đình Chiểu” (Tạp chí Văn học, 1972, số 4 - trang 79) Trong bài viết, tác giả

đã đa ra những nhận xét có tính thuyết phục đối với quan niệm về cái đẹptrong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu nói chung, trong truyện Lục Vân Tiên nóiriêng

- Trần Nghĩa với bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênThử tìm hiểu nguồn gốc truyện Lục Vân Tiên”.(Tạp chí Văn học, 1963, số 7 - trang 46) Trong khi đi tìm hiểu nguồn gốc củamột truyện thơ đợc nhiều ngời yêu thích và nhiều ngời thuộc, đã dẫn lại lờicủa nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Vinh: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTrong khi Nguyễn Đình Chiểu

đang còn tiếp tục hoàn thiện tác phẩm của mình thì những phiên đoạn của các

dị bản đầu tiên của truyện thơ Lục Vân Tiên đã đợc các bạn bè và trò của ông,sau đó đến cả quần chúng nữa, truyền tụng cho nhau và truyền miệng” [9,trang 15]

- Phan Ngọc với bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTính nhân dân của Nguyễn Đình Chiểu” (Tạp chívăn học 1987, số 4 - trang 14) Cũng đã nhấn mạnh: một trong những yếu tốquan trọng góp phần tạo nên tính nhân dân sâu sắc trong văn thơ Đồ Chiểu làviệc ông đã có ý thức vận dụng các sáng tác dân gian đa vào tác phẩm củamình

- N Ni cu lin (học giả ngời Nga) với bài: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênSự phát triển của truyện thơ

cố điển Việt Nam và sự vay mợn cốt truyện” (Tạp chí văn học 1983, số 3 trang 108) Đã có những gợi ý bổ ích giúp chúng tôi có cơ sở để xác định kháiniệm truyện thơ - một khái niệm có liên quan đến truyện Lục Vân Tiên kháiniệm này sẽ đợc trình bày kỹ trong chơng một của khoá luận mà chúng tôithực hiện

Ngoài các bài viết đó còn có các bài viết của Nguyễn Văn Dần,Nguyễn Khánh Toàn, Vũ Đức Phúc, Nguyễn Trung Hiếu, Nguyễn Phong Namcùng với cuốn giáo trình về Văn học Việt Nam của Nguyễn Lộc ( tiêu đề củacác bài viết xin xem thêm ở mục “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTài liệu tham khảo” ở phần cuối của khoáluận này).

Trong số các công trình nghiên cứu về hiện tợng văn học độc đáoNguyễn Đình Chiểu vừa đợc dẫn ra ở trên, bài viết của Nguyễn Thạch Giangvới tiêu đề: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênTừ ngữ thơ văn Nguyễn Đình Chiểu” đã đa ra những nhận xét xác

đáng đối với vấn đề mà chúng tôi quan tâm Theo Thạch giang: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênthơ văn của

ông tập trung vào hai chủ đề với lời văn mộc mạc, giản dị, viết ra để nói, kểcho quần chúng” [3, trang 15] Nhận xét đó đã nêu bật một thực tế : trong quátrình sáng tác thơ văn, Nguyễn Đình Chiểu đã vận dụng chất liệu văn học dângian Sự vận dụng ấy làm cho tác phẩm của nhà văn lớn này trở nên gần gũiquen thuộc với ngời dân lao động Cũng trong bài viết này, trên cơ sở phântích các cứ liệu, Nguyễn Thạch Giang còn khẳng định: “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênNguyễn Đình Chiểu

đã đa lại cho văn học cái sinh khí của quần chúng, cái tơi trẻ lạc quan của

đồng quê Nghĩa là ông đã nói lên vấn đề nhân sinh của họ bằng tiếng nói củachính họ đậm đà phong vị của những con ngời mang tính chất đặc biệt củaNam Kỳ lục tỉnh Quần chúng hồ hởi đón nhận, truyền tụng yêu thích tácphẩm của ông là vì vậy.Và, cũng chính điều đó đã làm cho ông có một vẻriêng mà không có một tác giả nào có.Ông là một nhà thơ dân gian, nhà thơcủa nhân dân đã đợc nhân dân đón nhận vào lòng nh một ngời phát ngônchính trực của chính mình ” [ 3 , trang 18 ] Không những thế , nhà nghiêncứu Thạch Giang còn chỉ ra cơ sở để tạo nên các hiện tợng trong thơ vănNguyễn Đình Chiểu : “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênNhững hình tợng mà ông khắc hoạ nên cũng là nhữnghình tợng văn học có khuynh hớng đạo lý Hình tợng ấy đợc xây dựng từ chấtliệu dân gian ,đặc biệt quan trọng là chất liệu ngôn ngữ Hình tợng ngôn ngữcũng đợc sáng lên từ những từ ngữ dân gian , lời ăn tiếng nói quen thuộc vớinhững địa danh của xứ sở mang một dấu ấn đặc thù của Miền Nam ” [ 3,trang20]

Nh vậy bài viết của Nguyễn Thạch Giang nh đã trình bày ở trên là sựgợi ý rất thiết thực giúp chúng tôi có thể giải quyết một cách thấu đáo vấn đề

chất liêu dân gian trong truyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu

“Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên ” Tuy nhiên , bài viết đó chỉ mới đa ra những nhận xét , đánh giá chung về đặc

điểm từ ngữ trong văn thơ Nguyễn Đình Chiểu mà cha đi sâu vào một tácphẩm truyện thơ tiêu biểu của ông là truyện Lục Vân Tiên

ii phần nội dung

Vật liệu và t liệu đợc hiểu là đề tài, chủ đề tất cả đều làm nên một tácphẩm văn học Chất liệu có vai trò quan trong đối với sáng tác văn học.

Chất liệu dân gian gồm: cốt truyện, thể thơ, nhân vật, lời ăn tiếng nói( ngôn ngữ) Những chất liệu này đợc dùng một cách phổ biến và có tínhtruyền thống trong văn học dân gian Các nhà văn ở thế kỉ 19 sử dụng nhiềuchất liệu mang tính chất cổ điển, họ tìm các chuyện ngày xa trong sử sách, các

điển tích, điển cố, thành ngữ, tục ngữ, ca dao, vận dụng đầy đủ các thể thơ.Ngoài chất liệu ngôn ngữ, các nhà văn sử dụng chất liệu mới, đó là chất liệuthực của đời sống hiện thực Đó là lòng dũng cảm của nhân dân, sự xả thâncủa anh hùng, nỗi đau mất mát đến từng mái tranh nghèo Tuy nhiên, để đanguồn chất liệu ấy vào trong văn học là điều không dễ đối với các tác giả đãsống ở thời kỳ này nh Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Khuyến

1.3 Truyện thơ.

Muốn hiểu đợc đặc điểm và ý nghĩa của truyện thơ thì điều đầu tiên taphải hiểu truyện thơ là gì? Truyện thơ là sự kết hợp truyện (tự sự) với thơ (trữtình), là câu chuyện kể dài bằng thơ, phù hợp đặc trng thể loại vừa kể vừa diễntả tâm trạng, cô đúc gợi cảm giống truyện thơ dân gian, phản ánh số phận củanhững ngời nghèo khổ và khát vọng tình yêu tự do và công lý xã hội

Truyện thơ phát triển lâu dài và đỉnh cao là truyện Lục Vân Tiên.Nguyễn Đình Chiểu là nhà văn cuối cùng của văn học trung đại níu kéo lễgiáo phong kiến Việc sử dụng truyện thơ sáng tác gắn lời ăn tiếng nói dângian đạt đỉnh cao về thể loại trong văn học Việt Nam trung đại

Mở đầu truyện của mình, tác giả viêt:

Trai thời trung hiếu làm đầu Gái thời tiết hạnh làm câu trau mình

Mặc dầu có sự thay đổi về cách nghĩ, quan điểm nghệ thuật song ảnh ởng của thời đại vào thơ văn rất lớn luôn lấy “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyêntrung hiếu”., “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyêntiết hạnh” làmchuẩn mực

h-Có thể nói, sau thế kỉ 16, do ảnh hởng của truyền thống văn học dângian một cách mạnh mẽ làm xuất hiện những thể loại truyện thơ khác nhau.Truyện ( từ tiếng Trung Quốc truyện là sách chép các sự tích câu chuyện ) tức

là truyện thơ tự sự có nội dung yêu đơng, sinh hoạt, trong đó cốt truyện là cơ

sở bố cục cũng nh những thể loại mà truyện gọi là truyện thơ có tính chất trữtình - triết lý Điều đáng chú ý là cha có một thuật ngữ thống nhất nào để chỉthể loại truyện thơ trữ tình, triết lý vốn đang hình thành Còn những thuật ngữtồn tại lúc bấy giờ ( khúc, vãn) đã bộc lộ rõ ý đồ muốn làm cho thể loại nàygần gũi với những tác phẩm âm nhạc Điều này hiển nhiên đợc quy định bởitruyện thơ đợc viết ra không phải chỉ để đọc mà còn để ngâm, có điệu nhạc.Cách trình diễn ấy vẫn đợc phổ biến đến ngày nay

Hình thức tồn tại nớc đôi của truyện thơ đã quy định môi trờng rộng rãi( kể cả mặt xã hội) của sự hoạt động thể loại này Điều đó có liên quan tớimột đặc điểm quan trọng nhất có tính chất quyết định của truyện thơ Có thể

dễ dàng xác định rằng, truyện thơ ngay từ những giai đoạn ban đầu của sự

hình thành đã có quan niệm cho rằng truyện thơ có nhiệm vụ khai sáng độcgiả vốn không có trình độ học vấn rộng rãi, loại độc giả hoàn toàn mù chữ( không hiếm trờng hợp những ngời không biết chữ đã thuộc những đoạn dàihoặc cả một truyện thơ trọn vẹn).

Vào đầu thế kỷ 18, những ngời vừa đặt chân lên mảnh đất Việt Nam cácnhà truyền đạo thiên chúa, những ngời ngay từ hồi đó đã phát minh ra thứ chữviết La tinh hóa cho tiếng Việt đã muốn dùng thể loại truyện thơ để tuyêntruyền cho đạo thiên chúa qua hồi kí của “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyêncha đẻ nhà thờ thiên chúa ViệtNam” là A-lếch-xăng Đờ rớt Ngời ta biết về một truyện thơ do công chúaViệt Nam lấy tên Ê-ca-tê-ri-na sáng tác khi chịu phép rửa tội Cô dùng thơtrình bày toàn bộ lịch sử kinh thánh bắt đầu từ sự sáng chế cho tới khi chúaxuất hiện Cô ta miêu tả cuộc đời, cái chết và sự phục sinh của đấng cứu thế vàviệc Đức Chúa Giê Su đợc lên thiên đàng ở phần cuối cô ta kể thêm về việcchúng ta (những nhà truyền giáo) xuất hiện ở Bắc Kỳ và truyền đạo ở đó

Chức năng phổ cập hoá của truyện thơ lại bộc lộ rõ nét vào nửa đầu thế

kỉ 19 khi mà cả một dòng truyện thơ mang nội dung giáo huấn xuất hiện trênlàn sóng “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênphản ứng Nho giáo” Những mu toan của bọn chóp bu phong kiếnnhằm phục hồi và củng cố nền tảng t tởng đạo đức đã lung lay

Do chỗ truyện thơ đợc viết ra không chỉ để độc giả biết chữ, xem màcòn đợc những ngời kể chuyện ngâm trớc các thính giả vốn thờng là mù chữtạo nên điều quan trọng và có tính chất quyết định đối với ngôn từ nghệ thuật

Từ chức năng kép và từ bản chất của truyện thơ đã nảy sinh những đặc điểmquan trọng của nó mà vẫn đợc duy trì một cách bền bỉ trong suốt cả thời kì luhành của những tác phẩm ấy Bề ngoài mâu thuân với sự gia tăng yếu tố cátính của tác giả trong tác phẩm nghệ thuật nhng yếu tố đó xuất hiện trong khi ngời ta dùng văn tự để ghi lại văn bản của truyện thơ vốn nảy sinh trong dângian

Tất nhiên, điều đó chỉ cung cấp cho ta một khái niệm rất tơng đối vềtruyện thơ đợc sáng tác ra và đợc lu hành nh thế nào? Truyện Lục Vân Tiêntác phẩm in đậm cá tính của tác giả Nguyễn Đình Chiểu không dựa vàonhững câu chuyện truyền khẩu Trong truyện thơ này bộc lộ rõ nét những nét

tự truyện của tác giả

Những ngời sống cùng thời với Nguyễn Đình Chiểu là Nguyễn NgọcChi đã xác nhận trong một bài báo do nhà nghiên cứu văn học Việt NamNguyễn Quang Vinh trích dẫn “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênmục đích của cụ Đồ Chiểu làm ra cuốn LụcVân Tiên để dạy ngời nhà và học trò cụ” Nhà thơ bị mù và nhờ mấy học trò

đáng tin cậy ghi lại những vần thơ vừa làm ra Theo Nguyễn Quang Vinh

“Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyêntrong khi Nguyễn Đình Chiểu đang còn tiếp tục hoàn thiện tác phẩm củamình thì những phiên đoạn của các dị bản đầu tiên của truyện thơ Lục VânTiên đợc các bạn bè và học trò của ông, sau đó đến cả quần chúng nữa, truyềntay nhau và truyền miệng” [9, trang 12]

Hình thức lu hành của truyện Lục Vân Tiên là một ví dụ về loại truyệnthơ có tác giả mà trong suốt quá trình sáng tác đã trực tiếp đi vào sự lu hànhtruyền miệng giống nh văn học dân gian

2 Tác giả Nguyễn Đình Chiểu và truyện Lục Vân Tiên.

2.1 Tác giả Nguyễn Đình Chiểu.

Trong hàng ngũ những ngời tri thức Việt Nam chân chính ở nửa cuốithế kỉ 19, Nguyễn Đình Chiểu hiện lên nh một ngôi sao rực sáng

Thủ tớng Phạm Văn Đồng nhấn mạnh:”.Đó là môt vì sao có ánh sángkhác thờng nhng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn và càng nhìn càngthấy sáng” [2,trang11]

ánh sáng của ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu không chỉ rực rỡ trên chặng

đờng lịch sử đơng thời của đất nớc, mà còn toả chiếu trên vòm trời giữa các vìsao tri thức Việt Nam qua nhiều thế kỉ

Nguyễn Đình Chiểu xứng đáng xếp bên cạnh những vì sao chói lọinh: Nguyễn Trãi, Chu Văn An, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hơng, Ngô Thì Nhậm,Cao Bá Quát…Từ những ngôi sao đó ta thấy rực lên phẩm chất cao đẹp củaTừ những ngôi sao đó ta thấy rực lên phẩm chất cao đẹp củanhững ngời trí thức Việt Nam, đã từ bao đời góp phần xứng đáng của mìnhvào sự nghiệp dựng nớc và giữ nớc

Chính Nguyễn Đình Chiểu là sự nối tiếp và phát triển những giá trịtruyền thống của ngời tri thức Việt Nam Để khẳng định đợc vai trò , vị trí củatác giả, chúng ta tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp của ông

Nguyễn Đình Chiểu sinh ngày 1 tháng 7 năm 1822 Cha là Nguyễn

Đình Huy, vốn quê ở làng Bồ Điền, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên ( naythuộc xã Phong An, huyện Hơng Điền), làm th lại trong dinh Tổng trấn ở Gia

Định Mẹ là Trơng Thị Thiệt, ngời làng Tân Thới, huyện Bình Dơng, Gia Định( nay thuộc thành phố Hồ Chí Minh) Nguyễn Đình Chiểu ra đời ở quê mẹ,năm 1833 mới hơn mời tuổi, ông đã phải theo cha về Gia Định thi và đỗ tú tài(1843) sau đó mấy năm ông trở lại Huế để học thêm chờ khoa thi tiếp Cha kịp

đi thi bỗng đợc tin dữ từ gia đình, mẹ ông đột ngột qua đời Nguyễn ĐìnhChiểu bỏ thi quay về Nam để chịu tang mẹ Bao vất vả dọc đờng khiến ônglâm bệnh và bị mù, ngời vợ cha cới vì vậy mà bỏ ông Năm ấy, Nguyễn ĐìnhChiểu mới 27 tuổi

Hết tang mẹ, ông mở lớp dạy học ở Gia Định, từ đó mọi ngời gọi ông là

Đồ Chiểu Ngoài việc dạy học, ông còn làm thuốc chữa bệnh và bắt đầuchuyên tâm sáng tác văn chơng Năm 1854, Nguyễn Đình Chiểu lấy vợ tên là

Lê Thị Điền ( Năm Điền), năm 1855 sinh con gái đầu lòng

Năm 1889, giặc Pháp đánh chiếm thành Gia Định, Nguyễn Đình Chiểuchạy giặc về quê vợ ở Cần Giuộc Chẳng bao lâu sau, cả ba tỉnh miền ĐôngNam Bộ bị chiếm, ông lại cùng vợ con lánh xuống Ba Tri (bấy giờ Ba Trithuộc tỉnh Vĩnh Long, ở miền Tây hãy còn là đất của ta)

Về đây, ông vẫn dạy học, làm thuốc, viết văn, vẫn liên lạc thờng xuyênvới các sĩ phu chống Pháp và các nhà văn yêu nớc Ông mất tại Ba Tri ngàymồng 3 tháng 7 năm 1888 Phần mộ của ông hiện ở làng An Đức, kề bênhuyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre ngày nay

Nguyễn Đình Chiểu đã có lòng tin vững chắc vào sức mạnh quầnchúng, là ngọn cờ tiên phong của dòng văn học yêu nớc trong thời cận đại

Điều đó cũng có nghĩa, ông là ngời nói lên đợc tiếng nói của thời đại, tức lànhững vấn đề bao quát cả một giai đoạn lịch sử đơng thời là kháng chiếnchống giặc cứu nớc của nhân dân ta và nhu cầu cấp thiết phải thống nhất t t-ởng, ý chí và hành động để có thể tập trung mọi cố gắng nhằm tạo ra một sứcmạnh đủ để đơng đầu với quân xâm lợc, cứu nguy cho dân tộc

Có thể chia quá trình sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu làm hai giai

đoạn trớc và sau khi Pháp đánh chiếm Gia Định (1859) Giai đoạn trớc chủ

yếu có truyện thơ Lục Vân Tiên Giai đoạn sau gồm nhiều thơ, văn tế và haitruyện dài gọi chung là thơ văn yêu nớc của Nguyễn Đình Chiểu Về thơ vàvăn tế có những tác phẩm chính: Chạy Tây, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, văn tếTrơng Định, Thơ điếu Trơng Định (12 bài), Thơ điếu Phan Tòng ( 10 bài),Văn tế sĩ dân lục tỉnh trận vong

Song thành công của Nguyễn Đình Chiểu mà chúng ta dế thấy nhất làtruyện thơ, đặc biệt là truyện Lục Vân Tiên viết vào chặng thứ 1

Ta thấy rõ nhiều bài thơ của Nguyễn Đình Chiểu chịu sự ràng buộc của

t tuởng thống trị Do đời sống của xã hội phong kiến, Nguyễn Đình Chiểu dù

là ngời trí thức của nhân dân cũng không thể tách khỏi ảnh hởng của ý thức hệ

t tởng thống trị Thời đại mà Nguyễn Đình Chiểu sống và hoạt động là thời đạiNho giáo đợc tôn sùng tột bậc và trở thành chỗ dựa về tinh thần của triềuNguyễn đang mục nát

Nguyễn Đình Chiểu xuất thân trong một gia đình nhà Nho, ông cũngkhông thể vợt ra khỏi hệ t tởng phong kiến Nho giáo còn vì bản thân nhân dân

mà ông đại diện cũng phải chịu sự quy định của trình độ chính trị xã hội và t ởng của thời đại

t-Đối với Nguyễn Đình Chiểu, quan niệm nhân - nghĩa - trung - hiếu luôn

đợc đặt ra hàng đầu trong tác phẩm của mình, đặc biêt là chí nam nhi:

Trai thời trung hiếu làm đầu

( Lục Vân Tiên).Theo Nguyễn Đình Chiểu, làm ngời phải có lơng tâm, phải trong sạch

về nhân cách:

Thà đui mà giữ đạo nhà Còn hơn có mắt ông cha không thờ

( Ng Tiều y thuật vấn đáp)

ở Nguyễn Đình Chiểu, lòng yêu nớc thơng dân luôn luôn gắn liền vớilòng căm thù giặc sâu sắc và thái độ kiên quyết đánh giặc Đó là hai khía cạnhkhông thể tách rời Đối với kẻ thù, đặc biệt là thực dân Pháp, thái độ củaNguyễn Đình Chiểu dứt khoát là thù ghét và căm giận

Ông đứng về phía nhân dân, đứng trên lập trờng bảo vệ độc lập của Tổquốc, quyết chống lại bọn thực dân xâm lợc Thái độ đó của ông không hề dao

động, dù cho cuộc chiến đấu có gặp tổn thất nhiều, dù cho phải hi sinh cả tínhmệnh Nguyễn Đình Chiểu quan niệm rõ ràng về sự sống chết “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên thà chết vinhcòn hơn sống nhục”., luôn xả thân vì đất nớc

Theo ông, việc nghĩa phải làm, nợ nớc phải trả, cuộc đời thất bại rồi sẽthành công, không thể căn cứ vào việc mất còn, việc nên h trớc mắt mà đánhgiá Theo Nguyễn Đình Chiểu, tiến hành cuộc chiến tranh cứu nớc bảo vệ độclập của dân tộc là một việc làm “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên Chí nhân và đại nghĩa’’ Bất cứ một con ngời

có lơng tâm, biết lẽ phải đều phải làm nh vậy

Về nghệ thuật, Nguyễn Đình Chiểu sử dụng chất liệu văn học dân gianvào trong tác phẩm của mình nh thành ngữ, tục ngữ, ca dao, thể thơ…Từ những ngôi sao đó ta thấy rực lên phẩm chất cao đẹp củav v…Từ những ngôi sao đó ta thấy rực lên phẩm chất cao đẹp của

Qua cuộc đời và sự nghiệp Nguyễn Đình Chiểu, chúng ta có thể khẳng

định: ông là một tác gia lớn của nền văn học Việt Nam trung đại, xứng đáng làngời tri thức nhân dân

2.2 Truyện Lục Vân Tiên.

Truyện Lục Vân Tiên đợc sáng tác vào giai đoạn đầu Truyện thơ này

đ-ợc Nguyễn Đình Chiểu viết năm 1858 trớc khi thực dân Pháp phát động cuộcchiến tranh xâm lợc Việt Nam Lúc bấy giờ Nguyễn Đình Chiểu đang dạy học

và làm thầy thuốc Ông cảm nhận một cách sâu sắc nỗi khổ đau của nhân dândới sự cai trị nghiệt ngã của vơng triều Nguyễn Tác phẩm này đợc ra đời vàogiai đoạn đó

Tác phẩm Lục Vân Tiên mang tính tự truyện vì thấy rằng chặng đờng

đầu của nhân vật chính có nhiều sự kiện, nhiều tình tiết giống với cuộc đời củatác giả Qua tác phẩm Lục Vân Tiên, Nguyễn Đình Chiểu đã thể hiện rõ t tởng

đáu tranh cho lí tởng nhân nghĩa, mong ớc một xã hội phong kiến lí tởng,trong đó mọi quan hệ con ngời với con ngời tốt đẹp, đặc biệt là những con ng-

ời hiền lành, sống có nhân nghĩa Ta thấy rõ mối quan hệ tốt đẹp trong truyệnLục Vân Tiên là mối quan hệ: Chủ - tớ, vợ - chồng, cha - con, bạn - bè, ngờivới ngời giúp đỡ nhau trong cơn hoạn nạn Tuy nhiên, bên cạnh ngời tốt,truyện đề cập những kẻ xấu nh Trịnh Hâm, Bùi Kiệm Nêu những gơng ngời

xấu để làm nổi bật ngời tốt, đó là cách thể hiện rất tài tình của tác giả Nguyễn

Đình Chiểu Trớc ông, Nguyễn Du cũng làm nổi bật vẻ đẹp Thuý Kiều thôngqua hình ảnh của Thuý Vân, ngời em gái Thuý Kiều, làm cho ngời đọc thấy đ-

đột” ra tay cứu giúp, và cứu giúp xong không cần trả ơn, chàng lại tiếp tục ra

đi Con ngời nghĩa khí đó đồng thời cũng là con ngời rất có hiếu đối với mẹ.Chàng ra kinh thi, đến nơi thì nghe tin mẹ mất liền bỏ thi trở về quê chịu tang

mẹ Đau đớn, xót thơng, chàng khóc mù cả hai con mắt Thế là những lọc lừa,phản trắc có dịp đến hành hạ chàng Song con nguời nghĩa khí ấy đợc nhữngngời nghĩa khí khác và những lực lợng thần linh giúp sức, cuối cùng đã vợtqua tất cả

Trịnh Hâm phản bạn, tìm cách đẩy Vân Tiên xuống biển thì chàng đợcgiao long dìu đỡ, rồi đợc ông chài vớt lên cứu giúp Gia đình Võ Thế Loan bội

ớc, đem chàng bỏ vào hang sâu “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênnăm ngày chịu đói khát ròng”., nhng nhờ có

ba hờm thuốc, chàng vẫn sống đợc, sau nhờ có du thần đa ra khỏi hang Đợc

ông Tiều và Hớn Minh giúp đỡ, lại nhờ thuốc tiên nên mắt chàng sáng ra, VânTiên tiếp tục đi học, đi thi “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyêndự trúng khoa khôi”., chàng có dịp giúp triều đình

đánh tan giặc cứu nớc Sau đó, hàng loạt điều may mắn đến với chàng, gặp lạingời yêu, ngời thân…Từ những ngôi sao đó ta thấy rực lên phẩm chất cao đẹp của Theo quan niệm tác giả, chàng là con nguời “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyên ở hiềngặp lành”

Chủ đề chính của câu chuyện là ca ngợi chính nghĩa và phê phán sự bấtnhân bất nghĩa Cho nên những nhân vật trong truyện đợc sắp xếp thành haituyến : một bên là con ngời chính nghĩa nh Vân Tiên, Nguyệt Nga, Tử Trực,

Tiểu đồng, ông Quán, ông Ng, ông Tiều, Hớn Minh; bên kia là Trịnh Hâm,Bùi Kiệm, một loạt thầy thuốc hám tiền.

Khác với truyện Nôm bác học giai đoạn nửa cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ

19, Lục Vân Tiên là một tác phẩm đợc sáng tác để kể hơn là để xem Có ýkiến cho rằng, Lục Vân Tiên lúc đầu không phải xuất hiện nh một tác phẩmhoàn chỉnh đợc viết ra trên giấy mà nó tồn tại trong những đoạn riêng lẻ lutruyền trong dân gian Về sau mới có ngời thu thập, dựng lại cho có đầu có

đuôi và nhất quán Ba Giơ năm 1886 thuật lại rằng: ở Nam bộ ngời ta thờngthấy những đám ngời ngồi xổm, vây quanh một ngời ăn mặc rách rới, mù loà

để nghe anh ta gân cổ lên kể chuyện Lục Vân Tiên có khi hàng giờ mà ngờinghe không biết chán

Phơng thức sáng tác văn học để kể căn bản là phơng thức sáng tác củavăn học dân gian Về phơng diện này rõ ràng Lục Vân Tiên đã kế thừa trựctiếp truyền thống của loại truyện Nôm bình dân nh Thoại Khanh - Châu Tuấn,Tống Trân - Cúc Hoa hơn là kế thừa truyền thống của truyện Nôm bác học

Nguyễn Đình Chiểu chọn phơng thức sáng tác để kể vì một phần ôngsống rất gần gũi quần chúng Một phần vì nhà thơ sáng tác trong điều kiện mùloà, ông không tự viết đợc mà phải đọc nhờ ngời khác ghi hộ Lục Vân Tiênphần lớn phụ thuộc vào phơng thức sáng tác ấy và điều kiện sáng tác ấy

Phơng thức sáng tác để kể cũng ảnh hởng đến việc xây dựng tính cáchnhân vật, một yêu cầu đặc biệt quan trọng của thể loại tự sự Nói chung trongphơng thức sáng tác để kể, tính cách nhân vật thông qua giới thiệu ngoại hình

và miêu tả hành động chứ không phải thông qua việc đi sâu phân tích tâmtrạng nhân vật Trong Lục Vân Tiên, có trờng hợp nhà thơ đặt nhân vật vàotrong hoàn cảnh kịch tính đòi hỏi phải biểu hiện tâm trạng

Nhìn chung, đây là câu truyện thơ hay, có ý nghĩa lớn trong giai đoạnvăn học nửa cuối thế kỉ 18 đầu thế kỉ 19, mãi mãi đợc in đậm và có giá trị tr-ờng tồn

Chơng II

Sự vay mợn cốt truyện và vận dụng

thể thơ dân gian trong truyện Lục Vân Tiên

1 Khái niệm cốt truyện.

Cốt truyện là hệ thống sự kiện cụ thể, tạo thành bộ phận lớn nhất, quantrọng nhất trong nội dung trực tiếp của tác phẩm tự sự Qua cốt truyện nhà vănthể hiện những xung đột của đời sống mối quan hệ qua lại giữa các tính cáchtrong một hoàn cảnh xã hội nhất định, từ đó bộc lộ chủ đề và t tởng của tácphẩm Hay nói cách khác, cốt truyện là một hệ thống sự kiện cụ thể đợc tổchức theo yêu cầu của t tởng nghệ thuật nhất định tạo thành bộ phận cơ bản

quan trọng nhất trong hình thức vận động của tác phẩm văn học Cốt truyện làphơng diện vừa có tính hình thức vừa có tính nội dung.

Mỗi tác phẩm văn học đều có cốt truyện riêng phụ thuộc vào từng nộidung của tác phẩm Có nhà văn vay mợn cốt truyện văn học dân gian vàotrong sáng tác của mình làm cho tác phẩm thêm màu sắc dân dã Cụ thể nhtruyện Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu

2 Sự vay mợn cốt truyện từ nguồn truyện cổ tích.

Có căn cứ để cho rằng những bài dân ca có cốt truyện tự sự phát triển từlâu đã tồn tại trong văn học dân gian Việt Nam Chúng ta đợc biết những bài

sử ca (vè lịch sử), vốn tiếp tục truyền thống sử thi, những bài hát kể chuyện(vè) Những bài ca chào mừng những ngời anh hùng đợc thần thánh hoá và cácvong hồn tế (tế ca) có thể cho rằng không muộn hơn nửa sau thế kỉ 16 ảnh h-ởng của truyền thống văn học dân gian đó đã thâm nhập mạnh mẽ vào vănhọc Kết quả là đã xuất hiện những thể loại truyện thơ khác nhau Truyện, từtiếng Trung Quốc, là sách chép lại các sự tích câu chuyện tức là truyện thơ tự

sự có nội dung yêu đơng - sinh hoạt, trong đó cốt truyện là cơ sở , bố cục cũng

nh những thể loại mà truyện gọi là truyện thơ có tính chất trữ tình - triết lý

Đối với truyện dân gian nói chung và truyện cổ tích nói riêng, bố cụcthờng có 3 phần: phần mở đầu, phần thân truyện và phần kết thúc Kết cấu củatruyện đợc sắp xếp theo một trình tự tuyến tính

Các nhân vật thuờng hành động vì nghĩa, và có sự phân hoá rõ ràngthiện - ác, tốt - xấu từ đầu đến cuối truyện Kết thúc truyện thờng là ngời tốt

đợc đền đáp xứng đáng, ngời xấu bị trừng trị thích đáng nh truyện Thạch Sanh,Tấm Cám

Không chỉ các tác giả dân gian sử dụng mô típ này trong tác phẩm của

họ mà ngay cả các nhà văn trung đại đã dựa trên mô típ đó , cái biến thành cáiriêng của mình Tiêu biểu là tác giả Nguyễn Đình Chiểu với tác phẩm truyệnthơ Lục Vân Tiên

Nguyễn Đình Chiểu kết thúc chặng đờng cuối cùng của văn học trung

đại Có thể nói nhà thơ đấnh dấu cho các nhà văn nhà thơ thế kỉ 20 phát triểntrên nền truyền thống văn học tốt đẹp Xuất hiện ngay một khuynh hớng cho

rằng trong khi vay mợn cốt truyện cần phải cải biến nó, tạo ra một tác phẩmmới mà về mặt t tởng nghệ thuật khác hẳn với tác phẩm có cốt truyện đã vaymợn Truyền thống vay mợn cốt truyện đã ăn sâu bám rễ một cách vững chắctrong nền văn học Trung đại Việt Nam.

Sự vay mợn cốt truyện đã mang lại một kết quả quan trọng cho truyệnLục Vân Tiên Vẻ đẹp độc đáo đó là tính chất tự truyện của tác phẩm mà ngời

ta dễ dàng nhận ra, đã đợc ngụy trang trong tác phẩm Lục Vân Tiên, dẫn xuất

xứ của cốt truyện:

Trớc đèn xem truyện Tây Minh

Những tìm tòi phát hiện của các sáng tác, của các nhà văn khác vẫnkhông dẫn họ tới chỗ xác định cội nguồn cốt truyện Ta phát hiện ra rằng cuốnsách có câu đầu tiên mà Nguyễn Đình Chiểu nhắc nhở tới mang tính chất giáohuấn Việc nhà thơ sử dụng những sự kiện thuộc về tiểu sử của chính mình đểxây dựng cốt truyện của truyện thơ , đợc coi nh là sự cắt đứt hẳn với truyềnthống đợc khẳng định Chắc hẳn Nguyễn Đình Chiểu định làm nhẹ bớt việc

ông rời bỏ những quy tắc có tính chất truyền thống

Việc nhà văn hớng tới cuộc sống đơng thời trong khuôn khổ thể loạitruyện thơ tự sự nói lên sự đoạn tuyệt với cung cách lí tởng hoá về mặt lịch sử

và địa d dân tộc Thay thế cho lối lí tởng hoá này là những đặc điểm của chính

tự truyện trong các truyện thơ chứng tỏ sự trởng thành của các yếu tố cá nhân

Nguyễn Đình Chiểu trong khi kế thừa truyện cổ tích đã có đổi mới cơbản để phản ánh cuộc sống của thời đại mình Trong Lục Vân Tiên, hầu hếtcác nhân vật đều là những ngời lao động nghèo khổ, vô danh không có chứcquyền, họ là những ngời côi cút hầu nh bị cuộc sống bỏ quên Đó là ba chànghọc trò, ba ngời lao động ông Tiều, ông Quán, ông Ng Cái nhìn của Đồ Chiểumang tinh thần đẳng cấp, cái nhìn dứt khoát của tác giả về con ngời và thời đạimình, đó là một thời đại suy thoái chuẩn bị tiến đến bờ vực diệt vong của xãhội phong kiến nhà Nguyễn

Nếu nh trong truyện cổ tích thần kỳ, yếu tố kì diệu quyết định cuộc đờicủa nhân vật thì đến đây Nguyễn Đình Chiểu đem yếu tố kì diệu vào tác phẩm

chỉ thoảng qua Các nhân vật tự cố gắng bằng chính tài năng của mình , bằng

ý chí nghị lực của mình

Mặc dù kết thúc truyện theo truyền thống dân gian nhng điểm khácchính là Nguyễn Đình Chiểu đề cao sức mạnh của con ngời bằng tài năngphẩm chất ý chí của nó, trật tự công bằng xã hội đợc lập lại, ngời tài giỏi cónhân có nghĩa thì đợc trọng dụng, kẻ tàn ác bất lơng phải tiêu diệt Phản ánh

đúng ớc mơ khát vọng của nhân dân sống dới ách nhà Nguyễn lúc bấy giờ, lậptrờng của tác giả thể hiện trong tác phẩm là vì dân, lấy dân làm gốc, “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênở hiềngặp lành, ác giả ác báo”

2.1 Cách tổ chức, sắp xếp các sự kiện, chi tiết.

Về hình thức, tác phẩm Lục Vân Tiên giống với truyện cổ tích trongvăn học dân gian về cách tổ chức, sắp xếp các sự kiện, chi tiết

Phần mở đầu giới thiệu thời gian, không gian và nhân vật chính Phầnthân truyện kể về diễn biến câu chuyện, nói về xung đột mâu thuẫn củatruyện Phần kết thúc có hai xu hớng: Có hậu theo ý muốn chủ quan của tácgiả dân gian , không có hậu ( bi kịch) thờng kết thúc bằng cách khái quát theolôgic phát triển của phẩm chất nhân vật

Song, Lục Vân Tiên lại đi theo xu hớng có hậu ở đây thiên về phầnlãng mạn ( lạc quan) Các nhân vật tự khẳng định bằng ý chí, nghị lực yếu tốkì diệu thoáng qua

Tác phẩm ảnh hởng kết cấu của văn học dân gian tức là cấu trúc nội tạibên trong của tác phẩm đó là cách thức tổ chức sắp xếp các chi tiết, sự kiện,hành động nhân vật Tổ chức sắp xếp đó bao giờ cũng tuân theo nguyên tắccác chi tiết, sự kiện hành động đợc sắp xếp theo trật tự tuyến tính ( đờngthẳng) theo thứ tự trớc sau, theo trục thời gian xuôi chiều; có nghĩa là việc gìxảy ra trớc thì nói trớc, việc gì xảy ra sau thì nói sau, không có sự thay đổi trật

tự, ít có sự chuyển đổi vị trí nh trong truyện ngắn hiện đại, có thể chi tiết sau

đa lên trớc và chi tiết trớc đa ra sau

Nhìn chung các sự kiện diễn ra theo thời gian, theo hành động của nhânvật chính là Lục Vân Tiên Tác giả không miêu tả nhiều về ngoại hình củaLục Vân Tiên mà chỉ qua xem tớng của thầy, nhân vật ở đây cũng đợc xem là

những nhân vật đợc phân thành hai hệ thống rõ nét: tốt xấu, chính nghĩa gian tà, thiện - ác.

-Các sự kiện xảy ra theo trình tự Vân Tiên đi thi gặp Nguyệt Nga giúp

đỡ Kiều Nguyệt Nga, nghe tin mẹ mất chàng bỏ thi về khóc đến mù mắt Bịbạn phản ( Trịnh Hâm đẩy Vân Tiên xuống sông) nhng đợc ông chài cứugiúp kết thúc chàng trúng khoa thi làm quan Song chàng không quên nhữngngời từng giúp đỡ chàng trong hoạn nạn

Nhìn chung, các sự kiện, chi tiết mà tác giả sắp xếp, tổ chức theo trụctuyến tính từ đầu đến cuối nh vậy làm cho ngời đọc dễ nhớ,dễ thuộc

Để thấy rõ cách tổ chức, sắp xếp các sự kiện, chi tiết theo tuyến tính( trục thẳng), theo trật tự trớc sau, ta chú ý vào văn bản của tác phẩm, đặc biêttác phẩm đợc phân đoạn nh sau:

Lục Vân Tiên gặp Kiều Nguyệt Nga ( từ câu 1 - 286).

Lục Vân Tiên từ giả thầy lên kinh ứng thi ( từ câu 1 - 90)

Kiều Nguyệt Nga đợc Lục Vân Tiên cứu giúp khỏi tay bọn cớp núi,nguyện kết nghĩa trăm năm để tạ lòng chàng (từ câu 91 - 286)

Lục Vân Tiên bị tai nạn và đợc cứu giúp ( từ câu 287 - 1264)

Lục Vân Tiên hồi hơng thăm nhà (từ câu 287 - 330)

Thăm Võ Công, ngời đã đính ớc gã con là Võ Thế Loan cho chàng (từ câu 331 - 418)

Lục Vân Tiên trên đờng lên kinh kết bạn ( Hớn Minh, Tử Trực)

Lục Vân Tiên đợc tin mẹ mất mang bệnh bị mù mắt (từ câu 547-652)Tiểu đồng hết lòng chạy chữa bị lừa đảo rốt cuộc tiền mất, tật còn (từcâu 653-844)

Tiểu đồng bị Trịnh Hâm lừa trói vào rừng đợc Sơn Quan cứu, tởng LụcVân Tiên đã chết nguyện trọn bề “Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong tổ chuyênche chòi giữ mả” (từ câu 845-930).Lục Vân Tiên bị Trịnh Hâm hãm hại đẩy xuống sông, đợc giao long và

vợ chồng ông chài cứu sống (từ câu 931 - 1000)

Lục Vân Tiên lại bị cha con Võ Thế Loan bội ớc, đem bỏ vào hang

Th-ơng Tòng đợc Du Thần và ông Tiều cứu ( từ câu 1001-1118)

Lục Vân Tiên gặp lại Hớn Minh ( từ câu 1119-1196)

Võ Công bị Vơng Tử Trực mắng nhiếc, xấu hổ ốm chết (từ câu 1264)

1197-Kiều Nguyệt Nga bị cống giặc Ô Qua - chung thuỷ với Lục Vân Tiên ( từ câu 1265 - 1664)

Kiều Nguyệt Nga giữ tiết trọn đời với Lục Vân Tiên (1265-1360)

Kiều Nguyệt Nga bị bắt cống giặc Ô Qua nháy xuống sông tự tử đợcPhật Quan Âm cứu ( 1361- 1532)

Kiều Nguyệt Nga bị Bùi Kiệm ép duyên, trốn ở với bà lão trong rừng(1533 - 1664)

Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga nên nghĩa vợ chồng ( 1665-2076)

Lục Vân Tiên đợc thuốc tiên mắt lại sáng ra về thăm nhà thi đỗ trạngnguyên đánh tan giắc Ô Qua, bị lạc vào rừng ( 1665-1806)

Lục Vân Tiên gặp lại Kiều Nguyệt Nga, vinh quy gặp lại Tiểu đồng tạ

ơn ông Ng, ông Tiều, kẻ gian ác ác bị đền tội (1807-2074)

Lục Vân Tiên cới Kiều Nguyệt Nga sinh con sau nối dõi đời đời 2076)

Thông qua sự phân đoạn truyện Lục Vân Tiên, ta thấy đợc các sự kiện,các chi tiết nổi bật trong tác phẩm đợc sắp xếp theo hệ thống logíc, có trật tựcủa nó, có trên có dới, có thứ có bậc; kết cấu của tác phẩm tơng tự nh truyện