Cái chết trong tiểu thuyết rừng na uy của h murakami

Tác phẩm của ông phản ánh đời sống và tinh thần của con ngời Nhật Bản với những suy t trăn trở về thân phận con ngời, về tình yêu, tình dục trong một thế giới bất toàn và nhạy cảm.. Tiêu

trờng đại học vinh khoa ngữ văn

PHầN Mở ĐầU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Nhật Bản là đất nớc xinh đẹp của Kimônô và hoa anh đào Xứ Phù Tang nằm trong khu vực Châu á nhng chúng ta vẫn biết quá ít về văn hoá và văn học của đất nớc này Là một quần đảo xa đại lục, Nhật Bản có đủ khoảng cách để tránh xâm lăng nhng cũng đủ gần để tiếp nhận văn hoá đại lục Địa thế

đó giúp Nhật Bản dễ tiếp nhận cái mới từ bên ngoài nhng đồng thời vẫn giữ gìn

đợc bản sắc riêng của mình tạo nên đợc một nền văn hoá đa dạng và độc đáo Nhật Bản có lẽ còn ấn tợng với chúng ta hơn bởi một hiện tợng "thần kỳ Nhật Bản " Từ một đất nớc đổ nát sau chiến tranh thế giới lần thứ II (8/1945 ) đã v-

ơn lên thành một siêu cờng trên thế giới Sự phát triển vợt bậc đó làm cho nhân loại ngạc nhiên và khâm phục về ý chí và nghị lc của dân tộc Nhật Một dân tộc dám sống cho niềm tin vào mục đích cao nhất của dân tộc mình và dám hy sinh vì lý t-ởng đó Một dân tộc có cả một truyền thống về văn hoá chết, dám chết sẽ dám làm

và chịu trách nhiệm tất cả mọi việc

Với các đảo chính Hôckaiđô, Hôshu, Shikôku, Kyushi là nơi lu giữ nhiều danh lam thắng cảnh đã khiến ngời ngoại quốc luôn nhớ đến Nhật Bản nh sông Shinano, hồ Biwa và ngọn núi lừng danh Phú Sĩ Những vẻ

đẹp lộng lẫy và huyền ảo ấy đã hun đúc nên bao tâm hồn văn nhân Nhật Bản

Nhật Bản đợc biết đến với vẻ đẹp văn hoá nh trà đạo, kịch Nô và một nền văn chơng đa dạng và phong phú Đó là tác phẩm Chuyện Ghenji của

nữ sĩ Murashaki Shikybu đợc coi là "Ngời mẹ vĩ đại của tiểu thuyết "và các tác phẩm: Tiếng rền của núi, Ngời đẹp say ngủ của Y.Kawabata và các

tác phẩm của Ôe Kenzaburo hay cây bút đơng đại nổi tiếng trên thế giới Haruki Murakami tạo nên một sức hút mạnh mẽ với độc giả khắp nơi trên thế giới

2

1.2 Tôi yêu Y.Kawabata bởi vẻ đẹp tinh tế, mong manh, tinh khiết trong các sáng tác của ông Tôi cũng yêu Haruki Murakami bởi sự gần gũi của những tác phẩm của ông với thế hệ trẻ: tình yêu, tình bạn , tình dục và các mối quan hệ trong gia đình, với những băn khoăn day dứt về lý tởng về sự sống và cái chết.H.Murakami sinh năm 1949 tại Kyoto Từ nhỏ ông đã chịu ảnh hởng của văn hoá Phơng Tây đặc biệt là âm nhạc và văn học Phơng Tây Ông bắt đầu sáng tác từ năm 29 tuổi và đã tạo nên một sự nghiệp văn học phong phú và đồ

sộ Từ tác phẩm đầu tay Lắng nghe gió hát (1979) đến những tác phẩm sau này

nh: Nhảy, Nhảy, Nhảy; Sau động đất; Xứ sở kỳ diệu vô tình và nơi tận cùng thế giới; Phía Nam biên giới, Phía Tây mặt trời; Kafka bên bờ biển; Ngời tình Sputnik đã dần khẳng định tên tuổi của H.Murakami trên văn đàn thế giới.

Đặc biệt là với tác phẩm Rừng Nauy, H.Murakami thực sự trở thành nhà

văn nổi tiếng không chỉ ở Nhật Bản mà trên toàn thế giới, nhất là ở Phơng Tây H.Murakami chịu ảnh hởng đậm nét của văn hoá, văn học Phơng Tây nhng ông vẫn là nhà văn Nhật Bản Từ trong cốt tuỷ, ông coi những sáng tác của mình là "hành trình ngợc về Nhật Bản " và chính ông cũng từng khẳng

định:

" Với tôi, ý kiến của ai đó cho rằng tác phẩm của tôi không thật sự mang tính Nhật Bản là nông cạn Chắc chắn tôi cho mình là nhà văn Nhật Bản Tôi viết theo phong cách khác và có thể theo một chất liệu khác nhng tôi viết bằng tiếng Nhật, cho xã hội Nhật và cho con ngời Nhật."[15]

H.Murakami không theo đuổi cái đẹp bi cảm nh Y.Kawabata, cái đẹp quý phái nh Tanizaki hay cái đẹp bạo liệt nh Mishima mà ông tạo dựng lên một cái

đẹp mới cái đẹp của đời sống và tự nhiên Tác phẩm của ông phản ánh đời sống

và tinh thần của con ngời Nhật Bản với những suy t trăn trở về thân phận con ngời, về tình yêu, tình dục trong một thế giới bất toàn và nhạy cảm Có lẽ chính vì tác phẩm của ông gần gũi với đời sống phản ánh đợc những suy t sâu kín nhất của con ngời nên đã tạo thành một sức hút không thể cỡng lại với bạn đọc trẻ

Và có thể nói không quá rằng H.Murakami đã tạo nên một diện mạo mới mẻ trong văn chơng Nhật Bản đơng đại

3

1.3 Rừng Nauy đợc xuất bản đầu tiên tại Nhật Bản năm 1987, cuốn tiểu

thuyết đã là một hiện tợng kỳ lạ với 4 triệu bản sách bán ra Hai mơi năm qua

nó luôn nằm trong danh sách 10 tiểu thuyết đợc giới trẻ Nhật Bản và Hàn Quốc tìm đọc nhiều nhất Tác phẩm ra đời đã đa H.Murakami trở thành một thần tợng của văn hoá đại chúng Sức hấp dẫn và ảnh hởng của Rừng Nauy đã đợc khẳng

định Nh đối với văn học Trung Quốc, Rừng Nauy là "Trong mời cuốn sách văn học có ảnh hởng lớn nhất tới Trung Quốc trong thế kỷ XX xếp thứ 10 chính là Rừng Nauy".( Giáo s Lâm Thiếu Hoa dịch giả Rừng Nauy ở Trung

Quốc) Tại Việt Nam, Rừng Nauy đợc xem là một hiện tợng văn học đặc biệt

đ-ợc dịch lần đầu tiên năm 1997 Bản dịch đầu này không thật sự xuất sắc, để đđ-ợc

in ra phải cắt xén nhiều câu, nhiều đoạn bị cho là "nhạy cảm", "dung tục" Tuy vậy Rừng Nauy đã ít nhiều gây đợc sự chú ý của giới phê bình, nghiên cứu văn học ở Việt Nam

Năm 2006, bản dịch mới Rừng Nauy của Trịnh Lữ ra mắt bạn đọc và đợc

đánh giá là hoàn chỉnh hơn Tác phẩm đợc đón nhận nồng nhiệt vì nó đã phản

ánh đợc tâm t và những mối quan tâm của giới trẻ hiện nay Hàng trăm cuộc thảo luận trên các diễn đàn mở ra để tranh luận về tác phẩm này và đánh giá về

vị thế, vai trò của tác giả Sự tranh luận sôi nổi ấy cho thấy Rừng Nauy có một

mức độ ảnh hởng khá lớn Tuy nhiên xung quanh tác phẩm này còn nhiều ý kiến có khi là trái ngợc nhau Có ý kiến thì khen hết lời coi ông nh biểu tợng của văn hoá Nhật Bản đơng đại nhng có ý kiến lại chê hết mức coi những tác phẩm của ông là " sặc mùi bơ sữa", là văn học bình dân

1.4 Rừng Nauy đã đề cập tới nhiều vấn đề trong đời sống xã hội hiện đại

Đó đều là những vấn đề mà con ngời quan tâm và muốn lý giả: tình yêu, tình dục, vấn đề sống chết Đặc biệt trong tác phẩm này nhiều nhân vật đã lựa chọn cái chết Tại sao lại nh thế? Đó là điều rất nhiều bạn đọc băn khoăn và muốn tìm hiểu Rất nhiều bài báo cũng đã đề cập đến vấn đề này Trong bối cảnh đó chúng tôi muốn đi sâu và lý giải vấn đề này trên các phơng diện từ truyền thống văn hoá và triết học Trên cơ sở đó, chúng tôi đi sâu vào triển khai đề tài:" Cái chết trong tiểu thuyết Rừng Nauy của H.Murakami".

4

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Nh tên đề tài đã xác định, mục đích của đề tài là tìm hiểu vấn đề cái chết trong Rừng Nauy.

2.2 Với mục đích đó, đề tài có nhiệm vụ:

Thứ nhất: Chỉ ra các dạng thức của cái chết trong Rừng Nauy.

Thứ hai: Tìm hiểu cái chết trên phơng diện triết học và mỹ học

Thứ ba: Tìm hiểu tài năng phong cách của H.Murakami trong việc thể hiện

cái chết nói riêng và trong tác phẩm Rừng Nauy nói chung.

đạt giải Noben: Xứ tuyết, Tiếng rền của núi, Cố đô.

3.2 H.Murakami là nhà văn thuộc thế hệ sau nhng đã có những thành công nổi bật Một loạt các tác phẩm của ông đã đợc xuất bản, trong đó có những tác phẩm xuất sắc nh: Rừng Nauy (1987), Nhảy, Nhảy, Nhảy (1988), Phía nam biên giới, Phía Tây mặt trời (1992), biên niên kí chim vặn dây cót (1994), Ng-

ời tình Sputnik (1999), Kafka bên bờ biển (2002) Với những tác phẩm đó năm

2006 H.Murakami trở thành ngời thứ 6 nhận giải thởng Franr Kafka Ông đợc

độc giả tôn vinh "Nhà văn đợc yêu thích" "Nhà văn Best seller" ở nhiều quốc gia khi tác phẩm của H.Murakami có mặt đều nhận đợc sự mến mộ của độc giả

và sự đánh giá cao của giới nghiên cứu và phê bình ở Trung Quốc, học gia nổi tiếng Lê Âu Phạn trong:"Nhìn lại cuối thế kỷ" đã xếp Rừng Nauy là một trong

những cuốn sách có tầm ảnh hởng lớn nhất tới văn học Trung Quốc trong thế kỷ

XX Tại Mĩ, cùng với việc dịch tác phẩm của H.Murakami còn có những công trình nghiên cứu riêng về ông tiêu biểu là cuốn H.Murakami và âm nhạc ngôn

từ của Rayrubin, giáo s văn học Nhật tại Harvard.

5

3.3 Năm 1997, Rừng Nauy lần đầu tiên đến với độc giả Việt Nam qua bản

dịch của Hạnh Liêm và Hải Hng, Bùi Phụng hiệu đính Ngay từ khi mới xuất bản tác phẩm đã gây đợc sự chú ý đáng kể của giới trẻ Và đến năm 2006, khi Trịnh Lữ cho ra đời bản dịch mới Rừng Nauy thì Rừng Nauy và H.Murakami

thực sự đã trở thành hiện tợng của năm Tiếp theo đó là hàng loạt tác phẩm của

ông bao gồm cả truyện ngắn và tiểu thuyết lần lợt dịch ra tiếng Việt nh Biên niên ký chim vặn dây cót do Trần Tiễn Cao Đăng dịch, công ty Nhã Nam và

NXB hội nhà văn in năm 2006, Phía Nam biên giới, Phía Tây mặt trời do Cao

Việt Dũng dịch in năm 2007; Kafka bên bờ biển do Dơng Tờng dịch in năm

2007 Cùng thời gian đó Phạm Vũ Thành dịch một số truyện ngắn nổi tiếng của

ông: Ngày đẹp trời để xem kanguroo, Đom đóm, Ngời đàn ông băng

Rừng Nauy và H.Murakami đợc nói đến rất nhiều trên các diễn đàn của

giới trẻ, nhiều ý kiến đã đợc đa ra tranh luận về tác phẩm Tiêu biểu nh ý kiến của các dịch giả đã dịch tác phẩm sang tiếng Việt nh: Trịnh Lữ, Trần Tiễn Cao

Đăng Trịnh Lữ trong lời giới thiệu về Rừng Nauy đã viết: "Đọc Rừng Nauy tôi chắc bạn sẽ nghĩ nhiều về bản thân, về ngời mình yêu, về bạn bè, về bố mẹ, về anh chị em trong nhà Bạn sẽ nghĩ đến những lời nhân vật trong Rừng Nauy

và thực sự cảm thấy sung sớng vì máu nóng đang chảy trong huyết quản của bạn vì bạn đang sống vì tình yêu là có thực".

Nhà nghiên cứu Nhật Chiêu trong nhiều bài phát biểu đã nói: "Có những tác giả lớn nhng cha hề đạt giải Noben, ví dụ nh Lep Tonxtoi của Nga, Nikos Kanzazaki của Hy Lạp Vì vậy, H Murakami có đạt giải Noben hay không, tôi cho là không quan trọng Tên tuổi của H.Murakami đã vợt xa tên tuổi của nhiều tác giả đạt giải Noben trớc đó " H.Murakami là nhà văn đáng đọc và

quan trọng nhất hiện nay của văn học Nhật Bản "Trong khi văn hoá đọc bị lấn

át bởi văn hoá nghe nhìn, thì việc 1/7 dân số Nhật Bản đọc tác phẩm của ông cũng nh sự đón nhận cuồng nhiệt của độc giả khắp nơi trên thế giới giành cho tác phẩm của ông thật sự là một phép lạ."[3 ]

6

Khoá luận tốt nghiệp Đại học Vinh của Nguyễn Thị ánh Hồng: "Nghệ thuật thể hiện tâm lý nhân vật của H.Murakami trong tiểu thuyết Rừng Nauy";

nhiều bài báo mạng đã tìm hiểu và bàn về tác phẩm này nh: "H.Murakami màu thổn thức trong lòng đơn độc" của Lam Kiều ( Dantri.com); H.Murakami_Những thông điệp từ Jazz (Tuoitre.com); H.Murakami nhạc Jazz và cái hang ( Theo Thanh Tuấn, Tuoitre.com) đã từng bớc khám phá

những khía cạnh của tác phẩm Vào tháng 3 năm 2007 Hội thảo Thế giới của Haruki Murakami và Banana Yoshimoto do trung tâm hợp tác nguồn nhân lực

Việt Nam Nhật Bản(VJCC), công ty văn hoá và truyền thông Nhã Nam và đại

sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức một lần nữa đã khẳng định tên tuổi và tầm ảnh hởng của H Murakami

Rất nhiều bài viết đã đề cập đến tác phẩm Rừng Nauy và tác giả

H.Murakami nhng chỉ dừng lại ở việc điểm xuyết và giới thiệu còn việc nghiên cứu sâu về tác giả này thì còn rất ít Bởi vậy, H.Murakami và Rừng Nauy là

mảnh đất màu mỡ cho những ai muốn tìm hiểu về tác giả này.Trong Rừng Nauy

có một vấn đề đợc tác giả đề cập tới khá sâu sắc Đó là vấn đề cái chết Trong nhiều bài báo đặc biệt báo mạng cũng từng bàn qua về cái chết trong truyền thống văn hoá ngời Nhật nh:

"Cái chết là sự sáng tạo của cuộc sống" của tác giả Hồng Thiệp

(Chungta.com.vn) đã có nhận xét:" Có thể thấy động lực sáng tạo trong mối quan hệ giữa sự sống và cái chết Trong đó giá trị tinh thần cao nhất của sự sống bắt nguồn từ những nghiên cứu về cái chết "

Bài "Quan niệm về cái chết đối với ngời Nhật'' của tác giả Hồng Nguyên

(Thongtinnhatban.net) đã viết rằng:" Biết chết sẽ biết sống Khi thờng xuyên đối mặt với cái chết, đợc giáo dục về cái chết và sự mất mát, ngời ta sẽ yêu cuộc sống hơn, yêu những gì đang có, và có ý thức giữ gìn nó"

Bài "Ngời Nhật và mỹ học về cái chết" (Tamlyhoc.net) đã đề cập:" Ngời

Nhật nói đến cái chết không phải là với sự sợ hãi mà là nói đến một thách thức

7

mĩ lệ Chạm đến cái chết là chạm đến cái tận cùng, cái không ai có thể vợt qua

đợc"

Bên cạnh đó cũng có những bài báo trực tiếp nói đến cái chết trong tác phẩm Rừng Nauy nh:

Trong "Rừng Nauy chân thật và gợi cảm" tác giả Linh Thoại đã thực hiện

cuộc phỏng vấn nhà nghiên cứu Nhật Chiêu Nhà nghiên cứu đã đa ra suy nghĩ

về vấn đề này nh sau:" Trong tác phẩm có nhiều cái chết nhng nó không tạo nên một không khí bi thơng chán nản mà nó dờng nh làm nổi bật khát vọng yêu đ-

ơng và sống còn, tựa nh phải có nhiều bóng tối thì mới thắp sáng đợc hoa

đăng"

Trong "Rừng Nauy: Cái chết là một phần sự sống"(Vatgia.com) đã

viết:"Xuyên suốt cuốn tiểu thuyết là sự ra đi của những ngời trẻ tuổi Những cái chết đau lòng nhng không vì thế mà khiến cuốn tiểu thuyết trở thành một khúc tang ca Bởi cái chết không phải là sự kết thúc Đối với cả những ngời lựa chọn cái chết và cả những ngời đang sống"

Trong bài " Sự ám ảnh của H.Murakami" của tác giả Nguyễn Lan Anh đã

đa ra nhận định:" Trong trạng thái của sự cô đơn, trơ trọi, mệt mỏi và buồn bã, cả nhân vật của cuốn sách lẫn độc giả đều cảm nhận đợc rằng: Chết không đối lập với Sống mà là cái ẩn ngầm phía dới cuộc đời ta đang sống"

Chúng tôi xem các ý kiến của các dịch giả và các nhà nghiên cứu là gợi ý

để đi sâu tìm hiểu một trong những vấn đề của tác phẩm đó là: Cái chết trong

"Rừng Nauy" của H Murakami.

Để giải quyết các yêu cầu và nhiệm vụ mà đề tài đặt ra chúng tôi chủ yếu sử dụng các phơng pháp: phân tích, so sánh, khảo sát, thống kê Do đặc thù của vấn đề nghiên cứu chúng tôi đặt vấn đề trong tơng quan văn hoá và tôn giáo.

6 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn gồm 3 chơng :

Chơng 1: Rừng Nauy trên hành trình sáng tạo của H.Murakami

Chơng 2: Cái chết một ám ảnh nghệ thuật trong Rừng Nauy

Chơng 3: Nghệ thuật thể hiện cái chết trong Rừng Nauy

Chơng I

9

"Rừng Nauy" trên hành trình sáng tạo của

H.Murakami

1.1 Haruki Murakami đời và văn

1.1.1 Vài nét về cuộc đời Haruki Murakami

H.Murakami (âm Hán Việt: Thôn Thợng Xuân Thụ) sinh 12 tháng 1 năm

1949 tại Kyôtô Cha của ông là con một thầy tu Phật giáo; Mẹ của ông là con gái một thơng gia ở Osaka Cả hai đều dạy môn văn học Nhật Bản

Từ nhỏ H.Murakami đã chịu ảnh hởng lớn của văn hoá Phơng Tây đặc biệt là văn học Phơng Tây Ông lớn lên cùng hàng loạt tác phẩm của các nhà văn Mĩ nh Kurt Vonnegut, Richart Brautigan và sự ảnh hởng của Phơng Tây chính là đặc điểm

để phân biệt ông với các nhà văn Nhật Bản khác Văn học Nhật thờng chú trọng đến

vẻ đẹp ngôn từ, do đó có thể khiến cho khả năng diễn đạt bị giới hạn và trở nên cứng nhắc trong khi phong cách H.Murakami tơng đối thoáng đạt và uyển chuyển

H.Murakami học về nghệ thuật sân khấu ở Đại học Waseda, Tôkyo ở

đó ông gặp Yoko, ngời sau này là vợ ông Ban đầu ông làm việc cho một cửa hàng băng đĩa nơi mà một trong những nhân vật chính của ông trong Rừng Nauy, Toru Wantanabe đã làm việc Một thời gian ngắn trớc khi hoàn thành việc học H.Murakami mở một tiệm cafe chơi nhạc Jazz có tên là Peter Cat tại Kokubunji, Tokyo, ông quản lý nó từ 1974 đến 1982 Nhiều tiểu thuyết của ông lấy bối cảnh âm nhạc và tựa đề cũng nói đến một bản nhạc hoặc một ban nhạc nào đó gồm có Dance, Dance, Dance (Của ban nhạc

The Steve Miller); Rừng Nauy (Theo bài hát của Beatles); Phía nam biên giới, Phía Tây mặt trời (Câu đầu là tựa đề bài hát của Natking Cole).

Ngoài làm công việc của một nhà văn H.Murakami còn là một dịch giả tài năng Ông là ngời đa văn học thế giới về xứ sở hoa anh đào qua những tác phẩm dịch kinh điển

Cùng với sáng tác nhiều năm qua, H.Murakami đã dịch ra tiếng Nhật nhiều tiểu thuyết nh The Catcher In the Rye (Bắt trẻ đồng xanh) của T.D Salinger, The

10

great Gasby (Gatsby vĩ đại ) của F.Scott Fitgerald, The Long Good Bye (Lời từ biệt dài lâu ) của Truman Capote Nhà văn cho biết:" Đó là những tác phẩm quan trọng mà tôi rất muốn dịch" Những tác phẩm chọn dịch không chỉ là

những kiệt tác để đời của những nhà văn lớn mà cũng là những cuốn sách mà H.Murakami rất thích từ khi còn học trung học Lý giải cho việc chọn dịch những tác phẩm kinh điển, H.Murakami đa ra ba lý do:

"Thứ nhất, tôi đã nghĩ đến việc hình thành một phong cách dịch và tôi chọn văn học kinh điển để thử thách Thứ hai, đây thờng là những tác phẩm

đã hết hạn bản quyền Thứ ba, bộ phận văn học đơng đại đã đợc giới trẻ quan tâm rồi".

H.Murakami cho biết ông bị ấn tợng bởi những tác phẩm mình dịch đến độ khát khao khám phá những phong cách của họ "Lối viết của Chandler thực sự hấp dẫn tôi Có cái gì đó rất đặc biệt trong những trang viết của ông hàng năm trời tôi cứ băn khoăn xem nó chính xác là gì Ngay cả trong khi dịch tác phẩm của ông tôi vẫn tự hỏi điểm gì làm cho ông trở nên đặc biệt " Nhà văn cũng ngợi ca phong cách của F.Sott Fitgerald và Truman Capôte: "Những trang viết của họ rất lu loát, giàu nhạc điệu và lành nghề F.Sott Fitgerald giúp tôi nhận ra tầm quan trọng của việc phải đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với từng trang viết Đó là lý do tôi luôn nghĩ rằng tôi cần phải đầu t hơn cho những sáng tác của mình Bởi tôi coi F.Sott Fitgerald nh là một chuẩn mực để noi theo".Hiện nay, H.Murakami là giảng viên của Đại học Princenton, ở Princenton, Newjesey và tại Đại học Tuatso ở Medored bang Massachusetts

Năm 2006, ông đợc trao giả Frank Kafka

Năm 2007, ông đợc trao giải O'Connor trị giá 36000 Ero cho tập truyện ngắn hay nhất bằng Anh ngữ :" Cây liễu mù loà và cô gái ngủ"(Blin Willow Sleeping Women ).

H.Murakami là một tiểu thuyết gia thành công, một dịch giả tài năng

Ông đã từng bớc khẳng định tên tuổi và sự nghiệp của mình trong lòng công chúng yêu văn học

1.1.2 Con đờng sáng tạo của H.Murakami

11

Khác với những nhà văn nh Y.Kawabata hay Oe Kenzaburo thành công

và viết khá sớm thì Murakami viết tác phẩm đầu tay khi ông 29 tuổi Ông nói rằng ông đột ngột nảy ra ý tởng viết ra tiểu thuyết đầu tay: Lắng nghe gió hát (1979) khi đang xem một trận đấu bóng chày.

Năm 1978, khi H.Murakami đang ngồi xem trận đấu bóng chày giữa hai

đội Yakult Swoilows và Hiroshima Carp ở sân vận động Jingu thì cầu thủ ngời

Mĩ Pave Hilton lên đánh Theo những lời đồn đoán thì H.Murakami nhận ra mình có thể viết đợc một thứ gì đó Ông về nhà và viết ngay vào tối hôm đó H.Murakami viết tác phẩm Lắng nghe gió hát trong vài tháng do ban ngày ông

phải làm việc tại quán Bar (đây là lý do dẫn tới những câu văn rời rạc, thất ờng trong những chơng ngắn) Sau khi hoàn tất ông gửi cuốn tiểu thuyết tới một cuộc thi văn học duy nhất chấp nhận tác phẩm ngắn cũn nh vậy Ông giành giải nhất thậm chí trong tác phẩm đầu tay này có rất nhiều yếu tố căn bản khơi mạch cảm xúc cho những tác phẩm sau này của H.Murakami đã hình thành: Phong cách viết Phơng Tây, kiểu hài hớc thâm thuý và nỗi nhớ quê hơng sâu sắc

th-Thành công ban đầu của cuốn tiểu thuyết Lắng nghe gió hát khuyến

khích ông theo đuổi sự nghiệp cầm bút Một năm sau đó ông xuất bản cuốn Pinball, năm 1980, phần tiếp theo của cuốn đầu Vào năm ông xuất bản cuốn

Săn cừu hoang, một thành công nữa về mặt phê bình Trong tác phẩm này ông

sử dụng những yếu tố không tởng và một cốt truyện mang tính kết thúc Lắng nghe gió hát, Pinball, Săn cừu hoang tạo thành "Bộ ba chuột "( Phần tiếp theo

của bộ truyện Nhảy, Nhảy, Nhảy sau đó cũng đợc viết nhng không đợc xem là

một phần của loạt truyện này), trung tâm là ngời dẫn chuyện vô danh và anh bạn tên là "Chuột " Tuy nhiên hai tác phẩm đầu không đợc xuất bản ra nớc ngoài bằng tiếng Anh mà chỉ có bản tiếng Anh cho sinh viên học Tiếng Anh Theo H.Murakami (Publishers Wekly 1991), ông cho rằng hai tiểu thuyết đầu của ông là "yếu" và không dịch chúng ra tiếng Anh Ông nói:" Săn cừu hoang

là cuốn tiểu thuyết đầu tiên tôi cảm nhận một sự xúc động, một niềm vui khi kể câu chuyện Khi bạn đọc một câu chuyện hay bạn cứ ngấu nghiến đọc, khi tôi viết một câu chuyện hay tôi cứ ngấu nghiến viết"

12

Năm 1985, ông viết cuốn Xứ sở kỳ diệu lạnh lùng và nơi tận cùng thế giới, một câu chuyện tởng tởng mơ mộng sử dụng những yếu tố ma thuật đa

ngòi bút của ông lên tầm cao mới

H.Murakami tạo đợc một sự đột phá và sự thừa nhận rộng rãi tại quốc gia

ông sinh sống Vào 1987, ông cho ra đời tác phẩm Rừng Nauy, một câu chuyện

viết về thời quá khứ của những mất mát và những đau thơng Tác phẩm đã bán

đợc hàng triệu bản và đa ông trở thành dạng siêu sao của Nhật Bản ( trong sự bất ngờ của ông ) Cuốn sách đợc in ra thành hai tập bán chung với nhau khiến cho lợng sách bán ra gấp đôi so với thực tế và Rừng Nauy trở thành cuốn sách

bán chạy nhất trong thời điểm đó

Năm 1994, 1995 ông xuất bản Biên niên ký chim vặn dây cót Tiểu thuyết

này hợp nhất khuynh hớng hiện thực và tởng tợng và còn chứa đựng cả yếu tố bạo lực Tiểu thuyết cũng đợc sự chú ý rộng rãi từ xã hội hơn các tác phẩm trớc

đây do nó liên quan đến đề tài nhạy cảm là tội ác chiến tranh ở Mãn Châu Biên niên ký chim vặn dây cót giúp ông đạt giải Yomauri, ngời trao giải cho ông là

ngời đã phê bình ông gay gắt, Oe Kenzaburo ngời đã đạt giải Noben năm 1994

Trong Biên niên ký chim vặn dây cót, H.Murakami đã khắc hoạ những

cung bậc tinh tế biến ảo tới mức siêu thực của đời sống nội tâm và những giấc mơ Ông đã vợt qua những thủ pháp kể chuyện có phần duy lý Phơng Tây, bộc

lộ một cái nhìn tràn đầy vẻ đẹp Thiền và triết lý Phơng Đông trong một tinh thần nhân đạo mạnh mẽ Tiếng hót của con chim vặn dây cót chỉ vang lên vào những thời khắc quyết định khi con ngời tỉnh thức những tiếng lòng thầm kín hay khoảnh khắc thấu suốt cảm giác về định mệnh; Tiếng chim hót tiên báo những thảm hoạ khốc liệt khơi nguồn từ chính con ngời, là tiếng thúc dục âm thầm khát vọng đi tìm chân lý Tiếng hót của chim vặn dây cót trở thành biểu t-ợng thức tỉnh những xúc cảm mãnh liệt và sự trởng thành về bản ngã con ngời trong đời sống hiện đại Đó chính là ý nghĩa của hình tợng chim vặn dây cót xuyên suốt cuốn tiểu thuyết lớn của H.Murakami.[18]

Nếu Rừng Nauy vừa đợc trao giải thởng Frank Kafka năm 2006 của viện

hàn lâm nghệ thuật Cộng hoà Czech, thì Biên niên ký chim vặn dây cót là cuốn

13

tiểu thuyết chính thức làm nên tên tuổi của H.Murakami ở Phơng Tây và nhiều nớc khác trên thế giới Trên bìa tất cả những cuốn sách khác của H.Murakami ngời ta thờng đọc thấy dòng quảng cáo :" Đợc viết bởi tác giả Biên niên ký chim vặn dây cót ".

Theo nhà nghiên cứu Nhật Chiêu thì :"Tác phẩm đáng đọc nhất chính là Biên niên ký chim vặn dây cót Bởi trong đó chúng ta không chỉ thấy một

H.Murakami với phong cách chơi đùa mà ta còn thấy một H.Murakami đầy trách nhiệm với những gì ngời Nhật đã làm Ông khẳng định rằng ngời Nhật không chỉ là nạn nhân mà còn là tác giả của những tội ác chiến tranh Đó là một cái nhìn đầy trách nhiệm và nhân văn".[ 23 ]

Những chấn thơng tâm lý trở thành chủ đề chính trong tác phẩm của H.Murakami giai đoạn này Đó là những vấn đề khi đó đợc xem là riêng t và nhạy cảm, rất ít đợc nói đến Trong khi ông đang hoàn thành cuốn Biên niên ký chim vặn dây cót thì Nhật Bản rung động trong vụ động đất ở Kobe và vụ tấn

công bằng khí ga của Yum Shimikyo Ông đã trở về Nhật Bản sau những vụ đó diễn ra Ông đã đề cập những sự kiện này trong tác phẩm hiện thực đầu tiên của

ông, Đờng xe điện ngầm, và tập hợp những truyện ngắn trong cuốn Sau cơn

động đất Đờng xe điện ngầm phần lớn là những cuộc phỏng vấn các nạn nhân

trong vụ tấn công bằng khí ga ở hệ thống tàu điện ngầm ở Tokyo Dù thủ phạm

và sự kiện đằng sau vụ tấn công không phải là chủ đề chính mà cuốn sách nói

đến, nhng bức tranh xã hội Nhật Bản mà H.Murakami vẽ lên làm cho ngời đọc sửng sốt

Bản dịch tiếng Anh các truyện ngắn của ông viết trong khoảng từ năm

1983 đến 1995 tập hợp trong The Elephant vanishes ( Con voi biến mất ) Ông

cũng dịch nhiều tác phẩm của F.Scott Fiztgerald Raymond Caver, Truman Capde, Jonh Iving sang tiếng Nhật

Ngời tình Sputnick xuất bản năm 1999 Câu chuyện trớc hết là một ẩn dụ

đẹp và da diết buồn về sự cô độc của một kiếp ngời, về sự mất đi và cuộc hành trình tìm kiếm vô vọng cái tôi đích thực :" Vì sao mọi ngời cứ phải cô đơn thế này? Mục đích của đời sống là gì? Hàng triệu ngời trên thế giới này đều

14

mong mỏi khát khao, đang kiếm tìm những ngời khác để tự thoả mãn mình

nh-ng lại tự cô lập họ Vì sao? Phải chănh-ng trái đất sinh ra chỉ để nuôi dỡnh-ng sự cô

đơn của con ngời.[ 15, 98]

Ngời tình Sputnick là cuốn tiểu thuyết đầu tiên ông đi sâu vào thế giới

đồng tính nữ Nhng tác phẩm này cũng gặp gỡ với hầu hết các tác phẩm khác của ông ở nhiều điểm : ý tởng về cánh của mở ra thế giới khác, việc sử dụng chất liệu nhạc cổ điển, logic mơ hồ khó nắm bắt, những chi tiết kỳ ảo, những ẩn dụ quen thuộc nh giếng cạn, con mèo cái hang Cuốn sách này viết về tình yêu và sự mất đi của tình yêu, năng khiếu và sự mất đi của năng khiếu , khao khát nhục cảm và sự mất đi của sự khao khát mãnh liệt ấy Đây thực sự là một tác phẩm mang đậm màu sắc của H.Murakami đợc viết say

đắm và cô đọng

Kafka bên bờ biển đợc xuất bản năm 2002 Đây là tác phẩm mang đậm

dấu ấn siêu thực và chủ nghĩa hậu hiện đại Kafka Tamura 15 tuổi bỏ trốn khỏi gia đình ở Tokyo để thoát khỏi lời nguyền khủng khiếp mà ngời cha đã giáng xuống đầu mình :" Là kẻ giết cha và ngủ với mẹ" ở phía bên kia quần đảo Nakata một ông già lẩm cẩm cũng quyết định dấn thân Hai số phận đan xen nhau trở thành tấm gơng phản chiếu lẫn nhau.Trong khi đó trên đờng đi bao cảnh của cuộc sống hiện thực : từ việc ông già Nakata đi tìm viên đá của vào,

từ việc những cô sinh viên đi làm gái điếm trích dẫn Hêghen khi tiếp khách Tất cả bị bao phủ bởi một tấm màn huyền bí và siêu thực

Kafka bên bờ biển là câu chuyện hoang đờng mở đầu thế kỷ XXI, cho

chúng ta chìm đắm trong một chuyến du hành tận trong sâu kín những suy ttrăn trở, những khát khao thầm kín trong tâm hồn của con ngời Nhật Bản." Mội cuốn sách để ngấu nghiến thật sự, cũng là một ám ảnh siêu hình dai dẳng Đằng sau những cuộc phiêu lu điên rồ và bất ổn theo lối biểu tợng của nhân vật chính còn có một lực đẩy trong tiềm thức gần ngang bằng với lực

đẩy của sex và tuổi trởng thành: lực đẩy phía h vô, về khoảng trống, về sự

15

rỗng không đầy hoan lạc Murakami là hoạ sỹ nhẹ nhàng của những khoảng chân không" (Jonh Updike, The NewYorker )

Bằng những tuyệt phẩm, H.Murakami đã từng bớc khẳng định tên tuổi của mình - một thần tợng của văn hoá Nhật Bản đơng đại

1.2 "Rừng Nauy"- Sự thể hiện tài năng phong cách của H.Murakami

1.2.1 Vài nét về hoàn cảnh ra đời tác phẩm

Rừng Nauy là tiểu thuyết của nhà văn Nhật Bản H.Murakami đợc xuất bản

đầu tiên năm 1987 Với thủ pháp dòng ý thức cốt truyện đợc diễn biến theo dòng hồi tởng của nhân vật chính là chàng sinh viên Toru Watanabe

Trên máy bay, bất chợt nghe thấy bài hát Rừng Nauy của nhóm nhac The Beatles, Toru chợt sững nguời lại trong một cảm giác nhói đau bao kỷ niệm của tuổi thanh xuân chợt ùa về Đó là những kỷ niệm vừa ngọt ngào vừa đau đớn

đến xé lòng Toru để cho ký ức mình lang thang về miền xa xa với những mối quan hệ bè bạn, gia đình, tình yêu, lý tởng Thời trẻ Toru có mối tình sâu đậm với Naoko - ngời yêu của ngời bạn thân nhất Kizuki Naoko có vẻ đẹp tinh tế, mong manh, trong sáng làm cho kỳ ngòi con trai nào cũng ao ớc Ngời bạn thân Kizuki chết đi, Toru hai năm sau mới gặp lại Naoko và yêu cô say đắm Mối tình mang nhiều uẩn ức bởi hai ngời đều có những nỗi đau, những băn khoăn day dứt về tình yêu và lý tởng Kizuki chết đi đã mang theo một phần lòng nhiệt huyết của Toru và lấy mất tình yêu cuộc sống của Naoko Naoko và Toru tìm

đến nhau để bù đắp những mất mát và bất toàn đó

Mặt khác, Toru cũng bị hấp dẫn bởi Midori - một cô gái trẻ trung, xinh đẹp

và tràn đầy tình yêu cuộc sống Bị dằng co giữa hai mối tình mối tình với Naoko

là mối tình của hồi ức và kỷ niệm, của một quá khứ đớn đau còn với Midori đó

là tơng lai

Các nhân vật là những con ngời cô đơn mắc nối nhau bằng những mối quan hệ tình cảm chân thật, giản dị, xúc động lòng ngời Có những nhân vật phải tìm đến cái chết để thoát khỏi nỗi cô đơn vô vọng trớc cuộc đời, cũng có khi dùng cái chết nh một tiếng nói phản kháng thể hiện quan niệm sống của mình Nh Kizuki tự sát bằng hơi ngạt trong xe ôtô, Naoko thắt cổ trong rừng,

16

Hatsumi cắt cổ tay tự tử, chị gái Naoko thắt cổ trong phòng ngủ, chú Naoko nhảy vào đờng tàu Những con ngời ấy chết đi để lại một nỗi buồn, một sự day dứt khôn nguôi trong lòng ngời ở lại Câu chuyện buồn diễn ra với bối cảnh n-

ớc Nhật những năm 1960 khi mà thanh niên Nhật Bản đấu tranh với các định kiến xã hội cũng nh việc khủng hoảng về lý tởng trong cuộc đời họ Vật chất thì quá đầy đủ nhng niềm tin và tình yêu thì thiếu H.Murakami miêu tả những sinh viên cải cách nh những tên đạo đức giả và thiếu kiên định Cải cách nh một trò

hề lố bịch và nhố nhăng

Rừng Nauy đã đa H.Murakami lên thành một trong những nhà văn hàng

đầu Nhật Bản và các tác phẩm của ông luôn là những hiện tợng văn học

Tên nguyên gốc của tác phẩm là Noruwei no mori là cách dịch tiêu chuẩn trong tiếng Nhật cho tựa đề bài hát Norwgian wood đợc Jonh Lennon viết khi còn ở trong nhóm The Beales ( và cũng đợc nhắc đến rất nhiều lần trong tác phẩm) Lời bài hát có đoạn:" Tôi từng có một cô gái, mà có lẽ đúng hơn cô ấy

đã từng có tôi cô dẫn tôi vào phòng và bảo tôi ngồi đâu cũng đợc, nhng tôi thấy chẳng có chiếc ghế nào khi tỉnh dậy tôi chỉ có một mình và con chim ấy

đã bay đi rồi " Giai điệu và cấu trúc bài hát rất giản dị Những sự kiện làm

biến đổi cả cuộc đời ngời ta thờng gắn liền với những cái ngẫu nhiên và giản dị

Ký ức khi đã trởng thành thờng chỉ xúc động bởi những điều giản dị Và Rừng Nauy là một câu chuyện tình yêu giản dị.

Giản dị nh sự thật

Nh bốn mùa

Nh sống- chết

Tác phẩm Rừng Nauy đợc dịch và xuất bản lần đầu tiên năm 1997 do Kiều

Liên và Hải Thanh dịch, Bùi Phụng hiệu đính Năm 2006, bản dịch mới của Trịnh Lữ đợc xuất bản gây ra một hiệu ứng " rừng Nauy" trong đời sống văn học Việt Nam đơng đại

1.2.2 Cảm hứng sáng tạo của H.Murakami trong Rừng Nauy

17

Cảm hứng chủ đạo của một tác phẩm là một trạng thái tình cảm mãnh liệt

và say đắm xuyên suốt tác phẩm nghệ thuật gắn liền với một t tởng xác định , một sự đánh giá nhất định, gây tác động đến cảm xúc của ngời tiếp nhận tác phẩm Bielinxki coi cảm hứng chủ đạo là điều kiện không thể thiếu của những tác phẩm đích thực, bởi nó "biến sự chiếm lĩnh thuần tuý trí óc đối với t tởng thành tình yêu đối với t tởng, một tình yêu mạnh mẽ, một khát vọng nhiệt thành."

Thuật ngữ cảm hứng chủ đạo lúc đầu chỉ yếu tố nhiệt tình say sa diễn thuyết, sau đó chỉ trạng thái mê đắm khi xuất hiện tứ thơ Về sau, lý luận văn học xem cảm hứng chủ đạo là một yếu tố của bản thân nội dung nghệ thuật, của thái độ t tởng xúc cảm ở ngời nghệ sỹ đối với thế giới đợc miêu tả Theo nghĩa này cảm hứng chủ đạo thống nhất với đề tài t tởng của tác phẩm Cảm hứng chủ

đạo đem đến cho tác phẩm một cảm hứng xúc cảm tinh thần nhất định, thống nhất tất cả các cấp độ và yếu tố của nội dung tác phẩm Đây là cái mất cân bằng của cảm xúc mà nhờ đó nghệ sỹ khẳng định các nguyên tắc thế giới quan của mình trong tác phẩm

Trong nghiên cứu văn học hiện đại có ngời phân loại cảm hứng chủ đạo thành bi kịch, chính kịch, anh hùng, cảm thơng, lãng mạn, trữ tình, trào lộng, châm biếm (dùng nh những định ngữ ) Có thể gọi tất cả cảm hứng chủ đạo là

"cảm hứng" Ví dụ: Cảm hứng anh hùng, cảm hứng trào lộng nhng cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm cụ thể là một hiện tợng độc đáo không lặp lại gắn với tình cảm của tác giả

Rừng Nauy đợc xuất bản năm 1987 và nhanh chóng xác lập vị trí của mình

trên văn đàn: Hàng triệu ngời đọc, hàng trăm mỹ từ đợc dùng để gọi hiện tợng văn học này Để giải thích sức hấp dẫn ấy chúng ta có thể đa ra đợc nhiều lý do nh: Nội dung hay, vấn đề tình yêu, tình dục đợc thể hiện trong tác phẩm Tất cả những vấn đề đó đều đúng nhng cha đủ Điều đáng chú ý là cảm hứng sáng tạo của H.Murakami trong tác phẩm mang tính nhân văn và mang tầm nhân loại Điều đó mới đáng kể

18

Cảm hứng sáng tạo này trớc hết thể hiện qua yếu tố ngoài cốt truyện: Những lời phát biểu, những lời trữ tình ngoại đề, những bức tranh thiên nhiên H.Murakami từng nói ông rất thích nghe nhạc Jazz và chịu ảnh hởng rất đậm từ phong cách âm nhạc này Và không phải ngẫu nhiên mà khi nghe bài hát của nhóm The Beatles - Rừng Nauy nhân vật chính lại bị xúc động tâm can:

"Giai điệu ấy bao giờ cũng khiến toàn thân tôi run rẩy, nhng lần này nó làm tôi choáng váng hơn bao giờ hết Tôi cúi xuống hai tay ôm mặt cố giữ cho

đầu mình khỏi nứt ra" và Toru hồi tởng về tuổi trẻ của mình;" Tôi ngồi thẳng lên và nhìn qua cửa sổ về phía những đám mây đen đang lơ lửng trên biển Bắc, nghĩ đến những mất mát trong cuộc đời của mình: Những thời đã qua không bao giờ trở lại, những bạn bè đã chết hoặc biệt vô âm tín, những cảm xúc mãi mãi không còn nữa" Câu chuyện đợc kể lại ở ngôi thứ nhất mang đậm dấu ấn cá nhân của một con ngời sau 17 năm nhìn lại, chiêm nghiệm về cuộc sống và tình yêu, về những thứ rất "linh tinh" nhng đã để lại một sự xót xa tiếc nuối không nguôi

Có thể nói bài hát Rừng Nauy đã gợi lại cho nhân vật chính nhớ về tuổi trẻ tình yêu của mình ngày xa Nhng ta cũng có thể nói âm nhạc cũng làm nhiệm

vụ khơi mạch cảm xúc cho H.Murakami viết nên những trang văn hay đẹp xúc

đông, lay động tâm can bạn đọc trẻ

Âm nhạc tồn tại nh một nhân vật trong toàn bộ tác phẩm Từ bài hát gợi cảm hứng Rừng Nauy đến cảnh Toru nghe đĩa nhạc Bill Evans đến cảnh Toru, Naoko, Reiko, ở trong bệnh viện tâm thần chơi nhạc giữa đêm trăng Bằng ngôn

từ đầy tiếng nhạc tác giả đã vẽ nên một khung cảnh nên thơ và đẹp đẽ nhng ẩn tàng bi kịch của thân phận con ngời

"Naoko mang ra một cây nến trắng lớn tôi thắp nến, nhỏ một ít sáp vào lòng một cái đĩa rồi dựng cây nến lên đó Reiko dùng lửa nến châm điếu thuốc Khi ba chúng tôi ngồi đối diện cây nến giữa khoảng cách yên ắng ấy,

có vẻ nh chúng tôi bắt đầu cảm thấy nh mình là những kẻ duy nhất còn lại của loài ngời ở một góc xa thẳm của thế giới" [14, 210]

19

Reiko chơi nhạc Bach, những ca khúc của Beatles (Bài Michelle, Ngời đàn

ông vô định, Julia, Rừng Nauy ) Đặc biệt là bài Rừng Nauy nh chính Naoko

đã nói : Bài hát đó có thể làm cho mình thật buồn, cũng không biết nữa, nhng

có lẽ mình tởng tởng đang lang thang trong một khu rừng sâu Mình chỉ có một mình và trời thì lạnh và tối chẳng có ai đến cứu mình Và nhân vật lại liên tởng

đến bộ phim Casablanca - Một bộ phim nổi tiếng của Mĩ trong đó tình yêu của hai nhân vật chính cũng gắn với một bài hát sau này mỗi khi nhắc tới họ đều rất

đau buồn

Và đặc biệt hơn là đám tang bằng âm nhạc giành cho Naoko :"Chúng ta sẽ làm một tang lễ nhỏ cho Naoko chỉ tôi với câu thôi một tang lễ không đến nỗi buồn." Đám tang kỳ lạ ấy thể hiện tình yêu và lòng nhân hậu của những ngời thân những ngời bạn Cái chết lúc này mang một dáng vẻ khác Con ngời dùng

âm nhạc để chào đón và tiễn biệt ngời ra đi nhng cũng tự động viên mình gợng dậy chống chọi với cái thế giới bất toàn này Âm nhạc đã có một tiếng nói rất quan trọng trong tác phẩm Cảm thức về nỗi cô đơn, nỗi buồn đau, cái chết đợc thể hiện rõ hơn qua những giai điệu bài hát ấy Những bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp về thảo nguyên qua trí tởng tởng của thảo nguyên qua trí tởng tợng của Toru, cảnh tuyết trắng nơi Naoko dỡng bệnh, cảnh huyền ảo đêm trăng:"Khi mở mắt tôi cảm thấy giấc mơ vẫn hiển hiện trớc mặt vầng trăng ùa vào gian phòng một thứ ánh sáng trắng cũng dịu nhẹ nh thế Naoko im phăng phắc ở đó nh một con thú ăn đêm nhỏ bé vừa bị ánh trăng dụ ra ngoài tổ Trăng sáng làm rõ đờng viền ở môi nàng Có vẻ cực kì mỏng mảnh và rất dễ bị tan vỡ,

đờng viền ấy rung động dờng nh không nhận thấy đợc theo với nhịp đập của trái tim nàng nh thể nàng đang thì thầm với bóng đêm những từ ngữ vô thanh"; Và cảnh rừng sâu tối om nơi Naoko thắt cổ tất cả đều tô đậm sự ám ảnh mơ hồ về nỗi cô đơn và câu hỏi về tơng lai

Đọc toàn bộ tác phẩm ta cảm thấy dờng nh H.Murakami cũng thể hiện tuổi trẻ mình qua đó ông viết về những trải nghiệm của thế hệ mình thế hệ bị tha hoá với chính sự thắng thế và hng thịnh của vật chất PhơngTây, không tìm thấy chỗ

20

đứng của mình trong chốn phồn hoa hãnh tiến ấy Thế hệ vẫn đợc gọi là "The lost generations " - Thế hệ bị đánh mất thế hệ bị lãng quên.

Theo dõi cuộc đời và số phận các nhân vật trong Rừng Nauy, tôi bỗng nhớ

đến Heminway, Paul Bowls, Kerouac đến những thế hệ trí thức trẻ tuổi Âu Mĩ trong hai cuộc thế chiến Tôi cũng nhớ đến Kundera và cái nhẹ bỗng không thể chịu đựng nổi của kiếp ngời trong vòng xoáy của những đổi thay bạo lực Và tôi cũng nhớ đến câu nói của Alexei Tonxtoi:" Những cuộc chiến tranh rồi sẽ chấm dứt những cuộc cách mạng rồi sẽ thôi gào thét và chỉ còn lại tấm lòng dịu dàng và êm ái của em" Có thể trong thời đại khủng hoảng về niềm tin thì

tình yêu là nơi trú ngụ duy nhất đa ngời ta tránh khỏi những băng hoại về tinh thần

Rừng Nauy viết về cuộc sống của những tầng lớp thanh niên sinh viên

trong những năm 20 của thế kỷ XX ở Nhật Bản Câu chuyện bắt đầu bằng những hồi tởng của Toru sau 20 năm nhớ về qúa khứ của mình Toru nhớ thơng ngời bạn gái cũ Naoko Và lần theo dòng hồi ức này hàng loạt những gơng mặt bạn bè thân quen đều hiện về sống động và chân thực Số phận và tình yêu của những ngời bạn (Kizuki, Hatsumi, Naoko) đã tác động suốt cuộc đời của Toru.Cả cuốn sách toát lên sự cô đơn sâu thẳm Nhân vật không hoà nhập đợc với cuộc đời thực, họ phát điên lên và sợ hãi Họ tự chơi gita bài Rừng Nauy, bài Michelle, bài Ngày hôm qua của Beatles Ngời thì tự vẫn ngời thì chấp nhận vào trại an dỡng, ngời không biết lang thang đến đâu và đi về đâu Tất cả dờng nh vô vọng tuy không qua bi thảm Cuộc sống hiện ra nhờ nhờ mờ tối ảm

đạm - Tất cả gợi nên một sự ám ảnh về sự cô độc và bế tắc

Nhân vật của ông luôn mang theo sự hoài nghi của thời đại và sự ám ảnh

về thân phận con ngời với thế giới Họ tìm đến nhau, đồng cảm và san sẻ, rồi lại ngập sâu trong sự phi lý không dứt ra đợc và những lý tởng rỗng tuếch Họ không biết sống vì cái gì, băn khoăn về cuộc sống và tự hỏi tại sao phải chết? Những câu chuyện nhỏ về cuộc sống, về đàn bà, về tình yêu, tình dục, cái chết

và sự nỗ lực của lớp trẻ đang tồn tại đã làm cho bạn đọc cảm thấy gần gũi Trạng thái của sự cô đơn, trơ trọi, mệt mỏi, buồn bã làm cho các nhân vật của

21

cuốn sách lẫn độc giả đều cảm nhận rằng cái chết không phải là sự đối lập của cuộc sống mà là một phần của nó.

"Sự đóng góp đúng mực của nghệ thuật trong một thời đại không phải là

sự phản ánh chính xác về thời đại ấy mà phải tạo nên đợc những cái mà thời

đại đó thiếu.[TL số 21]

H.Murakami đã tái hiện lại bộ mặt xã hội Nhật Bản những năm 60 của thế

kỷ XX qua đời sống của tầng lớp thanh niên ông không chỉ phản ánh một cách chính xác hiện thực mà đã phát hiện đợc những điều mà thời đại đó thiếu, chỉ ra

đợc cái lỗ hổng trong đời sống tinh thần của cả xã hội, sự mất đi của những giá trị truyền thống sự hoang mang về tơng lai

Rừng Nauy không chỉ hấp dẫn giới trẻ Nhật Bản những ngời đang muốn cởi bỏ những trói buộc của văn hoá truyền thống mà còn cộng hởng với tâm linh giới trẻ Âu Mĩ vì những nét quen thuộc trong lối sống lối suy nghĩ, thị hiếu mới và chia sẻ với các nớc chậm tiến bộ hơn Âu Mĩ lòng ngỡng mộ hay ớc vọng

về đời sống tự do tự chủ

Tóm lại bằng những yếu tố trong và ngoài cốt truyện chúng ta cảm nhận rõ

t tởng chủ đề cũng nh cảm hứng sáng tạo của H.Murakami trong tác phẩm Đó

là cảm hứng bi cảm tiếc nuối xót xa về những hồi ức đẹp đã mất; Bi cảm nhng không bi lụy tuyệt vọng bởi qua những cái chết các nhân vật cũng nh ngời đọc biết trân trọng cuộc sống hơn:"Đọc Rừng Nauy tôi chắc bạn sẽ nghĩ nhiều về

bản thân Về ngời mình yêu Về bạn bè Về bố mẹ anh chị em trong nhà Bạn sẽ nghĩ và nhớ đến lời những nhân vật trong Rừng Nauy và thực sự cảm thấy sung

sớng vì máu nóng đang chạy trong huyết quản của bạn, và vì bạn đang sống và vì tình yêu là có thực ".(Trịnh Lữ)

1.2.3 Dấu ấn tài năng của H.Murakami trong "Rừng Nauy"

Mỗi tác phẩm văn học đích thực đều thể hiện hồn cốt của tác giả Tâm sức sáng tạo dồn cả vào "đứa con tinh thần" và nó thể hiện một tuyên ngôn nghệ thuật của tác giả

Tài năng nghệ thuật là năng lực xuất sắc trong sáng tạo và biểu diễn nghệ thuật Tài năng nghệ thuật là một trong những điều kiện quan trọng bậc nhất để

22

con ngời trở thành nghệ sỹ Nghệ thuật bao gồm những lĩnh vực hết sức đa dạng (Văn học, âm nhạc, hội hoạ, kiến trúc múa ) mỗi loại hình có những đặc điểm riêng đòi hỏi riêng nên tài năng nghệ thuật phải phù hợp với loại hình nghệ thuật.

Tài năng nghệ thuật bao giờ cũng đợc hình thành trên cơ sở năng khiếu nghệ thuật Nhng năng khiếu chỉ là là tiền đề Phải trải qua học tập rèn luyện bền bỉ năng khiếu ít nhiều có tính chất bẩm sinh mới trở thành tài năng nghệ thuật Vì vậy, nữ văn sỹ Pháp Gioocgio Xăng viết:"Nghệ thuật không phải là một năng khiếu có thể phát triển mà không cần mở rộng kiến thức về mọi mặt Cần phải sống, phải tìm tòi phải xào nấu rất nhiều, và yêu rất nhiều và chịu mọi

đau khổ và đồng thời không ngừng kiên trì làm việc"

Trong Lý luận văn học do Phơng Lựu chủ biên dã từng nói đại ý là: Nghệ

sỹ viết văn chân chính là những con ngời có tâm hồn giàu cảm xúc; có tình cảm thiết tha sâu nặng với cuộc đời, con ngời; Có trí tởng tợng sáng tạo và mãnh liệt,

có một năng lực trí tuệ sắc bén; Một khả năng quan sát và tự quan sát tinh tế Trên cơ sở những phẩm chất ấy, nghệ sỹ viết văn không ngừng tu dỡng để tạo ra cho mình một tài năng nghệ thuật cao Trong sáng tác văn học, "tài năng nghệ thuật là kết quả tổng hợp và kết tinh nhiều yếu tố: Thế giới quan lành mạnh tích cực, lối sống phong phú và vốn văn hoá uyên bác, khả năng chủ động sử dụng thành thạo ngôn ngữ và tổ chức tác phẩm nghệ thuật ngôn từ" [6, 292]

Mỗi nhà văn chịu sự chi phối của nhiều yếu tố: Gia đình, quê hơng và nền giáo dục và từ đó hình thành nên phong cách riêng của mỗi tác giả

H.Murakami đã khẳng định tài năng và phong cách của mình qua những tác phẩm nghệ thuật thật sự Rừng Nauy trở thành một cột mốc đánh dấu tên

tuổi của H.Murakami trên văn đàn Các nhà phê bình Phơng Tây tán dơng ông hết lời xem ông là đại diện tiêu biểu nhất của nền văn học Nhật Bản hiện nay

Họ so sánh ông với Auster, Salingger, Chander, Boger Họ tuyên tụng rằng giải Noben văn chơng đang chờ đón ông (Matt Thomson - The Guardian ) Sách của

ông đợc đón đọc nồng nhiệt không chỉ ở quê hơng ông mà còn ở khắp nơi trên thế giới Ông tựa nh một ngôi sao trên văn đàn Nhật Bản đơng đại

23

Thế nhng, ông gặp phải sự chỉ trích gay gắt của những tên tuổi lớn của văn chơng Nhật Bản, Kenzaburo Oe, tác gia thứ hai của Nhật Bản đạt giải Noben Kenzaburo gọi văn chơng của H.Murakami là "thứ văn chơng không thanh cao", " nặng mùi bơ sữa" Ông coi H.Murakami là một kẻ phi truyền thống, một

kẻ cổ xuý cho sex, cho những thác loạn của tuổi trẻ

Tuy có nhiều ý kiến khác nhau về ông nhng chúng ta vẫn phải thừa nhận rằng ông là nhà văn tài năng Trên những vấn đề đợc nói đến nhiều trong văn học Nhật Bản nh tình yêu thân phận con ngời, khát vọng của tuổi trẻ H.Murakami đã có những khai thác mới mẻ, có chiều sâu và gây xúc động sâu sắc trong lòng bạn đọc Điều này thể hiện khá rõ trong Rừng Nauy (1987),

trên các mặt:

Cốt truyện đợc viết theo dòng hồi tởng của nhân vật chính Toru Wantanabe sau 20 năm Bất chợt lắng nghe bài hát của Beatles: Rừng Nauy Toru nhớ lại mối tình đầu ngọt ngào và đau đớn 20 năm trớc Nàng là Naoko với vẻ đẹp mong manh, trong sáng, yểu mệnh trớc cuộc đời Những cuộc đi bộ lang thang khắp thành phố Tokyo giữa Toru và Naoko khởi đầu tình yêu cho chàng trai mới lớn Không có đợc sự cân bằng về tâm lý Naoko đã phải rời bỏ tất cả để

đến sống trong một dỡng đờng ở một vùng núi xa xôi hẻo lánh.Trong khi Toru gắng sống cuộc đời cô độc trong trờng Đại học Điều gì gắn hai ngời lại với nhau đó là cảm thức về cái chết sau vụ tự sát buồn thảm của ngời bạn thân nhất của hai ngời: Kizuki Họ bỗng nhận ra sự nhẹ bỗng của của tồn tại sự mong manh của sợ dây tình cảm giữa ngời với ngời để rồi lại gần nhau trong nỗi chông chênh Và cuộc tình ngọt ngào u uẩn chớm nở đó cũng không làm cho

mờ phai những nghi vấn muôn đời của thời tuổi trẻ đi Tại sao ta cô đơn, nền tảng cuộc đời là gì, cái gì đó có thể khoả lấp nỗi trống trải trong một xã hội trống trải và xa lạ, mang ý nghĩa cho cuộc đời hiện sinh ngắn ngủi Đối diện với cuộc đời của Naoko chọn cái chết còn Toru đi chọn sự sống và bắt đầu tình yêu với Miđôri

Cuốn tiểu thuyết này không chứa nhiều sự kiện lớn, sự kiện và hành động bên ngoài chỉ nh những cái cớ để nhà văn khai thác triệt để những biến đổi dù là

24

nhỏ nhất của nội tâm nhân vật Sự đơn giản về cốt truyện sẽ đợc thể hiện bằng một nghệ thuật thể hiện tâm lý vào loại bậc thầy Cốt truyện trong Rừng Nauy

là cốt truyện tâm lý Với kiểu cốt truyện này tính logic chặt chẽ của các sự kiện hành động đôi khi bị giảm nhẹ khiến cho ngời đọc khó theo dõi Nhng nhờ đó nhà văn đạt đợc hiệu quả cao nhất khi thể hiện cảm xúc bên trong của nhân vật Chính mạch tâm trạng những hồi ức là mạch máu xuyên suốt câu chuyện liên kết các sự kiện làm nên tính hấp đẫn của câu chuyện, chúng ta cũng biết H.Murakami không phải là nhà văn Nhật đầu tiên đi theo hớng này Trớc ông Kawatata cũng là ngời rất thành công với dạng tiểu thuyết tâm lý Chỉ có điều Kawatata tìm về vẻ đẹp của truyền thống Nhật Bản còn H.Murakami khám phá chiều sâu tâm lý con ngời Nhật Bản hiện đại Điều đó cho thấy H.Murakami đã bắt đúng dòng chảy truyền thống trong văn học Nhật: Coi trọng đời sống tâm linh, hớng tới những giá trị mang tính phổ quát Đây cũng là đặc trng cho t duy hớng nội của ngời Nhật nói riêng và ngời á Đông nói chung Là nhà văn chịu nhiều ảnh hởng của Phơng Tây tuy nhiên ông không đi ngợc lại truyền thống trong tiếp thu cái mới mẻ của nền văn học khác trong giao lu nền văn học mới.Một điểm độc đáo của kết cấu tiểu thuyết này là H.Murakami đã sử dụng kết cấu mở Truyện đợc kể ở ngôi thứ nhất , Toru kể về tuổi trẻ của mình Thông thờng ngôi thứ nhất xng "tôi" sẽ biết trớc mọi vấn đề, mọi tình tiết đã xảy ra và bao giờ ngời đọc cũng hi vọng có một câu chuyện trọn vẹn Tuy nhiên Rừng Nauy đợc kể bởi nhân vật chính nhng đôi khi anh ta cũng không biết hết mọi chuyện và đặc biệt một kết thúc mở cũng khiến ngời đọc băn khoăn: "Tôi

đang ở đâu ? Nắm chặt ống nghe bằng tay, tôi ngẩng đầu lên và nhìn xem có cái gì bên ngoài trạm điện thoại Tôi đang ở đâu? Tôi không biết Không biết một tí gì hết Đây là nơi nao? Tất cả lớt nhanh qua mắt tôi chỉ là vô số những hình nhân đang bớc đi về nơi vô định nào chẳng biết Tôi gọi Miđori, gọi mãi từ giữa ổ lòng lặng ngắt ở chốn vô định ấy."[14, 529].

H.Murakami dùng thủ pháp dòng ý thức và cốt truyện diễn biến theo dòng hồi tởng kết hợp với một kết cấu mở làm cho câu chuyện diễn ra đa dạng hấp dẫn hơn Chính điều này tạo nên sức hút của Rừng Nauy Việc sử dụng thủ

25

pháp dòng ý thức nh một biện pháp nghệ thuật là một điều không mới trong văn chơng Nhật Bản, tuy nhiên H.Murakami đã có những sáng tạo độc đáo để làm nên dấu ấn của mình

Nghệ thuật khắc hoạ tâm lý nhân vật độc đáo và đặc sắc H.Murakami đã thể hiện đợc hồn cốt, tâm lý của nhân vật qua rất nhiều yếu tố từ cốt truyện, không gian, thời gian, ngôn ngữ, giọng điệu Đời sống tâm lý của nhân vật đa dạng đan xen khá phức tạp Đó là cả niềm hạnh phúc tình yêu, cả đau đớn dằn vặt, tình yêu, tình dục hoà quyện vào nhau tạo nên một bức tranh sinh động chân thật

"Naoko nhìn tôi với một nụ cời buồn bã Quan hệ trai gái của bọn mình cũng thật sự khác thờng dờng nh cơ thể hai đứa mình đợc gắn liền ở đâu đó Nếu tình cờ phải xa nhau thì một lực hút nào đó sẽ hút hai ngời lại với nhau Trở thành ngời yêu của nhau là điều tự nhiên nhất trong đời của bọn mình Bọn mình không thể chịu đựng nỗi phải xa nhau Cho nên nếu Kizuki còn sống chúng mình vẫn sẽ ở bên nhau dẫu trở nên bất hạnh Bởi vì chúng mình

sẽ phải trả giá cho thế giới này những gì chúng mình còn nợ nó Nỗi đau của

sự trởng thành Bọn mình đã không trả cái giá ấy đúng lúc và giờ đây giấy đòi

nợ đã đến Đó là lý do Kizuki làm điều anh ấy làm, và tại sao mình ở lại đây Bọn mình giống nh hai đứa trẻ trần trụi lớn lên trên đảo hoang Nếu đói bọn mình chỉ việc nhặt chuối ăn, nếu thấy cô đơn bọn mình chỉ cần tìm kiếm đến vòng tay nhau "[14, 247]

Trong đời sống chúng ta có những điều tởng chừng nh đơn giản ta dễ dàng hiểu đợc, dễ dàng cho qua nhng mọi việc không nh ta mong muốn Có những

điều thật bình dị, nhẹ nhàng đã rung động tâm can làm ta phải nhớ mãi: Một buổi chiều thu cùng ngời mình yêu đi bộ khắp phố, mỗi mùi hơng dịu nhẹ, một làn da mịn màng Đó là cảm giác mà Toru đa từng có, từng sống với nó Những

kỷ niệm về Naoko vẫn bỏng rát trong tâm trí anh sau 20 năm Anh từng mò mẫm tìm câu trả lời cho chính anh và cho tình yêu của anh đối với hai cô gái Naoko và Miđori Anh chọn ai, ngời của quá khứ hay ngời của hiện tại? Anh tiếp tục bớc tiếp chống chọi với những bất toàn hay đầu hàng số phận?

26

Chúng ta cũng đã biết tới một điều : Mỗi nhân vật của Rừng Nauy đều gắn liền với ký ức riêng của mình Mỗi ngời đều có những mảng tối trong đời sống tinh thần Có ngời đã cố gắng vợt lên trên chính vũng lầy của cuộc đời mình Nhng cũng có ngời lại tự chọn cách giải thoát: tự sát.

Điểm đặc sắc của tiểu thuyết này là yếu tố sex Tình dục là một yếu tố không mới và là một vấn đề nhạy cảm trong văn chơng, trớc đây nó đợc coi là vùng cấm của văn chơng và bị coi là không lành mạnh Tuy nhiên chúng ta vẫn thấy rằng những bậc thầy về văn chơng không bao giờ kỳ thị vấn đề này Từ những tác phẩm cổ của văn chơng Nhật Bản đến những tác phẩm hiện đại tình dục cũng đã đợc bàn tới Tuy nhiên tình dục trong văn chơng cũng là một yếu tố khẳng định tài năng của nhà văn Nhà văn phải viết làm sao không dung tục đến mức tầm thờng mà lại chuyển tải đợc những ý nghĩa sâu sắc có giá trị cao

Văn học Nhật Bản đã có những tác phẩm bàn đến tình dục khá sớm nh Truyện Genji của Murasaki Đây là tác phẩm đợc coi là "tiểu thuyết đầu tiên của con ngời "

gồm 54 cuốn, mỗi cuốn là một chuyện tình Và những chuyện tình nhằng nhịt đan xen vô cùng phong phú của hoàng tử Genji đã cuốn hút ngời đọc Đời sống tình dục thể hiện khá rõ trong tác phẩm tuy nhiên đọc xong tác phẩm ta thấy rằng cả cuốn tiểu thuyết là tiếng kêu thân thiết đòi giải phóng loài ngời

Kế thừa truyền thống của các nhà văn đi trớc H.Murakami cũng đa yếu tố sex vào trong tác phẩm Thiết nghĩ đó không phải là yếu tố nhằm câu khách đáp ứng những thị hiếu dung tục tầm thờng, yếu tố sex trong tác phẩm mang tính biểu tợng nhiều hơn Mục đích của nhà văn là thể hiện đợc tâm lý giới trẻ với những khát khao trăn trở của con ngời trên con đờng tìm kiếm chính bản thân mình Tình dục trong tác phẩm vì thế giống nh một kiểu tình huống để nhà văn phác họa đợc những nội tâm của nhân vật và là phơng tiện để phản ánh hiện thực Trong một buổi trả lời phỏng vấn của phóng viên báo Văn học, dịch giả Nhật Chiêu từng khẳng định: "Những tác phẩm của H.Murakami thờng đẫm màu tình dục, trong đó tình dục nh là một vấn đề xuyên suốt Thế nhng đây không phải là những tác phẩm nhằm câu khách bằng yếu tố sex, mà sex nh là một

27

ngôn ngữ của H.Murakami Sex trong tác phẩm của ông thờng mang tính ẩn

dụ hơn là trần trụi tính giao."[TL số 3]

Mật độ dày đặc các đoạn miêu tả vì sex hoặc những chuyện liên quan đến

nó phản ánh một cách chính xác đời sống của giới trẻ Nhật Bản những năm 60,70 của thế kỷ XX Đó là những năm mà Nhật Bản cha thể quên đợc đau th-

ơng mất mát mà chiến tranh để lại Nhng chỉ vài thập niên sau, của cải từ Phơng Tây du nhập tràn ngập Nhật Bản Nớc Nhật hồi sinh nhanh chóng Các giá trị truyền thống bị mai một dần Ngời Nhật tiếp thu lối sống tiêu thụ do ảnh hởng của Mĩ Lớp thanh niên Nhật Bản lúc này rơi vào khủng hoảng do họ không có chỗ dựa từ truyền thống để lại, không có lý tởng lối đi cho tơng lai Họ bơ vơ lạc lõng Nhng ở họ yêu cầu thể hiện mình lớn hơn hết thảy Lao vào những cuộc ăn chơi không ngày tháng là cách để tiêu khiển ngày giờ và để giải phóng năng lợng thừa và để khẳng định sự tồn tại của mình Thế giới nhân vật trong

Rừng Nauy chủ yếu là sinh viên nhng tất cả bối cảnh trờng lớp, gia đình, bạn bè

chỉ là những gì vô nghĩa, với họ đó là chuyện nhỏ Học hay không học, gia đình hay không hầu nh không còn ý nghĩa nữa Họ sống không mục đích và chẳng mấy chốc chỗ này là một cuộc "Săn bò lạc" từng đôi một ( chính xác là họ săn nhau ) ngủ với nhau rồi nửa đêm đổi bạn tình một cách tự nguyện, chỗ kia ngời con gái trả thù ngời đàn ông bạc tình đã ngủ với ngời đàn ông đầu tiên gặp trong quán rợu dửng dng đến mức không cần biết đến không cần tạm biệt

Trong Rừng Nauy, tình dục còn là một phơng thức để con ngời an ủi nhau

và an ủi chính mình, giúp nhau vợt qua cô đơn trong cuộc đời giá lạnh Naoko

và Toru là điển hình cho nỗi cô đơn của con ngời hiện đại Hai con ngời này

đều chịu một nỗi đau trong quá khứ và chính điều đó đã kết nối họ lại với nhau Gặp nhau ở Tokyo hai năm sau cái chết của Kizuki đi bên nhau trong một sáng chủ nhật Nhng mỗi lần đề cố tránh đụng chạm đến kí ức đau buồn liên quan

đến Kizuki Họ quan hệ với nhau nhng dờng nh mỗi ngời đều chìm đắm trong những suy t riêng của riêng mình

"Khi ôm Naoko trong tay tôi muốn nói với nàng rằng: Mình đang làm tình với cậu đây Nhng thực tình chẳng có chuyện gì đâu Chẳng có chuyện gì

28

hết Chỉ là hai tấm thân kết nối với nhau mà thôi Tất cả những gì mình đang làm đây chỉ là nói cho nhau biết rằng có những điều chỉ có thể nói đợc bằng cách cọ xát hai khối thịt bất toàn thế này Làm nh vậy chúng mình mới chia sẻ

đợc những bất toàn của nhau Nhng tôi không hy vọng sẽ có ai hiểu đợc những lời định nói ấy của mình Tôi chỉ tiếp tục ôm chặt nàng vào lòng Và khi làm nh vậy tôi có thể cảm nhận thấy bên trong thân thể nàng có một cái gì

đó nh một tố chất ngoại lai chai đá, một cái gì phụ trội mà tôi không thể đến gần đợc."[14, 348 ]

Chúng tôi đã điểm qua vài đặc điểm để làm sáng rõ dấu ấn sáng tạo của H Murakami Nhnng điểm kế thừa và những điểm sáng tạo của ông, trong tác phẩm Rừng Nauy chúng ta thấy khá rõ Tuy nhiên một tài năng văn chơng để có

đợc sự chấp nhận của bạn đọc thì phải trải qua một thời gian dài Nhân vật Nagasawa không bao giờ đọc đến một cuốn sách nếu tác giả của nó cha chết đ-

ợc 30 năm

H.Murakami đã từng bớc có một vị thế khá vững chắc trên văn đàn thế giới Tài năng của ông không ai phủ nhận Những sáng tạo, khám phá mới mẻ của ông trong nhiều tác phẩm tuy còn nhiều tranh cãi nhng đáng đợc ghi nhận Nhà nghiên cứu văn học Nhật Chiêu khẳng định:" Theo tôi ông là nhà văn

Tình dục trong Rừng Nauy hoàn toàn thoát khỏi sự dung tục, thô thiển bởi

nó đợc viết bởi cây bút tài năng giàu lòng yêu thơng con ngời Tác giả nh đồng cảm, cảm thông với những lầm lỡ, mất mát của thời tuổi trẻ Rõ ràng cảnh làm tình trong Rừng Nauy hoà hợp với những thứ khác Nó rất tự nhiên và thuyết

29

phục Tác giả Hoàng Ngọc Tuấn, một cây bút có uy tín đã từng bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề dục tính trong văn chơng khá thuyết phục nh sau:

"Một tác phẩm đụng chạm đến tình dục bị xã hội lên án và cho rằng đây là một tác phẩm kém cỏi vì nó cha phải là nghệ thuật mà là sự thô lỗ, lố bịch Một tác phẩm

đụng chạm đến tình dục mà đợc đón nhận ngay và bị quên lãng ngay là một tác phẩm kém cỏi vì nó chứa đầy bản kẽm và công thức Chỉ có tác phẩm khiến cho con ngời băn khoăn và tranh luận mãi mới là tác phẩm xuất sắc vì nó tạo cho con ngời t duy sâu xa hơn vì cuộc sống nhân tình" [TL 22]

H.Murakami là tác giả đợc đón đọc nhiều nhất và quan trọng nhất hiện nay của Nhật Bản Bởi vì ông làm đợc một điều rất quan trọng:"Khi văn hoá đọc bị lấn át bởi văn hoá nghe nhìn thì việc 1/7 dân số Nhật Bản đọc tác phẩm cuả

ông; Sự đón đọc nồng nhiệt của độc giả khắp nơi trên thế giới thực sự là một phép lạ, một sự thần kỳ "(Nhật Chiêu)

Chơng 2 Cái chết - Một ám ảnh nghệ thuật

trong "Rừng Nauy"

Vấn đề sống chết là những mối quan tâm hàng đầu của nhân loại Mọi tôn giáo, mọi nghành khoa học nhân văn đều tìm cách lý giải khám phá về bản chất của sự sống và cái chết con ngời đều giống nhau ở một điểm cuối cùng đó là cái chết Cái chết là điểm kết thúc nhng cũng là nấc thang định giá giá trị của một con ngời Chết cha phải là hết Có ngời đã chết nhng vẫn sống trong tâm trí ngời thân và bạn bè Nhng có ngời sống mà nh chết Không phải ngẫu nhiên

mà từ khi nhận thức đợc sống chết con ngời muốn cỡng lại sự chết Bao bậc đế vơng tìm cách sống lâu bằng cách luyện đan, tìm thuốc trờng sinh Thích ca Mâuni, Giesu, thánh Ala đều tìm hiểu cái chết và đều ngộ ra một chân lý hãy biết chấp nhận và sống cho tốt

2.1 Cái chết trong văn hoá văn học Nhật Bản

2.1.1 Cái chết trong văn hoá Nhật Bản

30

Quan niệm về cái chết của ngời Nhật có thể rất cực đoan nhng nếu biết và hiểu về văn hoá Nhật, bạn sẽ cảm nhận đợc rằng những quan niệm ấy không cực đoan mà còn đặc biệt có ý nghĩa trong đời sống văn hoá của ngời Nhật Ng-

ời Nhật chọn hoa anh đào là quốc hoa không phải là ngẫu nhiên họ cũng nh hoa anh đào: Tinh tế và biết rụng rơi khi hơng sắc đang còn tuyệt mỹ nhất

Ngời già Nhật Bản ngày xa vào núi khi đến 70 tuổi để chết trong núi để khỏi ảnh hởng đến con cái. (Truyện kể núi Narayawa).

Nam nữ yêu nhau không lấy đợc nhau, rủ nhau đến vùng núi xa xôi nào đó

để cùng tự sát.(Tự sát ngày đính hôn ).

Các nhà văn Nhật Bản có truyền thống tự sát khi tuổi già xộc đến, cái đẹp

mà suốt đời họ tìm kiếm đã rời xa Cảm thức thẩm mĩ không cho phép họ níu kéo sự sống Và họ ra đi khi trong lòng vẫn còn vẹn nguyên cái đẹp và trong con mắt của ngời đời họ đang có đợc sự ngỡng mộ nhất

Đặc biệt trong văn hoá Nhật còn có cả một nghi lễ tự sát dành cho các võ sĩ Nét văn hoá này đã ăn sâu vào đời sống của ngời dân Nhật hàng trăm năm qua

Tự tử là một nét độc đáo mang bản sắc dân tộc Nhật "Mổ bụng tự tử" (Harakiri chữ Hán là Thiết Súc) có cả một nghi lễ xuất phát từ đạo võ sỹ (Busido) Võ sĩ tự mổ bụng để tỏ lòng trung tiết với chúa công hay Thiên hoàng hoặc tự trừng phạt (Thua trận hay thất bại về chính trị) Đó cũng có khi là một

ân huệ của chúa cho phép bầy tôi thuộc đẳng cấp võ sỹ tự tử khi có tội Kết hợp với Khổng học, thiền tông (zen) rất coi trọng dũng khí, nghị lực cũng có ảnh h-ởng đến sự hình thành (Đạo võ sĩ) Ngời ta mổ bụng vì bụng là nơi chứa dũng khí và chân lý "Mổ bụng tự tử" bắt đầu trở thành nghi lễ của thế kỷ thứ XIII nhng tự tử bằng những hình thức khác đã phổ biến trong tầng lớp xã hội từ rất lâu Có ý kiến cho rằng ngời Nhật chỉ có triết lý chết chứ không có triết lý của

họ về sự sống M.Pungret giáo s trờng đại học Tokyo đã nghiên cứu khá công phu về hiện tợng tự tử ở Nhật về phơng diện xã hội học:"Nhật Bản có cả một truyền thống lâu dài về tự tử: Tự tử một mình, tự tử từng cặp, từng nhóm, tự tử

để thử thách tình yêu, tự tử là cử chỉ tối cao của tầng lớp võ sĩ Đó là sự chấm dứt trần thế của nhà s, tự tử thể hiện sự mất phơng hớng hiện tại, sự thất bại

31

trong kinh doanh Đàn ông đàn bà ngời già trẻ con đều tự tử Năm 1985, ở Nhật có 23589 ngời tự tử ( 192 trẻ em từ 12 đến 15 tuổi, 12 trẻ em dới 12 tuổi) Năm 1986, có 275 giám đốc công ty tự tử Trong giới lãnh đạo nói chung ( nghị sỹ quốc hội, công chức cao cấp, chính khách thuộc các đảng) mỗi tuần có tới 9 vụ tự tử" [19, 78]

Trong công trình nghiên cứu tự tử (1897) nhà xã hội học Pháp Durkheim công đặt vấn đề một cách tổng thể Theo ông nhng lý do khiến cho con ngời tự

tử chính là những " cái cớ": ý muốn con ngời bị chiếm lĩnh bởi một tinh thần, một sức mạnh của một ý thức tập thể vô hình Do đó, mỗi dân tộc có một tỉ lệ tự

tử nhất định, một hằng số quyết định bởi những thể chế

Nhật Bản là đất nớc có sự ảnh hởng của nhiều hệ t tởng Ngoài Thần đạo (shento) là tín ngỡng bản địa làm gốc cho tính chất thiết tha với thiên nhiên, ng-

ời chết, Nhật hoàng, gia tộc, quốc gia, làng xã, cũng có những hệ t tởng lớn Phật giáo du nhập từ Trung Quốc sang ( lúc đầu qua Triều Tiên) kết hợp với Thần

đạo để phục vụ cho lý tởng trên Từ thế kỷ thứ VI mở đầu thời kỳ lịch sử sau khi Nhật Bản hình thành cơ bản về kiến trúc, tranh vẽ, lối sống cho đến nay vẫn chịu ảnh hởng của Phật giáo một cách sâu sắc Đặc biệt Thiền (zen) là yếu tố quan trong của giới võ sỹ Họ tu luyện bản thân, khép mình vào kỷ luật, nhập vào thiên nhiên, nghệ thuật tinh luyện (vờn thiền, trà đạo) Tông phái tịnh độ niệm Adida phổ biến trong nhân dân Khổng học cực đoan hoá chữ "trung" và quan niệm chữ "nghĩa" rất khắt khe, nó trở thành nền tảng của xã hội, là hậu thuẫn của học thuyết " võ sỹ đạo" Chính ý thức hệ mang tính chất khắt khe đó

đã ảnh hởng rất lớn đến tâm lý của ngời dân Nhật Bản Và việc tự tử cũng là một phần do truyền thống nặng nề, với sức ép của nhịp sống, sự ức chế công việc trong thời đại công nghiệp làm cho việc tự tử ngày một gia tăng Ngời ta cố gắng tìm hiểu nguyên nhân của hiện tợng này Có ngời lý giải từ nhiều góc độ khác nhau Một là, về địa lý văn hoá: đất nớc của động đất, sóng thần, bão

tố làm cho cái chết có thể xảy ra bất cứ lúc nào Con ngời thờng xuyên đối mặt với cái chết Hoa anh đào là quốc hoa của Nhật Bản, một loài hoa thoắt nở thoắt tàn Thiên nhiên tơi đẹp nhng khá mong manh khiến cho lòng ngời trở nên rất

32

tinh tế và nhạy cảm Hai là, về yếu tố lịch sử văn hoá, những cuộc nội chiến,

chiến tranh dành quyền lực liên miên giữa các dòng họ gây nên những cái chết thơng tâm Ba là, tôn giáo bản địa Thần đạo cùng các tôn giáo khác nh Phật

giáo, Thiền tông đều tôn thờ cái h không, tính chất vô thờng của cuộc sống

"Chuông đền Gion ngân trong trái tim mọi ngời luôn nhắc ta rằng tất cả

đều là phù du Những bông hoa héo tàn của những cây bồ đề bên chiếc giờng nơi Đúc Phật nhập Niết Bàn đã làm cho chứng cho một chân lý đời ngời có thịnh ắt có suy "( Câu mở đầu Chuyện kể Heike )

Trong tác phẩm Thiếu nữ đánh cờ vây của nhà văn Trung Quốc, Sơn Táp ở

một khía cạnh nào đó nhà văn đã lột tả đợc suy nghĩ của ngời Nhật về nền văn hóa của đất nớc họ

"Nền văn minh Trung Hoa qua nhiều thiên niên kỷ đã sản sinh ra vô vàn triết gia, nhà t tởng lớn, nhà thơ Nhng chẳng ai trong số họ có thể hiểu đợc sức sống không có gì thay thế đợc của cái chết.

Chỉ có nền văn minh chúng tôi, dù khiêm tốn hơn là đã đạt đến những

điều cốt lõi: hành động cũng là chết mà chết cũng là hành động."[20, 45]

Hay khi ngời mẹ tiễn con đi, đã dặn rằng: "Nếu phải chọn lựa giữa cái chết và hèn nhát, hãy dứt khoát chọn cái chết".[20,45 ]

Phải chăng khi biết chết là biết sống Khi thờng xuyên đối mặt với cái chết,

đợc giáo dục về cái chết và sự mất mát, ngời ta biết yêu cuộc sống hơn, yêu những gì mình đang có và có ý thức giữ gìn nó?

Phải chăng không sợ chết nên không có gì đáng sợ với ngời Nhật? Họ đã sống hết mình bằng ý chí và nghị lực, sự nỗ lực tột cùng tạo nên sự phát triển vợt bậc của nền kinh tế sau chiến tranh, tạo nên một sự thần kỳ Nhật Bản

Nhà văn là những ngời nhạy cảm với những vấn đề xã hội Những nhà văn có

l-ơng tâm và trách nhiệm thờng mang trong mình lý tởng lớn lao cải tạo và xây dựng xã hội làm cho con ngời thân ái và nhân hậu với nhau hơn Tuy nhiên, nhà văn là những ngời chịu tác động mạnh từ xã hội Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà văn

tự sát và nhiều tác phẩm văn chơng viết về cái chết

2.1.2 Cái chết trong văn học Nhật Bản

33

Trong các tài liệu về văn học Nhật Bản, chúng ta thờng bắt gặp một thời

điểm rất muộn đơc coi là mốc đầu tiên của văn học Nhật từ thế kỷ VII đến thế

kỷ VIII Từ đó đến nay văn học Nhật Bản đã trở thành một nền văn học đa dạng

và độc đáo của thế giới

Vấn đề cái chết đợc nói đến rất nhiều trong văn học Nhật Bản và đợc nói

đến trong nhiều tác phẩm nổi tiếng

Phải kể đến tác phẩm: Những câu chuyện dòng họ Haike (Haike

Monogatari) hoàn thành vào giữa thế kỷ XIII, có âm hởng tơng tự nh bản hùng

ca Hy Lạp Iliat và Ôđixe của Homere Tác phẩm này kể về bớc thăng trầm của dòng họ Tctaira tranh hùng với dòng họ Minamoto Hai dòng họ này gây chiến với nhau khiến cho dân chúng lầm than vào cuối thế kỷ XII Những nỗi đau khổ

đợc khắc hoạ đậm nét trên nền t tởng Phật giáo về cái phù du của trần thế Nỗi chán chờng của kiếp ngời từng thấm nhuần các chủ đề sáng tác của thời đại Hêian ( Tk VIII - XI) nhng đó chỉ là nỗi buồn bàng bạc của giới quý tộc có tâm hồn nghệ sỹ Tác phẩm Những câu chuyện dòng họ Haike mang nỗi sinh ly tử

biệt thực sự Các truyện kể về chiến công oanh liệt, miêu tả những tớng lĩnh mặc áo giáp công phá trận mạc Nhng ấn tợng mạnh mẽ nhất đối với ngời đọc lại là những nỗi cô đơn đau khổ cái chết anh dũng

"Nếu phải chết, chết do tay ta còn hơn, ta sẽ để ngời cầu Phật mà tái sinh ở thiên đờng.

- Đúng vậy Tớng trẻ đáp Chặt đầu ta ngay đi.

Kuragai thơng cảm quá khua gơm lúng túng, mắt ông mờ lệ Ông không biết nên xử trí thế nào nhng không còn cách nào khác Ông khóc thảm thơng

và chặt đầu tớng trẻ Ông kêu lên: Trời ơi Đau đớn thay là phận dũng sĩ Chỉ vì ta sinh ra trong gia đình võ sĩ nên phải chịu những nông nỗi này" (Cái chết của Atxmori ).

Truyện Narayama xuất bản năm 1956 của tác giả Shichiro Fukurama Dựa

vào truyền thuyết địa phơng ông đã miêu tả cái đói truyền kiếp của một làng miền núi Ngôi lang ở khu vực rừng núi khắc nghiệt, cằn cỗi, mùa đông có tuyết phủ trắng xoá, nó mang một tính chất biểu tợng cho một thế giới riêng biệt luôn

34

bị ám ảnh bởi cái đói Tác phẩm toát lên một ý nghĩa sâu sắc về con ngời và cuộc sống Con ngời cũng là một sinh vật mà nhu cầu cơ bản là ăn để tồn tại Cái ăn chi phối luật pháp và luân lý xã hội, cái đẹp, cái xấu, cái đau khổ, cao th-ợng Thức ăn hiếm đến nỗi một gia đình đào trộm khoai lang bị cả làng chôn sống Nhng dù cho cuộc sống có khắc nghiệt nh thế nào ngời ta vẫn tin vào cái

"nghiệp" và chữ "từ bi" của nhà Phật Hai nhân vật chính là bà lão Ôrin và con trai Tapêi Bà cụ đã 90 tuổi đi hành hơng vào núi cấm "Narayama" (Núi sồi) Đi hành hơng tức là dũng cảm ở lại chết ở nơi hoang vu để đỡ một miệng ăn cho gia đình, cho cộng đồng Phong tục là nh vậy Ngời con trai cõng mẹ trên lng,

đem đi, để bà ngồi lên một tấm ván buộc vào thân mình Dọc đờng biết bao nhiêu xơng trắng và đầu lâu phơi trắng, có những ngời còn cha chết Khi đi cấm nói; ngời trở về cấm quay đầu lại Nớc Nhật một thời đói nghèo con ngời phải

tự chết đi để giảm bớt gánh nặng cho gia đình và cho xã hội Còn gì đau đớn hơn là phải chết khi còn muốn sống Ngời Nhật hiện đại sẽ không bao giờ có thể tởng tợng đợc rằng ông cha họ có thời phải tự chết đi để cho con cháu đợc sống

Tác phẩm của Shichi Fukuzawa đã tái hiện một lại một nớc Nhật buồn thảm, đau khổ Ngời già tự chết đi để cho con trẻ đợc sống phải chăng là một triết lý sống - chết của ngời Nhật?

Đến những tác phẩm của Y.Kawabata, ông cũng miêu tả nhiều cái chết Tiểu thuyết Xứ tuyết đợc viết và chỉnh sửa trong vòng 12 năm (1934- 1947) Cốt

truyện của nó vừa đơn giản lại vừa khó nắm bắt Shimamura, một tay chơi tài tử,

đã có vợ con ở Tokyo Vào mùa thu, anh trở lại thăm xứ tuyết để ngắm cảnh và tắm suối nớc nóng- nơi mà anh đã đến 6 tháng trớc, để ngắm cảnh và tắm suối nớc nóng Sau khi chạy xuyên qua một đờng hầm dài vào trong xứ tuyết, con tàu dừng lại ở một sân ga Một hành khách trên tàu là Yoko có vẻ đẹp trong sáng và tinh khiết cuốn hút anh sau tấm gơng Anh bị ám ảnh bởi cô gái này

Đến suối nớc nóng anh lại gặp Komako, một cô gái xinh đẹp, quyến rũ, tràn

đầy sức sống Đắm mình trong tình yêu của Komako, Shimamura băn khoăn day dứt vì không làm gì đáng để nàng yêu nh thế Anh cũng bị hấp dẫn bởi

35

Yoko cô gái mà anh nhìn thấy trên tàu Tình yêu anh dành cho Komako đầy cảm xúc trần thế, còn đối với Yoko thì Thánh thiện thanh cao Kết thúc tiểu thuyết là một vụ hoả hoạn và Yoko đang ở trong toà nhà bị bốc cháy lao ra từ tầng hai Komako gần nh hoá điên ôm xác nàng trong tay Shimamura đứng cách xa lảo đảo nhng khi anh nhìn lên trên bầu trời dờng nh giải ngân hà đang chảy tuột vào anh với tiếng gầm dằn dữ Cái chết của Yoko trong ánh lửa rực rỡ

nh sự hoá thân cuối cùng của những giá trị truyền thống Yoko chết vẻ đẹp cổ

xa cũng chết theo - vẻ đẹp mà ngời lữ khách buồn mãi kiếm tìm

Cái chết của Yoko gia tăng tính bi thơng cho cuốn tiểu thuyết, gia tăng cả

sự hoài nghi về cuộc đời Yoko - vẻ đẹp truyền thống, đẹp nh trong thần thoại liệu còn còn có thể tồn tại trong xã hội hiện đại? Còn Komako rực rỡ nồng nàn, sống một cách mãnh liệt không còn biết đến ngày mai đã phải là vẻ đẹp đích thực của Nhật Bản? Chính hai nhân vật này mang đến cho ngời đọc cảm giác hoài nghi về cái giá trị truyền thống và hiện đại Còn Shimamura chàng trai vừ yêu thích các vũ điệu truyền thống vừa muốn dịch Valery liệu có giữ đựơc vẻ

đẹp này không? Đây là vấn đề cá nhân nhng cũng là vấn đề thời đại Và Xứ tuyết chính là nơi con ngời ta đi tìm lại cái tôi đích thực của mình trớc thời điểm

mà hoài nghi băn khoăn là âm hởng chính của tâm hồn

Shimamura nhìn thấy cảnh Yoko chết:"thân ngời giữ t thế nằm ngang khi rơi" Shimamura giật mình lùi lại nhng thật ra không cảm thấy ghê sợ, anh nhìn cảnh ấy nh một cảnh huyền hoặc Thân ngời cứng đờ trên không, nhng tự nó đã trở nên mềm mại, dịu dàng đến lạ thờng đến mức do thiếu sự chống lại của cơ thể con ngời biến thành con rối Shimamura cảm thấy nh có sự khác nhau giữa

sự sống và cái chết Nhng không hiểu tại sao cảnh bất động ấy không gây cho anh cảm giác về cái chết Anh cảm thấy đó là một sự biến thái, một giai đoạn chuyển tiếp, một hình thức khác của sự sống

Đến H.Murakami ông cũng miêu tả cái chết trong rất nhiều tác phẩm nh

Rừng Nauy, Biên niên ký chim vặn dây cót, Kafka bên bờ biển Những cái

chết này đều có tính biểu tợng cao và có ý nghĩa sâu sắc

2.1.3 Cái chết trong thời đại của H.Murakami

36

Thời hiện đại, nớc Nhật trải qua những thăng trầm của lịch sử, biến động

mà cả xã hội phải chịu đựng để "lột xác"và vấn đề tự tử có từ lâu trong xã hội

đó Thời đại này nhiều nhà văn - nhiều con ngời tài năng đã tự tử

Năm 1927, R.Akutagava (1892- 1929) nhà viết truyện ngắn hiện thực tự tử khi mới 37 tuổi Ông là nhà viêt truyện nổi tiếng từ sau khi bộ phim Rasômôn

chuyển thể từ truyện ngắn của ông đạt giải thởng quốc tế Tác phẩm của ông đã mang lại một tiếng chuông độc đáo: Trở về gốc chuyện truyền thống, phân tích tâm lý miêu tả khách quan chứ không đi sâu vào cái tôi, pha trộn hiện thực và huyền ảo văn chơng hoa mỹ nhng súc tích, bố cục chặt chẽ Những năm cuối cùng tác phẩm của ông phản ánh sự sợ hãi điều bất trắc Điều này có nguyên nhân từ nhỏ ông luôn bị ám ảnh bởi bệnh điên của mẹ Ông mất dần khả năng sáng tác mặt khác lại có thêm khủng hoảng của trí thức t sản trớc thế đi lên của chủ nghĩa quân phiệt phát xít Ông rơi vào khủng hoảng nặng nề Ông uống uống thuốc ngủ tự tử để lại vợ và ba con

Năm 1948, Đazai Osamu, tiêu biểu cho thế hệ Nhật hoang mang vì bại trận, ông tự tử lần thứ t khi mới 39 tuổi

Đazai Osamu (1909 - 1948) xuất thân trong một gia đình địa chủ Ông là ngời có tâm hồn nhạy cảm nhng có lối sống cực đoan, quá khích Ông tự huỷ hoại những tác phẩm thiêng liêng, đánh vào lòng yêu thơng của những ngời thân, ông chán sống đám, mình trong thuốc phiện, moocphin, rợu và gái, tìm tội lỗi để tự khích lệ mình Ông hoang mang đi từ cộng sản đến h vô chính phủ Ông để lại nhiều truyện và đặc biệt tiểu thuyết Mặt trời lặn miêu tả những gia đình quý tộc bị suy sụp

trớc và sau chiến tranh thế giới lần thứ nhất

Mishima Yukio (1925-1970) là nhà văn đặc biệt nổi tiếng ở nớc ngoài

Ông viết khoảng 1001 truyện ngắn, 12 cuốn tiểu thuyết và một số kịch nô Ông trở thành nhà văn có tiền, hiểu biết uyên bác về Phơng Đông và Phơng Tây

Ông miêu tả tâm trạng bệnh hoạn của thanh niên thời hậu chiến, hoang mang

tr-ớc cuộc đời ít gắn bó với dĩ vãng Ông là ngời bảo thủ bi quan không thích đời sống hiện đại tôn trọng truyền thống tôn quân, đề cao võ sĩ đạo năm 45 tuổi tự

37

tử Lầu vàng là kiệt tác của ông viết về một đạo sĩ trẻ đốt một ngôi đền vì hoang

mang không giải quyết đợc mâu thuẫn giữa cuộc đời và nghệ thuật

Năm 1927 khi Akutaga tự tử, Kawabata không tán thành:"Dù cuộc đời này

có nặng nề đến đâu tự tử cũng không làm cho con ngời trong sáng Ngời tự tử

dù có cao thợng đến đâu cũng không phải là ngời hoàn hảo Đối với Akutawa cũng nh Đazai Tramu tự tử hay bất cứ ai tự tử tôi cũng không thông cảm và

đồng tình"

Đặc biệt cái chết của Misima Yukio làm cho Kawabata đau đớn tột cùng

Đó là kết quả nhãn tiền của thân phận ngời Nhật Bản Suốt cuộc đời mình Kawabata đã nhiệt thành ca ngợi vẻ đẹp của con ngời Nhật Bản, dù trong tận

đáy lòng ông biết đó là vẻ đẹp của ngàn xa, vẻ đẹp của dĩ vãng Suốt nhiều năm

ông ca ngợi lòng yêu nớc lòng sùng bái Nhật hoàng của Misima Ông tuyên

bố :"Một văn tài cỡ Mishima hai ba thể kỷ mới có một " sau cái chết của Mishima ông trở thành ngời cô đơn tuyệt vọng Dù ông là một phật tử say mê thiền tông, nhiều lần tuyên bố tự tử là sai lầm vậy mà ông đã tự tử bằng hơi đốt tại Zuchi (1972) - Nơi ông chọn để kết thúc cuộc đời thành công nhng mang dấu ấn bất hạnh của tuổi thơ Có lẽ rằng lữ khách muôn đời đi tìm cái đẹp ấy muốn có một chuyến khởi hành đến một vùng đất mới nơi mà ông cha từng đặt chân tới

Kawabata (1899-1972) là nhân vật nổi tiếng của Nhật Bản và thế giới Bộ ba tiểu thuyết Xứ tuyết, Cố đô, Tiếng rền của núi đã đem lại giải Noben văn chuơng

cho ông vào năm 1968 Những tác phẩm của ông giúp chúng ta trở về với vẻ đẹp của nớc Nhật xa Không phải ngẫu nhiên mà có ngời nói tác phẩm của ông giúp chúng ta cân bằng tâm lý trong cuộc sống gấp gáp bộn bề này

Những nhà văn lớn (tầm cỡ thế giới) của Nhật Bản đã tự tử Điều này phải chăng khẳng định một lần nữa " văn hoá chết " tồn tại trong đời sống ngời dân Nhật?

2.2 Cái chết trong" Rừng Nauy" từ góc nhìn triết học:

Từ khi sinh ra cho đến khi trở thành ngời " gần đất xa trời" là cả một quá trình dài Theo bản năng con ngời thờng ý thức đựợc cái chết của mình Đôi lúc,

38

khi con ngời ý thức đợc cái chết của mình thì sự ra đi của học thực sự thanh thản.

Đạo Phật đợc tôn thờ tại Nhật Bản và nhiều các nớc khác, các nhà s đôi khi biết trớc đợc thời điểm họ chết Đó là trờng hợp của nhà s Hotaku của đạo Phật Mahayana "Một lần ông gọi các chú tiểu lại và nói: Sức khoẻ của ta đang suy yếu dần, nhng không việc gì phải lo lắng Đây chỉ là dấu hiệu cho biết cái chết

có thể bắt nguồn từ những ý nghĩa nghiên cứu về cái chết".

Rừng Nauy là một tác phẩm văn học giàu ý nghĩa biểu trng Ngời đọc với

"Tầm đón nhận" khác nhau sẽ khai thác tác phẩm này ở những chiều kích khác nhau Nhng có lẽ vấn đề bạn đọc dễ đồng cảm với nhau là: Tác phẩm thực sự xúc động vì nó giúp cho mỗi ngời nhận thức rõ hơn về bản thân và cuộc đời, biết trân trọng hơn những khoảnh khắc đang sống

Rừng Nauy đề cập nhiều đến cái chết Cái chết của những nhân vật trong

tác phẩm đều thể hiện một cảm thc thẩm mỹ và hơn nữa nó rất giàu ý nghĩa Cái chết thể hiện một bi kịch về thân phận con ngời, cái chết thể hiện một phản ứng trớc cuộc đời, và hơn nữa nó còn thể hiện một quan niệm sống

2.2.1 Các dạng thức chết trong "Rừng Nauy"

39

Trong Rừng Nauy có nhiều nhân vật đã tự sát

Kizuki tự sát năm 17 tuổi trong nhà để xe Cậu đã đa một miệng ống cao

su từ một ống xả chiếc N-360 của mình vào cửa sổ của chiếc xe, lấy băng dán bịt kín các ô cửa, rồi nổ máy Cha mẹ cậu đang đi thăm một ngời họ hàng bị

ốm, khi họ mở cửa thì cậu đã chết rồi Rađio vẫn kêu, và một hoá đơn mua xăng thi kẹp dới một cần gạt nớc của xe Kizuki không để lại một dòng tuyệt mệnh nào và không ai biết lí do tự tử của cậu là gì

Naoko chết khi nàng mới 20 tuổi Cái chết của Naoko đợc kể lại qua lời

của Reiko, ngời cùng ở với Naoko trong dỡng đờng: Naoko bỏ đi vào rừng trong đêm và treo cổ tự tử Cô mang theo đèn pin và cả sợi dây thừng của chính mình Naoko chỉ viết lại vài dòng : Xin hãy để tất cả quần áo của tôi cho Raiko Năm tiếng sau khi cô chết mọi ngời mới tìm ra cô Xe cứu thơng đến mang Naoko đi và hỏi chuyện Reiko Họ cũng chẳng nghi ngờ gì nhiều Đã có một thứ nh là bức th tuyệt mệnh và rõ ràng họ cho rằng đây là một vụ tự tử và họ cho

tự tử là việc mà những ngời tâm thần vẫn thờng làm Nên mọi việc chỉ là thủ tục thôi buổi tang lễ mới thật là buồn Gia đình Naoko rõ ràng là khó chịu khi thấy Reiko vì Reiko biết rõ Naoko chết nh thêa nào

Hatsumi bạn của Toru ngời yêu của Nagasawa cũng tìm đến cái chết Cái

chết của Hatsumi đợc biết qua lời kể của Toru:" Nhẽ ra đã có ai làm gì đó - bất

kỳ ai - để cứu cô ấy nhng cả Nagasawa và tôi đề không làm đợc điều đó Giống

nh bao nhiêu ngời, điều mà tôi đã biết Hatsumi đã đạt đến một giá trị nào đó của cuộc sống gia đình và hầu nh hoàn toàn bất ngờ - kết thúc nó Hai năm sau khi Nagasawa sang Đức lấy chồng và hai năm sau đó cô ấy đã dùng dao cạo cứa

đứt cổ tay mình "

Chính Nagasawa tất nhiên rồi là ngời đã báo cho tôi biết, bức th gửi từ Bonn có đoạn viết:"Cái chết của Hatsumi đã làm tan một cái gì đó" Chuyện này thật đau buồn không thể chịu nổi, ngay cả khi đối với tôi "tôi đã xé bức th

ấy ném nó đi Từ đó không bao giờ th từ gì cho nó nữa ""[14, 388]

Ngoài ra có những cái chết đợc kể qua lời của Naoko: cái chết của chị gái, của chú ruột

40