Khoá luận nghiên cứu đặc điểm lâm học cây nghiến gân ba (excentrodendron tonkinensis) tại xã thượng nung, huyện võ nhai, tỉnh thái nguyên

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Xác định được thực trạng phân bố và một số đặc điểm lâm học của cây Nghiến gân ba Excentrodendron tonkinensis tại xã Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh T

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Cơ sở khoa học

⚠️The Pollinations legacy text API is being deprecated for **authenticated users**.Please migrate to our new service at https://enter.pollinations.ai for better performance and access to all the latest models.Note: Anonymous requests to text.pollinations.ai are NOT affected and will continue to work normally.

Về cơ sở sinh học

Về cơ sở bảo tồn

Tổng quan vấn đề nghiên cứu

2.2.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

W Richards (1959) [16], G N Baur (1976) [1], E P Odum (1971) [21] tiến hành Những nghiên cứu này đã nêu lên quan điểm, các khái niệm và mô tả định tính về tổ thành, dạng sống và tầng phiến của rừng

G N Baur (1976) [1] đã tiến hành nghiên cứu các vấn đề về cơ sở sinh thái nói chung và về cơ sở sinh thái học trong kinh doanh rừng nói riêng, trong đó đi sâu nghiên cứu cấu trúc rừng, các kiểu xử lý về mặt lâm sinh áp dụng cho rừng mưa tự nhiên, từ đó tác giả đưa ra các nguyên lý tác động xử lý lâm sinh cải thiện rừng

P Odum (1971) [21] đã hoàn chỉnh học thuyết về hệ sinh thái trên cơ sở thuật ngữ hệ sinh thái (ecosystem) của Tansley (1935) Khái niệm sinh thái được làm sáng tỏ là cơ sở để nghiên cứu các nhân tố cấu trúc trên quan điểm sinh thái học Công trình nghiên cứu của R Catinot (1965) [4], J Plaudy

2.2.1.2 Các nghiên cứu về cây Nghiến gân ba trên thế giới

Chang & Miau mô tả khoa học chi tiết năm 1978

Tên đồng nghĩa: Pentace tonkinensis A Chev, nom Nud 1918; P arapentace tonkinensis Gagnep, nom Inval 1943; Excentrodendron hsienmu auct, non (Chun & How) Chang & Miau 1956 Burretiodendron tonkinensis (Gagnep.) Kosterm 1960; Burretiodendron hsienmu Chun & How

Excentrodendron tonkinense mọc ở rừng thường xanh trên đá vôi Tỉnh

Quảng Tây, Đông Nam tỉnh Vân Nam giáp (Việt Nam)

2.2.2.1 Các nghiên cứu về bảo tồn

[13] Nhằm quy định các loài động thực vật nguy cấp, quý, hiếm đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng cần được bảo vệ

2.2.2.2 Nghiên cứu về sinh thái Ý nghĩa của nghiên cứu sinh thái loài hết sức cần thiết và quan trọng, đây là cơ sở cho việc bảo vệ và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, Ngăn ngừa suy thoái các loài nhất là những loài động, thực vật quý hiếm, ngăn ngừa ô nhiễm môi trường

Khi nghiên cứu sinh thái các loài thực vật, Lê Mộng Chân và Cs (2000)

Tổng quan về khu vực nghiên

2.3.1 Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu

2.3.1.3 Điều kiện khí hậu thời tiết

2.3.1.4 Về đất đai thổ nhưỡng

Theo kết quả phúc tra theo phương pháp định lượng FAO/UNESCO do Viện Thiết kế xây dựng thực hiện thì toàn huyện có các nhóm đất sau:

- Đất phù sa: 1.816 ha chiếm 2,15% diện tích

- Đất đen: 935 ha chiếm 1,11% diện tích

- Đất xám bạc màu: 63.917,7 ha chiếm 75,63% diện tích

- Các loại đất khác: có 11.070,4 ha chiếm 16,65% diện tích

2.3.1.5 Về tài nguyên - khoáng sản

Qua kết quả tìm hiểu, Võ Nhai có các loại khoáng sản sau:

- Mỏ phốt pho ở La Hiên trữ lượng khá (khoảng 60.000 tấn)

- Khoảng sản vật liệu xây dựng như: Đá xây dựng, cát, sỏi, sét xi - măng ở La Hiên…

2.3.1.7 Kết cấu hạ tầng giao thông

ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Loài Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis)

Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm nghiên cứu: Tại xã Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

- Thời gian: Từ tháng 1/2019 đến tháng 6/2019.

Nội dung nghiên cứu

3.3.1 Tìm hiểu đặc điểm sử dụng và sự hiểu biết của người dân về loài cây

- Điều tra thực trạng khai thác và sử dụng của loài cây Nghiến gân ba

3.3.2 Nghiên cứu đặc điểm nổi bật về hình thái của loài Nghiến gân ba 3.3.3 Nghiến cứu một số đặc điểm cấu trúc quần xã thực vật rừng nơi có loài nghiến gân ba phân bố

- Đặc điểm cấu trúc tổ thành và mật độ tầng cây cao

- Đặc điểm tổ thành cây tái sinh tự nhiên tại khu vực nghiên cứu

- Đặc điểm cấu trúc tầng thứ và độ tàn che

- Đặc điểm đất nơi loài cây Nghiến gân ba phân bố

+ Đặc điểm lý tính + Đặc điểm hóa tính

3.3.4 Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của loài Nghiến gân ba

- Đặc điểm khí hậu nơi có nghiến phân bố

3.3.5 Xác định trữ lượng cây Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

3.3.6 Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát triển loài

Phương pháp nghiên cứu

3.4.1 Phương pháp nghiên cứu chung

- Sử dụng phương pháp điều tra khảo sát ngoài thực địa: Khảo sát theo

3 tuyến điều tra, lập tổng cộng 9 ô tiêu chuẩn (OTC), thu thập các số liệu liên quan đến các nội dung của đề tài

- Sử dụng các phần mềm xử lý thống kê chuyên dụng EXCEL, GIS, để tổng hợp và đánh giá kết quả điều tra

3.4.3.1 Phương pháp kế thừa số liệu, tài liệu

Trong quá trình thực hiện, đề tài đã kế thừa các số liệu, tài liệu sau:

Võ Nhai - tỉnh Thái Nguyên; Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại khu vực nghiên cứu

Lập 9 OTC điển hình để nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng có cây Nghiến gân ba phân bố Ô tiêu chuẩn phải bố trí tại những nơi phát hiện có loài Nghiến gân ba phân bố, tại các vị trí có tính đại diện cao ở khu vực nghiên cứu Địa hình trong ô phải tương đối đồng đều, các loài cây phân bố tương đối đều, cây sinh trưởng bình thường, ô tiểu chuẩn không đi qua các khe, qua đỉnh hoặc có đường mòn hay ô tô chạy qua

Trong OTC, lập 5 ô thứ cấp 25 m 2 (5 m x 5 m) trong đó 4 ô ở 4 góc và

1 ô ở giữa Điều tra thống kê toàn bộ những cây tái sinh có D1.3< 6 cm vào phiếu điều tra theo các chỉ tiêu:

- Tên loài cây, loài nào chưa rõ thì thu thập tiêu bản để giám định

- Đo chiều cao cây bằng thước sào

Hình 3.1 Sơ đồ bố trí OTC và ô thứ cấp thứ cấp thu thập số liệu

3.4.3.2 Phương pháp nghiên cứu phân loại học Để xác định, làm quen và nhận rõ loài khi triển khai nghiên cứu thực địa thì việc nghiên cứu phân loại loài rất quan trọng, nghiên cứu này thực hiện tốt giúp nhà nghiên cứu không nhầm lẫn đối tượng nghiên cứu Ngoài ra, nó cũng chỉ rõ vi trí phân loại của loài trong các hệ thống phân loại Để thực hiện được nội dung này, đề tài đã tiến hành nghiên cứu các tài liệu liên quan về hệ thống học của chi và họ Đay trên thế giới và trong nước, đồng thời tiến hành kiểm tra và được thầy giáo La Quang Độ giảng viên trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên hướng dẫn cách nhận biết cây Nghiến gân ba ngoài thực địa để không bị nhầm lẫn với các cây khác, các đặc điểm hình thái của loài cũng được nghi chép để phục vụ nghiên cứu hình thái loài

- Nhận diện chính xác loài và xác định sơ bộ khu vực nghiên cứu của loài Nghiến gân ba

- Xác định sơ bộ tuyến điều tra sao cho đảm bảo đi qua các loại rừng đại diện, nới có loài Nghiến gân ba phân bố

3.4.3.4 Phương pháp điều tra thu thập số liệu ngoài hiện trường a) Phương pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái

- Đo đếm giá trị trung bình của lá cây Nghiến gân ba, thu hái 100 mẫu lá

Các cây điều tra được điền vào mẫu bảng phụ lục 2

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

Đặc điểm khai thác, sử dụng, tác động, và sự hiểu biết của người dân về loài cây Nghiến gân ba

Nhận biết của người dân về loài nghiến

Số hộ dân còn khai thác

Nhận biết về việc sử dụng loài

Nghiến Tác động tới loài nghiến

Hoài 10 10 0 0 10 0 Không còn tác động tới loài nghiến

Bảng 4.2 Đặc điểm khai thác, sử dụng, tác động, và sự hiểu biết của người dânvề loài cây Nghiến gân ba tại Thôn Lũng Cà Địa danh phỏng vấn

Nhận biết về việc sử dụng loài Nghiến Tác động tới loài nghiến Biết Không biết

Không còn tác động tới loài nghiến

Nhận biết về việc sử dụng loài Nghiến Tác động tới loài nghiến Biết Không biết

Không còn tác động tới loài nghiến

Một số đặc điểm nổi bật về hình thái của loài Nghiến gân ba

4.2.1 Đặc điểm hình thái thân, lá

4.2.1.1 Đặc điểm hình thái thân cây

Kết quả đo kích thước D1.3 và Hvn của thân cây Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu được tổng hợp ở bảng sau:

Bảng 4.4 Kích thước cây nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

TB Max Min TB Max Min

Từ việc tổng hợp các tài liệu nghiên cứu về đặc điểm hình thái loài cây

Nghiến gân ba (Excentrodendron tonkinensis) trong và ngoài nước kết hợp với điều tra ngoài thực địa tại xã Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Hình 4.1 Hình ảnh thân cây nghiến

- 34 cm, vỏ nứt sần sùi, cành non không có lông nhẵn và chở nên sần sùi khi về già, cuống lá dài từ 3 - 7 cm

4.2.1.2 Đặc điểm hình thái lá cây

Kết quả đo kích thước độ dài (cm), độ rộng (cm) của lá nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 4.5 Kích thước lá cây nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

Lá Chiều dài cuống lá (cm)

Hình 4.2 Hình ảnh lá cây nghiến

Nghiến cứu một số đặc điểm cấu trúc quần xã thực vật rừng nơi có loài nghiến gân ba phân bố

4.3.1 Cấu trúc tổ thành và mật độ tầng cây gỗ

4.3.1.1 Công thức tổ thành tầng cây gỗ

Bảng 4.6 Tổ thành tầng cây gỗ khu vực có loài cây Nghiến gân ba sinh sống

Vị trí OTC Hệ số tổ thành

2 14.12Ddx+10.88Map+8.18Dec+7.76Sog+6.80Deg

+6.26Seh+5.64Vaa+5.64Trk+5.13Trv+18.84Lk 3

6 13.84Hoq+13.60Duo+8.57Lah+8.46Kdd+7.64Ddx

8 8.71Thd+8.50Sog+8.36Trk+8.01Hoq+7.40Tbb+6.97Trl

+6.14Lan+5.61Thu+5.44Lah+5.02Trv+29.84Lk 2,56

3 35.24Ngh+12.73Ddx+5.88Thu+5.53Hoq+40.62Lk 35,24

5 12.97Tbb+11.91Thd+11.69Trl+9.47Trk+6.92Deg

9 10.90Dec+8.05Lah+7.97Thd+7.14Trv+6.94Cal+5.85Ddx

+5.81Tnt+5.34Tra+5.26Hvn+5.04Mlt+31.72Lk 2,28 Đỉnh

1 10.71Dec+9.12Lah+8.66Thid+7.16Tra+6.52Tnt+6.10Cal

+5.47Hvn+5.24Mlt+5.11Duo+5.02Ddx+30.89Lk 3,01

4 15.42Tnt+11.39Ddx+9.81Hvn+9.73Thi+8.25Tra

7 15.65Map+9.78Cor+8.79Vaa+6.34Max+6.10Mav

+5.98Duo+5.95Cal+5.64Tmt+5.32Thu+5.28Ddx+25.17Lk 2,27

5 với 1,95 %, cao nhất là otc 3 với 35,24 %

4.3.1.2 Thành phần đi kèm với nghiến

Bảng 4.7 Thành phần loài cây gỗ đi kèm với loài Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

OTC Loài cây chủ yếu

4.3.1.3 Mật độ tầng cây gỗ của lâm phần và nghiến

Bảng 4.8 Mật độ tầng cây gỗ của lâm phần và nghiến

OTC Số lượng cây trong OTC

Số cây nghiến trong OTC

Mật độ nghiến (cây/ha)

Kết quả ở bảng 4.8 cho thấy, mật độ của tầng cây gỗ và nghiến gân ba trong các otc khác nhau, cụ thể:

4.3.1.4 Độ tàn che của tất cả các ô tiêu chuẩn có Nghiến gân ba phân bố Độ tàn che là mức độ che kín của tán cây rừng theo phương thẳng đứng trên một đơn vị diện tích rừng được biểu thị bằng tỷ lệ phần mười.Bảng tổng hợp độ tàn che của tầng cây gỗ ở các OTC tại khu vực nghiên cứu được thể hiện tại bảng sau:

Bảng 4.9 Tổng hợp độ tàn che của tầng cây gỗ ở các OTC có Nghiến gân ba phân bố

TT OTC Độ tàn che TB của OTC

Kết quả ở bảng 4.9 cho thấy: OTC có độ tàn che thấp nhất là 2,6,7, OTC số 8 có độ tàn che lớn nhất là 0.52, độ tàn che bình quân là 0,42

Từ kết quả trên cho thấy loài nghiến là loài cây ưa sáng, thường phân bố tại những khu vực có độ tàn che thấp

4.3.2 Chất lượng và nguồn gốc cây tái sinh nơi có Nghiến gân ba phân bố

Bảng 4.10 Kết quả điều tra và xử lý kết quả về chất lượng và nguồn gốc cây nghiến gân ba tái sinh được thể hiện qua bảng sau

Tỷ lệ chất lượng (%) Nguồn gốc Tốt Trung bình Xấu Chồi (%) Hạt (%)

4.3.3 Đặc điểm cây bụi thảm tươi nơi có loài nghiến gân ba phân bố

4.3.3.1 Đặc điểm cây bụi Điều tra cây bụi ở ngoài thực địa được tiến hành như sau: Trong một OTC lập 5 ODB để điều tra cây bụi theo vị trí: 1 ô ở tâm, 4 ô ở 4 góc của ô tiêu chuẩn Diện tích mỗi ODB là 25 m 2 (5m x 5m) Số ODB ở khu vực 1 là 9 x 5 = 45 ô Kết quả của quá trình điều tra cây bụi được tổng hợp ở bảng sau:

Bảng 4.11 Thành phần loài cây bụi thảm có loài nghiến gân ba phân bố ở các OTC chuẩn

OTC Dạng sống Loài cây Độ che phủ TB (%)

1 Cây bụi Tử trâu, Ngái đen, Đơn nem, Trứng cua, Cà dại,

2 Cây bụi Cà dại, Rau xắng, Trứng cua, Cỏ lào, Lấu núi 30

3 Cây bụi Bã đậu núi, Dóng xanh, Lấu núi, Trứng cua, Cỏ lào

4 Cây bụi Ta me, Trứng cua, Han khỉ, Bã đậu núi, Thùy gai 13

5 Cây bụi Tử trâu đỏ, Ngái đen, Đơn nem, Trứng cua, Dóng xanh

6 Cây bụi Dóng xanh, Ta me, Trứng cua, Cỏ lào, Cà dại,

7 Cây bụi Ta me, Mật xạ, Thường sơn, Dóng xanh, Han lình, Tử trâu đỏ

8 Cây bụi Ngái đen, Tử trâu đỏ, Đơn nem, Trứng cua, Dóng xanh

9 Cây bụi Ta me, Trứng cua, Han khỉ, Hã đậu núi, Thùy gai 13

4.3.3.2 Đặc điểm thảm tươi và dây leo

Nghiên cứu một số đặc điểm sinh thái của loài Nghiến gân ba tại xã Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

4.4.1 Đặc điểm khí hậu phân bố của loài nghiến gân ba

Đặc điểm trữ lượng cây Nghiến gân ba tại xã Thượng Nung, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên

4.5.1 Tiết diện (G)cây Nghiến gân ba

Bảng 4.16 Tiết diện loài Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

4.5.2 Trữ lượng (M) cây Nghiến gân ba

Bảng 4.17 Trữ lượng Nghiến gân ba tại khu vực nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp bảo tồn và phát triển loài

- Thực hiện và xử lý nghiêm minh những hành vi xâm lấn, khai thác trái phép tài nguyên rừng

- Đề xuất một số biện pháp kỹ thuật lâm sinh để nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng trên địa bàn nghiên cứu

Định dạng
Số trang	78
Dung lượng	2,79 MB